Luận văn những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 8 tại một trường trung học cơ sở thái nguyên

Kỹ năng nghe là một yếu tố quan trọng trong quá trình học ngoại ngữ. 59 trang · Thai Nguyen University · 2019.

• Tác giả: Dang Thi Le Thuy
• Người hướng dẫn: Nguyen Thi Minh Loan, Ph.D
• Trường học: Thai Nguyen University
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Nghe Hiểu Của Học Sinh Lớp 8 Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: M.A Thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thai Nguyen

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGMENT
• ABSTRACT
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale for the study
• 1.2. Aims of the study
• 1.3. Significance of the study
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Organization
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Listening comprehension process
• 2.2. Factors affecting listening comprehension
• 2.3. Taxonomy of factors affecting listening comprehension
• 2.4. Previous studies on factors affecting listening comprehension
• 2.5. Subjects of the study
• 2.6. Data collection instruments
• 2.7. Procedures of data collection
• 4. CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Findings of the questionnaire
• 4.2. Findings of the interview
• 5. CHAPTER 5: IMPLICATIONS AND CONCLUSION
• 5.1. Limitations of the study
• 5.2. Suggestions for future research
• LIST OF TABLES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Khả Năng Nghe Hiểu Của Học Sinh Lớp 8 Tại Thái Nguyên

Kỹ năng nghe là một yếu tố quan trọng trong quá trình học ngoại ngữ. Tuy nhiên, học sinh thường coi đây là kỹ năng khó nhất. Nghe không chỉ quan trọng trong cuộc sống hàng ngày mà còn trong môi trường lớp học. Việc có thể viết và nói một ngôn ngữ thứ hai không đồng nghĩa với việc người đó hiểu ngôn ngữ đó một cách toàn diện. Kỹ năng nghe hiệu quả là chìa khóa để giao tiếp thành công. Nghe là kỹ năng cơ bản trong học ngôn ngữ, cung cấp đầu vào cho người học. Nếu không hiểu đầu vào ở mức độ phù hợp, việc học sẽ không thể bắt đầu. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra sự khó khăn trong việc nghe ngôn ngữ mới. Các nghiên cứu này đã xác định các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của người học, bao gồm yếu tố quá trình, đầu vào, người nghe, nhiệm vụ, cảm xúc và bối cảnh. Nghiên cứu của Dang Thi Le Thuy năm 2019 cũng đề cập đến những yếu tố này.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Năng Nghe Trong Học Tiếng Anh

Kỹ năng nghe đóng vai trò then chốt trong việc tiếp thu ngôn ngữ và giao tiếp hiệu quả. Nó không chỉ giúp học sinh hiểu được thông tin truyền đạt mà còn hỗ trợ phát triển các kỹ năng ngôn ngữ khác như nói và viết. Việc rèn luyện kỹ năng nghe một cách bài bản sẽ tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tiếng Anh của học sinh, giúp các em tự tin hơn trong giao tiếp và đạt kết quả tốt hơn trong học tập. Theo Rost (2002) và Hamouda (2013), listening comprehension là một quá trình tương tác mà người nghe tham gia vào việc xây dựng ý nghĩa.

1.2. Thực Trạng Khả Năng Nghe Hiểu Của Học Sinh Lớp 8 Tại Thái Nguyên

Nhiều học sinh lớp 8 tại Thái Nguyên gặp khó khăn trong việc nghe hiểu tiếng Anh, mặc dù đã có kinh nghiệm học tiếng Anh từ cấp tiểu học. Thời gian dành cho việc luyện tập nghe còn hạn chế, và một số học sinh có thói quen đọc trước bản ghi âm, ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình luyện nghe. Do đó, việc xác định các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến kỹ năng nghe của học sinh lớp 8 là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu của Dang Thi Le Thuy (2019) đã chỉ ra rằng, học sinh nhận thức được những khó khăn của bản thân sẽ tìm ra giải pháp để vượt qua những yếu tố ảnh hưởng này.

II. Vấn Đề Thường Gặp Khi Nghe Hiểu Tiếng Anh Lớp 8 Thái Nguyên

Học sinh lớp 8 tại Thái Nguyên thường gặp nhiều vấn đề trong quá trình nghe hiểu tiếng Anh. Những vấn đề này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ yếu tố ngôn ngữ (ví dụ: vốn từ vựng hạn chế, ngữ pháp yếu) đến yếu tố tâm lý (ví dụ: thiếu tự tin, căng thẳng). Bên cạnh đó, phương pháp giảng dạy và tài liệu học tập cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành những khó khăn này. Việc nhận diện và phân tích kỹ lưỡng những vấn đề này là bước đầu tiên để tìm ra giải pháp cải thiện khả năng nghe hiểu cho học sinh. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhận thức về những vấn đề này là rất quan trọng để cải thiện kỹ năng nghe.

2.1. Rào Cản Ngôn Ngữ Từ Vựng Ngữ Pháp Phát Âm

Vốn từ vựng hạn chế là một trong những rào cản lớn nhất đối với khả năng nghe hiểu của học sinh. Khi không hiểu nghĩa của các từ được sử dụng trong đoạn hội thoại, học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc nắm bắt nội dung chính. Bên cạnh đó, ngữ pháp yếu cũng gây cản trở cho việc phân tích cấu trúc câu và hiểu ý nghĩa của thông điệp. Thêm vào đó, sự khác biệt về phát âm giữa tiếng Anh và tiếng Việt cũng là một thách thức đối với học sinh, khiến các em khó nhận diện và phân biệt các âm thanh trong tiếng Anh.

2.2. Yếu Tố Tâm Lý Tự Tin Tập Trung Lo Lắng

Sự tự tin đóng vai trò quan trọng trong việc học tiếng Anh nói chung và kỹ năng nghe nói riêng. Học sinh thiếu tự tin thường cảm thấy lo lắng và căng thẳng khi phải nghe tiếng Anh, dẫn đến việc giảm khả năng tập trung và xử lý thông tin. Ngoài ra, sự xao nhãng và thiếu tập trung cũng là những yếu tố tâm lý ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng nghe hiểu. Việc tạo ra một môi trường học tập thoải mái và khuyến khích sẽ giúp học sinh vượt qua những rào cản tâm lý này.

2.3. Ảnh Hưởng Của Accent Và Tốc Độ Nói Đến Nghe Hiểu

Học sinh thường gặp khó khăn trong việc nghe hiểu các đoạn hội thoại sử dụng giọng điệu (accent) khác nhau, đặc biệt là các giọng điệu không quen thuộc. Tốc độ nói quá nhanh cũng là một yếu tố gây cản trở, khiến học sinh không kịp xử lý thông tin và bỏ lỡ những chi tiết quan trọng. Việc tiếp xúc với nhiều giọng điệu khác nhau và luyện tập nghe với tốc độ tăng dần sẽ giúp học sinh cải thiện khả năng thích ứng và nghe hiểu tốt hơn.

III. Cách Cải Thiện Khả Năng Nghe Hiểu Phương Pháp Hiệu Quả Nhất

Để cải thiện khả năng nghe hiểu cho học sinh lớp 8 tại Thái Nguyên, cần áp dụng những phương pháp học tập phù hợp và hiệu quả. Các phương pháp này nên tập trung vào việc nâng cao vốn từ vựng, rèn luyện kỹ năng ngữ pháp, cải thiện khả năng phát âm, và tạo ra một môi trường học tập tích cực và khuyến khích. Bên cạnh đó, việc sử dụng các tài liệu học tập đa dạng và phù hợp với trình độ của học sinh cũng là yếu tố quan trọng. Phương pháp tiếp cận toàn diện sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng nghe hiểu một cách toàn diện.

3.1. Nâng Cao Vốn Từ Vựng Bí Quyết Học Từ Vựng Hiệu Quả

Học từ vựng theo chủ đề là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh ghi nhớ từ vựng một cách có hệ thống. Bên cạnh đó, việc sử dụng các ứng dụng học từ vựng trực tuyến và flashcards cũng giúp tăng tính tương tác và hứng thú trong quá trình học. Quan trọng nhất, học sinh cần luyện tập sử dụng từ vựng mới trong các bài tập nghe và nói để củng cố kiến thức và tăng khả năng áp dụng từ vựng vào thực tế. Việc lặp lại và ôn tập thường xuyên là bí quyết để nhớ từ vựng lâu dài.

3.2. Luyện Tập Nghe Chủ Động Phương Pháp Nghe Hiệu Quả

Nghe chủ động là phương pháp nghe tập trung vào việc hiểu nội dung chính và các chi tiết quan trọng của đoạn hội thoại. Học sinh nên luyện tập nghe các đoạn hội thoại ngắn và đơn giản trước khi chuyển sang các đoạn hội thoại dài và phức tạp hơn. Việc ghi chú trong quá trình nghe giúp học sinh tập trung hơn và ghi nhớ thông tin tốt hơn. Sau khi nghe, học sinh nên tóm tắt nội dung chính và trả lời các câu hỏi liên quan để kiểm tra khả năng hiểu của mình. Phương pháp này giúp học sinh phát triển kỹ năng nghe hiểu một cách toàn diện.

3.3. Tiếp Xúc Đa Dạng Với Tiếng Anh Xem Phim Nghe Nhạc Podcast

Việc tiếp xúc với tiếng Anh thông qua các hoạt động giải trí như xem phim, nghe nhạc và podcast là một cách tuyệt vời để cải thiện khả năng nghe hiểu một cách tự nhiên và thú vị. Học sinh có thể chọn các bộ phim hoặc bài hát yêu thích và xem/nghe nhiều lần để làm quen với giọng điệu và cách diễn đạt của người bản xứ. Việc nghe podcast với các chủ đề phù hợp với sở thích cũng giúp học sinh mở rộng kiến thức và nâng cao vốn từ vựng. Việc tiếp xúc thường xuyên với tiếng Anh sẽ giúp học sinh quen thuộc với ngữ điệu và cách phát âm, từ đó cải thiện khả năng nghe hiểu.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Bài Tập Luyện Nghe Cho Học Sinh Lớp 8

Để củng cố và áp dụng những kiến thức đã học, học sinh lớp 8 cần thực hành các bài tập luyện nghe thực tế và phù hợp với trình độ. Các bài tập này nên bao gồm nhiều dạng khác nhau, từ nghe và trả lời câu hỏi đến nghe và điền vào chỗ trống. Bên cạnh đó, việc tổ chức các hoạt động luyện nghe theo nhóm cũng giúp tăng tính tương tác và khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập. Thực tế cho thấy, việc luyện tập thường xuyên và đa dạng sẽ giúp học sinh cải thiện đáng kể khả năng nghe hiểu.

4.1. Nghe Và Trả Lời Câu Hỏi Bài Tập Kiểm Tra Mức Độ Hiểu

Dạng bài tập này yêu cầu học sinh nghe một đoạn hội thoại và trả lời các câu hỏi liên quan đến nội dung. Các câu hỏi có thể là trắc nghiệm, tự luận hoặc đúng/sai. Dạng bài tập này giúp học sinh kiểm tra mức độ hiểu của mình và xác định những phần cần cải thiện. Giáo viên nên cung cấp phản hồi chi tiết và hướng dẫn học sinh cách tìm ra câu trả lời đúng.

4.2. Nghe Và Điền Vào Chỗ Trống Bài Tập Luyện Kỹ Năng Nghe Chi Tiết

Dạng bài tập này yêu cầu học sinh nghe một đoạn hội thoại và điền vào chỗ trống các từ hoặc cụm từ còn thiếu. Dạng bài tập này giúp học sinh luyện kỹ năng nghe chi tiết và tập trung vào việc nhận diện các từ vựng và cấu trúc ngữ pháp cụ thể. Giáo viên nên cung cấp danh sách các từ vựng có thể được sử dụng để giúp học sinh làm bài tập dễ dàng hơn.

4.3. Nghe Và Sắp Xếp Thứ Tự Bài Tập Luyện Khả Năng Nắm Bắt Trình Tự

Dạng bài tập này yêu cầu học sinh nghe một đoạn hội thoại và sắp xếp các sự kiện hoặc hành động theo đúng thứ tự diễn ra. Dạng bài tập này giúp học sinh luyện khả năng nắm bắt trình tự và hiểu rõ mối quan hệ giữa các sự kiện trong đoạn hội thoại. Giáo viên nên cung cấp hình ảnh hoặc video minh họa để giúp học sinh hiểu rõ hơn về nội dung.

V. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Kỹ Năng Nghe Hiểu Tại Thái Nguyên

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 8 tại Thái Nguyên đã cung cấp những thông tin hữu ích cho giáo viên và học sinh. Việc nhận thức được những khó khăn và áp dụng những phương pháp học tập phù hợp sẽ giúp học sinh cải thiện đáng kể kỹ năng nghe hiểu. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về chủ đề này để tìm ra những giải pháp tối ưu hơn, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh tại Thái Nguyên. Kết luận cho thấy, việc đầu tư vào kỹ năng nghe là rất quan trọng để giúp học sinh thành công trong học tập và giao tiếp.

5.1. Vai Trò Của Giáo Viên Trong Việc Hỗ Trợ Kỹ Năng Nghe

Giáo viên đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ học sinh phát triển kỹ năng nghe hiểu. Giáo viên cần tạo ra một môi trường học tập tích cực và khuyến khích, sử dụng các tài liệu học tập đa dạng và phù hợp, và áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả. Bên cạnh đó, giáo viên cũng cần cung cấp phản hồi chi tiết và hướng dẫn học sinh cách khắc phục những khó khăn trong quá trình học tập. Giáo viên là người hỗ trợ chính cho học sinh trong quá trình phát triển kỹ năng nghe.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Tự Học Và Luyện Tập Thường Xuyên

Tự học và luyện tập thường xuyên là yếu tố quan trọng để cải thiện kỹ năng nghe hiểu. Học sinh nên dành thời gian luyện tập nghe tiếng Anh mỗi ngày, sử dụng các tài liệu học tập phù hợp và áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc tự học giúp học sinh làm chủ quá trình học tập của mình và phát triển kỹ năng tự học suốt đời. Việc luyện tập thường xuyên là chìa khóa để thành công.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng nghe hiểu đóng vai trò nền tảng trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ thứ hai, chiếm hơn 45% tổng thời lượng giao tiếp hàng ngày của một cá nhân. Mặc dù giữ vị trí trọng yếu, nghe hiểu vẫn luôn được đánh giá là kỹ năng phức tạp và khó tiếp thu nhất đối với học sinh phổ thông tại Việt Nam. Tại trường Trung học cơ sở Nha Trang, thành phố Thái Nguyên, chương trình tiếng Anh lớp 8 được phân bổ hơn 50 tiết học trong mỗi học kỳ với thời lượng 3 tiết mỗi tuần. Tuy nhiên, quỹ thời gian thực tế dành riêng cho việc rèn luyện kỹ năng nghe trên lớp chỉ chiếm khoảng 15 đến 20 phút trong mỗi bài học, dẫn đến việc học sinh có rất ít cơ hội thực hành chuyên sâu. Khảo sát sơ bộ cho thấy phần lớn học sinh chưa duy trì được thói quen tự luyện nghe ở nhà từ 1 đến 2 giờ mỗi tuần, đồng thời hình thành thói quen phụ thuộc vào văn bản lời thoại trước khi thực hiện bài nghe.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (mã số 8220201) của tác giả Đặng Thị Lê Thúy, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Loan tại Trường Ngoại ngữ – Đại học Thái Nguyên, được thực hiện nhằm xác định toàn diện các nhân tố cản trở khả năng nghe hiểu của 90 học sinh khối lớp 8. Nghiên cứu tập trung giải quyết câu hỏi trung tâm về những rào cản trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến quá trình tiếp nhận âm thanh ngôn ngữ của người học. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp các căn cứ định lượng xác đáng giúp giáo viên tiếng Anh tối ưu hóa kế hoạch bài dạy, hỗ trợ học sinh nhận diện điểm yếu cá nhân, từ đó nâng cao tỷ lệ hiểu bài và cải thiện kết quả các kỳ thi chuẩn hóa theo khung năng lực ngoại ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết tiếp nhận ngôn ngữ của Rost (2002), Buck (2001) và Hamouda (2013). Các tác giả định nghĩa nghe hiểu là một quá trình tương tác chủ động, trong đó người nghe không chỉ tiếp nhận sóng âm thanh một cách thụ động mà còn liên tục giải mã tín hiệu, phân tích cú pháp, ngữ điệu, trọng âm và kết hợp với ngữ cảnh để kiến tạo ý nghĩa của văn bản nói.

Cơ sở lý thuyết của luận văn vận dụng ba mô hình xử lý thông tin chính dựa trên lý thuyết lược đồ (Schema Theory) được tổng hợp bởi Pourhosein Gilakjani và Ahmadi (2011):

1. Tiến trình xử lý từ dưới lên (Bottom-up process): Người học giải mã dữ liệu ngôn ngữ dựa trên các đơn vị âm vị học, từ vựng và cấu trúc ngữ pháp để tổng hợp thành ý nghĩa toàn bài.
2. Tiến trình xử lý từ trên xuống (Top-down process): Người nghe sử dụng kiến thức nền tảng (background knowledge) và bối cảnh giao tiếp để dự đoán, suy luận thông điệp của bài nói.
3. Tiến trình xử lý tương tác (Interactive process): Sự kết hợp đồng thời và linh hoạt giữa xử lý từ dưới lên và từ trên xuống nhằm tối ưu hóa mức độ hiểu thông tin trong các tình huống giao tiếp thực tế.

Khung phân loại nhân tố ảnh hưởng được kế thừa và chuẩn hóa từ mô hình của Lotfi (2012), bao gồm 6 nhóm nhân tố cốt lõi: tiến trình nhận thức (Process), ngữ liệu đầu vào (Input), đặc điểm người nghe (Listener), nhiệm vụ bài nghe (Task), yếu tố tâm lý cảm xúc (Affect), và bối cảnh môi trường học tập (Context).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế phương pháp kết hợp (mixed-methods research), tích hợp giữa định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao của dữ liệu:

• Khách thể nghiên cứu: Cỡ mẫu khảo sát gồm 90 học sinh 14 tuổi đang theo học tại ba lớp 8A1, 8A2, 8A3 (gồm 45 học sinh nam và 45 học sinh nữ có trình độ tiếng Anh tương đương mức tiền trung cấp - Pre-intermediate) và 5 giáo viên tiếng Anh (2 nam, 3 nữ, độ tuổi từ 30 đến 50, trình độ từ cử nhân đến thạc sĩ ngôn ngữ) tại trường THCS Nha Trang, thành phố Thái Nguyên. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chủ đích được áp dụng nhằm phản ánh đúng thực trạng giảng dạy chương trình giáo dục phổ thông hiện hành.
• Công cụ thu thập dữ liệu: Bảng hỏi khảo sát dành cho học sinh gồm 40 câu hỏi đóng (được tinh gọn từ bảng hỏi gốc 58 câu của Lotfi để phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 8), sử dụng thang đo Likert 6 mức độ từ 1 (Hoàn toàn không đồng ý) đến 6 (Hoàn toàn đồng ý). Công cụ thứ hai là phiếu phỏng vấn bán cấu trúc gồm 5 câu hỏi chuyên sâu dành cho 5 giáo viên trực tiếp giảng dạy.
• Quy trình và phân tích dữ liệu: Dữ liệu bảng hỏi được thu thập trực tiếp trong 10 đến 15 phút ngay sau kỳ thi kết thúc học kỳ 1. Phương pháp thống kê mô tả, tính tần suất xuất hiện và tỷ lệ phần trăm được sử dụng để phân tích dữ liệu định lượng, trong khi dữ liệu phỏng vấn giáo viên được phân loại theo chủ đề và tổng hợp ý kiến định tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp từ 1.226 lượt lựa chọn ở mức độ 6 (Hoàn toàn đồng ý) của 90 học sinh trên toàn bộ 40 câu hỏi khảo sát cho thấy cả 6 nhóm nhân tố đều tác động rõ rệt đến năng lực nghe hiểu của học sinh lớp 8, với các tỷ trọng cụ thể:

1. Nhân tố tiến trình nhận thức (Process factor): Chiếm tỷ lệ cao nhất với 383 lượt lựa chọn (31,23%). Trong đó, 52,2% học sinh (47/90 em) gặp trở ngại lớn trong việc nắm bắt ý chính của bài nghe; 51,1% học sinh (46/90 em) không thể dự đoán nội dung sắp nghe thông qua hình ảnh trực quan; và 45,5% học sinh gặp khó khăn khi liên hệ kiến thức nền với chủ đề bài học.
2. Nhân tố người nghe (Listener factor): Đứng thứ hai với 292 lượt lựa chọn (23,81%). Đáng chú ý, có tới 53,3% học sinh (48/90 em) thừa nhận bị mất mạch nghe do quá tập trung nghe hiểu từng từ ngữ riêng lẻ, và 48,8% học sinh (44/90 em) bỏ lỡ đoạn thông tin phía sau khi dừng lại để suy nghĩ nghĩa của một từ mới vừa xuất hiện.
3. Nhân tố ngữ liệu đầu vào (Input factor): Chiếm 286 lượt lựa chọn (23,32%). 42,2% học sinh (38/90 em) cảm thấy khó hiểu khi bài nghe xuất hiện cấu trúc ngữ pháp phức tạp; 38,8% học sinh (35/90 em) bị cản trở bởi mật độ từ vựng mới quá dày đặc; và 33,3% học sinh lúng túng trước tốc độ nói nhanh, khoảng dừng ngắn cùng các chất giọng (accent) địa phương lạ lẫm.
4. Nhân tố tâm lý cảm xúc (Affect factor): Đạt 121 lượt lựa chọn. Có chính xác 50,0% học sinh (45/90 em) có xu hướng từ bỏ, dừng hoàn toàn việc nghe khi gặp phải đoạn văn bản khó hiểu; và 44,4% học sinh luôn mang tâm lý lo sợ, căng thẳng trước khi bước vào giờ học nghe.
5. Nhân tố nhiệm vụ bài nghe (Task factor): Đạt 82 lượt lựa chọn, trong đó 38,8% học sinh (35/90 em) gặp khó khăn nhất khi phải trả lời câu hỏi dạng Wh-questions đòi hỏi sự tổng hợp thông tin chi tiết.
6. Nhân tố bối cảnh học tập (Context factor): Chiếm 62 lượt lựa chọn (5,05%), trong đó 41,1% học sinh phản ánh rằng chất lượng âm thanh kém từ thiết bị đài phát CD và độ vang của phòng học gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tiếp nhận bài nghe.

Kết quả phỏng vấn giáo viên chỉ ra 80% giáo viên (4/5 người) đồng thuận rằng tốc độ nói nhanh và ngữ điệu đa dạng của người bản xứ là rào cản kỹ thuật lớn nhất đối với học sinh THCS, kết hợp cùng vốn từ vựng hạn chế khiến các em dễ mất phương hướng khi thực hiện bài tập nghe.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu 6 nhóm nhân tố (với Process chiếm 31,23%, Listener chiếm 23,81%, Input chiếm 23,32%, Affect chiếm 9,87%, Task chiếm 6,69%, và Context chiếm 5,05%) kết hợp cùng biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ phần trăm đồng ý ở từng biến số cụ thể.

Nguyên nhân cốt lõi khiến nhân tố tiến trình và người nghe chiếm tỷ trọng áp đảo bắt nguồn từ thói quen tiếp cận thụ động và tâm lý dịch từng từ (word-by-word processing) của học sinh lớp 8. Khi quá tải nhận thức xảy ra ở tầng đáy (Bottom-up), người học không thể giải phóng dung lượng bộ nhớ làm việc (working memory) để vận hành các chiến lược bậc cao (Top-down) như suy đoán theo ngữ cảnh hay tóm tắt ý chính. So sánh với các công trình trước đây, kết quả này có nét tương đồng với phát hiện của Janet Yu-gi Chao (2013) và Asriati (2017) về sự cản trở của tốc độ nói và trí nhớ ngắn hạn. Tuy nhiên, điểm khác biệt mang tính đột phá của nghiên cứu này là đã chứng minh được tác động đồng thời của 6 nhóm nhân tố trên đối tượng học sinh THCS 14 tuổi tại Việt Nam, thay vì chỉ tập trung vào sinh viên đại học như các nghiên cứu của Boyle (1984) hay Kiều Thị Thu Hướng (2014).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp sư phạm đồng bộ:

1. Chuẩn hóa quy trình lựa chọn ngữ liệu nghe (Chủ thể: Giáo viên tiếng Anh): Lựa chọn các đoạn băng nghe có độ dài tối ưu từ 3 đến 5 phút cho mỗi tiết học 45 phút, gắn liền với các chủ đề đời sống gần gũi. Tích hợp đa dạng ngữ điệu bản ngữ chuẩn (Anh-Anh, Anh-Mỹ) với tốc độ điều chỉnh tăng dần theo từng học kỳ nhằm giảm 40% cảm giác bỡ ngỡ của học sinh trước các chất giọng mới.
2. Thiết kế hệ thống bài tập phân tầng (Chủ thể: Tổ chuyên môn nhà trường): Xây dựng chuỗi nhiệm vụ nghe từ nhận diện thông tin đơn giản (chọn tranh, nối từ, xác định Đúng/Sai) trước khi chuyển sang các bài tập phức tạp như điền bảng số liệu hay trả lời câu hỏi Wh-questions. Đảm bảo lộ trình nâng cao độ khó được triển khai xuyên suốt trong 18 tuần của học kỳ.
3. Tăng cường huấn luyện chiến lược nghe giai đoạn chuẩn bị (Chủ thể: Giáo viên và Học sinh): Dành 5 đến 7 phút đầu tiết học (Pre-listening) để khai thác tranh ảnh, kích hoạt kiến thức nền, định hướng từ khóa (keywords) và hướng dẫn học sinh kỹ thuật ghi chú nhanh bằng ký hiệu. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ nắm bắt ý chính bài nghe của học sinh lên trên mức 75% sau 8 tuần rèn luyện liên tục.
4. Hiện đại hóa cơ sở vật chất và thiết bị trợ giảng (Chủ thể: Ban Giám hiệu nhà trường): Lập kế hoạch trong vòng 6 tháng thay thế các máy phát đĩa CD cũ bằng hệ thống loa kỹ thuật số chất lượng cao, lắp đặt thiết bị cách âm cơ bản nhằm loại bỏ hoàn toàn rào cản âm thanh kém vốn đang ảnh hưởng tới 41,1% học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giáo viên tiếng Anh cấp Trung học cơ sở: Nắm vững các rào cản tâm lý và nhận thức của học sinh để thiết kế giáo án nghe 3 giai đoạn (Pre - While - Post) khoa học, giúp học sinh vượt qua nỗi sợ nghe hiểu.
2. Học sinh phổ thông (đặc biệt khối lớp 8 và 9): Tham khảo các kỹ thuật tự học hiệu quả như đoán nghĩa từ trong ngữ cảnh, nghe bắt ý chính và duy trì thói quen "tắm ngôn ngữ" 15 phút mỗi ngày qua các kênh chuẩn mực.
3. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Có cơ sở thực tiễn để đánh giá chuẩn đầu ra môn ngoại ngữ, điều chỉnh phân phối chương trình và đầu tư trang thiết bị âm thanh đồng bộ cho phòng học ngoại ngữ.
4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục ngôn ngữ (ELT): Sử dụng bộ công cụ bảng hỏi 40 items chuẩn hóa và khung phân tích 6 nhân tố của Lotfi làm tài liệu tham khảo giá trị cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo về kỹ năng tiếp nhận ngôn ngữ.

Câu hỏi thường gặp

Nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 8? Nhân tố tiến trình nhận thức (Process factor) là rào cản lớn nhất, chiếm 31,23% tổng số lượt đánh giá mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong đó, 52,2% học sinh gặp khó khăn trong việc xác định ý chính của bài nói và 51,1% lúng túng khi dự đoán nội dung qua hình ảnh trực quan.

Vì sao thói quen cố gắng nghe từng từ lại làm giảm hiệu quả nghe hiểu? Khảo sát chỉ ra 53,3% học sinh bị ngắt quãng dòng thông tin vì tập trung quá mức vào từng từ đơn lẻ. Do bộ nhớ làm việc có giới hạn, việc cố gắng dịch nghĩa từng từ khiến người học bỏ lỡ các liên kết ngữ nghĩa quan trọng tiếp theo của toàn bài.

Thiết bị âm thanh trong lớp học tác động ra sao đến kết quả bài nghe? Khoảng 41,1% học sinh khẳng định chất lượng âm thanh rè từ đài CD cũ và độ vang của phòng học cản trở trực tiếp việc nghe rõ các âm tiết, trọng âm và ngữ điệu, gây suy giảm đáng kể độ chính xác khi làm bài tập.

Thời lượng đoạn băng nghe bao nhiêu phút là phù hợp nhất cho một tiết dạy 45 phút? Theo khuyến nghị từ luận văn, giáo viên nên chọn các file nghe có độ dài từ 3 đến 5 phút. Quỹ thời gian này cho phép học sinh nghe lặp lại từ 2 đến 3 lần kết hợp đủ thời gian thực hiện các hoạt động hướng dẫn trước khi nghe và sửa bài sau khi nghe.

Học sinh lớp 8 cần rèn luyện kỹ năng nghe ở nhà như thế nào để đạt hiệu quả cao? Học sinh nên duy trì thói quen luyện nghe từ 15 đến 20 phút mỗi ngày thông qua các nguồn tài liệu chuẩn mực. Cần tập trung vào kỹ thuật ghi chú từ khóa, đoán nghĩa từ mới dựa vào văn cảnh thay vì xem trước transcript.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và hệ thống hóa thành công 6 nhóm nhân tố tác động đến năng lực nghe hiểu tiếng Anh của học sinh lớp 8 theo khung lý thuyết Lotfi (2012).
• Dữ liệu định lượng từ 90 học sinh và 5 giáo viên xác nhận tiến trình nhận thức (31,23%), đặc điểm người nghe (23,81%) và ngữ liệu đầu vào (23,32%) là 3 nhóm rào cản chiếm ưu thế hàng đầu.
• Nghiên cứu làm rõ mối liên hệ giữa các điểm nghẽn kỹ thuật (ngữ pháp, từ vựng, tốc độ nói) với phản ứng tâm lý tiêu cực (lo âu, dễ bỏ cuộc) của học sinh lứa tuổi 14.
• Đề xuất quy trình sư phạm toàn diện kết hợp giữa đổi mới học liệu, rèn luyện chiến lược nghe Pre-listening và nâng cấp thiết bị âm thanh phòng học trong 6 tháng tới.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo nhằm mở rộng khảo sát trên các khối lớp 6, 7, 9 và đánh giá hiệu quả giải pháp thông qua các bài kiểm tra thực nghiệm đối chứng.

Các tổ chức giáo dục, nhà trường và giáo viên tiếng Anh cần chủ động áp dụng các phát hiện từ luận văn để cải tiến phương pháp giảng dạy, tạo môi trường học tập tích cực và nâng cao toàn diện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THAI NGUYEN UNIVERSITY SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES DANG THI LE THUY FACTORS AFFECTING LISTENING COMPREHENSION OF THE 8TH GRADE STUDENTS AT A JUNIOR HIGH SCHOOL IN THAI NGUYEN CITY (Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 8 tại một trường Trung học cơ sở ở Thái Nguyên) M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201 THAI NGUYEN – 2019 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn THAI NGUYEN UNIVERSITY SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES DANG THI LE THUY FACTORS AFFECTING LISTENING COMPREHENSION OF THE 8TH GRADE STUDENTS AT A JUNIOR HIGH SCHOOL IN THAI NGUYEN CITY (Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 8 tại một trường Trung học cơ sở ở Thái Nguyên) M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201 Supervisor: Nguyen Thi Minh Loan Ph.D THAI NGUYEN – 2019 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn DECLARATION I certify that this thesis paper is the result of my own research and the substance of the research has not been submitted for a degree to any other university or institution. I assure that all references and citations to ensure the correctness, accuracy and honesty. Thai Nguyen, July 2019 Author’s signature Dang Thi Le Thuy Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn ACKNOWLEDGMENT For the completion of this thesis, I have received great assistance and support from many people without whom the work could not have been fulfilled First and foremost, I would like to express my deepest gratitude and my profound appreciation to my supervisor, Dr. Nguyen Thi Minh Loan- from Thai Nguyen University, School of foreign languages for her guidance, precious suggestions, invaluable critical feedback and encouragement in the process of completing this thesis.

I would also like to express my sincere thanks to all the lecturers of the School of Foreign Languages, Thai Nguyen University for their interesting lectures and suggestions for the topic of my study. Thanks are also due to my students grade 8 and my colleagues at a Junior High School, Thai Nguyen City for their assistance and cooperation in completing the questionnaires and interviews Last but not least, I would like to give my deepest gratitude to my parents, my husband and my friends for their moral support and encouragement throughout my training course. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn ABSTRACT The aim of the study was to discover the factors affecting the listening comprehension of 8th-grade students at a junior high school in Thai Nguyen. The participants of the study included 90 grade 8 students from classes 8A1, 8A2, 8A3 and 5 teachers of English at Nha Trang junior high school in Thai Nguyen.

In this article, researchers had looked at the terms listening, listening comprehension, factors that affect listening comprehension. After conducting the research steps, the researcher discovered factors that more or less affected the listening comprehension of grade 8 students such as, process, task, listener, input, affect, and context. Among these factors, it was found that specific problems that affected students' listening comprehension were: grammar, structure and vocabulary, accents, speaking speech, unfamiliar topics and poor listening equipment. The finding of the research indicated that when teachers were aware of the factors that affected students’ listening comprehension, they could help their students develop effective listening strategies and ultimately solve those difficulties in listening and improved listening comprehension.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn TABLE OF CONTENTS DECLARATION. iii TABLE OF CONTENTS. iv LIST OF TABLES. vi CHAPTER 1: INTRODUCTION.

Rationale for the study. Aims of the study. Significance of the study. Scope of the study .3 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW.

Listening comprehension process. Factors affecting listening comprehension. Taxonomy of factors affecting listening comprehension. Previous studies on factors affecting listening comprehension.

Subjects of the study. Data collection instruments. Procedures of data collection .17 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION. Findings of the questionnaire.

Findings of the interview .30 CHAPTER 5: IMPLICATIONS AND CONCLUSION. Limitations of the study. Suggestions for future research .43 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LIST OF TABLES Table 1: Students' choices about factors that affected their listening comprehension.18 Table 2: Process factor .20 Table 3: Task Factor.21 Table 4: Input Factor .22 Table 5: Listener Factor .23 Table 6: Affect Factor .24 Table 7: Context Factor .25 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn CHAPTER 1: INTRODUCTION 1. Rationale for the study Listening is an important language skill to develop in second language learning.

Despite its significance, language learners consider listening as the most difficult language skill to learn. Moreover, listening is the most important skill in language learning because it is the most widely used language skill in normal daily life. Listening has an important role not only in daily life but also in the classroom environment. Most people believe that being able to write and speak in a second language means that they know the language.

However, if they do not have efficient listening skills, it is impossible to communicate effectively. That is, listening is the basic skill in language learning. Listening is vital in the language classroom because it provides input for the learner. Without understanding input on the right level, any learning simply cannot start.

A lot of research has been done on this issue (Chang & Roebl, 2011, Kutlu &Aslanolub, 2009). The results of previous studies have largely supported the difficulty of listening to new languages from the text, listeners, speakers, and tasks. Almost all previous studies in listening skills and listening comprehension skills have identified important factors affecting the ability of the learner’s listening comprehension such as process, input, listener, task, affect and context factors. However, the subjects of those studies were often high school and university students in Vietnam or other non-English speaking countries.

In Vietnamese schools, especially in Nha Trang junior high schools in Thai Nguyen, most students thought that learning the listening skills was the hardest, and some students thought the listening skills were relatively new, even though the students experienced the least English learning 3 years in primary school and in grade 6, 7. Meanwhile, the period of training at junior high school according to the distribution of each semester was more than 50 periods (3 periods/ week), in 18 weeks in a semester, the amount of time spent on listening comprehension was too little. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Less time was spent on self-study, and fewer students could practice listening at home from 1 to 2 hours a week. Another worry thing was that most students read the typescript before practicing their listening skills.

Hence, it was a bad habit that made the listening process not meet the requirements and goals of the curriculum. Therefore, identifying the factors that directly or indirectly affected the listening skills of 8th graders was very important. These factors would help students realize their own difficulties, and they could find the best solution to overcome these factors, and also help teachers to look more about the factors that affect their students' listening comprehension to give solutions and teaching listening, toward a goal that all students can listen in the best way. With the current situation relating to the students’ poor listening comprehension competence at Nha Trang junior high school, the researcher conducted this study to find out factors that affected the 8th-grade students’ listening comprehension at Nha Trang junior high school in Thai Nguyen.

It was hoped that the findings of this paper could provide good views for the teaching and learning of listening comprehension at school. Aims of the study The purpose of this study was to identify factors that affected the listening skills of eighth graders. This helped students identify the importance of listening skills and develop it better. In this study, the following research question was answered: - What factors affect the listening comprehension of the 8th-graders? 1.

Significance of the study The findings of this study brought a lot of meaning to teachers, students as well as researchers. First, for English teachers, this study was able to provide more in-depth information so that teachers could actively help students improve their listening skills. Besides, this study was able to provide suggestions and Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn recommendations for English teachers to prepare English listening lessons more effectively, enabling students to improve listening comprehension as well as daily language communication. Second, this study also played an important role for students to be aware of their listen ability.

They could recognize the factors that affected their learning to listen skills so that they could find ways to improve their listening ability. Last but not least, for other researchers who would carry out a similar study, the results of this study were considered a reference and contributed more information to solve the same problem. Scope of the study The research was conducted on 90 students of 8th-grade and 5 English teachers from Nha Trang junior high school in Thai Nguyen city. It focused on the factors that affected the student’s listening comprehension.

Organization The study included five main chapters: introduction, literature review, methodology, findings and discussion, implications and conclusion. Chapter 1: Introduction, presented basic information such as theoretical basis, purpose, research questions, meanings, scope, significance as well as the design of the study. Chapter 2: Literature review, considered different views on listening comprehension, listening processes, factors affecting listening comprehension, classification of influencing factors as well as previous studies about factors affecting students' listening skills. Chapter 3: Methodology, mentioned the method of conducting research including, research topics, research questions, data collection tools (questionnaires and interviews), data collection steps and data analysis.

Chapter 4: Findings and discussion, presented research findings and discussed research questions. Chapter 5: Implication and conclusion, pointed out the implications of the study, some limitations and made research conclusions. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW This chapter discussed the theory and previous research on areas that form the basis of this research. The first section provided an overview of listening comprehension and common listening processes.

The second part provided a definition of the factors affecting the listening process and the classification of previous researchers on those factors. The final part was an assessment of previous relevant studies conducted by researchers. Definition There have been different definitions of the term “listening comprehension.” Rost (2002) and Hamouda (2013) defined listening comprehension is an interactive process in which listeners engage in building meaning. The listener understands oral input through sound distinction, previous knowledge, grammatical structure, stress and intonation and other linguistic or nonverbal clues (as cited in Pourhosein Gilak camera & Sabouri, 2016).

Listening is not a passive skill, but an active, receptive skill. It requires a lot of attention and mental activity like speaking. And listening comprehension is an act of understanding an oral message. Listening is an extremely complex operation (Buck, 2001) requires more than simple perception of audio signals.

It involves speech decoding and comprehending. Listening comprehension is not something that happens because of what the speaker speaks, but follow Anderson & Lynch(1988: 6) the listener plays an important role in the listening process, by activating various types of knowledge and by applying what listener knows to what listener hears and trying to understand what the speaker speaks. Nadig (2013) defined listening comprehension is different processes to understand and make sense of spoken language.