Đặt vấn đề Đưa ra mục tiêu Xây dựng bảng hình thực tiễn nghiên cứu nghiên cứu câu hỏi khảo sát Đưa ra kết quả Kết luận giả Xử lý và phân Thu thập mẫu dự án thuyết tích dữ liệu khảo sát (n=158) Hình 1 Quy trình thực hiện II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Để làm rõ vấn đề và mục tiêu nghiên cứu, nhóm chúng tôi đã sử dụng phương pháp nghiên cứu thống kê, phương pháp điều tra chọn mẫu, thu thập và xử lý số liệu. Phương pháp chọn mẫu Nhóm tiến hành chọn mẫu phi xác suất theo phương pháp thuận tiện. Bảng câu hỏi được khảo sát theo hình thức trực tuyến (Google Form) bởi những sinh viên đang theo học tại các trường đại học trên địa bàn TP.
Đây cũng chính là công cụ để thu thập thông tin và thực hiện nghiên cứu thống kê. Phương pháp thống kê Sau khi hoàn thành khảo sát, nhóm tiến hành xử lý dữ liệu và số liệu, sử dụng phương pháp thống kê mô tả và suy diễn thống kê để xác định những yếu tố trực tiếp, cũng như là gián tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả khi làm việc nhóm của sinh viên. Từ đó đề ra những giải pháp giúp nâng cao khả năng “teamwork” khi học tập và làm việc sau này. CÁC THANG ĐO KHẢO SÁT Bài nghiên cứu sử dụng 3 loại thang đo chính để khảo sát: ● Thang đo danh nghĩa ● Thang đo thứ bậc 9 ● Thang đo khoảng Cụ thể như sau: NỘI DUNG KHẢO SÁT THANG ĐO Trường đang theo học Danh nghĩa Là sinh viên năm mấy Thứ bậc Tần suất làm việc nhóm Thứ bậc Cảm xúc khi tham gia làm việc nhóm Khoảng Đánh giá mức độ cần thiết của ● Sự thân thiết giữa các thành viên trong nhóm Khoảng ● Tinh thần hợp tác và thái độ của các thành viên trong những bước đầu khi làm việc nhóm Hình thức làm việc nhóm Danh nghĩa So sánh năng suất của các hình thức làm việc nhóm Danh nghĩa Lý do hình thức làm việc nhóm trực tiếp/trực tuyến tốt hơn Danh nghĩa Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố môi trường lên hiệu quả làm việc nhóm: ● Thoải mái (không bị gò bó, ép buộc) ● Lành mạnh (cùng giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau, không đố kỵ, ganh Khoảng đua nhau) ● Nghiêm túc (Tập trung vào công việc, làm việc năng suất và chú trọng vào hiệu quả của nhóm) ● Năng động, sáng tạo (được phát huy khả năng của bản thân) Đánh giá mức độ ảnh hưởng của thái độ sinh viên lên hiệu quả làm việc nhóm: ● Thái độ tích cực (Luôn lạc quan, hòa đồng và sẵn sàng giúp Khoảng đỡ các thành viên khác trong nhóm) ● Tinh thần trách nhiệm cao (hoàn thành deadline đúng hạn) 10 ● Lịch sự (không chửi tục, tôn trọng ý kiến của các thành viên trong nhóm) ● Có sự cố gắng: biết lắng nghe và tiếp thu ● Có tinh thần hợp tác và luôn cố gắng học hỏi thêm nhiều điều mới từ người khác Đánh giá mức độ ảnh hưởng của kiến thức và kỹ năng của các thành viên lên hiệu quả làm việc nhóm: ● Có sự đầu tư về kiến thức tốt, nền tảng vững ● Có sự sáng tạo trong cách suy nghĩ Khoảng ● Kinh nghiệm làm việc nhóm ● Kỹ năng làm việc nhóm tốt (Sôi nổi, tích cực tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình làm việc) ● Kỹ năng mềm (thuyết trình, thiết kế, viết lách,.) Những đặc điểm mong muốn ở một nhóm trưởng Danh nghĩa Đánh giá tầm quan trọng của các tiêu chuẩn về năng lực và kỹ năng của nhóm trưởng ● Có kinh nghiệm làm leader từ trước (quản lý, sắp xếp, hướng dẫn,.) ● Có tính quyết đoán, sáng suốt ● Biết lắng nghe và suy nghĩ thấu đáo Khoảng ● Phân chia công việc và thời gian hoàn thành công việc phù hợp với mỗi thành viên ● Biết cách phát huy được lợi thế cũng như tôn trọng ý kiến và năng lực của mỗi thành viên ● Có được sự tôn trọng và tin tưởng của các thành viên trong nhóm 11 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của mối quan hệ giữa các thành viên lên hiệu quả làm việc nhóm: ● Các thành viên là bạn thân của nhau hoặc đã có quen biết từ trước ● Các thành viên thường xuyên tương tác với nhau Khoảng ● Các thành viên đã từng làm việc với nhau trước đó ● Các thành viên đều hòa đồng và luôn giúp đỡ lẫn nhau ● Các thành viên tôn trọng ý kiến và suy nghĩ của nhau ● Các thành viên ưu tiên lợi ích chung lên hàng đầu Đánh giá kết quả của làm việc nhóm thông qua các yếu tố: ● Nhiệm vụ được hoàn thành đúng hạn, đầy đủ và chất lượng ● Đạt thành tích tốt (điểm cao, giải cao, được khen ngợi) ● Giải quyết ổn thỏa các tranh chấp, mâu thuẫn giữa các thành Khoảng viên ● Các thành viên có sự cố gắng, tiến bộ trong học tập (kiến thức & kỹ năng) ● Sự hài lòng của các thành viên khi cùng làm việc nhóm Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khác lên hiệu quả làm việc nhóm: ● Công nghệ (mạng Internet, thiết bị điện tử, mạng xã hội, nguồn tài liệu trên mạng, các ứng dụng giao lưu, thảo luận trực tuyến) ● Sự hỗ trợ (sự hướng dẫn, hỗ trợ bởi các thầy cô; đóng góp, hỗ trợ từ các chuyên gia hoặc những anh chị đi trước) Mức độ cần thiết của làm việc nhóm đối với sinh viên hiện nay Thứ bậc Mức độ cần thiết của làm việc nhóm trong tương lai Thứ bậc Bảng 1: Thang đo của các nội dung khảo sát 12 CƠ SỞ LÝ THUYẾT I.
Khái niệm “làm việc nhóm” Theo Từ điển Cambridge, “làm việc nhóm” (teamwork) được định nghĩa là “những hành động kết hợp của một nhóm người cùng làm việc hiệu quả với nhau để đạt được một mục tiêu” Theo Scarnati (2001, p. 5), làm việc nhóm “là một quá trình hợp tác cho phép con người đạt được kết quả phi thường”. Làm việc nhóm là quá trình phối hợp làm việc của hai hoặc nhiều người trong cùng một tổ chức để hoàn thành một mục tiêu cụ thể. Công việc chung sẽ được chia nhỏ ra và phân chia cho từng người trong nhóm tùy theo vị trí, năng lực và sở trường của họ.
Vai trò của làm việc nhóm Trong quá trình hội nhập hiện nay, sự hợp tác và làm việc cùng nhau trở thành nhu cầu không thể thiếu để giúp công việc được hoàn thành một cách hiệu quả và đa diện nhất. Có thể nói rằng, ở bất kỳ môi trường hay không gian làm việc, học tập nào cũng cần tới và khuyến khích tinh thần hợp tác, làm việc nhóm cùng nhau. Thế nên “teamwork” đóng vai trò vô cùng quan trọng và là một trong những kỹ năng thiết yếu của sinh viên đại học hiện nay. Điều đầu tiên khi nhắc đến vai trò của kỹ năng làm việc nhóm trong môi trường hội nhập đang phát triển đó chính là trang bị, trau dồi thêm kiến thức, mở rộng thêm nhiều cơ hội việc làm và mối quan hệ cho các thành viên trong nhóm.
Đồng thời giúp giảm áp lực, tạo ra một môi trường thoải mái hơn, đỡ căng thẳng hơn thay vì mỗi cá nhân phải ôm đồm quá nhiều việc trong cùng một lúc. Bằng cách giao tiếp và thảo luận với nhau, làm việc nhóm chính là lúc mọi thành viên cần phải vận dụng tư duy, sự sáng tạo và nguồn cảm hứng của chính mình để đưa ra một ý tưởng hay ý kiến mới lạ nhằm hỗ trợ cho công việc chung. Đồng thời để thuyết phục và bảo vệ cho quan điểm đó, mỗi người cũng cần phải đưa ra những luận điểm, luận cứ và lý do xác đáng, cụ thể. Tham gia làm việc nhóm thường xuyên, mỗi thành viên sẽ dần dần 13 hình thành nên kỹ năng giao tiếp tốt, kỹ năng phản biện nhanh và tự tin nói trước đám đông.
Làm việc nhóm cũng chính là điều kiện tuyệt vời nhất nhằm tập trung nhiều cá thể với khả năng vượt trội trong lĩnh vực mà họ chuyên về. Điều này giúp mọi người có thể bổ sung các khuyết điểm cho nhau và tìm ra được giải pháp một cách thích đáng. Sự hợp tác và làm việc cùng nhau cũng chính là cùng nhau hỗ trợ, đóng góp, chia sẻ và chịu trách nhiệm cho dự án mà nhóm mình nhận được. Nhân cơ hội đó nhằm khai thác và phát huy tiềm năng sẵn có của mỗi người.
Sự phối hợp ăn ý giữa các thành viên trong nhóm sẽ giúp nhóm đưa ra quyết định đúng đắn, tạo ra được nhiều giá trị và kết quả khả quan hơn so với việc chỉ tận dụng được sức mạnh của từng người riêng lẻ mà không có sự liên kết chặt chẽ với nhau. Với vai trò và lợi ích được đưa ra ở trên, ta thấy được tầm quan trọng của kỹ năng làm việc nhóm thể hiện rất rõ ràng. Khi một ý tưởng hay được đưa ra từ một người thì đó vẫn là một “viên ngọc thô” mang đậm tính cá nhân. Nhưng nếu có sự kết hợp của các thành viên còn lại cùng nhau mài giũa, góp ý, đánh bóng và chỉnh sửa thì kết quả cuối cùng chính là một “viên ngọc sáng” thật sự, mang lại kết quả và giá trị cao cho nhóm.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc nhóm 1. Yếu tố chủ quan ● Nhận thức của sinh viên về sự cần thiết và quan trọng của kỹ năng làm việc nhóm - Cùng nhau tạo ra một môi trường làm việc nghiêm túc, thoải mái và năng động sáng tạo. Các thành viên trong “team” đều tập trung vào công việc, làm việc năng suất và chú trọng đến kết quả đầu ra của nhóm. Để hiệu quả của việc làm việc nhóm tối ưu nhất, trước khi bắt đầu, các thành viên trong “team” cần: − Mục tiêu ban đầu rõ ràng: cả đội phải dành thời gian vạch ra những mục tiêu rõ ràng mà mỗi một thành viên cần đạt được trong khoảng thời gian nhất định mà nhóm đưa ra.
Trong quá trình làm việc nhóm, người lãnh đạo phải liên tục xem xét lại tiến trình đi tới mục tiêu để cả nhóm không bị chệch hướng, tránh mất thời gian, công sức vô ích của mọi người. 14 − Sự cam kết cho sự thành công của nhóm và những mục tiêu chung: quá trình làm việc nhóm chỉ thật sự thành công khi tất cả mọi người đều phối hợp ăn ý cùng nhau, tập trung cao độ vào việc hoàn thành tốt mục tiêu, không bị bận tâm bởi những vấn đề cá nhân và làm liên lụy đến công việc chung của nhóm.
