Viêm xoang ở trẻ em: Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng của viêm xoang nhiễm khuẩn ở trẻ em, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Viện TMHTW
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Viêm xoang ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị hiệu quả
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về viêm xoang ở trẻ em Nguyên nhân và triệu chứng

Viêm xoang ở trẻ em là tình trạng viêm niêm mạc của một hoặc nhiều xoang cạnh mũi. Đây là một trong những bệnh lý phổ biến nhất ở trẻ em, với tỷ lệ mắc khoảng 1-2%. Nguyên nhân chính gây ra viêm xoang có thể bao gồm nhiễm khuẩn, dị ứng, và các yếu tố môi trường. Triệu chứng của viêm xoang thường bao gồm nghẹt mũi, chảy mũi, đau đầu, và sốt. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này rất quan trọng để có thể điều trị kịp thời và hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ em Những yếu tố chính

Nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ em thường liên quan đến nhiễm khuẩn, dị ứng, và các yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí. Nhiễm khuẩn là nguyên nhân phổ biến nhất, trong đó vi khuẩn Streptococcus pneumoniae thường gặp nhất. Dị ứng với phấn hoa, bụi, và nấm mốc cũng có thể dẫn đến viêm xoang. Ngoài ra, các yếu tố như thời tiết lạnh và ẩm ướt cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

1.2. Triệu chứng viêm xoang ở trẻ em Nhận biết sớm

Triệu chứng viêm xoang ở trẻ em bao gồm nghẹt mũi, chảy mũi, đau đầu, và sốt. Trẻ có thể cảm thấy khó chịu, quấy khóc, và không muốn ăn uống. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này giúp phụ huynh có thể đưa trẻ đến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

II. Các thách thức trong điều trị viêm xoang ở trẻ em Những vấn đề cần lưu ý

Điều trị viêm xoang ở trẻ em gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về sinh lý và tâm lý so với người lớn. Trẻ em thường không thể diễn đạt rõ ràng các triệu chứng của mình, điều này làm cho việc chẩn đoán trở nên khó khăn hơn. Hơn nữa, việc sử dụng thuốc cũng cần phải được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh tác dụng phụ không mong muốn. Việc điều trị không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng viêm xoang mạn tính, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

2.1. Khó khăn trong chẩn đoán viêm xoang ở trẻ em

Chẩn đoán viêm xoang ở trẻ em thường gặp khó khăn do trẻ không thể mô tả rõ ràng các triệu chứng. Các triệu chứng như đau đầu, nghẹt mũi có thể dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Do đó, bác sĩ cần phải thực hiện các xét nghiệm và kiểm tra kỹ lưỡng để đưa ra chẩn đoán chính xác.

2.2. Tác dụng phụ của thuốc điều trị viêm xoang ở trẻ em

Việc sử dụng thuốc điều trị viêm xoang ở trẻ em cần phải được cân nhắc kỹ lưỡng. Một số loại thuốc có thể gây ra tác dụng phụ như buồn nôn, chóng mặt, hoặc thậm chí là phản ứng dị ứng. Do đó, việc theo dõi và điều chỉnh liều lượng thuốc là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho trẻ.

III. Phương pháp điều trị viêm xoang hiệu quả cho trẻ em Hướng dẫn chi tiết

Điều trị viêm xoang ở trẻ em có thể bao gồm việc sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng histamine, và các biện pháp hỗ trợ như xông hơi. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ. Ngoài ra, việc duy trì vệ sinh mũi họng và tăng cường sức đề kháng cũng rất quan trọng trong việc phòng ngừa tái phát.

3.1. Sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm xoang

Thuốc kháng sinh thường được chỉ định trong trường hợp viêm xoang do nhiễm khuẩn. Việc lựa chọn loại thuốc và liều lượng cần phải dựa trên tình trạng cụ thể của trẻ. Cần lưu ý rằng không phải tất cả các trường hợp viêm xoang đều cần dùng kháng sinh, và việc lạm dụng có thể dẫn đến kháng thuốc.

3.2. Các biện pháp hỗ trợ điều trị viêm xoang cho trẻ em

Ngoài việc sử dụng thuốc, các biện pháp hỗ trợ như xông hơi, rửa mũi bằng nước muối sinh lý cũng rất hiệu quả trong việc giảm triệu chứng viêm xoang. Những biện pháp này giúp làm sạch niêm mạc mũi, giảm nghẹt mũi và cải thiện tình trạng sức khỏe tổng thể của trẻ.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong điều trị viêm xoang ở trẻ em Kết quả nghiên cứu

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp điều trị đúng cách có thể giúp giảm triệu chứng viêm xoang ở trẻ em một cách hiệu quả. Việc theo dõi và đánh giá kết quả điều trị là rất quan trọng để điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc kết hợp giữa thuốc và các biện pháp hỗ trợ có thể mang lại hiệu quả cao hơn trong việc điều trị viêm xoang.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả điều trị viêm xoang ở trẻ em

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng thuốc kháng sinh kết hợp với các biện pháp hỗ trợ như xông hơi có thể giúp giảm triệu chứng viêm xoang một cách nhanh chóng. Các trẻ em được điều trị theo phác đồ này thường có tỷ lệ tái phát thấp hơn so với những trẻ chỉ sử dụng thuốc.

4.2. Theo dõi và đánh giá kết quả điều trị viêm xoang

Việc theo dõi và đánh giá kết quả điều trị là rất quan trọng trong việc điều chỉnh phương pháp điều trị. Các bác sĩ cần thường xuyên kiểm tra tình trạng sức khỏe của trẻ để có thể đưa ra những điều chỉnh kịp thời, đảm bảo hiệu quả điều trị cao nhất.

V. Kết luận và tương lai của điều trị viêm xoang ở trẻ em

Viêm xoang ở trẻ em là một bệnh lý phổ biến nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Tương lai của điều trị viêm xoang ở trẻ em sẽ phụ thuộc vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và cải tiến các phương pháp hiện tại. Việc nâng cao nhận thức về bệnh và các biện pháp phòng ngừa cũng rất quan trọng trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh.

5.1. Tương lai của điều trị viêm xoang ở trẻ em Những xu hướng mới

Tương lai của điều trị viêm xoang ở trẻ em có thể sẽ chứng kiến sự phát triển của các phương pháp điều trị mới, bao gồm các loại thuốc sinh học và liệu pháp gen. Những phương pháp này hứa hẹn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn và ít tác dụng phụ hơn.

5.2. Vai trò của phòng ngừa trong điều trị viêm xoang

Phòng ngừa viêm xoang ở trẻ em thông qua việc duy trì vệ sinh mũi họng, tăng cường sức đề kháng và tránh các yếu tố gây dị ứng là rất quan trọng. Việc giáo dục phụ huynh về các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe cho trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 ®Æt vÊn ®Ò Viªm xoang lµ t×nh tr¹ng viªm niªm m¹c cña mét xoang hay nhiÒu xoang c¹nh mòi[40], ®îc coi nh lµ mét biÕn chøng cña viªm ®êng h« hÊp trªn[5]. Viªm xoang lµ mét trong nh÷ng bÖnh phæ biÕn nhÊt ë c¶ ngêi lín vµ trÎ em. Tû lÖ viªm xoang ë ViÖt Nam kho¶ng 2 - 5%[13] trong ®ã viªm xoang trÎ em chiÕm kho¶ng 1 - 2%. Theo CDC Mü th× bÖnh viªm xoang ngµy cµng gia t¨ng ë trÎ em v× ®©y lµ hËu qu¶ cña viªm ®êng h« hÊp trªn (6.

ë níc ta, ®iÒu kiÖn khÝ hËu nãng Èm, t×nh tr¹ng « nhiÔm vµ ®iÒu kiÖn sinh ho¹t thÊp lµ nh÷ng yÕu tè thuËn lîi cho sù phæ biÕn cña bÖnh. Viªm xoang cã thÓ g©y ra c¸c biÕn chøng nh: viªm d©y thÇn kinh thÞ gi¸c dÉn tíi mï m¾t, viªm mµng n·o, ¸p xe n·o, viªm t¾c tÜnh m¹ch hang lµm nguy hiÓm ®Õn tÝnh m¹ng. Ngµy nay, sù bïng næ cña hµng lo¹t kh¸ng sinh m¹nh th× viªm xoang Ýt g©y ra c¸c biÕn chøng nguy hiÓm trªn. Tuy nhiªn, viªm xoang nÕu kh«ng ®iÒu trÞ triÖt ®Ó sÏ trë thµnh bÖnh m¹n tÝnh lµm ¶nh hëng tíi søc khoÎ, sù ph¸t triÓn thÓ lùc vµ trÝ tuÖ cña trÎ em.

Viªm xoang cã nhiÒu nguyªn nh©n g©y nªn nh: nhiÔm khuÈn, dÞ øng, suy gi¶m miÔn dÞch, « nhiÔm m«i trêng…. Trong ®ã nhiÔm khuÈn lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n th- êng gÆp. Còng nh c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn nãi chung, trong ®iÒu trÞ viªm xoang nhiÔm khuÈn viÖc sö dông kh¸ng sinh kh¸ng khuÈn thÝch hîp lµ môc tiªu quan träng ph¶i ®¹t ®îc. ë níc ta c¸c kh¸ng sinh ®îc lùa chän ®Ó ®iÒu trÞ viªm xoang thêng dùa trªn c¸c híng dÉn sö dông thuèc ®iÒu trÞ vµ kinh 2 nghiÖm cña b¸c sÜ vÒ vi khuÈn häc t¹i ®Þa ph¬ng.

Tuy nhiªn, c¸c chñng vi khuÈn ®· ngµy cµng ®Ò kh¸ng víi c¸c kh¸ng sinh do viÖc sö dông kh¸ng sinh kh«ng hîp lý. C¸c kÕt qu¶ b¸o c¸o vÒ ®Ò kh¸ng kh¸ng sinh cña vi khuÈn t¹i mçi bÖnh viÖn ®îc thay ®æi liªn tôc nhng vÉn kh«ng cËp nhËt ®- îc th«ng tin ®Õn víi c¸c b¸c sÜ mét c¸ch thêng xuyªn. §iÒu ®ã lµm gi¶m hoÆc mÊt hiÖu lùc cña kh¸ng sinh trong ®iÒu trÞ viªm xoang, lµm bÖnh diÔn biÕn kÐo dµi vµ dÔ g©y biÕn chøng. §Ó ®¹t ®îc kÕt qu¶ ®iÒu trÞ tèt trong viªm xoang nhiÔm khuÈn th× ph¶i lµm xÐt nghiÖm vÒ vi khuÈn: nu«i cÊy, ph©n lËp vi khuÈn vµ lµm kh¸ng sinh ®å x¸c ®Þnh møc ®é nh¹y c¶m víi kh¸ng sinh cña chóng.

Tõ ®ã lùa chän ®óng thuèc cho mçi bÖnh nh©n riªng biÖt. Thùc hiÖn ®iÒu nµy kh«ng dÔ v× kh«ng ph¶i c¬ së y tÕ nµo còng lµm ®îc xÐt nghiÖm vi khuÈn. V× vËy chóng t«i thÊy cÇn ph¶i tiÕn hµnh mét nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong bÖnh lý viªm xoang trÎ em vµ sù nh¹y c¶m víi kh¸ng sinh cña c¸c vi khuÈn ®ã, gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ bÖnh lý viªm xoang trÎ em. BÖnh lý viªm xoang trÎ em cã nh÷ng ®Æc tÝnh rÊt kh¸c biÖt víi ngêi lín v× ngoµi nh÷ng nguyªn nh©n g©y viªm xoang nã cßn phô thuéc vµo sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c xoang ë trÎ em.

C¸c xoang mÆt th«ng th¬ng víi nhau, cã liªn quan mËt thiÕt víi nhau vÒ gi¶i phÉu, sinh lý, bÖnh lý. Trong ®ã xoang hµm lµ xoang ph¸t triÓn sím nhÊt, rÊt dÔ bÞ viªm, biÓu hiÖn bÖnh lý sím nhÊt, râ nhÊt trªn l©m sµng vµ XQ, lÊy bÖnh phÈm thuËn lîi vµ chÝnh x¸c nhÊt. V× vËy, trong nghiªn 3 cøu nµy chóng t«i chØ tiÕn hµnh lÊy bÖnh phÈm ë xoang hµm lµm ®¹i diÖn cho c¶ phøc hÖ xoang mÆt. HiÖn nay vÊn ®Ò ®iÒu trÞ kh¸ng sinh ®èi víi bÖnh viªm xoang lµ kh«ng cã c¬ së, ®Æc biÖt lµ trong viªm xoang trÎ em vµ cha cã nhiÒu nghiªn cøu lÊy dÞch trong xoang trÎ em lµm xÐt nghiÖm vi khuÈn.

V× vËy, chóng t«i th©ý cÇn tiÕn hµnh ®Ò tµi nghiªn cøu víi c¸c môc tiªu cô thÓ lµ: 1. Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm l©m sµng, cËn l©m sµng cña viªm xoang nhiÔm khuÈn ë trÎ em. T×m hiÓu cña c¸c lo¹i vi khuÈn trong xoang, x¸c ®Þnh ®é nh¹y c¶m víi kh¸ng sinh cña c¸c lo¹i vi khuÈn thêng gÆp trong viªm xoang. §èi chiÕu c¸c ®Æc ®iÓm l©m sµng víi xÐt nghiÖm vi khuÈn ®Ó rót ra kinh nghiÖm trong chÈn ®o¸n vµ chØ ®Þnh kh¸ng sinh thÝch hîp.

4 Ch¬ng 1 Tæng quan 1. Trªn thÕ giíi Sau chiÕn tranh thÕ giíi thø 2, viªm mòi xoang ®îc nghiªn cøu tû mØ ë c¶ ngêi lín vµ trÎ em bëi c¸c t¸c gi¶ nh: Wballenger (1947), Alemairey (1957), L. NhiÒu t¸c gi¶ ®· nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong xoang nh: Ellen[29], Slack[43], Tinkelman[47],…nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong viªm xoang cÊp vµ m·n tÝnh ë trÎ em. Klein nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong viªm xoang cÊp ngêi lín[34].

Biel[22], Erkan[30], Gwaltney[31], hartog vµ Degener[32], Su vµ Liu[44], Debain[50]…nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong viªm xoang m·n tÝnh ë ngêi lín. Brook nghiªn cøu vi khuÈn trong viªm xoang ë trÎ em vµ ngêi lín cÊp tÝnh vµ m·n tÝnh…[23],[24],[25] 1. ë ViÖt nam - §· cã nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ VMXTE nh TrÇn H÷u Tíc (1974), Vâ TÊn (1974) L¬ng Sü CÇn (1991), NguyÔn Hoµng S¬n (1992)…. - Lª C«ng §Þnh ( 1987 - 1992) Nghiªn cøu 31 trêng hîp trÎ em t¹i ViÖn TMHTW: LÊy mñ trong xoang hµm nu«i cÊy, ph©n lËp, tû lÖ d¬ng tÝnh lµ 48.38%, Streptococcus pneumoniae gÆp nhiÒu nhÊt (37.

5 Nhan Trõng S¬n nghiªn cøu 123 trêng hîp viªm xoang m·n tÝnh trÎ em ë bÖnh viÖn Nhi ®ång I (1996 - 1997) cã tû lÖ ph©n lËp vi khuÈn lµ 66,66%, nhiÒu nhÊt lµ H. NguyÔn §×nh B¶ng vµ Lª TrÇn Quang Minh nghiªn cøu 40 trêng hîp viªm xoang hµm m·n tÝnh ®ît håi viªm ë ngêi lín (1993), cã tû lÖ ph©n lËp ®îc vi khuÈn lµ 87.5% trong ®ã vi khuÈn kþ khÝ chiÕm 35% [1]. Ph¹m TuÊn C¶nh nghiªn cøu 79 trêng hîp viªm xoang hµm m·n tÝnh ë ngêi lín t¹i viÖn TMHTW (1994) cã tû lÖ nu«i cÊy d¬ng tÝnh lµ 39.24% H×nluinzae gÆp nhiÒu nhÊt (25%) råi tíi M catarrhalis 18. Ph¹m Quang ThiÖn nghiªn cøu 74 trêng hîp viªm xoang hµm m·n tÝnh t¹i BV ViÖt Nam - Thuþ §iÓn (2001) tû lÖ ph©n lËp ®îc vi khuÈn lµ 63,51% trong ®ã thêng gÆp nhÊt lµ Acineto bacter spp råi tíi H.

TrÞnh ThÞ Hång Loan nghiªn cøu 52 trêng hîp viªm mòi xoang m·n tÝnh t¹i viÖn TMHTW (2003) tû lÖ nu«i cÊy vi khuÈn d¬ng tÝnh lµ 86,54% trong ®ã S.pneumoniae gÆp nhiÒu nhÊt chiÕm 29,41% [13]. NguyÔn TÊn Phong ®· giíi thiÖu kü thuËt néi soi chÈn ®o¸n trong ®ã cã kü thuËt néi soi chÈn ®o¸n bÖnh lý mòi xoang ë trÎ em [14]. S¬ lîc bµo thai häc mòi xoang. Sù ph¸t triÓn cña hèc mòi[1] 6 TuÇn thø 5 ph«i kú th× phÇn ®Çu tiªn cña c¸c hèc mòi t- ¬ng lai ®· xuÊt hiÖn.

Sù kÕt nèi cña c¸c chåi mÆt, sù h×nh thµnh x¬ng khÈu c¸i vµ v¸ch ng¨n mòi sÏ ng¨n chia miÖng nguyªn thuû ra hèc miÖng ë díi vµ 2 hèc mòi ë trªn. §Õn tuÇn thø 9 cña ph«i kú th× hèc mòi ®· h×nh thµnh. Sau ®ã 2 hèc mòi ph¸t triÓn to lªn vÒ chiÒu cao vµ chiÒu réng. Ta cã thÓ ph©n biÖt râ rµng c¸c cuèn mòi, khe mòi gi÷a víi tói lÖ, tÕ bµo ®ª mòi , mám mãc bãng s¸ng tõ tuÇn thø 21 ph«i thai.

Khi sinh ra th× tÊt c¶ c¸c cÊu tróc cña mòi ®· n»m ®óng vÞ trÝ. Khoang khÝ trong mòi lµ rÊt hÑp víi trÎ hµi nhi vµ niªm m¹c chØ h¬i viªm nhÑ, lËp tøc g©y t¾c mòi ngay. TrÇn vßm cña trÎ míi sinh rÊt thÊp so víi lç vßi Eustache n»m ë phÝa sau cña ®u«i cuèn díi. Sù ph¸t triÓn c¸c hèc xoang mÆt[18],[20],[21], [48],[52].

Nguyªn uû cña c¸c xoang chÝnh lµ nguyªn uû cña hèc mòi t¹o nªn, do ®ã cßn gäi xoang lµ nh÷ng hèc phô cña mòi. Vµo tuÇn lÔ thø t cña thêi kú bµo thai xuÊt hiÖn mÇm biÓu b× ngöi vµ h×nh thµnh nªn r·nh biÓu b×, nã x©m nhËp vµo tæ chøc trung m« cña khèi mÆt vµ t¹o nªn tói chÝnh vµ tói phô cña hèc mòi. Theo AugiÐs (1931) "TÊt c¶ c¸c hèc phô ®Òu r»ng buéc víi xoang sµng" 1. Sù ph¸t triÓn xoang sµng( Ethmoidsinus) Xoang sµng xuÊt hiÖn sím nhÊt vµo ®Çu thêi kú bµo thai tõ nô phÔu sµng.

C«ng tr×nh sinh lý xoang cña Flottes, Riu cho thÊy, ë trÎ s¬ sinh nh÷ng tÕ bµo sµng ®· ®îc h×nh thµnh râ rÖt. Tõ n¨m thø 2 nã b¾t ®Çu ph¸t triÓn nhanh chãng vµ 7 cã sù th«ng khÝ ë phÇn æ m¾t vµ phÝa tríc. Mét sè tÕ bµo sµng tríc ph¸t triÓn vÒ phÝa x¬ng tr¸n vµ x¬ng hµm t¹o ra xoang tr¸n vµ xoang hµm. Cßn c¸c tÕ bµo sµng sau ph¸t triÓn vÒ phÝa x¬ng bím ®Ó h×nh thµnh xoang bím.

Kho¶ng 12 ®Õn 13 tuæi hÖ thèng nµy kÕt thóc ph¸t triÓn, v× vËy xoang sµng ®ãng vai trß chÝnh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c xoang mÆt vµ trong nhiÔm trïng xoang. Sù ph¸t triÓn xoang hµm. Xoang hµm ph¸t triÓn muén h¬n, tõ tuÇn lÔ thø t cña bµo thai n»m trong x¬ng hµm trªn, lóc ®Çu lµ mét khe nhá, th¸ng thø ba , thø t h×nh thµnh hèc s©u, th¸ng thø s¸u ph¸t triÓn réng ra ®îc phñ mét líp niªm m¹c tõ xoang sµng chui vµo. Sù ph¸t triÓn cña xoang hµm hoµn toµn phô thuéc vµo sù ph¸t triÓn cña x¬ng hµm trªn vµ liªn quan mËt thiÕt víi sù ph¸t triÓn cña hÖ thèng r¨ng, khi 4 tuæi xoang xuÊt hiÖn trªn phim XQ, khi 5-6 tuæi míi thùc sù hoµn chØnh, khi 20 tuæi th× ngõng ph¸t triÓn.

V× vËy ë trÎ em viªm xoang hµm thùc sù chØ sau 5-6 tuæi, cÇn t«n träng c¸c mÇm r¨ng khi ®iÒu trÞ xoang hµm ë trÎ em. Sù ph¸t triÓn cña xoang tr¸n. TrÎ s¬ sinh cha cã xoang tr¸n. B¶n chÊt nã lµ 1 tÕ bµo sµng tríc nh« lªn vµ len vµo gi÷a 2 líp vá x¬ng tr¸n.

Lóc 8 tuæi xuÊt hiÖn trªn phim XQ, ®Õn 20 tuæi míi hoµn thµnh sù ph¸t triÓn. Tríc 8 tuæi rÊt khã ph©n biÖt xoang tr¸n vµ xoang sµng tríc, mét sè t¸c gi¶ cho ®ã lµ nh¸nh æ m¾t cña xoang sµng. Sù ph¸t triÓn cña xoang bím. Khi míi ®Î ra xoang bím lµ mét hèc nhá n»m trong tiÓu cèt Bertin.

Vµo 3 - 4 tuæi tiÓu cèt s¸t nhËp vµo x¬ng bím. Lóc 12 tuæi xoang chØ chiÕm phÇn tríc díi cña th©n x¬ng bím, ®Õn lóc 15 tuæi th× ngõng ph¸t triÓn. ë trÎ em chØ cã xoang hµm vµ xoang sµng lµ ph¸t triÓn ®Çy ®ñ nªn viªm xoang trÎ em chñ yÕu lµ viªm xoang hµm vµ xoang sµng. S¬ lîc gi¶i phÉu mòi xoang 1.

Gi¶i phÉu hèc mòi [1] 1. Th¸p mòi Mòi ë gi÷a mÆt vµ gièng nh mét c¸i th¸p rçng ®Ó ®øng. Th¸p mòi gåm 2 phÇn: PhÇn cøng vµ phÇn mÒm.