Đặc điểm lâm sàng và xét nghiệm vi khuẩn trong chẩn đoán viêm xoang

Tài liệu nghiên cứu Đặc điểm lâm sàng với xét nghiệm vi khuẩn để rút ra kinh nghiệm trong chẩn đoán và chỉ định kháng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Viện TMHT
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Viêm xoang ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị hiệu quả
• Loại tài liệu: bài viết
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Giải phẫu học mũi xoang
• 1.2.1. Tháp mũi
• 1.2.2. Hệ thống xoang mũi
• 1.2.2.1. Phân chia xoang sàng
• 1.2.2.2. Giải phẫu xoang trán
• 1.2.2.3. Giải phẫu xoang bướm
• 1.2.2.4. Giải phẫu xoang hàm
• 1.3. Hệ thống mạch máu và thần kinh
• 1.4. Cảm giác và sinh lý mũi xoang
• 1.5. Sự thông khí và dẫn lưu xoang

Tóm tắt

I. Tổng quan về viêm xoang ở trẻ em Nguyên nhân và triệu chứng

Viêm xoang ở trẻ em là tình trạng viêm niêm mạc của một hoặc nhiều xoang cạnh mũi. Theo nghiên cứu, tỷ lệ viêm xoang ở Việt Nam khoảng 2-5%, trong đó viêm xoang ở trẻ em chiếm khoảng 1-2%. Viêm xoang có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm nghẹt mũi, chảy mũi, đau đầu và sốt. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có phương pháp điều trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ em Những yếu tố chính

Nguyên nhân chính gây viêm xoang ở trẻ em bao gồm nhiễm khuẩn, dị ứng, và các yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí. Nhiễm khuẩn là nguyên nhân phổ biến nhất, trong đó vi khuẩn Streptococcus pneumoniae thường gặp nhất. Ngoài ra, sự phát triển của các xoang cũng ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh.

1.2. Triệu chứng viêm xoang ở trẻ em Nhận biết sớm

Triệu chứng viêm xoang ở trẻ em thường bao gồm nghẹt mũi, chảy mũi, đau đầu, và sốt. Trẻ có thể cảm thấy khó chịu, quấy khóc và không muốn ăn uống. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này giúp phụ huynh có biện pháp can thiệp kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị viêm xoang ở trẻ em

Điều trị viêm xoang ở trẻ em gặp nhiều thách thức do sự phát triển chưa hoàn thiện của hệ miễn dịch và các xoang. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, làm cho việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, trẻ em thường không hợp tác trong việc điều trị, gây khó khăn cho bác sĩ trong việc theo dõi và điều chỉnh phác đồ điều trị.

2.1. Khó khăn trong việc chẩn đoán viêm xoang ở trẻ em

Chẩn đoán viêm xoang ở trẻ em thường khó khăn do triệu chứng không điển hình và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác như cảm cúm hay dị ứng. Việc thiếu các phương pháp chẩn đoán chính xác có thể dẫn đến điều trị không hiệu quả.

2.2. Tác động của môi trường đến viêm xoang ở trẻ em

Môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến tình trạng viêm xoang ở trẻ em. Ô nhiễm không khí, khói thuốc lá và các chất gây dị ứng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc cải thiện môi trường sống là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa và điều trị viêm xoang.

III. Phương pháp điều trị viêm xoang hiệu quả cho trẻ em

Điều trị viêm xoang ở trẻ em bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, từ sử dụng thuốc đến can thiệp phẫu thuật. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ nặng của bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ. Các phương pháp điều trị phổ biến bao gồm sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm và các biện pháp hỗ trợ như xông hơi.

3.1. Sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm xoang

Thuốc kháng sinh được sử dụng khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến kháng thuốc, do đó cần phải có sự chỉ định của bác sĩ. Việc theo dõi phản ứng của trẻ với thuốc cũng rất quan trọng.

3.2. Các biện pháp hỗ trợ điều trị viêm xoang

Các biện pháp hỗ trợ như xông hơi, rửa mũi bằng nước muối sinh lý có thể giúp làm giảm triệu chứng và hỗ trợ quá trình điều trị. Những biện pháp này an toàn và hiệu quả cho trẻ em, giúp làm thông thoáng đường thở.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về viêm xoang ở trẻ em

Nghiên cứu về viêm xoang ở trẻ em đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp điều trị đúng cách có thể giảm thiểu biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc giáo dục phụ huynh về cách nhận biết và điều trị sớm viêm xoang là rất cần thiết.

4.1. Kết quả nghiên cứu về viêm xoang ở trẻ em

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ viêm xoang ở trẻ em đang gia tăng. Việc hiểu rõ nguyên nhân và triệu chứng sẽ giúp phụ huynh và bác sĩ có biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Ứng dụng các phương pháp điều trị mới trong viêm xoang

Các phương pháp điều trị mới như liệu pháp miễn dịch và các loại thuốc sinh học đang được nghiên cứu và áp dụng. Những phương pháp này hứa hẹn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn trong việc điều trị viêm xoang ở trẻ em.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về viêm xoang ở trẻ em

Viêm xoang ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả là rất cần thiết để giảm thiểu biến chứng và cải thiện sức khỏe cho trẻ. Tương lai của nghiên cứu về viêm xoang sẽ tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả hơn.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về viêm xoang

Nghiên cứu về viêm xoang sẽ tiếp tục được mở rộng để tìm ra các nguyên nhân và phương pháp điều trị mới. Việc hợp tác giữa các chuyên gia y tế và nghiên cứu sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị.

5.2. Vai trò của phụ huynh trong việc phòng ngừa viêm xoang

Phụ huynh đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa viêm xoang cho trẻ. Việc giáo dục về các yếu tố nguy cơ và cách chăm sóc sức khỏe cho trẻ là rất cần thiết để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 ®Æt vÊn ®Ò Viªm xoang lµ t×nh tr¹ng viªm niªm m¹c cña mét xoang hay nhiÒu xoang c¹nh mòi[40]. Viªm xoang lµ mét trong nh÷ng bÖnh phæ biÕn nhÊt ë c¶ ngêi lín vµ trÎ em. Tû lÖ viªm xoang ë ViÖt Nam kho¶ng 2 - 5% trong ®ã viªm xoang trÎ em chiÕm kho¶ng 1 - 2%. Theo CDC Mü th× bÖnh viªm xoang ngµy cµng gia t¨ng ë trÎ em v× ®©y lµ hËu qu¶ cña viªm ®êng h« hÊp trªn (6.

ë níc ta, ®iÒu kiÖn khÝ hËu nãng Èm, t×nh tr¹ng « nhiÔm vµ ®iÒu kiÖn sinh ho¹t thÊp lµ nh÷ng yÕu tè thuËn lîi cho sù phæ biÕn cña bÖnh. Viªm xoang cã thÓ g©y ra c¸c biÕn chøng nh: viªm d©y thÇn kinh thÞ gi¸c dÉn tíi gi¶m hoÆc mÊt thÞ lùc, viªm mµng n·o, ¸p xe n·o, viªm t¾c tÜnh m¹ch hang lµm nguy hiÓm ®Õn tÝnh m¹ng. Ngµy nay, sù bïng næ cña hµng lo¹t kh¸ng sinh th× viªm xoang Ýt g©y ra c¸c biÕn chøng nguy hiÓm trªn. Tuy nhiªn, viªm xoang cÊp nÕu kh«ng ®iÒu trÞ triÖt ®Ó sÏ trë thµnh bÖnh m¹n tÝnh lµm ¶nh hëng tíi søc khoÎ, sù ph¸t triÓn thÓ lùc vµ trÝ tuÖ cña trÎ em.

Viªm xoang cã nhiÒu nguyªn nh©n g©y nªn nh: nhiÔm khuÈn, dÞ øng, suy gi¶m miÔn dÞch, « nhiÔm m«i trêng…. Trong ®ã nhiÔm khuÈn lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n th- êng gÆp. Còng nh c¸c bÖnh nhiÔm khuÈn nãi chung, trong ®iÒu trÞ viªm xoang nhiÔm khuÈn viÖc sö dông kh¸ng sinh thÝch hîp lµ môc tiªu quan träng ph¶i ®¹t ®îc. ë níc ta c¸c kh¸ng sinh ®îc lùa chän ®Ó ®iÒu trÞ viªm xoang thêng dùa trªn c¸c híng dÉn sö dông thuèc ®iÒu trÞ vµ kinh nghiÖm cña 2 b¸c sÜ vÒ vi khuÈn häc t¹i ®Þa ph¬ng.

Tuy nhiªn, c¸c chñng vi khuÈn ®· ngµy cµng ®Ò kh¸ng víi c¸c kh¸ng sinh do viÖc sö dông kh¸ng sinh kh«ng hîp lý. C¸c kÕt qu¶ b¸o c¸o vÒ ®Ò kh¸ng kh¸ng sinh cña vi khuÈn t¹i mçi bÖnh viÖn ®îc thay ®æi liªn tôc nhng vÉn kh«ng cËp nhËt ®îc th«ng tin ®Õn víi c¸c b¸c sÜ mét c¸ch thêng xuyªn. §iÒu ®ã lµm gi¶m hoÆc mÊt hiÖu lùc cña kh¸ng sinh trong ®iÒu trÞ viªm xoang, lµm bÖnh diÔn biÕn kÐo dµi vµ dÔ g©y biÕn chøng. §Ó ®¹t ®îc kÕt qu¶ ®iÒu trÞ tèt trong viªm xoang nhiÔm khuÈn th× ph¶i lµm xÐt nghiÖm vÒ vi khuÈn: nu«i cÊy, ph©n lËp vi khuÈn vµ lµm kh¸ng sinh ®å x¸c ®Þnh møc ®é nh¹y c¶m víi kh¸ng sinh cña chóng.

Tõ ®ã lùa chän ®óng thuèc cho mçi bÖnh nh©n riªng biÖt. Thùc hiÖn ®iÒu nµy kh«ng dÔ v× kh«ng ph¶i c¬ së y tÕ nµo còng lµm ®îc xÐt nghiÖm vi khuÈn. V× vËy chóng t«i thÊy cÇn ph¶i tiÕn hµnh mét nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong bÖnh lý viªm xoang trÎ em vµ sù nh¹y c¶m víi kh¸ng sinh cña c¸c vi khuÈn ®ã, gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ bÖnh lý viªm xoang trÎ em. BÖnh lý viªm xoang trÎ em cã nh÷ng ®Æc tÝnh rÊt kh¸c biÖt víi ngêi lín v× ngoµi nh÷ng nguyªn nh©n g©y viªm xoang nã cßn phô thuéc vµo sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c xoang ë trÎ em.

C¸c xoang mÆt th«ng th¬ng víi nhau, cã liªn quan mËt thiÕt víi nhau vÒ gi¶i phÉu, sinh lý, bÖnh lý. Trong ®ã xoang hµm lµ xoang ph¸t triÓn sím nhÊt, rÊt dÔ bÞ viªm, biÓu hiÖn bÖnh lý sím nhÊt, râ nhÊt trªn l©m sµng vµ XQ, lÊy bÖnh phÈm thuËn lîi vµ chÝnh x¸c nhÊt. V× vËy, trong nghiªn 3 cøu nµy chóng t«i chØ tiÕn hµnh lÊy bÖnh phÈm ë xoang hµm lµm ®¹i diÖn cho c¶ phøc hÖ xoang mÆt. HiÖn nay vÊn ®Ò sö dông kh¸ng sinh thÝch hîp trong ®iÒu trÞ bÖnh viªm xoang ®a phÇn lµ kh«ng cã c¬ së, ®Æc biÖt lµ trong viªm xoang trÎ em vµ cha cã nhiÒu nghiªn cøu lÊy dÞch trong xoang trÎ em lµm xÐt nghiÖm vi khuÈn.

V× vËy, chóng t«i th©ý cÇn tiÕn hµnh ®Ò tµi nghiªn cøu víi c¸c môc tiªu cô thÓ lµ: 1. Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm l©m sµng, cËn l©m sµng cña viªm xoang nhiÔm khuÈn ë trÎ em. T×m hiÓu c¸c lo¹i vi khuÈn trong xoang, x¸c ®Þnh ®é nh¹y c¶m víi kh¸ng sinh cña c¸c lo¹i vi khuÈn thêng gÆp trong viªm xoang. §èi chiÕu c¸c ®Æc ®iÓm l©m sµng víi xÐt nghiÖm vi khuÈn ®Ó rót ra kinh nghiÖm trong chÈn ®o¸n vµ chØ ®Þnh kh¸ng sinh thÝch hîp.

4 Ch¬ng 1 Tæng quan 1. Trªn thÕ giíi Sau chiÕn tranh thÕ giíi thø 2, viªm mòi xoang ®îc nghiªn cøu tû mØ ë c¶ ngêi lín vµ trÎ em bëi c¸c t¸c gi¶ nh: Wballenger (1947), Alemairey (1957), L. NhiÒu t¸c gi¶ ®· nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong xoang nh: Ellen, Slack, Tinkelman [29],[43],[47],…nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong viªm xoang cÊp vµ m·n tÝnh ë trÎ em. Klein nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong viªm xoang cÊp ngêi lín[34].

NhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ vi khuÈn trong viªm xoang m·n tÝnh ë ngêi lín nh: Biel, Erkan, Gwaltney, hartog vµ Degener, Su vµ Liu, Debain [22],[30],[31],[32],[44],[50] Brook nghiªn cøu vi khuÈn trong viªm xoang ë trÎ em vµ ngêi lín cÊp tÝnh vµ m·n tÝnh [23],[24],[25] 1. ë ViÖt nam - §· cã nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ VMXTE nh TrÇn H÷u Tíc (1974), Vâ TÊn (1974) L¬ng Sü CÇn (1991), NguyÔn Hoµng S¬n (1992)…. - Lª C«ng §Þnh nghiªn cøu 31 trêng hîp trÎ em t¹i ViÖn TMHT¦ 5 ( 1987 - 1992): LÊy mñ trong xoang hµm nu«i cÊy, ph©n lËp, tû lÖ d¬ng tÝnh lµ 48.38%, Streptococcus pneumoniae gÆp nhiÒu nhÊt (37. Nhan Trõng S¬n nghiªn cøu 123 trêng hîp viªm xoang m·n tÝnh trÎ em ë bÖnh viÖn Nhi ®ång I (1996 - 1997) cã tû lÖ ph©n lËp vi khuÈn lµ 66,66%, nhiÒu nhÊt lµ H.

NguyÔn §×nh B¶ng vµ Lª TrÇn Quang Minh nghiªn cøu 40 trêng hîp viªm xoang hµm m·n tÝnh ®ît håi viªm ë ngêi lín (1993), cã tû lÖ ph©n lËp ®îc vi khuÈn lµ 87.5% trong ®ã vi khuÈn kþ khÝ chiÕm 35% [1]. Ph¹m TuÊn C¶nh nghiªn cøu 79 trêng hîp viªm xoang hµm m·n tÝnh ë ngêi lín t¹i viÖn TMHT¦ (1994) cã tû lÖ nu«i cÊy d¬ng tÝnh lµ 39.influenzae gÆp nhiÒu nhÊt (25%) råi tíi M. Ph¹m Quang ThiÖn nghiªn cøu 74 trêng hîp viªm xoang hµm m·n tÝnh t¹i BV ViÖt Nam - Thuþ §iÓn (2001) tû lÖ ph©n lËp ®îc vi khuÈn lµ 63,51% trong ®ã thêng gÆp nhÊt lµ Acineto bacter spp råi tíi H. TrÞnh ThÞ Hång Loan nghiªn cøu 52 trêng hîp viªm mòi xoang m·n tÝnh t¹i viÖn TMHT¦ (2003) tû lÖ nu«i cÊy vi khuÈn d¬ng tÝnh lµ 86,54% trong ®ã S.pneumoniae gÆp nhiÒu nhÊt chiÕm 29,41% [13].

NguyÔn TÊn Phong ®· giíi thiÖu kü thuËt néi soi chÈn ®o¸n trong ®ã cã kü thuËt néi soi chÈn ®o¸n bÖnh lý mòi xoang ë trÎ em [14]. S¬ lîc bµo thai häc mòi xoang. Sù ph¸t triÓn cña hèc mòi[1] TuÇn thø 5 ph«i kú th× phÇn ®Çu tiªn cña c¸c hèc mòi t- ¬ng lai ®· xuÊt hiÖn. Sù kÕt nèi cña c¸c chåi mÆt, sù h×nh thµnh x¬ng khÈu c¸i vµ v¸ch ng¨n mòi sÏ ng¨n chia miÖng nguyªn thuû ra hèc miÖng ë díi vµ 2 hèc mòi ë trªn.

§Õn tuÇn thø 9 cña ph«i kú th× hèc mòi ®· h×nh thµnh. Sau ®ã 2 hèc mòi ph¸t triÓn to lªn vÒ chiÒu cao vµ chiÒu réng. Ta cã thÓ ph©n biÖt râ rµng c¸c cuèn mòi, khe mòi gi÷a víi tói lÖ, tÕ bµo ®ª mòi , mám mãc bãng s¸ng tõ tuÇn thø 21 ph«i thai. Khi sinh ra th× tÊt c¶ c¸c cÊu tróc cña mòi ®· n»m ®óng vÞ trÝ.

Khoang khÝ trong mòi lµ rÊt hÑp víi trÎ hµi nhi vµ niªm m¹c chØ h¬i viªm nhÑ, lËp tøc g©y t¾c mòi ngay. TrÇn vßm cña trÎ míi sinh rÊt thÊp so víi lç vßi Eustache n»m ë phÝa sau cña ®u«i cuèn díi. Sù ph¸t triÓn c¸c hèc xoang mÆt[18],[20],[21], [48],[52]. Nguyªn uû cña c¸c xoang chÝnh lµ nguyªn uû cña hèc mòi t¹o nªn, do ®ã cßn gäi xoang lµ nh÷ng hèc phô cña mòi.

Vµo tuÇn lÔ thø t cña thêi kú bµo thai xuÊt hiÖn mÇm biÓu b× ngöi vµ h×nh thµnh nªn r·nh biÓu b×, nã x©m nhËp vµo tæ chøc trung m« cña khèi mÆt vµ t¹o nªn tói chÝnh vµ tói phô cña hèc mòi. Sù ph¸t triÓn xoang sµng Xoang sµng xuÊt hiÖn sím nhÊt vµo ®Çu thêi kú bµo thai tõ nô phÔu sµng. C«ng tr×nh sinh lý xoang cña Flottes, Riu cho thÊy, ë trÎ s¬ sinh nh÷ng tÕ bµo sµng ®· ®îc h×nh thµnh 7 râ rÖt. Tõ n¨m thø 2 nã b¾t ®Çu ph¸t triÓn nhanh chãng vµ cã sù th«ng khÝ ë phÇn æ m¾t vµ phÝa tríc.

Mét sè tÕ bµo sµng tríc ph¸t triÓn vÒ phÝa x¬ng tr¸n vµ x¬ng hµm t¹o ra xoang tr¸n vµ xoang hµm. Cßn c¸c tÕ bµo sµng sau ph¸t triÓn vÒ phÝa x¬ng bím ®Ó h×nh thµnh xoang bím. Kho¶ng 12 ®Õn 13 tuæi hÖ thèng nµy kÕt thóc ph¸t triÓn, v× vËy xoang sµng ®ãng vai trß chÝnh trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c xoang mÆt vµ trong nhiÔm trïng xoang. Sù ph¸t triÓn xoang hµm.

Xoang hµm ph¸t triÓn muén h¬n, tõ tuÇn lÔ thø t cña bµo thai n»m trong x¬ng hµm trªn, lóc ®Çu lµ mét khe nhá, th¸ng thø ba , thø t h×nh thµnh hèc s©u, th¸ng thø s¸u ph¸t triÓn réng ra ®îc phñ mét líp niªm m¹c tõ xoang sµng chui vµo. Sù ph¸t triÓn cña xoang hµm hoµn toµn phô thuéc vµo sù ph¸t triÓn cña x¬ng hµm trªn vµ liªn quan mËt thiÕt víi sù ph¸t triÓn cña hÖ thèng r¨ng, khi 4 tuæi xoang xuÊt hiÖn trªn phim XQ, khi 5-6 tuæi míi thùc sù hoµn chØnh, khi 20 tuæi th× ngõng ph¸t triÓn. Khi ®iÒu trÞ xoang hµm ë trÎ em cÇn t«n träng c¸c mÇm r¨ng. Sù ph¸t triÓn cña xoang tr¸n.

TrÎ s¬ sinh cha cã xoang tr¸n. B¶n chÊt nã lµ 1 tÕ bµo sµng tríc nh« lªn vµ len vµo gi÷a 2 líp vá x¬ng tr¸n. Lóc 8 tuæi xuÊt hiÖn trªn phim XQ, ®Õn 20 tuæi míi hoµn thµnh sù ph¸t triÓn. Tríc 8 tuæi rÊt khã ph©n biÖt xoang tr¸n vµ xoang sµng tríc, mét sè t¸c gi¶ cho ®ã lµ nh¸nh æ m¾t cña xoang sµng.

Sù ph¸t triÓn cña xoang bím. Khi míi ®Î ra xoang bím lµ mét hèc nhá n»m trong tiÓu cèt Bertin. Vµo 3 - 4 tuæi tiÓu cèt s¸t nhËp vµo x¬ng bím. Lóc 12 tuæi xoang chØ chiÕm phÇn tríc díi cña th©n x¬ng bím, ®Õn lóc 15 tuæi th× ngõng ph¸t triÓn.

ë trÎ em chØ cã xoang hµm vµ xoang sµng lµ ph¸t triÓn ®Çy ®ñ nªn viªm xoang trÎ em chñ yÕu lµ viªm xoang hµm vµ xoang sµng. S¬ lîc gi¶i phÉu mòi xoang 1. Gi¶i phÉu hèc mòi [1] 1. Th¸p mòi Mòi ë gi÷a mÆt vµ gièng nh mét c¸i th¸p rçng ®Ó ®øng.

Th¸p mòi gåm 2 phÇn: PhÇn cøng vµ phÇn mÒm. * PhÇn cøng: Cã x¬ng vµ sôn - PhÇn x¬ng: 2 x¬ng chÝnh cña mòi h×nh ch÷ nhËt n»m ë 2 bªn rÔ mòi h×nh thµnh vßm mòi. Ngµnh lªn cña x¬ng hµm trªn ®i tõ bê díi cña mòi lªn ®Õn gai mòi cña x¬ng tr¸n.