CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH ASSURE CHO MÔN CÔNG NGHỆ 11 1. TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA ĐÊ TÀI 1. Trên thế giới Sự phát triển của Khoa Học và Công Nghệ ngày nay đã làm cho việc học tập trở nên thuận tiện hơn, đưa người học tiếp cận với thực tiễn dễ dàng. Có nhiều phát minh và sáng chế ra đời như động cơ đốt trong thay thế cho máy hơi nước và được ứng dụng rộng rãi trong ngành chế tạo cơ khí ô tô, chế tạo cơ khí động lực.
Đồng thời những chương trình phần mềm sử dụng trên máy tính ngày nay đã được áp dụng vào trong giáo dục rất phổ biến. Từ đầu thập niên 1940 đến 1950 xuất hiện nhiều phương tiện và công nghệ trình bày thông tin (chữ viết, âm thanh, hình ảnh) như đèn chiếu, máy thu phát âm thanh, phim ảnh,… Ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giáo dục và đào tạo khắp châu Âu, Mỹ. Năm 1955 máy tính điện tử lập trình đầu tiên ra đời. Nó được thiết kế dùng để tính toán đường bay của các tên lửa và sử dụng cho việc dự báo thời tiết.
Nó đã trở nên cực kì quan trọng được ứng dụng rộng rãi ,phương pháp mô hình hóa, ứng dụng nhiều vào các lĩnh vực khoa học kỹ thuật và là công cụ không thể thiếu trong qua trình trợ giảng, soạn giáo án điện tử, in ấn trong học tập và giảng dạy ở các trường học trong và ngoài nước trên thế giới. Năm 1970 Arvind Gupta nhà phát minh đồ chơi Ấn Độ. Ông đã tìm ra cách để sử dụng những vật liệu từ rác thải để làm đồ dùng trong học tập và ông đã chia sẻ một kế hoạch đơn giản nhưng thật tuyệt vời để biến rác thải trở thành đồ chơi học tập cho học sinh, làm phương tiện trực quan trong dạy học, kích thích sự tư duy và sáng tạo trong các em, những đồ dùng học tập đơn giản từ vật liệu đã qua sử dụng người học có thể dễ dàng tìm thấy và tạo ra những đồ dùng học tập tương tự và có 8 những bài học bổ ích từ thực tế cuộc sống. Giai đoạn sau 1990 việc dạy học được quan tâm đặc biệt trong quá trình thiết kế, tích hợp mọi phương tiện kĩ thuật.
Sự ra đời của phương tiện dạy học thực sự phát triển mạnh mẽ từ những sự thử nghiệm giáo dục trên cơ sở thị giác của những năm 1920. Nội dung CD-Room trình bày một cách trực quan các chủ đề của môn vẽ kỹ thuật như nguyên tắc phép chiếu vuông góc và hình cắt trong bản vẽ kĩ thuật, dung sai và kích thước. Vẽ hình học bằng cách kết hợp các kênh thông tin khác nhau như hoạt hình, âm thanh và bài tập tương tự kết quả khảo sát cho thấy sinh viên lĩnh hội rất tốt kiến thức trong các chủ đề nêu trên. Ở trong nước Ngay trong các văn kiện, Nghị quyết, chỉ thị của Đảng và nhà nước đã thể hiện rõ điều này nổi bậc như: trong nghị quyết Trung Ương 2, khóa VIII của đảng và nhà nước ta khẳng định, phải “ Đổi mới phương pháp giáo dục- đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học.Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nguyện nghiên cứu cho học sinh…”.
Việc đổi mới giáo dục và đào tạo các tỉnh, thành phố tổ chức hội thi thiết kế đồ dùng dạy học được sự hổ trợ và đầu tư của tỉnh, bộ. Mở ra một bước phát triển mới và tăng cường trang thiết bị dạy học cho giáo viên, giúp học sinh học tập trực quan hơn, cụ thể hơn khi bước vào môi trường học tập. Nhận biết được tầm quan trọng của phương tiện dạy học cũng như đồ dùng trực quan. Tại tỉnh Lâm Đồng khai mạc hội thi thiết bị dạy học tự làm cấp tỉnh năm học 2012-2013 với 255 sản phẩm trong thời gian 3 ngày từ 9- 11/10/2012.
“Ngày 17/5, Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức triển lãm hội thi đồ dùng dạy học tự làm năm 2012. Theo lãnh đạo Sở, cuộc thi được tổ chức hàng năm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, khắc phục lối dạy cứng nhắc, truyền thụ một chiều, tạo hứng thú cho học sinh”.[16] 9 Ngày 19/11/2012 tại Trường THPT TRẦN VĂN BẢY, Tỉnh Sóc Trăng đã tổ chức hội thi thiết kế đồ dùng dạy học năm 2012-2013. Hội thi tự làm đồ dùng dạy học cho toàn thể giáo viên trong nhà trường. Vì sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học chính là tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học và hoạt động theo hướng tích cực hóa, cá thể hóa người học trong hoạt động học tập, rèn luyện phát huy hết tài năng của mỗi giáo viên và tiềm năng của mỗi học sinh.[17] Sử dụng phương tiện dạy học trực quan phát huy được tất cả các giác quan của học sinh trong quá trình tiếp thu kiến thức, giúp cho học sinh biết được các mối quan hệ giữa các hiện tượng, khái niệm, quy luật làm cơ sở cho việc rút ra tri thức, sự vận dụng kiến thức đã học và thực tế.
Như vậy nguồn tri thức mà học sinh thu nhận được sẽ trở nên đáng tin cậy và được nhớ lâu hơn. Việc sử dụng phương tiện dạy học sẽ làm cho việc giảng dạy trở nên dễ dàng hơn và quá trình tiếp thu những thông tin mà giáo viên truyền đạt sẽ làm cho học sinh dễ dàng tiếp cận được tri thức mới có tính phức tạp với sự hướng dẫn của giáo viên. Luận văn thạc sĩ :“Thiết kế chế tạo mô hình của hệ thống đánh lửa cho phòng thực tập điện chuyên ngành bộ môn kĩ thuật ô tô Đại Học Nha Trang.” của Phạm Văn Thành sử dụng phương tiện trực quan giúp giáo viên tiến hành tổ chức hợp lí hiệu quả các quá trình dạy học để thực hiện được nhưng yêu cầu của chương trình học tập. Đề tài khoa học và công nghệ cấp trường : “ Ứng dụng phần mềm macromedia director MX trong mô phỏng hệ thống sản xuất ethanol” : năm 2001, do thạc sĩ Lê Kim Dưỡng, khoa Cơ Khí Động Lực, trường Đại học sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh chủ nhiệm.
Đề tài mô phỏng sản xuất ethanol dùng làm nhiên liệu sinh học nhằm trợ cho việc giảng dạy và học tập, qua đó tiết kiệm thời gian giảng dạy, nâng cao hiệu quả tiếp thu của sinh viên.[1] “ Xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp môn Vẽ Kĩ Thuật tại trường Cao Đẳng Nghề Bình Thuận “ của Nguyễn Văn Trung. Qua kết 10 quả thực nghiệm cho thấy được mức độ hoạt động học tập của học sinh trong giờ học được nâng lên rõ rệt, như hăng hái trả lời các câu hỏi do giáo viên đặt ra; mạnh dạng nêu thắc mắc khi chưa hiểu rõ bài; tích cực tham gia làm việc nhóm cũng như làm đầy đủ bài tập GV yêu cầu. Kỹ năng biểu diễn hình chiếu vật thể của học sinh được nâng lên rõ rệt, các lỗi sai cơ bản như sắp xếp đúng vị trí ba hình chiếu vuông góc, biểu diễn các dạng đường nét giảm đáng kể. qua đó có thể thấy được chất lượng dạy học vẽ kỹ thuật được nâng lên một bước, thể hiện qua kết quả điểm trung bình của lớp thực nghiệm được nâng cao.[ 12, trang 126] Luận văn thạc sĩ “ Ứng dụng phương tiện multimedia để xây dựng các bài mô phỏng hổ trợ cho day học môn tự động khống chế ở trường trung học kỹ thuật Tuy Hòa “, năm 2005 của tác giả Bùi Ngọc Định, ngành giáo dục học, trường đại học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh.
Nhằm áp dụng các công nghệ multimedia để chế tạo bộ công cụ phục vụ cho giảng dạy để nâng cao hiệu quả giảng dạy và chất lượng đào tạo, phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh ngành Điện Công Nghiệp. Luận văn thạc sĩ “ Thiết kế một số phương tiện dạy học môn Công Nghệ 6 “ năm 2010 của thạc sĩ Phạm Thùy Trang, ngành Giáo Dục Học, Trường sư phạm kĩ thuật thành phố Hồ Chí Minh, qua thực nghiệm phân tích hiệu quả giảng dạy môn Công nghệ 6 với các bài giảng điện tử, giúp giáo viên đánh giá đo lường được hiệu quả của mức độ hứng thú, mức độ tích cực, thái độ cộng tác học tập. Với việc ứng dụng các phương tiện dạy học trong giảng dạy giúp không khí lớp học sinh động, tích cực, học sinh hứng thú tham gia trong đặt câu hỏi và giải quyết các câu hỏi về nội dung học tập mà giáo viên đưa ra một cách tích cực và tiết kiệm được thời gian cho các thao tác viết, vẽ và giáo viên có nhiều thời gian để đi sâu vào các nội dung trọng tâm của bài hơn.[13] Như vậy phương tiện dạy học được nghiên cứu và đưa vào sử dụng trong dạy học khá là đa dạng, tùy theo từng môn học mà các nhà nghiên cứu trước đó đã khai thác và ứng dụng. Trong mỗi đề tài điều đóng góp vào sự nghiệp phát triển của giáo dục, nâng cao quá trình dạy và học.
Đồng thời nói lên quan điểm của các nhà 11 nghiên cứu trong khi thực hiện đề tài. Mỗi đề tài có điểm mạnh và những hạn chế riêng. Qua các công trình nghiên cứu trên, tác giả đã nhận thấy rằng phương tiện dạy học rất đa dạng và sự phát triển của công nghệ đã giúp cho giáo dục phát triển. Do đó người nghiên cứu nhận thấy nên vận dụng các phương tiện dạy học có sẳn, các mô phỏng, các trang thiết bị phù hợp theo mô hình ASSURE để giúp cho giáo viên sử dụng các PTDH kết hợp các phương pháp dạy học tích cực khác để giúp quá trình dạy học được nâng cao đáp ứng mục tiêu giáo dục đề ra.
Đồng thời mô hình này giáo viên dễ áp dụng, dễ dàng kết hợp các phương pháp dạy học tích cực. GV tận dụng được hầu hết các phương tiện sẳn có phù hợp với mục tiêu, đối tượng người học, đảm bảo tính khoa học, các nguyên tắc trong dạy và học. Giúp người học tự tin, sáng tạo, tích cực chủ động tham gia xây dựng bài trong quá trình học tập. Một số khái niệm cơ bản về phương tiện dạy học 1.
Khái niệm dạy học “ Dạy học là sự sắp xếp có chủ đích những điều kiện học tập để đạt được một mục tiêu đã định trước” (Theo giáo sư Driscoll).