Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Và Biện Pháp Trị Bệnh Ở Đàn Lợn NáI

Chuyên khảo phân tích Luận văn tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung và biện pháp trị bệnh ở đàn lợn nái tại trại lợn của công ty, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hoan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn NáI Và Biện Pháp Điều Trị Tại Công Ty TNHH Lý Yên Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục của lợn nái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.4. Các bệnh thường gặp về viêm tử cung
• 2.5. Nguyên nhân, biện pháp phòng và trị bệnh gây viêm tử cung
• 2.6. Thành phần và tác dụng của một số thuốc điều trị bệnh viêm tử cung cho lợn nái
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp thực hiện
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Các hoạt động khác tại cơ sở
• 4.4. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn
• 4.6. Quy mô đàn lợn nái từ năm 2014-05/2016
• 4.7. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái qua 3 năm (2014 - 2016)
• 4.8. Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm tử cung theo lứa đẻ
• 4.9. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở các giống lợn
• 4.10. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái theo tháng
• 4.11. Hiệu lực của 2 phác đồ điều trị viêm tử cung của đàn lợn nái
• 4.12. Một số chỉ tiêu sinh sản của lợn nái sau điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Nguyên Nhân

Bệnh viêm tử cung lợn nái là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi lợn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản lợn nái và năng suất. Bệnh gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho đường sinh dục của lợn nái sau sinh, dẫn đến hàng loạt hệ lụy như giảm khả năng sinh sản, mất sữa, lợn con còi cọc, chậm lớn, thậm chí gây vô sinh. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Tuyền tại Công ty TNHH Lý Yên Bình, việc kiểm soát và điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn là vô cùng quan trọng để đảm bảo hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi. Bệnh không chỉ gây thiệt hại trực tiếp do giảm số lượng lợn con mà còn làm tăng chi phí điều trị và kéo dài thời gian phục hồi của lợn nái. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp phòng ngừa là chìa khóa để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và bảo vệ đàn lợn nái.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Kiểm Soát Viêm Tử Cung

Kiểm soát viêm tử cung lợn nái không chỉ giúp duy trì sức khỏe sinh sản lợn nái mà còn đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế cho trang trại. Việc giảm tỷ lệ mắc bệnh đồng nghĩa với việc giảm chi phí điều trị, tăng số lượng lợn con và rút ngắn thời gian phục hồi của lợn nái. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn ngày càng cạnh tranh, đòi hỏi các trang trại phải tối ưu hóa mọi nguồn lực để đạt được lợi nhuận cao nhất.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tỷ Lệ Mắc Bệnh

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái, bao gồm điều kiện vệ sinh chuồng trại, chế độ dinh dưỡng, kỹ thuật đỡ đẻ và quản lý sau sinh. Chuồng trại không đảm bảo vệ sinh tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh. Chế độ dinh dưỡng không cân đối làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn nái, khiến chúng dễ bị nhiễm bệnh hơn. Kỹ thuật đỡ đẻ không đúng cách có thể gây tổn thương đường sinh dục, tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập. Quản lý sau sinh không tốt, chẳng hạn như không vệ sinh âm hộ thường xuyên, cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

II. Nguyên Nhân Gây Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Phân Tích Chi Tiết

Bệnh viêm tử cung lợn nái có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó phổ biến nhất là do nhiễm trùng vi khuẩn. Các loại vi khuẩn thường gặp bao gồm E. coli, Streptococcus, Staphylococcus và Actinomyces pyogenes. Ngoài ra, bệnh cũng có thể do tổn thương đường sinh dục trong quá trình sinh đẻ, sót nhau thai, hoặc do vệ sinh kém. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Tuyền, việc xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn cho việc điều trị sau này. Do đó, cần thực hiện các xét nghiệm để xác định loại vi khuẩn gây bệnh trước khi sử dụng kháng sinh.

2.1. Vai Trò Của Vi Khuẩn Trong Gây Bệnh Viêm Tử Cung

Vi khuẩn đóng vai trò quan trọng trong việc gây bệnh viêm tử cung lợn nái. Các loại vi khuẩn như E. coli, Streptococcus, Staphylococcus và Actinomyces pyogenes thường xâm nhập vào đường sinh dục của lợn nái sau sinh, gây viêm nhiễm và tổn thương. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua các vết thương trong quá trình sinh đẻ, hoặc do vệ sinh kém. Việc kiểm soát vi khuẩn trong chuồng trại và đảm bảo vệ sinh cho lợn nái là rất quan trọng để phòng ngừa bệnh.

2.2. Các Yếu Tố Tạo Điều Kiện Cho Vi Khuẩn Xâm Nhập

Nhiều yếu tố có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh viêm tử cung lợn nái, bao gồm tổn thương đường sinh dục trong quá trình sinh đẻ, sót nhau thai, vệ sinh kém và hệ miễn dịch suy yếu. Tổn thương đường sinh dục tạo cơ hội cho vi khuẩn xâm nhập vào các mô bên trong. Sót nhau thai tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Vệ sinh kém làm tăng số lượng vi khuẩn trong chuồng trại và trên cơ thể lợn nái. Hệ miễn dịch suy yếu làm giảm khả năng chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn.

2.3. Ảnh Hưởng Của Sót Nhau Thai Đến Viêm Tử Cung

Sót nhau thai là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm tử cung lợn nái. Nhau thai còn sót lại trong tử cung tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến viêm nhiễm. Việc kiểm tra và loại bỏ nhau thai sau sinh là rất quan trọng để phòng ngừa bệnh. Nếu phát hiện nhau thai còn sót lại, cần sử dụng các biện pháp can thiệp kịp thời để loại bỏ nó và ngăn ngừa viêm nhiễm.

III. Triệu Chứng Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Cách Nhận Biết Sớm

Việc nhận biết sớm các triệu chứng viêm tử cung lợn nái là rất quan trọng để có thể điều trị kịp thời và hiệu quả. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: sốt, bỏ ăn, âm hộ sưng đỏ, chảy dịch mủ có mùi hôi từ âm đạo, lười vận động, và giảm sản lượng sữa. Theo kinh nghiệm của các chuyên gia chăn nuôi lợn, việc quan sát kỹ lưỡng lợn nái sau sinh là rất quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Nếu phát hiện bất kỳ triệu chứng nào nghi ngờ, cần liên hệ ngay với bác sĩ thú y để được tư vấn và điều trị.

3.1. Các Dấu Hiệu Lâm Sàng Của Bệnh Viêm Tử Cung

Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh viêm tử cung lợn nái có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, một số dấu hiệu thường gặp bao gồm: sốt cao (trên 40°C), bỏ ăn hoặc ăn ít, âm hộ sưng đỏ và đau, chảy dịch mủ có màu vàng hoặc xanh từ âm đạo (dịch có thể có mùi hôi), lười vận động, nằm nhiều, và giảm sản lượng sữa. Trong trường hợp nghiêm trọng, lợn nái có thể bị nhiễm trùng huyết và tử vong.

3.2. Phân Biệt Viêm Tử Cung Với Các Bệnh Khác

Việc phân biệt viêm tử cung lợn nái với các bệnh khác có triệu chứng tương tự là rất quan trọng để có thể điều trị đúng bệnh. Một số bệnh có thể gây nhầm lẫn với viêm tử cung bao gồm: viêm âm đạo, viêm bàng quang, và nhiễm trùng đường tiết niệu. Để phân biệt, cần chú ý đến các triệu chứng đặc trưng của viêm tử cung, chẳng hạn như chảy dịch mủ từ âm đạo và sốt cao. Ngoài ra, có thể thực hiện các xét nghiệm để xác định chính xác bệnh.

IV. Phương Pháp Điều Trị Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Hiệu Quả Nhất

Việc điều trị viêm tử cung lợn nái cần được thực hiện càng sớm càng tốt để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Phương pháp điều trị thường bao gồm sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, thuốc giảm đau và hạ sốt để giảm các triệu chứng khó chịu, và thuốc kích thích co bóp tử cung để đẩy dịch mủ ra ngoài. Theo kinh nghiệm điều trị viêm tử cung lợn nái tại Công ty TNHH Lý Yên Bình, việc kết hợp các phương pháp điều trị khác nhau có thể mang lại hiệu quả tốt hơn. Ngoài ra, cần đảm bảo vệ sinh chuồng trại và cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ để giúp lợn nái nhanh chóng phục hồi.

4.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Viêm Tử Cung

Sử dụng kháng sinh là phương pháp chính trong điều trị viêm tử cung lợn nái. Tuy nhiên, cần lựa chọn kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn cho việc điều trị sau này. Một số loại kháng sinh thường được sử dụng trong điều trị viêm tử cung bao gồm: amoxicillin, ceftiofur, và enrofloxacin.

4.2. Các Biện Pháp Hỗ Trợ Điều Trị Viêm Tử Cung

Ngoài việc sử dụng kháng sinh, cần áp dụng các biện pháp hỗ trợ để tăng cường hiệu quả điều trị viêm tử cung lợn nái. Các biện pháp hỗ trợ bao gồm: sử dụng thuốc giảm đau và hạ sốt để giảm các triệu chứng khó chịu, sử dụng thuốc kích thích co bóp tử cung để đẩy dịch mủ ra ngoài, rửa tử cung bằng dung dịch sát khuẩn, và cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ để giúp lợn nái nhanh chóng phục hồi. Đảm bảo vệ sinh chuồng trại cũng là một yếu tố quan trọng trong quá trình điều trị.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Kinh Nghiệm

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa viêm tử cung lợn nái là rất quan trọng để giảm tỷ lệ mắc bệnh và bảo vệ đàn lợn nái. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm: đảm bảo vệ sinh chuồng trại, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối, thực hiện đỡ đẻ đúng kỹ thuật, vệ sinh âm hộ thường xuyên sau sinh, và tiêm phòng vaccine phòng các bệnh truyền nhiễm. Theo kinh nghiệm của các trang trại chăn nuôi lợn tiên tiến, việc áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng ngừa có thể giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Để Ngăn Ngừa Viêm Tử Cung

Vệ sinh chuồng trại là một trong những biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa viêm tử cung lợn nái. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ và khử trùng thường xuyên để giảm số lượng vi khuẩn gây bệnh. Cần loại bỏ phân và chất thải hàng ngày, và sử dụng các chất khử trùng phù hợp để tiêu diệt vi khuẩn. Đảm bảo chuồng trại luôn khô ráo và thoáng mát cũng là một yếu tố quan trọng.

5.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Lợn Nái Sau Sinh

Cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối cho lợn nái sau sinh là rất quan trọng để tăng cường hệ miễn dịch và giúp chúng nhanh chóng phục hồi. Chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo cung cấp đủ protein, vitamin, và khoáng chất. Có thể sử dụng các loại thức ăn bổ sung để tăng cường sức khỏe cho lợn nái. Tránh cho lợn nái ăn thức ăn ôi thiu hoặc bị nhiễm nấm mốc.

5.3. Kỹ Thuật Đỡ Đẻ Đúng Cách Phòng Viêm Tử Cung

Thực hiện đỡ đẻ đúng kỹ thuật là rất quan trọng để tránh gây tổn thương đường sinh dục cho lợn nái. Cần đảm bảo vệ sinh sạch sẽ trong quá trình đỡ đẻ, và sử dụng các dụng cụ đỡ đẻ đã được khử trùng. Nếu gặp khó khăn trong quá trình đỡ đẻ, cần liên hệ với bác sĩ thú y để được hỗ trợ. Tránh kéo hoặc giật mạnh lợn con, vì có thể gây tổn thương cho tử cung của lợn nái.

VI. Kết Luận Về Tỷ Lệ Mắc Bệnh Và Biện Pháp Điều Trị

Nghiên cứu về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái và các biện pháp điều trị tại Công ty TNHH Lý Yên Bình đã cung cấp những thông tin hữu ích cho ngành chăn nuôi lợn. Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng ngừa và điều trị có thể giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, tăng năng suất và hiệu quả kinh tế. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp phòng ngừa và điều trị mới để đối phó với tình trạng kháng thuốc và nâng cao sức khỏe sinh sản lợn nái.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Quan Trọng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái có thể giảm đáng kể nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng ngừa và điều trị. Việc sử dụng kháng sinh phù hợp và kết hợp với các biện pháp hỗ trợ có thể mang lại hiệu quả điều trị tốt. Vệ sinh chuồng trại và cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ là những yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Viêm Tử Cung

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp phòng ngừa và điều trị mới để đối phó với tình trạng kháng thuốc và nâng cao sức khỏe sinh sản lợn nái. Các hướng nghiên cứu có thể tập trung vào việc phát triển vaccine phòng bệnh, sử dụng các biện pháp điều trị tự nhiên, và cải thiện chế độ dinh dưỡng để tăng cường hệ miễn dịch cho lợn nái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay, ở Việt Nam thịt lợn luôn chiếm thị phần hàng đầu trong tổng số khối lượng thịt bán trên thị trường, thịt gia cầm chiếm 14,3 - 15,1 %, còn thịt trâu bò chỉ chiếm 8,2 - 12,1 %. Vì vậy, chăn nuôi lợn ngày càng được Đảng và Nhà nước ưu tiên phát triển, hơn nữa để theo kịp với nhịp độ chung của đất nước. Chăn nuôi lợn không những chỉ đáp ứng yêu cầu cung cấp thịt trong nước mà còn phải tham gia xuất khẩu. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn tận dụng được sức lao động nhàn rỗi, tận dụng phế phụ phẩm dư thừa của nông nghiệp, góp phần làm tăng thêm thu nhập cho gia đình.

Chăn nuôi lợn ngoại đang được đẩy mạnh trong chăn nuôi nông hộ cũng như ở các trại quốc doanh. Bởi vì, chăn nuôi lợn ngoại có năng suất cao, tăng trọng nhanh, phẩm chất thịt tốt (tỷ lệ nạc cao, độ dày mỡ lưng thấp) đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng đang đòi hỏi, nhất là khu vực thành phố và khu công nghiệp. Cho đến nay, Landrace và Yorkshire là hai giống lợn đóng vai trò chủ yếu trong sản xuất lợn giống và lợn lai nuôi thịt, trong tương lai nó sẽ góp phần quan trọng vào các chương trình “nạc hóa” đàn lợn ở nước ta. Thực hiện chương trình “nạc hóa” đàn lợn của tỉnh Hòa Biǹ h , trại lợn của công ty TNHH Lý Yên Bình là trại lợn chăn nuôi gia công thuộc công ty cổ phầ n CP Việt Nam, được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và có trên 1000 lợn nái sinh sản, trong đó 2 giống Landrace và Yorkshire chiếm tỷ lệ chính.

Đàn lợn nái ngoại này đang được phát triển tốt, cho năng suất cao và chất lượng đàn con tốt. Tuy nhiên, để thu được hiệu quả kinh tế cao còn phụ thuộc vào sức sản xuất, bên cạnh đó tình hình dịch bệnh tại trại. Tình hình dịch bệnh 2 có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh tế, đặc biệt là chất lượng sản phẩm trong đó có bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Bệnh viêm tử cung ở lợn nái là một trong những bệnh gây tổn thương đường sinh dục của lợn nái sau khi sinh, ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh sản, làm mất sữa, lợn con không có sữa sẽ còi cọc, suy dinh dưỡng, lợn con chậm phát triển.

Lợn nái chậm động dục trở lại, không thụ thai, có thể dẫn đến vô sinh, mất khả năng sinh sản. Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên sản xuất, em đã tiến hành thực hiện đề tài: Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái tại trại lợn của công ty TNHH Lý Yên Bình - xã Đoàn Kết - huyện Yên Thủy - tỉnh Hòa Bình và biện pháp trị bệnh. Mục đích của đề tài Xác định thực trạng bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái nuôi tại trại lợn của Công ty TNHH Lý Yên Bình xã Đoàn Kết - Yên Thủy - Hòa Bình. Xác định ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến một số chỉ tiêu sinh sản của đàn lợn nái.

Đề xuất biện pháp phòng, trị bệnh viêm tử cung có hiệu quả. Mục tiêu của đề tài Xác định hiệu lực và độ an toàn của một số loại thuốc điều trị bệnh viêm tử cung cho lợn có hiệu quả đạt trên 90% 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài cung cấp thêm một số thông tin có giá trị khoa học bổ sung thêm những hiểu biết về bệnh viêm tử cung ở lợn, là cơ sở khoa học cho những đề xuất biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn Xác định được một số thuốc có hiệu lực và độ an toàn cao trong điều trị bệnh viêm tử cung cho lợn, đề phòng, hạn chế được mầm bệnh.

Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục của lợn nái Quá trình hoạt động sinh lý của cơ quan sinh dục là rất quan trọng và cơ bản, giúp gia súc trong hoạt động sinh sản nhằm duy trì nòi giống.

Theo Nguyễn Đức Hùng và cs (2003) [8], cơ quan sinh dục của lợn nái được chia thành 2 bộ phận gồm: bộ phận sinh dục bên ngoài và bộ phận sinh dục bên trong. Bộ phận sinh dục bên ngoài là bộ phận sinh dục có thể nhìn thấy, sờ thấy và quan sát được. Bao gồm: âm môn, âm vật và tiền đình. Bộ phận sinh dục bên trong không nhìn thấy được nhưng bằng phương pháp gián tiếp người ta có thể quan sát, hoặc sờ thấy bao gồm: âm đạo, tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng.

Mỗi bộ phận này đều đảm nhiệm một chức năng khác nhau và giữ một vai trò quan trọng khác nhau. * Âm môn (vulva) Âm môn hay còn gọi là âm hộ, nằm dưới hậu môn. Bên ngoài có hai môi, bờ trên của hai môi có sắc tố, nhiều tuyến tiết chất nhờn màu trắng và tuyến tiết mồ hôi. * Âm vật (clitoris) Âm vật của con cái được cấu tạo giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng.

Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm, ở giữa âm vật gấp xuống dưới là chỗ tập trung đầu mút các dây thần kinh. * Tiền đình (vetstibulum vaginae simusinogenitalism) Tiền đình là bộ phận nằm giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có màng trinh, phía trước là âm đạo. Màng trinh là các sợi cơ đàn hồi do hai lớp niêm mạc gấp lại tạo thành nếp.

Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật. 4 * Âm đạo (vagina) Âm đạo là một ống tròn, trước là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh. Âm đạo được cấu tạo bởi ba lớp: Lớp liên kết bên ngoài. Lớp cơ trơn: bên ngoài là cơ dọc, bên trong là cơ vòng, chúng liên kết với các cơ tử cung.

Lớp niêm mạc: trên bề mặt có nhiều tế bào thượng bì gấp nếp dọc. Ngoài ra âm đạo còn là bộ phận thải thai ra bên ngoài khi sinh đẻ và là ống thải các chất dịch từ trong tử cung. Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [4], âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm. * Tử cung (uterus) Tử cung của lợn có hai sừng, một thân và một cổ tử cung.

Cổ tử cung: là phần ngoài của tử cung, cổ tử cung của lợn dài và tròn, không gấp nếp hoa nở mà là những cột thịt dài xen kẽ cài răng lược với nhau do đó dễ dàng cho việc thụ tinh nhân tạo đồng thời cũng dễ gây sảy thai (Đặng Quang Nam và Phạm Đức Chương, 2002 [11]). Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [4] cho biết cổ tử cung của lợn dài từ 10 - 18 cm. Thân tử cung: thân tử cung lợn ngắn, dài khoảng 3 - 5 cm nối giữa sừng tử cung và cổ tử cung. Niêm mạc thân và sừng tử cung là những nếp gấp nhăn nheo theo chiều dọc.

Sừng tử cung: sừng tử cung của lợn ngoằn ngoèo như ruột non, dài 0,5 - 1 m. Ở lợn thai làm tổ đều ở cả hai bên sừng tử cung. * Ống dẫn trứng Ống dẫn trứng (vòi fallop) nằm ở màng treo buồng trứng. Chức năng của ống dẫn trứng là vận chuyển trứng và tinh trùng theo chiều ngược nhau.

Cấu tạo ống dẫn trứng cũng phù hợp với chức năng này, một đầu ống dẫn 5 trứng thông với xoang bụng, gần sát buồng trứng có loa kèn là một màng mỏng tạo thành một tán rộng lô nhô không đều ôm lấy trứng. Trứng được vận chuyển qua lớp nhầy đi đến lòng ống dẫn trứng, nơi xảy ra quá trình thụ tinh và phân chia của phôi. Thời gian tế bào trứng di chuyển trong ống dẫn trứng từ 3 - 10 ngày. Trên đường di hành, tế bào trứng có thể ở lại các đoạn khác nhau do những chỗ hẹp của ống dẫn trứng.

Có thể chia ống dẫn trứng thành bốn đoạn chức năng: đoạn tua điểm, đoạn phễu, phồng và đoạn co của ống dẫn trứng. * Buồng trứng Buồng trứng lợn dài 1,5 - 2,5 cm, khối lượng khoảng 3 - 5gam (Đặng Quang Nam, Phạm Đức Chương, 2002 [11]). Cấu tạo: phía ngoài buồng trứng được bao bọc bởi một lớp màng bằng tổ chức liên kết sợi, bên trong buồng trứng chia làm hai miền. Miền vỏ và miền tủy đều được cấu tạo bằng tổ chức liên kết sợi xốp và tạo cho buồng trứng một lớp đệm (Stromaovaris).

Ở miền tủy có tác dụng về sinh dục vì ở đó xảy ra quá trình trứng chín và rụng trứng. Trên buồng trứng của một lợn cái 10 ngày tuổi đã có khoảng 60. Theo thời gian, buồng trứng này phát triển qua các giai đoạn khác nhau. Tầng ngoài là những noãn bào sơ cấp phân bố tương đối đều, tầng trong là những noãn bào thứ cấp đang sinh trưởng, khi noãn bào chín sẽ nổi lên bề mặt buồng trứng.

Noãn bào sơ cấp có trứng ở giữa, xung quanh là noãn bào, noãn bào lúc đầu có hình dẹt sau có hình trụ. Noãn bào thứ cấp do noãn bào tăng sinh và hình thành xoang noãn bào ép trứng về một phía, khi noãn bào chín là quá trình sinh trưởng đã hình thành. Noãn bào nổi lên trên bề mặt buồng trứng, đến một giai đoạn nhất định sẽ vỡ ra, tế bào trứng theo dịch noãn bào vào loa kèn rồi đi vào ống trứng, nơi noãn bào vỡ sẽ hình thành thể vàng. 6 Thể vàng tiết ra progesteron, khối lượng thể vàng và hàm lượng progesteron tăng nhanh từ ngày thứ 8 và tương đối ổn định cho đến ngày thứ 15, sự thoái hóa thể vàng bắt đầu từ ngày thứ 17 - 18 và sẽ chuyển thành thể bạch nếu trứng không được thụ tinh.

Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái * Sự thành thục về tính Thành thục về tính là tuổi con vật có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. So với thành thục về thể vóc, sự hình thành về tính ở gia súc nói chung và lợn nói riêng thường sớm hơn. Vì vậy người chăn nuôi thường bỏ qua chu kỳ động dục đầu tiên, mà phối cho lợn ở chu kỳ sau, khi đó lợn đã phát triển toàn diện về thể vóc và sẵn sàng đảm nhiệm vai trò làm mẹ. Sự thành thục về tính được nhận biết bằng sự biến đổi bộ phận ngoài của cơ quan sinh dục và sự biến đổi của thần kinh.

Đầu tiên hai mép âm môn sưng đỏ và có dịch chảy ra, sau chuyển sang đỏ thẫm và keo dính.