CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ VÀ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA.1 KHÁI QUÁT VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ VÀ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA.1 Khái niệm Theo công Ước Viên 1980 thì hợp đồng xuất nhập khẩu còn gọi là hợp đồng mua bán ngoại thương hợp đồng là sự thoả thuận giữa các đương sự có trụ sở kinh doanh ở các nước khác nhau, theo đó một bên gọi là bên xuất khẩu (bên bán) có nghĩa vụ chuyển giao quyền sở hữu và các chứng từ có liên quan cho một bên khác gọi là bên nhập khẩu (bên mua). Một tài sản nhất định, gọi là hàng hoá. Bên nhập khẩu có nghĩa vụ nhận hàng và thanh toán tiền hàng. Nhập khẩu hàng hóa là một hoạt động quan trọng của hoạt động ngoại thương, là một trong hai hoạt động cơ bản cấu thành hoạt động ngoại thương.
Có thể hiểu nhập khẩu hàng hóa là quá trình mua hàng hóa và dịch vụ từ nước ngoài để phục vụ cho nhu cầu trong nước và tái nhập khẩu nhằm mục đích thu lợi nhuận. Đó là định nghĩa dễ hiểu, còn khái niệm nhập khẩu theo điều 28, Luật thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 thì: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vạc đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu là một trong những các bước nằm trong quy trình nhập khẩu hàng hóa nhưng hiện chưa có khái niệm cụ thể nào về tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu. Theo kiến thức thực tế trong quá trình thực tập của tác giả, thì có thể định nghĩa tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu như sau: Tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu là tổng thể các hoạt động từ khâu tìm kiếm đối tác, đàm phán kí kết hợp đồng cho đến khâu nhận hàng, thanh toán và thanh lý hợp đồng. Các công việc trong hoạt động tổ chức thực hiện hợp đồng cần có sự phối hợp hiệu quả giữa các khâu để tránh nhầm lẫn trong giao dịch cũng như các chứng từ cần thiết để nhận hàng, kiểm tra hay thanh toán.2 Vai trò Tieu luan Các hoạt động trên làm cho quy trình nhập khẩu hàng hóa trở nên phức tạp và tốn nhiều chi phí.
Từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu ở các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu là rất cần thiết và có những vai trò quan trọng sau: Thứ nhất, giúp rút ngắn thời gian hoàn thành các thủ tục cần thiết để nhận hàng: Trong quá trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu, thủ tục nhập khẩu là điều không thể tránh khỏi. Quy trình cụ thể và linh hoạt sẽ giúp công ty thực hiện thủ tục nhanh chóng và hiệu quả, tiết kiệm được chi phí và thời gian cho nhà nhập khẩu. Thứ hai, giúp doanh nghiệp nhận hàng đúng tiến độ và loại trừ được các rủi ro phát sinh trong giao dịch nhập khẩu hàng hóa: để thuận lợi cho vấn đề quản lý liên quan đến luật pháp, chính sách nhà nước về nhập khẩu.
Vì vậy đòi hỏi các doanh nghiệp phải có quy trình tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu rõ ràng, đứng thời gian quy định, đội ngũ cán bộ nhập khẩu tinh thông nghiệp vụ, sẵn sàng đối phó và giải quyết tốt mọi thủ tục cũng như các tình huống phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu. Thứ ba, hiện nay Việt Nam cũng như các nước đang phát triển khác, khi nhập khẩu hàng hoá của các nước công nghiệp phát triển thường bị thua thiệt và bị chèn ép vì nhiều lý do. Một trong những lí do chủ yếu là nghiệp vụ xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam còn yếu kém, các khâu trong tổ chức hoạt động nhập khẩu như: đàm phán, ký kết, đặc biệt là tổ chức thực hiện hợp đồng ngoại thương còn chưa tốt, xảy ra nhiều chỗ sơ hở để đối tác lợi dụng chèn ép gây bất lợi và thiệt hại rất nhiều cho chúng ta. Thứ tư, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của hoạt động nhập khẩu cũng như phát triển các mối quan hệ kinh tế đối ngoại của nước ta, đặc biệt chú trọng về mảng xuất nhập khẩu thì tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu được xem như là một trong những khâu quan trọng nhất trong quá trình thực hiện nhập khẩu của một doanh nghiệp.
Chính vì vậy, nâng cao hiệu quả việc tổ chức hợp đồng cũng chính là một đòi hỏi tất yếu khách quan đối với tất cả các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu để nâng cao hiệu quả của hoạt động nhập khẩu cũng như hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Tieu luan Như vậy tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu có vai trò vô cùng quan trọng đối với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Thực hiện tổ chức hợp đồng có hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp không những tiết kiệm được chi phí, thời gian mà còn tạo được hình ảnh chuyên nghiệp đối với đối tác trong và ngoài nước, góp phần làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp phát triển hơn nữa trong lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải cố gắng nỗ lực nâng cao hiệu quả từng khâu trong quy trình tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu của mình.2 NỘI DUNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG NHẬP KHẨU HÀNG HÓA Sau khi hợp đồng nhập khẩu được ký kết, đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu với tư cách là một bên ký hợp đồng, phải tổ chức thực hiện hợp đồng đó.
Đây là một chuỗi các công việc phức tạp và mang tính chất tự nguyện cao, đòi hỏi người làm công tác này phải đầy đủ kỹ năng, nghiệp vụ thương mại quốc tế. Việc thực hiện này đòi hỏi phải tuân thủ luật pháp quốc gia, quốc tế và giữ chữ tín cho đơn vị mình. Đồng thời đòi hỏi phải cố gắng tiết kiệm các chi phí lưu thông, nâng cao doanh lợi và hiệu quả công việc. Để tổ chức thực hiện một hợp đồng nhập khẩu, sau khi nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác và đàm phán kí kết hợp đồng, nhà nhập khẩu lần lượt thực hiện các bước sau: 1.1 Xin giấy phép nhập khẩu Giấy phép nhập khẩu là vấn đề quan trọng đầu tiên về mặt pháp lý để tiến hành các khâu khác trong quá trình nhập khẩu hàng hóa.
Tùy thuộc điều kiện được ghi trong hợp đồng, trách nhiệm xin giấy phép nhập khẩu có thể thuộc về bên mua hoặc bên bán và tùy từng mặt hàng cụ thể mà từng quốc gia có các quy định về giấy phép nhập khẩu khác nhau. Theo quy định, muốn được cấp giấy phép nhập khẩu, nhà kinh doanh nhập khẩu phải làm theo mẫu in sẵn đính kèm với bản sao hợp đồng nhập khẩu và bản sao của thư tín dụng L/C (nếu có); một phiếu hạn ngạch (nếu mặt hàng nhập khẩu thuộc diện quản lý bằng hạn ngạch) hoặc bản trích sao kế hoạch nhập khẩu đã được đăng ký và gửi đến bộ phận cấp giấy phép của Bộ Công Thương. Tuy nhiên, trước khi thực hiện nhập khẩu một mặt hàng nào đó cần nghiên cứu xem mặt hàng này có nằm trong danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu hay không. Ngoài ra, nhà nhập khẩu cần lưu ý một số hàng hóa yêu cầu phải có giấy phép nhập Tieu luan khẩu chuyên ngành của từng bộ ngành chịu trách nhiệm quản lý mặt hàng đó cấp thì mới có thể tiến hành nhập khẩu được.
Để nắm vững các thông tin này, nhà nhập khẩu có thể tra cứu danh mục những quy định chung về hàng hóa cấm nhập khẩu; ban hành kèm nghị định 187/2013/NĐ-CP. Ngoài ra, doanh nghiệp phải xin giấy phép của các cơ quan chuyên ngành nếu hàng hóa nhập khẩu thuộc diện quản lý của bộ, cơ quan chuyên ngành theo quy định của chính phủ. Việc nắm rõ cụ thể quy định của Pháp luật của Nhà nước sẽ giúp. Doanh nghiệp loại trừ được những sai sót trong bước đầu của tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu.2 Những công việc thanh toán bước đầu Tùy vào điều kiện thanh toán được quy định trong hợp đồng mà nhà nhập khẩu thực hiện các công việc thanh toán bước đầu khác nhau.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ đàm phán với đối tác để lựa chọn Phương thức thanh toán phù hợp nhất và mang lại lợi ích cho cả đôi bên. Tuy nhiên, thông thường có 5 Phương thức thanh toán quốc tế chính được sử dụng trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là: 1. Phương thức tín dụng chứng từ (Letter Credit) Khái niệm Phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit) là một sự thỏa thuận trong đó một ngân hàng (ngân hàng mở thư tín dụng) theo yêu cầu của một khách hàng (người xin mở tín dụng) cam kết sẽ trả tiền cho người thứ ba (người hưởng lợi số tiền của thư tín dụng) hoặc chấp nhận hối phiếu do người thứ ba phát hành trong phạm vi số tiền đó, khi người thứ ba xuất trình cho Ngân hàng bộ chứng từ thanh toán phù hợp với quy định đề ra trong thư tín dụng1. Thời gian mở L/C: Thông thường thì L/C được mở trước thời hạn giao hàng khoảng từ 20-25 ngày nếu như hợp đồng không quy định cụ thể.
Nhưng để hợp đồng được chặt chẽ thì trong hợp đồng người ta thường quy định cụ thể ngày mở L/C. Cách thức mở L/C tại Việt Nam: Để mở L/C doanh nghiệp xuất nhập khẩu (XNK) phải tiến hành các công việc sau: Nộp hồ sơ và lập đơn xin mở L/C. Ký quỹ để mở tài khoản thư tín dụng Thanh toán phí mở L/C. Tieu luan 1 Đoàn Thị Hồng Vân.
Quản trị xuất nhập khẩu (Tr 130-131). NXB Lao Động- Xã Hội Trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ, trách nhiệm thanh toán được chuyển từ nhà nhập khẩu sang ngân hàng của nhà nhập khẩu, do đó bảo đảm nhà xuất khẩu giao hàng và nhận tiền hàng một cách an toàn và nhanh chóng, nhà nhập khẩu nhận được hóa đơn vận chuyển hàng hóa đúng với tiến độ. Vì vậy, ở một mức độ nhất định, L/C là phương thức thanh toán cân bằng được lợi ích của hai bên và hạn chế thấp nhất rủi ro phát sinh trong hoạt động thanh toán tại doanh nghiệp. Phân loại Căn cứ vào hình thức chuyển tiền: Chuyển bằng điện (Telegraphic Transfer - T/T): chuyển tiền bằng điện tốc độ nhanh nhưng chi phí cao.