Luận văn thạc sĩ tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do người dưới 18 tuổi thực hiện từ thực tiễn thành phố biên hòa tỉnh đồng nai

Luận văn thạc sĩ phân tích tội cố ý gây thương tích của người dưới 18 tuổi tại Biên Hòa, Đồng Nai, từ thực tiễn pháp lý và xã hội.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hồ Sỹ Sơn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Cố Ý Gây Thương Tích Ở Người Dưới 18 Tuổi Tại Biên Hòa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
• 0.2. Những vấn đề lý luận về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 0.3. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 0.4. THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• 0.4.1. Quy định về định tội danh và quyết định hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 0.4.2. Thực trạng định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do người dưới 18 tuổi thực hiện tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai
• 0.5. YÊU CẦU VÀ CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN
• 0.5.1. Yêu cầu bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do người dưới 18 tuổi thực hiện
• 0.5.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do người dưới 18 tuổi thực hiện
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
• 1.1. Những lý luận về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 1.1.1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tội Cố Ý Gây Thương Tích ở Biên Hòa

Quyền được bảo vệ sức khỏe là một trong những quyền cơ bản của con người, được pháp luật quốc tế và Việt Nam bảo vệ. Hiến pháp năm 2013 khẳng định quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khỏe của mọi người. Tội cố ý gây thương tích xâm phạm trực tiếp đến quyền này. Tại Biên Hòa, tình hình tội phạm này, đặc biệt liên quan đến người dưới 18 tuổi, đang diễn biến phức tạp, gây lo ngại cho xã hội. Việc nghiên cứu và làm rõ các vấn đề liên quan đến tội cố ý gây thương tích do người chưa thành niên gây ra là vô cùng cần thiết để có những giải pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 BLHS

Theo khoa học luật hình sự, tội cố ý gây thương tích là hành vi cố ý xâm phạm đến sức khỏe của người khác, gây ra những tổn thương về thể chất hoặc tinh thần. Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định cụ thể về các hành vi cấu thành tội này, bao gồm cả các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ. Hành vi này phải được thực hiện bởi người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật. Việc xác định đúng hành vi cố ý gây thương tích là cơ sở quan trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự.

1.2. Đặc điểm của tội cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra

Điểm khác biệt lớn nhất của tội cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi thực hiện so với người trưởng thành là chủ thể của tội phạm. Người chưa thành niên phạm tội thường có nhận thức và khả năng kiểm soát hành vi hạn chế, dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Do đó, việc xử lý trách nhiệm hình sự đối với người dưới 18 tuổi phải đảm bảo nguyên tắc giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa lỗi lầm và tái hòa nhập cộng đồng.

II. Thực Trạng Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Biên Hòa

Thành phố Biên Hòa, với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và sự gia tăng dân số cơ học, đang đối mặt với nhiều thách thức về an ninh trật tự. Tình hình tội phạm nói chung và tội cố ý gây thương tích nói riêng có xu hướng gia tăng, đặc biệt là trong lứa tuổi thanh thiếu niên. Các vụ việc thường xuất phát từ mâu thuẫn nhỏ nhặt, bột phát, hoặc do ảnh hưởng của bạo lực học đường, bạo lực gia đình và ảnh hưởng của mạng xã hội. Điều này đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ các cơ quan chức năng và cộng đồng.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến tội cố ý gây thương tích ở người dưới 18 tuổi

Nhiều yếu tố góp phần vào tình trạng người dưới 18 tuổi phạm tội cố ý gây thương tích. Các yếu tố này bao gồm: thiếu sự quan tâm, giáo dục từ gia đình; ảnh hưởng tiêu cực từ bạn bè, môi trường xã hội; sự lan truyền của bạo lực học đường; và sự tiếp xúc với nội dung bạo lực trên mạng xã hội. Ngoài ra, việc thiếu kiến thức pháp luật và kỹ năng giải quyết mâu thuẫn cũng là nguyên nhân quan trọng.

2.2. Hậu quả của tội cố ý gây thương tích đối với nạn nhân và xã hội

Tội cố ý gây thương tích gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cả nạn nhân và xã hội. Nạn nhân phải chịu đựng những tổn thương về thể chất, tinh thần, ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống. Đối với xã hội, tội phạm này gây mất an ninh trật tự, tạo tâm lý bất an trong cộng đồng và ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

2.3. Số liệu thống kê về tội cố ý gây thương tích tại Biên Hòa

Cần có số liệu thống kê cụ thể về số vụ cố ý gây thương tích xảy ra tại Biên Hòa trong những năm gần đây, đặc biệt là số vụ liên quan đến người dưới 18 tuổi. Phân tích số liệu này sẽ giúp đánh giá chính xác thực trạng, xu hướng và mức độ nghiêm trọng của tội phạm, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp. (Số liệu này cần được thu thập từ các cơ quan chức năng như công an thành phố, viện kiểm sát và tòa án).

III. Quy Định Pháp Luật Về Xử Lý Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Pháp luật Việt Nam có những quy định cụ thể về xử lý tội cố ý gây thương tích, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi. Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định về các khung hình phạt khác nhau tùy thuộc vào mức độ tỷ lệ tổn thương cơ thể của nạn nhân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Chương X của Bộ luật Hình sự quy định riêng về chính sách hình sự đối với người chưa thành niên, nhấn mạnh nguyên tắc giáo dục, cải tạo và bảo vệ quyền lợi của họ.

3.1. Các yếu tố cấu thành tội cố ý gây thương tích theo BLHS

Để cấu thành tội cố ý gây thương tích, cần xác định đầy đủ các yếu tố: chủ thể (người có năng lực trách nhiệm hình sự), khách thể (quyền được bảo vệ sức khỏe), mặt khách quan (hành vi gây thương tích, hậu quả, mối quan hệ nhân quả) và mặt chủ quan (lỗi cố ý). Việc xác định chính xác các yếu tố này là cơ sở để định tội danh và quyết định hình phạt.

3.2. Mức phạt và các hình thức xử lý đối với người dưới 18 tuổi

Mức phạt tội cố ý gây thương tích đối với người dưới 18 tuổi thường nhẹ hơn so với người trưởng thành. Tòa án có thể áp dụng các hình thức xử lý như: cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hoặc phạt tù có thời hạn. Trong quá trình xét xử, tòa án cần xem xét các yếu tố như: độ tuổi, mức độ nhận thức, hoàn cảnh gia đình và khả năng tái hòa nhập cộng đồng của người phạm tội.

3.3. Thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội

Thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội có những điểm khác biệt so với người trưởng thành. Quá trình điều tra, truy tố, xét xử phải đảm bảo sự tham gia của người đại diện hợp pháp, người giám hộ và luật sư. Tòa án cũng có thể triệu tập các chuyên gia tâm lý để đánh giá tình trạng tâm lý của người phạm tội.

IV. Giải Pháp Phòng Ngừa Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Biên Hòa

Để giảm thiểu tình trạng tội cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi gây ra tại Biên Hòa, cần có những giải pháp đồng bộ từ gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan chức năng. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao nhận thức pháp luật, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tạo môi trường sống lành mạnh và tăng cường công tác quản lý, giám sát.

4.1. Tăng cường giáo dục pháp luật và đạo đức cho thanh thiếu niên

Cần tăng cường công tác giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên thông qua các chương trình, hoạt động ngoại khóa, các buổi nói chuyện chuyên đề. Đồng thời, chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn bằng biện pháp hòa bình. Gia đình và nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng giá trị và hình thành nhân cách cho người dưới 18 tuổi.

4.2. Xây dựng môi trường sống lành mạnh phòng ngừa bạo lực học đường

Cần tạo ra một môi trường sống an toàn, lành mạnh cho người dưới 18 tuổi, tránh xa các tệ nạn xã hội và các yếu tố tiêu cực. Tăng cường công tác phòng ngừa bạo lực học đường, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa học sinh, giáo viên và gia đình. Các hoạt động văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí lành mạnh cần được khuyến khích và tạo điều kiện phát triển.

4.3. Nâng cao vai trò của gia đình và cộng đồng trong việc quản lý giáo dục

Gia đình và cộng đồng cần nâng cao vai trò trong việc quản lý, giáo dục người dưới 18 tuổi. Cha mẹ cần dành thời gian quan tâm, lắng nghe, chia sẻ và định hướng cho con cái. Cộng đồng cần tạo ra một môi trường an toàn, thân thiện, hỗ trợ và giúp đỡ người chưa thành niên phát triển toàn diện. Các tổ chức xã hội, đoàn thể cần phối hợp chặt chẽ với gia đình và nhà trường trong công tác phòng ngừa tội phạm.

V. Vai Trò Của Luật Sư Trong Vụ Án Cố Ý Gây Thương Tích

Trong các vụ án cố ý gây thương tích, đặc biệt khi có sự tham gia của người dưới 18 tuổi, vai trò của luật sư hình sự là vô cùng quan trọng. Luật sư có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo hoặc bị hại, đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra công bằng, minh bạch và đúng pháp luật. Tại Biên Hòa, việc tìm kiếm dịch vụ luật sư uy tín là điều cần thiết để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý tốt nhất.

5.1. Tư vấn pháp luật hình sự và hỗ trợ thủ tục khởi kiện

Luật sư cung cấp tư vấn pháp luật hình sự cho cả bị cáo và bị hại, giúp họ hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Luật sư cũng hỗ trợ thủ tục khởi kiện, thu thập chứng cứ vụ án, và chuẩn bị các tài liệu cần thiết cho quá trình tố tụng.

5.2. Kinh nghiệm bào chữa và bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Luật sư có kinh nghiệm bào chữa sẽ giúp bị cáo trình bày các tình tiết giảm nhẹ, chứng minh sự vô tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Luật sư cũng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị hại, yêu cầu bồi thường thiệt hại và đảm bảo công lý được thực thi.

5.3. Văn phòng luật sư uy tín tại Biên Hòa và dịch vụ hỗ trợ

Việc lựa chọn một văn phòng luật sư uy tín tại Biên Hòa là rất quan trọng. Các văn phòng luật sư này cung cấp các dịch vụ luật sư chuyên nghiệp, bao gồm: tư vấn pháp luật, bào chữa, bảo vệ quyền lợi, và hỗ trợ các thủ tục pháp lý liên quan đến vụ án cố ý gây thương tích.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Tội cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi thực hiện là một vấn đề nhức nhối của xã hội, đòi hỏi sự quan tâm và giải quyết triệt để. Việc nghiên cứu và phân tích các khía cạnh pháp lý, thực tiễn và xã hội của tội phạm này là vô cùng cần thiết để có những giải pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tâm lý, xã hội học và tội phạm học liên quan đến tội phạm này.

6.1. Tóm tắt các giải pháp phòng ngừa và xử lý tội phạm

Các giải pháp phòng ngừa và xử lý tội cố ý gây thương tích cần tập trung vào: tăng cường giáo dục pháp luật, xây dựng môi trường sống lành mạnh, nâng cao vai trò của gia đình và cộng đồng, và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả cao.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về tội cố ý gây thương tích

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào: phân tích các yếu tố tâm lý, xã hội học và tội phạm học liên quan đến tội cố ý gây thương tích; đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và xử lý tội phạm; và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách hình sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình trạng người dưới 18 tuổi thực hiện hành vi cố ý gây thương tích đang là vấn đề xã hội nan giải tại các đô thị phát triển công nghiệp nhanh. Tại thành phố Biên Hòa, đô thị loại I thuộc tỉnh Đồng Nai với 6 khu công nghiệp lớn thu hút hàng trăm nghìn lao động nhập cư, tốc độ tăng dân số cơ học nhanh chóng đã kéo theo diễn biến tội phạm vị thành niên vô cùng phức tạp. Thống kê tư pháp giai đoạn 2015 - 2019 cho thấy Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa đã thụ lý 374 vụ án cố ý gây thương tích với 653 bị cáo, trong đó có 32 vụ với 80 bị cáo là người dưới 18 tuổi, chiếm tỷ lệ 8,55% tổng số vụ án xâm phạm sức khỏe trên địa bàn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là làm sáng tỏ cơ sở lý luận của pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi thực hiện, đồng thời phân tích toàn diện thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt của Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa trong giai đoạn 5 năm từ năm 2015 đến năm 2019. Luận văn đánh giá sự tương thích giữa quy định tại Điều 134 và Chương X Bộ luật Hình sự năm 2015 với thực tế xét xử sơ thẩm.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc chỉ ra các bất cập trong áp dụng pháp luật, từ đó đề xuất 4 nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử, bảo đảm 100% bản án đúng người, đúng tội và tối ưu hóa mục đích giáo dục, phục hồi cho người chưa thành niên vi phạm pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý luận của khoa học luật hình sự Việt Nam và học thuyết tư pháp phục hồi đối với người chưa thành niên. Cơ sở pháp lý nền tảng bao gồm Điều 20 Hiến pháp năm 2013 về quyền bất khả xâm phạm thân thể, Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về 6 khung hình phạt của tội cố ý gây thương tích, và Chương X quy định về chính sách xử lý nhân đạo đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Bốn yếu tố cấu thành tội phạm được phân tích chi tiết:

• Khách thể: Quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe của con người.
• Mặt khách quan: Hành vi nguy hiểm cho xã hội tác động trái pháp luật đến thân thể người khác gây tổn thương cơ thể từ 11% đến 60% trở lên hoặc dưới 11% nhưng có tình tiết định khung.
• Chủ thể: Người có năng lực trách nhiệm hình sự từ đủ 16 tuổi trở lên hoặc từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng theo Điều 12.
• Mặt chủ quan: Lỗi cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp.

Luận văn phân định ranh giới giữa tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người với tội giết người theo Điều 123 căn cứ Án lệ số 01/2016/AL, đồng thời phân biệt với tội cố ý gây thương tích khi thi hành công vụ theo Điều 137 và tội khủng bố theo Điều 299.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập trực tiếp từ 32 hồ sơ vụ án hình sự sơ thẩm với 80 bị cáo người dưới 18 tuổi do Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa thụ lý xét xử trong khung thời gian từ ngày 01/01/2015 đến ngày 31/12/2019.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 32 vụ án và 80 bị cáo, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm bảo đảm tính bao quát tuyệt đối, tránh hiện tượng sai lệch thống kê khi nghiên cứu một nhóm chủ thể đặc thù. Phương pháp phân tích văn bản quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê tư pháp, phương pháp tổng hợp và phân tích tình huống thực tiễn được lựa chọn nhằm đối chiếu sự phù hợp giữa hồ sơ thực tế và các quy định pháp luật. Việc sử dụng kết hợp các phương pháp này giúp chỉ ra chính xác các sai sót về tố tụng cũng như định lượng mức độ nghiêm khắc trong quyết định hình phạt của Tòa án cấp sơ thẩm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát toàn bộ 32 vụ án với 80 bị cáo là người dưới 18 tuổi phạm tội cố ý gây thương tích tại thành phố Biên Hòa trong giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận các kết quả cụ thể:

Thứ nhất, về phân hóa định tội danh theo các khung hình phạt, có 25 vụ với 48 bị cáo bị xét xử theo khoản 1 Điều 134 (chiếm 60,0% tổng số bị cáo), 6 vụ với 31 bị cáo bị định tội theo khoản 2 (chiếm 38,75%), 1 vụ với 1 bị cáo bị định tội theo khoản 3 (chiếm 1,25%), và không ghi nhận vụ án nào thuộc khoản 4 hay khoản 5.

Thứ hai, tỷ lệ vụ án biến động qua từng năm: năm 2015 có 5 vụ (chiếm 8,2% tổng số vụ cùng loại), năm 2016 tăng lên 9 vụ (10,6%), đạt đỉnh vào năm 2017 với 13 vụ và 30 bị cáo (chiếm 15,1%), sau đó giảm xuống 3 vụ vào năm 2018 (4,3%) và 2 vụ vào năm 2019 (2,7%).

Thứ ba, đặc điểm hành vi phạm tội mang tính chất đồng phạm giản đơn rất cao. Bình quân mỗi vụ án có 2,5 bị cáo dưới 18 tuổi cùng tham gia, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 1,74 bị cáo ở nhóm người thành niên. Điển hình như vụ án xét xử ngày 19/9/2017 theo Bản án số 248/2017/HS-ST đối với bị cáo 17 tuổi dùng dao tự chế chém gây thương tích 30% cho bị hại.

Thứ tư, thực tiễn xét xử sơ thẩm vẫn còn tồn tại sai lầm nghiêm trọng trong áp dụng thủ tục tố tụng. Điển hình tại Bản án số 153/2019/HS-ST ngày 05/4/2019, Tòa án tuyên bố đình chỉ và nhận định một bị cáo đồng phạm dùng hung khí nguy hiểm không phạm tội khi bị hại rút yêu cầu, dẫn đến việc Viện kiểm sát nhân dân thành phố Biên Hòa phải ban hành Quyết định kháng nghị số 2304/QĐ-VKSBH và kháng nghị bổ sung số 2439/QĐ-VKSBH yêu cầu hủy một phần bản án.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tội phạm vị thành niên đạt đỉnh vào năm 2017 với 15,1%, sau đó giảm mạnh trong giai đoạn 2018 - 2019 nhờ các đợt cao điểm tuần tra kiểm soát. Bảng cơ cấu phân loại định tội danh chứng minh phần lớn hành vi tập trung ở mức độ ít nghiêm trọng và nghiêm trọng (khoản 1 và khoản 2 chiếm 98,75%), phù hợp với quy luật tâm lý bột phát, thiếu kiềm chế của lứa tuổi thanh thiếu niên.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các vụ án bắt nguồn từ sự buông lỏng quản lý của gia đình lao động nhập cư, tình trạng tụ tập kết nhóm bạo lực và sự hạn chế trong nhận thức pháp luật của người dưới 18 tuổi. Bên cạnh đó, nhận thức chưa đồng đều của một số Thẩm phán về nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên theo Điều 91 Bộ luật Hình sự dẫn đến việc áp dụng hình phạt tù giam vẫn còn chiếm tỷ trọng cao thay vì các biện pháp giáo dục tại cộng đồng theo Điều 92.

Đề xuất và khuyến nghị

Để bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cố ý gây thương tích, các cơ quan chức năng cần triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp:

• Ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 134 và Chương X Bộ luật Hình sự: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần sớm ban hành văn bản giải thích chi tiết các tình tiết định khung như dùng hung khí nguy hiểm, có tính chất côn đồ khi áp dụng cho người chưa thành niên, hoàn thành trong giai đoạn 2021 - 2022 nhằm đạt 100% tính chuẩn xác khi định tội.
• Chuẩn hóa quy trình tố tụng thân thiện: Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai và Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa cần tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân về kỹ năng xét xử các vụ án có người tham gia tố tụng dưới 18 tuổi.
• Tối ưu hóa các biện pháp phi hình phạt: Viện kiểm sát và Tòa án thành phố Biên Hòa cần ưu tiên áp dụng các biện pháp miễn trách nhiệm hình sự đi kèm khiển trách, hòa giải tại cộng đồng theo Điều 92 hoặc giáo dục tại trường giáo dưỡng từ 1 đến 2 năm theo Điều 96, phấn đấu nâng tỷ lệ áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự lên mức 25% - 30% đối với các tội ít nghiêm trọng.
• Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành phòng ngừa tội phạm: Công an thành phố Biên Hòa phối hợp Thành đoàn và các trường Trung học phổ thông, Trung tâm giáo dục thường xuyên triển khai mô hình quản lý thanh thiếu niên có nguy cơ cao, đặt mục tiêu kéo giảm ít nhất 20% số vụ án cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn trong giai đoạn 2021 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên: Cung cấp nguồn tài liệu thực chứng toàn diện về 32 vụ án thực tế, hỗ trợ quá trình đối chiếu chứng cứ, xác định đúng độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và tránh các vi phạm tố tụng nghiêm trọng trong định tội danh.
• Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Nắm vững các căn cứ miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 29, Điều 91 và các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Điều 51 Bộ luật Hình sự để xây dựng phương án bào chữa hiệu quả cho người dưới 18 tuổi.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Luật Hình sự: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chất lượng về phương pháp nghiên cứu hồ sơ án sơ thẩm, kỹ thuật lập bảng thống kê tư pháp và phân tích quy phạm pháp luật thực định.
• Cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em và Đoàn Thanh niên: Tiếp cận các nguyên nhân xã hội học của tội phạm để thiết kế các chương trình tuyên truyền pháp luật học đường và can thiệp sớm cho thanh thiếu niên cá biệt tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích trong trường hợp nào? Căn cứ Điều 12 và Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, cụ thể là các hành vi thuộc khoản 3, khoản 4 và khoản 5 Điều 134 có mức hình phạt tù từ 7 năm trở lên.

Tại sao tội cố ý gây thương tích ở người dưới 18 tuổi tại Biên Hòa có tỷ lệ đồng phạm cao? Thống kê 32 vụ án cho thấy tỷ lệ trung bình đạt 2,5 bị cáo mỗi vụ do tâm lý lứa tuổi thanh thiếu niên dễ bị kích động, lôi kéo qua mạng xã hội và các hội nhóm tụ tập đường phố tại đô thị công nghiệp, dẫn đến việc giải quyết mâu thuẫn bộc phát bằng số đông.

Tòa án có được tuyên phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người dưới 18 tuổi phạm tội này không? Khoản 5 Điều 91 Bộ luật Hình sự năm 2015 nghiêm cấm tuyệt đối việc áp dụng hình phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, thể hiện chính sách nhân đạo sâu sắc nhằm ưu tiên cải tạo, giáo dục người chưa thành niên.

Cơ cấu định tội danh đối với người dưới 18 tuổi tại thành phố Biên Hòa phân bố ra sao? Trong giai đoạn 2015 - 2019, Tòa án nhân dân thành phố Biên Hòa đã định tội danh theo khoản 1 cho 48 bị cáo (chiếm 60%), khoản 2 cho 31 bị cáo (chiếm 38,75%) và khoản 3 cho 1 bị cáo (chiếm 1,25%) trên tổng số 80 bị cáo.

Việc bị hại rút yêu cầu khởi tố trong vụ án cố ý gây thương tích có đồng phạm được giải quyết thế nào? Theo quy định tố tụng, nếu hành vi thuộc khoản 1 Điều 134 khởi tố theo yêu cầu của bị hại mà bị hại rút yêu cầu hợp pháp thì Tòa án đình chỉ vụ án đối với bị cáo đó; tuy nhiên, nếu có dấu hiệu thuê đánh hoặc có tổ chức (như Bản án số 153/2019/HS-ST) thì không thể tuyên không phạm tội một cách tùy tiện mà phải xem xét toàn diện cấu thành tăng nặng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện lý luận và thực tiễn pháp lý về tội cố ý gây thương tích do người dưới 18 tuổi thực hiện theo Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Khảo sát chi tiết 32 vụ án với 80 bị cáo tại thành phố Biên Hòa giai đoạn 2015 - 2019, chỉ ra tỷ lệ định tội tập trung ở khoản 1 chiếm 60,0% và khoản 2 chiếm 38,75%.
• Phát hiện và phân tích sâu sắc các hạn chế trong xét xử sơ thẩm, nổi bật là sai lầm đình chỉ vụ án đồng phạm tại Bản án số 153/2019/HS-ST dẫn đến kháng nghị của Viện kiểm sát.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp liên ngành đồng bộ nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực xét xử và tăng cường giáo dục thay thế hình phạt tù.
• Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng phạm vi khảo sát giai đoạn 2020 - 2025 để đánh giá toàn diện tác động của các chính sách tư pháp vị thành niên mới tại các vùng đô thị kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC 1. Những lý luận về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác 1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác Để có thể xây dựng khái niệm về tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, trước hết cần nhận thức thế nào là tội phạm. Tại khoản 1 Điều 8 BLHS năm 2015, nhà làm luật nước ta đã xác định khái niệm “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự” [3, tr.

Tại khoản 2 của Điều luật trên đây, nhà làm luật quy định: “Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác” [3, tr. Như vậy, BLHS năm 2015 ghi nhận khái niệm tội phạm với các dấu hiệu mang tính nội dung và các dấu hiệu mang tính hình thức của tội phạm bao gồm tính nguy hiểm (đáng kể) cho xã hội, tính trái pháp luật hình sự, tính có lỗi và tính phải chịu hình phạt [10, tr.62], đồng thời từ nội hàm của khái niệm này đã giúp phân biệt những hành vi nguy hiểm cho xã hội được xem là tội phạm với những hành vi không phải là tội phạm. 7 n Con người với tư cách là một thực thể tự nhiên và với tư cách là một cá nhân được đặt trong mối quan hệ với gia đình và xã hội. Con người là vốn quý, là giá trị cao nhất của xã hội, quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội.

“Con người với tư cách nói trên có các quyền và tự do nhất định. Các quyền và tự do đó được Nhà nước bảo hộ và bảo vệ. Trong Tuyên ngôn nhân quyền thế giới ngày 10/12/1948, tại Điều 3 quy định: “Mọi người đều có quyền sống, được tự do và bảo đảm an ninh”. Hiến pháp năm 2013 của Nhà nước ta cũng thống nhất thể hiện việc bảo hộ và bảo vệ này thông qua các quy định tại Chương II về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; trong đó đặc biệt nhấn mạnh “mọi người có quyền sống.

Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ. Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật” (Điều 19). Bên cạnh đó, Điều 20 Hiến pháp năm 2013 cũng quy định rằng: “mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm”…”[19, tr. Cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp, BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã dành một chương riêng tiếp sau chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia quy định các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, trong đó tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định tại Điều 134, Chương XIV.

Mặc dù vậy, BLHS nước ta vẫn chưa đưa ra khái niệm thế nào là tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Trong khi đó, trong khoa học luật hình sự nước ta có khá nhiều quan niệm về tội này. Chẳng hạn, có quan điểm cho rằng: “Tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi tác động trái pháp luật đến thân thể của người khác, gây thiệt hại cho sức khỏe dưới dạng thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong các trường hợp luật định” [6, tr. Theo một quan điểm khác, thì “Tội CYGTT là hành vi cố ý l à m cho người khác bị thương, xâm phạm quyền được bảo hộ về sức khoẻ của con người.

Hành vi 8 n CYGTT bị coi là tội phạm, tội phạm đó được quy định tại BLHS” [4, tr. Cũng có quan điểm cho rằng: “Tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi của một người cố ý làm cho người khác bị thương hoặc tổn hại đến sức khỏe” [9, tr. Từ những điều phân tích trên đây, kết hợp trong một tổng thể các quan niệm của các nhà khoa học, quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về khái niệm tội phạm nói chung và về tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, có thể hiểu “Tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong BLHS, do người đủ độ tuổi và có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật thực hiện một cách cố ý xâm phạm quyền được bảo vệ sức khỏe của con người, công dân, gây ra những thiệt hại nhất định về sức khỏe cho họ”. Với tính cách là tội phạm (nói chung), tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác có các dấu hiệu cơ bản của một tội phạm, đó là: tính nguy hiểm (đáng kể) cho xã hội, tính trái pháp luật hình sự, tính có lỗi và tính phải chịu hình phạt.

Là một tội phạm cụ thể, tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác còn có những dấu hiệu pháp lý riêng của mình, cụ thể là: - Về khách thể: “Khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại”. Khách thể của tội phạm là yếu tố bắt buộc của tội phạm. Không có khách thể bị xâm hại thì không thể có tội phạm [18, tr. Theo cách hiểu này, khách thể của tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác đó là quyền bất khả xâm phạm, quyền được tôn trọng và quyền được bảo hộ về sức khỏe của con người.

Với tư cách là thực thể tự nhiên và chủ thể xã hội, người đang sống và tồn tại trong thế giới hiện thực khách quan chính là đối tượng tác động của tội phạm này. - Về mặt khách quan: “Mặt khách quan của tội phạm là mặt biểu hiện bên ngoài của tội phạm, là 9 n những biểu hiện của tội phạm ra thế giới khách quan, bao gồm: hành vi nguy hiểm cho xã hội (hành động và không hành động), hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậu quả do hành vi đó gây ra, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh phạm tội, công cụ, thủ đoạn, phương tiện phạm tội…” [18, tr. Theo đó, bất kỳ tội phạm nào cũng đều có những mặt biểu hiện bên ngoài ra thế giới khách quan, nếu không có những mặt biểu hiện bên ngoài thì không thể có tội phạm. Mặt khách quan của tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác vì vậy được hiểu là biểu hiện ra bên ngoài của tội phạm với các dấu hiệu đặc trưng là: hành vi nguy hiểm cho xã hội của tội phạm; hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội phạm; mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội phạm; thời gian, địa điểm, hoàn cảnh, phương tiện, công cụ phạm tội,… + Hành vi nguy hiểm cho xã hội của tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi gây thương tích hoặc tổn thương khác làm tổn hại đến sức khỏe của con người.

Hành vi đó có thể là hành động hoặc không hành động, có thể được thực hiện với công cụ, phương tiện phạm tội hoặc không có công cụ, phương tiện phạm tội hoặc có thể thông qua súc vật hay cơ thể người khác nhằm đạt được mục đích mong muốn. Hành vi khách quan của tội phạm này có 03 đặc điểm, đó là: có tính nguy hiểm cho xã hội; có ý thức, có ý chí và trái pháp luật hình sự. + Hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác chủ yếu gây ra thiệt hại về sức khỏe của nạn nhân, nhưng cũng có một số trường hợp gây ra thiệt hại về vật chất và tinh thần cho nạn nhân. Theo quy định tại Điều 134 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hậu quả của tội phạm này là gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tích hoặc tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp do BLHS quy định thì vẫn bị 10 n truy cứu TNHS theo khoản 1 của Điều luật này.

+ Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội của tội phạm là “mối quan hệ khách quan giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậu quả đã xảy ra, trong đó hành vi nguy hiểm cho xã hội, xét về mặt thời gian xảy ra trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội, chuẩn bị và xác định khả năng thực tế bên trong làm phát sinh hậu quả nguy hiểm cho xã hội và là nguyên nhân chính và trực tiếp tất yếu gây ra hậu quả đó”[18, tr. Theo đó, mối quan hệ giữa hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với hậu quả xảy ra là nạn nhân bị thương tích hay bị tổn hại đến sức khỏe với tỷ lệ nhất định và theo quy định của pháp luật hình sự. Do tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là cấu thành tội phạm vật chất nên mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với hậu quả xảy ra là dấu hiệu bắt buộc của CTTP này.