CHƯƠNG I TÔNG QUAN 1. Tổng quan về tinh trạng dinh dường cũa trê em 1. Khái niệm tinh trạng dinh dưỡng Tinh trạng dinh dường lã tập hợp các điểm chức phận, cấu trúc và hóa sinh phân ánh mức đáp úng nhu cầu dinh dường của cơ thê.6 Tinh trạng dinh dưỡng cùa cá the lã kết qua cua ân uống và sư dụng các chất dinh dường cua cơ the. Tinh trạng dinh dường tổt phan ánh sự cân bàng giừa thức án ân vào và tinh trạng sức khoe, khi cơ the thiếu hay thừa dinh dưỗng lã thể hiện vấn dề về sức khoe hoặc vấn đề về dinh dưỡng.
Khái niệm về suy dinh dưỡng và thừa cáu. béo phi ở trẻ em Suy dinh dường (SDD) lã thuật ngừ chuyên ngành chi tinh trạng bệnh lý gãy ra bới sự cung cấp không du hay không cân dối cua cãc chất dinh dưỡng trong che dộ ăn cho cơ thê. Với thuật ngừ này thi béo phi cùng xếp vào suy dinh dường thế béo phi.1 Thuật ngừ suy dinh dường đề cập den 3 nhóm diêu kiện rộng lớn: - Suy dinh dường bao gồm the gầy còm (cân nặng thấp so với chiều cao), thấp còi (chiều cao thấp so với tuổi) và nhẹ cân (cân nặng thấp so với tuồi). • Suy dinh dưỡng hên quan dền vi chất dinh dưỏng.
bao gốm thiếu vi chất dinh dưỡng (thiếu các vitamin vã khoáng chất quan trọng) hoặc thừa vi chất dinh dưỡng. béo phi và các bệnh không lây nhiễm liên quan đen che độ ân uống (như bệnh tim. ticu đường vã một số bệnh ung thư). Cân nặng so với chiều cao thấp được gọi là gầy còm.
Nó thường cho thấy tinh ữạng sụt cân nghiêm trọng vả trong gần đày. do không có du thức ủn dê ân và/hoặc mắc bệnh truyền nhiêm như tiêu cháy, khiến sụt cân.^H «4 ugc V Hl 4 trẻ gầy cỏm ở mức dộ tnmg binh hoặc nghiêm trụng có nguy cơ tử vong cao hơn. nhưng vẫn cỏ the điều trị được. Chiều cao thấp so với tuổi được gọi là thấp còi.
Đó là kết qua cua tinh trạng suy dinh dường mãn tinh hoặc tải phát, thường liên quan den diều kiện kinh te xà hội kẽm. sức khỏe vã dinh dường cua bã mẹ kém. bệnh tật thường xuyên và/hoậc việc chàm sóc và nuôi dường trê sơ sinh vả tre nhô không phù hợp trong giai doạn đầu đời. Suy dinh dưỡng thắp còi cán trở tre em dạt được tiềm nảng về thê chất và nhận thức.
Tre có cân nặng thấp so với tuổi được gụi lã nhẹ cân. Một đứa tre thiếu cân có thê bị cỏi cọc, gầy còm hoặc ca hai. Sự thiêu hụt về lượng vitamin và khoáng chất thường được gọi là vi chất dinh dường cùng có thê dược nhóm lại với nhau. Các vi chất dinh dường giúp cư thê sân xuất các cnzyni.
kích thích tổ và các chất khác cần thiết cho sự lâng trương vã phát triên dũng cách. vitamin A vã sẳt lã nhũng chất quan trọng nhất dổi với sức khoe cộng dồng toàn cầu: sự thiểu hụt cua chúng lã mối de dọa lớn đỗi với sức khóe vã sự phát triển của dãn số trẽn toàn thể giới, dặc biệt là trẽ em và phụ nữ mang thai ở các nước có thu nhập thắp. Thừa cân bẽo phi lã khi một người cỏ cân nặng quả lớn so với chiều cao cùa minh. Sự tích tụ mờ thửa hoặc bắt thường có thê lãm suy giam sức khoe.
Thừa cân bẽo phi là kết qua cua sự mắt càn bang giữa năng lượng tiêu hao (quá nhiêu) và nâng lượng tiêu hao (quá ít)? 1. Thực trạng suy dinh dưông và thừa cán béo phì trên thế giói 1. Trên thế giói Suy dinh dường là một trong 19 yếu tồ hàng dầu gãy tư vong trẽn thế giói? Theo WHO. trẽn toán cầu vào năm 2020.
ước tính có 149 triệu tre em dưới 5 tuổi bị thấp còi (thấp bẽ so vởi tuổi). 45 triệu tre em bị còi xương (quá gầy so với chiều cao) vá 38.9 triệu tré em bị thừa cân hoặc bẽo phi.^H «4 ugc V Hl 5 45% số ca tư vong ở tre cm dưới 5 tưôi có liên quan đến suy dinh dường. Nhùng điều này chu yếu xây ra ớ các nước có thu nhập thấp và trung binh. Đồng thời, ờ nhùng quốc gia này.
tỳ lệ thùa cân vã béo phi ở tre em dang gia tàng. Các tác dộng phát triền, kinh tế. xã hội và y te cua gánh nặng suy dinh dường toàn cầu là nghiêm trụng vã lâu dài dối với cã nhân vã gia dinh họ. dối vài cộng dồng và quốc gia? Theo Báo cảo Dinh dường Toàn cầu 2020: I lành động vi còng bang đe chain dứt suy dinh dường tháng 5 năm 2020 cùa UNICEF.
gần 1/4 tre em dưói 5 tuồi bị thắp còi. Dồng thin, linh trụng thừa cân. bèo phi dang gia tâng nhanh chóng ờ hầu hết càc quốc gia trên thề giới và chưa có dầu hiệu chậm lại. Tinh trạng gầy còm cỏ thê cao gầp 9 lần ờ một sổ cộng dồng nhất định trong các quốc gia.
cao gẩp 4 lần đổi vói tre thấp còi và cao gấp 3 lần dối với trê thừa cân và béo phì. WHO ước tính cỏ khoang 38.2 triệu tre em dưới 5 tuồi bị thửa cân hoặc bẽo phi. Từng dược coi lá vần dề cua các quốc gia có thu nhập cao. hiện nay tinh trạng thừa cân và béo phi đang gia tâng ờ các quốc gia có thu nhập thấp và trung binh, dặc biệt là ở các dô thị.
số tré em dưới 5 tuồi thừa cân đà tăng gần 24% kè từ nám 2000. Gần một nưa số tre em dưới 5 tuổi bị thùa cân hoặc bẽo phi vảo năm 2019 sổng Ư Châu Á. Tại Việt Nam Theo Thòng cáo bão chi Hội nghị công bố Kết qua Tống dien tra Dinh dường 2019-2020 cua Viện Dinh Dường quốc gia Bộ Y tế. Tỷ lệ suy dinh dưỏng thắp còi (chiêu cao/tuối) ở tre em dưới 5 tuổi trẽn toàn quốc là 19.6% - mức <20% - dược xểp vào mức TRUNG BĨNH theo phàn loại cua Tồ chức Y té The giới.
tiếp nối kỳ tích giam suy dinh dường the nhẹ cân ở tré em <5 tuổi xuống còn 19.9% vào năm 2008 (tửc là Việt Nam dà về dich trước 7 nãm so với chi tiêu mà Mục tiêu Thiên niên kỹ - MDGs - đặt ra đến năm -•c. thi đen nay Việt Nam dang trẽn đá đạt dược Mục tiêu Dinh dường toán cầu (giám 40% SDD thấp cõi tre em đen năm 2025). vần còn sự chênh lệch giữa các vũng miền về tý lệ suy dinh dường thắp còi: lĩ các vùng nông thỏn và miền núi ty lệ nãy còn ờ mức cao.5 Hàng năm Bệnh viện Nhi Trung ương đón tiếp một lượng lớn tre đển khảm vi vấn dề dinh dường, đậc biệt là tré từ 6 tháng đển 5 tuõi. Dây lã giai đoạn het súc quan trọng vi ờ giai đoạn này.
tốc độ tâng trướng cua tre nhanh nên nhu cầu dinh dường cao. hơn nữa trè chuyên sang ăn thức ăn bỏ sung nên rắt dễ mắc bệnh về dinh dường. Một nghiên cứu tại phòng khám dinh dường bệnh viện nhi trung ương năm 2021 cho thầy ty lộ suy dinh dường (SDD) thê thấp còi. nhẹ cản vã gầy còm lần lượt là 25.
thừa cân béo phi chiếm 6. Một số yểu tổ có liên quan đến tình trạng đinh dường cua tre. trong dó ty lệ SDD the nhẹ cân cao hơn ư nhóm tre cân nặng lúc sinh thấp so với nhóm tre cỏ càn nạng khi sinh binh thường? 1. Nguyên nhân và hậu quà cùa suy dinh dưỡng và thừa càn béo phi 1.
Suy dinh dường Nguyên nhân Nguyên nhân trục tiểp là chỉ’ dộ ân cũn trê không (hi cá về số lần chất lượng, thiểu nũng lượng và protein cũng như các chat dinh dường khác nhau như vitamin và các yểu tố vi lượng. Trong thời kỳ 6 tháng dầu nhùng tre không được nuôi bằng sữa mợ. hay sừa mẹ bị thiêu, hoặc người mẹ phai đi lãm nên phai cho tre án bổ sung quá Sinn, tré chưa tiêu hoá hấp thu đưực. Den thời kỳ sau 6 tháng tre ủn bỏ sung với chế dộ ản không dam bao du nảng lượng và protein.
Nguyên nhân trục tiếp thứ hai là các bệnh nhiễm trùng. Suy dinh dưỡng hay gập ờ tre em sau khi mắc các bệnh nhicm trũng cấp tinh như các bệnh dường tiêu hoá. dưỡng hò hấp trên, nhiễm trùng phôi, sởi và cãc nhiềm -c «4 ugc V Hl 1 trùng khác kéo dãi hay nhiêm các bệnh ký sinh trũng như kỷ sinh trùng đường ruột hoặc ký sinh tiling sốt rẽt. Các bệnh nhiêm trùng ánh hưởng rất nhiều đển tinh trạng dinh dường, do bị sốt cao tiêu tổn nhiều nàng lượng và sự giáng hóa protein, tre kẽm ngon miệng và lượng thức ăn ân vào giám.
Điều dó dần đến càn bang nàng lượng và nitơ âm. làm tré sụt cân và dẫn tới suy dinh dường. UNICEF đà dưa ra mô hình cua suy Dinh dường như sau: Kiến thức - thái dộ thiếu và không dũng lãm hạn che tiếp cận với nguồn lực thực tế Hệ thống chinh trị. tôn giáo, kinh tế và xã hội bao gồm ca tinh ưạng phụ nữ.
giới hạn việc sư dụng các nguồn tài nguyên tiềm nâng Hâu quả Suy dinh dường và tình trạng bệnh tật tứ vong: SDD và các bệnh nlũẻni khuằn tạo nên một vòng xoắn bệnh lý không thê tách ròi. SDD ớ trẻ em khiến kha nâng miền dịch giảm sút. tạo diều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và cãc yếu tố dộc hại xâm nhập vảo cơ the gây nên bệnh lỳ nhiễm khuân. Ngược Klại.
khi tre dang trong tinh trạng nhiêm khuân như tiêu cháy, viêm đường hò hấp, quá trinh trao đôi chất và hoạt dộng sinh lý cùa co thê bị thay dôi, nếu bã mọ không có dũ kiến thức dê nuôi dường trề dần tới những hậu quá khó lường.5 Suy dinh dưỡng với sự phát triển thế chut và tri tuệ: SDD lãm tre em kém phát triền về thê chắt. Mức độ chậm phát triên lãng song song vói thôi gian kéo dài cua bệnh vã nhóm tuồi cua tre. Các băng chứng khoa hục dà cho -•c .^H «4 ugc V Hl 8 thấy, giai đoạn đầu tiên trong cuộc đời từ trong bling mọ dền 2 tuổi, nếu tré bị SDD có the de lại những hậu qua về thê chất vã tinh thằn không the hồi phục và kẽo dài sang thể hệ sau. Nếu tinh trạng SDI) kéo dãi đến thời gian dậy thi.
chiều cao cũa tre sè bị anh hưởng trầm trụng hơn. SDD làm tre chậm phát triền tâm thần, nhất là anh hướng đến sự phát triẽn binh thường cùa nào bộ trong giai đoạn trê em dưới 6 tuồi. Tri thông minh dẻ dâng bị ánh hường nếu tre bị SDD bào thai và dưới 12 tháng tuồi.