Đặt vấn đề Chăn nuôi lợn là một trong những ngành đem lại hiệu quả kinh tế cao, chính vì vậy trong những năm qua ngành chăn nuôi nước ta đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hóa sản xuất, chăn nuôi trong các trang trại tập trung ngày càng phổ biến. Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành chăn nuôi lợn nước ta hiện cũng đang phải đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp, như công tác giống, thức ăn và đặc biệt là công tác phòng chống dịch bệnh. Với hình thức chăn nuôi công nghiệp tập trung hiện nay, dịch bệnh xuất hiện ngày càng nhiều hơn, gây ra những thiệt hại kinh tế to lớn cho người chăn nuôi. Một số bệnh có tỷ lệ chết không cao nhưng bệnh làm cho lợn sinh trưởng, phát triển chậm, tiêu tốn nhiều thức ăn, chi phí điều trị lớn, dẫn đến làm giảm hiệu quả chăn nuôi.
Hội chứng hô hấp ở lợn do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể một hoặc nhiều nguyên nhân kết hợp với nhau hoặc tạo điều kiện cho nguyên nhân thứ phát gây bệnh làm cho đặc điểm của bệnh đường hô hấp rất đa dạng, phức tạp. Chính vì vậy, việc xác định nguyên nhân gây ra hội chứng hô hấp rất cần thiết và có ý nghĩa lớn về mặt khoa học và thực tiễn. Để góp phần giải quyết những thiệt hại do hội chứng hô hấp gây ra ở lợn con tại các cơ sở chăn nuôi, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Tình hình mắc hội chứng hô hấp(Respiratory syndrome) ở lợn con giai đoạn từ 1-21 ngày tuổi nuôi tại trại Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội và biện pháp phòng trị”. Mục đích và yêu cầu 1.
Mục đích - Xác định tình hình nhiễm của hội chứng hô hấp trên đàn lợn con từ 1 đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội. 2 - Xác định tỷ lệ chết của đàn lợn con từ 1 đến 21 ngày tuổi do hội chứng hô hấp gây ra. -Xác định phác đồ điều trị hội chứng hô hấp hiệu quả. Yêu cầu - Theo dõi, đánh giá tình hình chăn nuôi lợn tại trại Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội.
- Xác định được hội chứng hô hấp xảy ra trên đàn lợn con nuôi tại trại Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội. - Sử dụng phác đồ hiệu quả để điều trị hội chứng hô hấp trên đàn lợn con nuôi tại trại Nguyễn Thanh Lịch, Ba Vì, Hà Nội. 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Điều kiện cơ sơ nơi thực tập 2.
Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của cơ sở thực tập Trang trại chăn nuôi Nguyễn Thanh Lịch nằm trên địa bàn xã Ba Trại, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội. Trang trại được thành lập và đi vào sản xuất từ năm 2010 với số vốn đầu tư lên tới 18 tỷ đồng, trang trại chuyên nuôi lợn sinh sản cho Công ty Cổ phần thức ăn chăn nuôi CP Việt Nam (chi nhánh của Tập đoàn CP Thái Lan) cung cấp giống lợn con của cái Landrace - Yorkshire với đực Pietrain - Duroc và cái Landrace - Yorkshire với đực Duroc. Khu sản xuất gồm 6 dãy chuồng đẻ và 1 dãy chuồng bầu, 4 chuồng cách ly nuôi 1.167 lợn nái, 23 lợn đực, 360 lợn hậu bị (theo số liệu tháng 5/2016). Lợn sau khi sinh 18 đến 21 ngày thì được cai sữa.
Mỗi năm trang trại cho xuất ra thị trường khoảng 20. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật và nhân viên của trại gồm 2 kỹ sư chính, 2 tổ trưởng và 11 công nhân phụ trách, trang trại đã góp phần giải quyết việc làm cho người lao động trong vùng và các tỉnh lân cận. Với việc chăn nuôi lợn theo hướng công nghiệp, các biện pháp phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi của trại được thực hiện chủ động và tích cực. Vệ sinh phòng bệnh nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn luôn là vấn đề được đặc biệt quan tâm.
Cùng với việc vệ sinh thức ăn, nước uống, vật nuôi, dụng cụ chăn nuôi, sinh sản… thì việc vệ sinh chuồng trại, cải tạo tiểu khí hậu chuồng nuôi luôn được cán bộ thú y và đội ngũ công nhân kỹ thuật thực hiện chặt chẽ. Chuồng trại được thiết kế và xây dựng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Sau mỗi lứa lợn, chuồng trại đều được tẩy uế bằng phương pháp: rửa sạch ô nhốt lợn, để khô sau đó 4 phun thuốc sát trùng như Fam flus, Vikon S và để trống chuồng nuôi tối thiểu là 5 ngày mới đưa lợn nái chờ đẻ khác lên. Với lợn con tuyệt đối không tắm rửa để tránh lạnh và ẩm ướt, định kỳ tiêu độc ở các chuồng nuôi lợn nái, lợn đực làm việc bằng thuốc sát trùng, Trại còn thường xuyên tiến hành vệ sinh môi trường xung quanh như việc dọn cỏ, phát quang bụi rậm, diệt chuột, thu dọn phân hằng ngày ở các ô chuồng.
Hiện nay, trại áp dụng quy trình chăn nuôi “cùng vào - cùng ra”, trong đó một chuồng hoặc cả một dãy chuồng được đưa vào để nhốt đồng loạt cùng một loại lợn (có thể tương đồng về khối lượng, tuổi). Sau một thời gian nhất định số lợn này được đưa ra khỏi chuồng, lúc đó chuồng trại được rửa sạch, phun thuốc sát trùng và để trống ít nhất 5 ngày trước khi đưa đàn lợn mới lên đẻ. Như vậy quy trình này có tác dụng phòng bệnh do vệ sinh chuồng trại thường xuyên, định kỳ mỗi khi xuất hết lợn, do đó hạn chế được khả năng lan truyền các mầm bệnh từ lô này sang lô khác. Hệ thống thông thoáng đối với chăn nuôi lợn công nghiệp rất quan trọng, ngoài việc cung cấp đủ oxy cho quá trình hô hấp của lợn, nó còn giúp giải phóng khí độc do phân, nước tiểu gây ra.
Chính vì vậy, trại đã sử dụng hệ thống làm mát và chống nóng ở mỗi dãy chuồng vào mùa hè và hệ thống sưởi ấm vào mùa đông. Bên cạnh đó các dãy chuồng được sắp xếp theo hướng Đông Nam để đảm bảo ấm áp vào mùa đông, thoáng mát về mùa hè. Đặc biệt vào mùa hè, thời tiết rất nóng sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng sinh sản của đàn lợn nái cũng như sự sinh trưởng và phát triển của lợn con. Do đó trại đã lắp đặt hệ thống chống nóng gồm hệ thống quạt gió ở cuối mỗi dãy chuồng có tác dụng hút không khí có hơi nước từ hệ thống dàn mát trên đầu chuồng tạo luồng khí mát, thông thoáng.
Hai dãy tường chuồng được phủ một tấm lưới cách nhiệt và có tác dụng giữ ẩm. Chính vì vậy không khí trong chuồng lợn luôn mát và nhiệt độ luôn duy trì trong khoảng 28oC - 30oC. 5 Trại trang bị hệ thống lồng úm bên trong có treo một bóng đèn hồng ngoại công suất 175W hoặc lắp một tấm sưởi ở mỗi ô chuồng. Với lợn sau cai sữa cũng có một đèn sưởi hoặc tấm sưởi ở mỗi ô chuồng, đảm bảo luôn duy trì nhiệt độ thích hợp cho lợn con.
Tình hình sản xuất tại cơ sở thực tập Cơ cấu đàn lợn qua các năm. Cơ cấu đàn lợn từ năm 2014 đến 2016. Số lƣợng lợn của các năm (con) Tỷ lệ tổng đàn năm Loại lợn 2014 2015 11/2016 11/2016 (%) Nái sinh sản 1136 1343 1167 75,29 Nái hậu bị 300 340 360 23,23 Đực khai thác 22 21 19 1,22 Đực hậu bị 3 4 4 0,26 Tổng số 1461 1708 1550 100 Qua bảng 2.1 cho thấy, cơ cấu đàn lợn tại trại có sự thay đổi. Đối với lợn nái sinh sản tăng giảm thất thường.
Điển hình là nái sinh sản năm 2014 có 1136 con, sang năm 2015 tăng 207 con lên 1343 con nhưng đến tháng 11 năm 2016 lại giảm xuống chỉ còn 1167 con. Đối với lợn nái hậu bị có sự tăng lên đáng kể, năm 2014 trại có 300 con qua năm 2015 tăng lên 40 con là 340 con, năm 2016 tiếp tục tăng lên với số lượng là 360 con. Trái với lợn nái hậu bị thì số lượng đực khai thác lại giảm nhẹ, năm 2014 trại có 22 con qua năm 2015 có 21 con và sang năm 2016 giảm còn 19 con. Số lượng đực hậu bị tăng không đáng kể.
6 Cơ cấu lợn tại trại có sự thay đổi là do nhiều nguyên nhân khác nhau, đực giống quá tuổi khai thác do chất lượng tinh dịch không đạt yêu cầu, chất lượng tinh dịch kém. Nái sinh sản bị loại nhiều do sinh sản nhiều lứa, không còn khả năng nuôi con, mắc các bệnh về sinh sản, viêm tử cung, viêm vú, sảy thai, sót nhau. Lợn nái hậu bị chết đột ngột hoặc loại do không đủ tiêu chuẩn. Tất cả những con không đủ tiêu chuẩn đều được loại và thay thế.
Tuy nhiên cơ cấu đàn lợn mấy năm gần đây đã ổn định hơn so với những năm mới thành lập, do công tác quản lý và chăm sóc được chú trọng hơn. Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nƣớc 2. Cơ sở khoa học 2. Hội chứng hô hấp thường gặp ở lợn.
Hô hấp là tập hợp nhiều quá trình để tế bào động vật sử dụng khí Oxy, thải trừ khí Cacbonic và chuyển hóa năng lượng vào dạng sinh học có ích thường là dạng hóa năng trong ATP. Nó có một vai trò hết sức quan trọng đối với sự sống vì trong điều kiện sinh lý bình thường động vật có thể nhịn ăn, nhịn uống trong một thời gian dài nhưng không thể nhịn thở quá 10 phút. Đối với gia súc khỏe động tác hô hấp hít vào, thở ra thường lặng lẽ và vừa đủ (trừ sau khi cơ thể vận động mạnh). Số lần gia súc hít vào và thở ra trong một phút khi nghỉ ngơi được gọi là tần số hô hấp, tần số này thay đổi theo giống và loài gia súc gồm ba pha bằng nhau: Hít vào, thở ra và ngừng thở.
Nhịp thở trung bình của lợn là 20 - 30 lần/phút. Lợn con có nhịp thở nhiều hơn khoảng 50 lần/phút và ở lợn nái nhịp thở ít hơn 13 - 15 lần/phút. Trong trường hợp gia súc mắc bệnh hoặc bị tác động mạnh thì tần số hấp có thể tăng lên hoặc giảm đi. Ở lợn, thực hiện hô hấp là nhờ sự co rút, phối hợp của nhiều cơ riêng biệt.
Sự phối hợp trong điều hòa bởi trung khu hô hấp, là nhóm tế bào đặc biệt nằm trong hành tủy. Cơ quan hô hấp có phổi để trao đổi khí và hệ thống ống 7 khí dẫn khí vào phổi (mũi, họng hầu, khí quản, phế quản). Nhờ sự vận động của lớp vi lông nhung trên niêm mạc đường dẫn khí mà bụi được đẩy ra ngoài.