Bé Th−¬ng m¹i ViÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i §Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp bé M· sè: 2004-78-024 Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë n−íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay (B¸o c¸o tæng Hîp) 5893 21/6/2006 Hµ néi 2006 Bé Th−¬ng m¹i ViÖn nghiªn cøu th−¬ng m¹i §Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp bé M· sè: 2004-78-024 Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë n−íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay (B¸o c¸o tæng Hîp) C¬ quan chñ qu¶n: Bé Th−¬ng m¹i C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn: ViÖn Nghiªn cøu Th−¬ng m¹i Chñ nhiÖm §Ò tµi: TS. NguyÔn ThÞ NhiÔu C¸c thµnh viªn - Ths. NguyÔn ViÖt H−ng - Ths. Ph¹m ThÞ C¶i - Ths.
Ph¹m H÷u Th×n - CN. TrÇn ThÞ Thu HiÒn Hµ néi 2006 Môc lôc Trang Môc lôc i Danh môc b¶ng biÓu iv Më ®Çu 1 Ch−¬ng 1 : Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ siªu thÞ vµ kinh 4 nghiÖm tæ chøc qu¶n lý vµ kinh doanh siªu thÞ cña mét sè n−íc trªn thÕ giíi I. Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ siªu thÞ 4 1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i siªu thÞ 4 1.
Kh¸i niÖm siªu thÞ, hÖ thèng siªu thÞ 4 1. Ph©n lo¹i siªu thÞ 6 1. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn hÖ thèng 8 siªu thÞ trªn thÕ giíi 1. VÞ trÝ, vai trß cña siªu thÞ trong hÖ thèng ph©n phèi hiÖn ®¹i 10 1.
VÞ trÝ cña siªu thÞ 10 1. Vai trß cña siªu thÞ 10 1. Nh÷ng lîi thÕ vµ bÊt lîi cña siªu thÞ so víi c¸c lo¹i h×nh kinh doanh 13 th−¬ng m¹i kh¸c 1. Tiªu chÝ ph©n biÖt siªu thÞ víi c¸c lo¹i h×nh kinh doanh th−¬ng m¹i 16 kh¸c 1.
Nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña kinh doanh siªu thÞ 16 1. NhËn d¹ng siªu thÞ qua h×nh thøc bªn ngoµi: ®Þa ®iÓm, quy m«, sè l−îng 18 vµ chñng lo¹i hµng ho¸, b·i ®Ó xe, ®èi t−îng kh¸ch hµng… 1. Qu¶n lý Nhµ n−íc (QLNN) ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh siªu thÞ 20 1. Sù cÇn thiÕt cña QLNN ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh siªu thÞ 20 1.
Néi dung cña QLNN ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh siªu thÞ 21 II. Kinh nghiÖm ph¸t triÓn kinh doanh siªu thÞ cña mét sè n−íc 22 trªn thÕ giíi 2. Kinh nghiÖm cña mét sè n−íc 22 2. Mét sè bµi häc cã thÓ ¸p dông cho ViÖt Nam 36 2.
VÒ sù ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ 36 2. §èi víi qu¶n lý Nhµ n−íc 37 III. Sù cÇn thiÕt cña viÖc ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë ViÖt Nam 39 3. Yªu cÇu cña héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 39 3.
Yªu cÇu cña c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc 40 3. C¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë n−íc ta 41 3.4 Nh÷ng thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë ViÖt Nam 41 / Ch−¬ng II : Thùc tr¹ng ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë 43 ViÖt Nam tõ 1996 ®Õn nay I. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña hÖ thèng siªu thÞ ë ViÖt Nam tõ 1996 ®Õn 43 nay 1. Kh¸i qu¸t t×nh h×nh ho¹t ®éng cña hÖ thèng siªu thÞ trªn c¶ n−íc vµ 43 c¸c thµnh phè lín i 1.
Sè l−îng, quy m« vµ c¸c h×nh thøc siªu thÞ 43 1. Tæ chøc kinh doanh siªu thÞ 49 1. Tr−ng bµy hµng ho¸ trong siªu thÞ 55 1.4 T×nh h×nh ho¹t ®éng kinh doanh, c¸c dÞch vô kh¸ch hµng vµ ho¹t ®éng 56 khuyÕn m¹i 1.5 Lùc l−îng lao ®éng cña hÖ thèng siªu thÞ 59 1. ChÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng siªu thÞ 61 1.
C¸c yÕu tè t¸c ®éng ®Õn sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña hÖ thèng 63 siªu thÞ thêi gian qua 1. §¸nh gi¸ chung vÒ kinh doanh siªu thÞ hiÖn nay ë ViÖt Nam 68 II. Thùc tr¹ng qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi siªu thÞ ë ViÖt Nam 72 2. Kh¸i qu¸t vÒ c«ng t¸c QLNN ®èi víi siªu thÞ thêi gian qua 72 2.
Thùc tr¹ng c¸c quy ®Þnh cã tÝnh ph¸p lý 72 2. Thùc tr¹ng hÖ thèng c¬ chÕ, chÝnh s¸ch hç trî, khuyÕn khÝch cña Nhµ 78 n−íc 2. Thùc tr¹ng c«ng t¸c x©y dùng chiÕn l−îc, quy ho¹ch vµ kÕ ho¹ch ph¸t 79 triÓn siªu thÞ 2. Thùc tr¹ng c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc thùc thi c¸c quy 81 ®Þnh cña ph¸p luËt ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh cña siªu thÞ 2.
§¸nh gi¸ chung vµ nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra 82 2. Mét sè h¹n chÕ, nguyªn nh©n vµ nh÷ng vÊn ®Ò ®¹t ra trong c«ng t¸c 83 qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi siªu thÞ Ch−¬ng 3 : Mét sè gi¶i ph¸p ®æi míi c«ng t¸c qu¶n lý 85 Nhµ n−íc vµ tæ chøc qu¶n lý kinh doanh nh»m ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë viÖt nam thêi gian tíi n¨m 2010 I. Nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc míi ®èi víi viÖc ph¸t triÓn hÖ 85 thèng siªu thÞ cña ViÖt Nam 1. Nh÷ng xu h−íng míi cña m«i tr−êng kinh doanh quèc tÕ 85 1.
Nh÷ng thay ®æi cña m«i tr−êng kinh doanh trong n−íc thêi gian tíi 88 n¨m 2010 1. Nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc míi ®èi víi viÖc ph¸t triÓn hÖ thèng 89 siªu thÞ ë n−íc ta 1. Th¸ch thøc 91 II. Quan ®iÓm vµ ®Þnh h−íng ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ cña ViÖt 94 Nam thêi gian tíi 2.
C¸c quan ®iÓm vÒ ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ cña ViÖt Nam 94 2. §Þnh h−íng ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ cña ViÖt Nam thêi gian tíi 96 n¨m 2010 2. §Þnh h−íng quy ho¹ch ph¸t triÓn siªu thÞ cña ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 96 2. §Þnh h−íng ph¸t triÓn c¸c nhµ ph©n phèi kinh doanh siªu thÞ 97 2.
§Þnh h−íng ®Çu t− x©y dùng h¹ tÇng, t¹o ®iÒu kiÖn vÒ mÆt b»ng cho c¸c 98 siªu thÞ 2. §Þnh h−íng ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ViÖt Nam 99 2. §Þnh h−íng tæ chøc vµ qu¶n lý ho¹t ®éng siªu thÞ 100 III. Mét sè gi¶i ph¸p ®æi míi c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n−íc nh»m ph¸t 101 ii triÓn hÖ thèng siªu thÞ n−íc ta 3.
Gi¶i ph¸p n©ng cao nhËn thøc vµ hiÓu biÕt cña toµn x· héi vÒ kinh 101 doanh siªu thÞ 3. Gi¶i ph¸p x©y dùng vµ hoµn thiÖn m«i tr−êng ph¸p lý ®iÒu chØnh ho¹t 103 ®éng kinh doanh siªu thÞ 3. X©y dùng c¸c c¬ chÕ, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch, hç trî ph¸t triÓn siªu thÞ 105 3. §æi míi c«ng t¸c x©y dùng chiÕn l−îc, quy ho¹ch vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn 110 siªu thÞ 3.
§æi míi c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc thùc thi c¸c quy ®Þnh 111 cña ph¸p luËt ®èi víi kinh doanh siªu thÞ 3. KhuyÕn khÝch sù ra ®êi vµ x©y dùng n¨ng lùc cho hiÖp héi siªu thÞ 112 3. C¸c gi¶i ph¸p kh¸c 113 IV. Mét sè gi¶i ph¸p ®æi míi ho¹t ®éng qu¶n trÞ kinh doanh cña c¸c 114 doanh nghiÖp siªu thÞ 4.
Nh÷ng ®æi míi trong nhËn thøc vµ t− duy cña c¸c gi¸m ®èc siªu thÞ 114 4. §æi míi vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc b¸n hµng cña siªu thÞ 116 4. Lùa chän vÞ trÝ ®Æt siªu thÞ thÝch hîp 116 4. Ph¸t triÓn vµ ®a d¹ng ho¸ tËp hîp hµng ho¸ 117 4.
X©y dùng vµ thùc thi chÝnh s¸ch gi¸ c¶ hîp lý 118 4. Ph¸t triÓn dÞch vô kh¸ch hµng vµ t¨ng c−êng ho¹t ®éng XTTM 119 4.7 Cã chÝnh s¸ch qu¶n trÞ vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc hiÖu qu¶ 121 KÕt LuËn 123 Phô lôc 125 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 136 iii Më ®Çu Siªu thÞ lµ mét trong nh÷ng lo¹i h×nh kinh doanh b¸n lÎ hiÖn ®¹i, h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trong quan hÖ mËt thiÕt víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ ®« thÞ ho¸ m¹nh mÏ ë quy m« thÕ giíi. Sù ra ®êi cña siªu thÞ ®Çu tiªn ë Mü vµo n¨m 1930 sau ®ã më réng sang ch©u ¢u ®−îc coi lµ mét trong nh÷ng cuéc “c¸ch m¹ng” h÷u Ých nhÊt ®èi víi ng−êi tiªu dïng trong lÜnh vùc l−u th«ng ph©n phèi ë thÕ kû XX. Ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ v¨n minh hiÖn ®¹i ë ViÖt Nam trong bèi c¶nh n−íc ta ®ang thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi, tiÕn hµnh CNH, H§H vµ chñ ®éng héi nhËp víi thÕ giíi vµ khu vùc lµ mét ®ßi hái cña thùc tÕ kh¸ch quan.
Siªu thÞ chÝnh thøc xuÊt hiÖn lÇn ®Çu tiªn ë n−íc ta n¨m 1993 khi c«ng ty Vòng Tµu Sinhanco khai tr−¬ng “siªu thÞ” Minimart. §Õn nay, sau h¬n 10 n¨m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, chóng ta ®· cã mét hÖ thèng siªu thÞ t−¬ng ®èi hoµn chØnh tõ c¸c siªu thÞ nhá cho tíi c¸c ®¹i siªu thÞ ë c¸c thµnh phè vµ c¸c ®« thÞ lín. Siªu thÞ ®· trë nªn quen thuéc ®èi víi ng−êi d©n c¸c thµnh phè lín nh− thµnh phè Hå ChÝ Minh, Hµ Néi. Kinh doanh siªu thÞ ra ®êi ®· lµm thay ®æi diÖn m¹o ngµnh th−¬ng m¹i b¸n lÎ cña ®Êt n−íc, më ra mét lo¹i cöa hµng v¨n minh, hiÖn ®¹i vµ tiÖn nghi cho ng−êi mua s¾m ViÖt Nam, lµm thay ®æi c¶ c¸c thãi quen mua s¾m truyÒn thèng vµ ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi ®Êt n−íc nãi chung.
Thêi gian qua, viÖc nghiªn cøu, ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ ë ViÖt Nam ®· ®−îc Nhµ n−íc, c¸c Bé, Ngµnh vµ c¸c ®Þa ph−¬ng quan t©m. NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng IX ®· nhÊn m¹nh ®Õn viÖc ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh th−¬ng m¹i v¨n minh, hiÖn ®¹i ë ViÖt Nam, QuyÕt ®Þnh 311/Q§-TTg ngµy 20/03/2003 cña Thñ t−íng chÝnh phñ phª duyÖt §Ò ¸n “TiÕp tôc tæ chøc thÞ tr−êng trong n−íc, tËp trung ph¸t triÓn thÞ tr−êng n«ng th«n ®Õn n¨m 2010” vµ ChØ thÞ 13/2004/CT-TTg cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc thùc hiÖn nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ph¸t triÓn m¹nh thÞ tr−êng néi ®Þa ®· ®Ò cËp ®Õn viÖc ph¸t triÓn hÖ thèng siªu thÞ, tr−íc m¾t −u tiªn ph¸t triÓn ë c¸c thµnh phè lín. §Æc biÖt, QuyÕt ®Þnh 1371/2004/Q§-BTM ngµy 24 th¸ng 09 n¨m 2004 cña Bé Th−¬ng m¹i ban hµnh Quy chÕ kinh doanh siªu thÞ. quy ®Þnh tiªu chuÈn vµ ph−¬ng thøc qu¶n lý ho¹t ®éng siªu thÞ.
Ngoµi ra, nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan tíi siªu thÞ cßn ®−îc ®Ò cËp trong tÊt c¶ c¸c ®Ò ¸n quy ho¹ch ph¸t triÓn th−¬ng m¹i cña c¸c tØnh, thµnh phè trong c¶ n−íc.