ĐẶT VẤN ĐỀ. vi MỤC TIÊU NGHIÊN cứu. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số khái niệm về ma tuý.
Tình hình TCMT và nhiễm HIV/AIDS. TCMT và nhiễm HIV/AIDS trên thế giới. TCMT và nhiễm HIV/AIDS tại Việt Nam. TCMT và nhiễm HIV tại Hà Nội.
TCMT và nhiễm HIV/AIDS tại huyện Từ Liêm. Các chương trình can thiệp giảm tác hại. Điều trị thay thế các CDTP. Điều trị thay thế bằng Methadone.
Các cơ sở điều trị thay thế Methadone. Một số nghiên cứu liên quan trong và ngoài nước. Một số nghiên cứu trên thế giới về điều trị Methadone. Một số nghiên cứu về điều trị Methadone tại Việt Nam.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu. Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.
Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Phương pháp thu thập số liệu. Thu thập các số liệu phỏng vấn. Đánh giá vật tư trang thiết bị.
Xử lý và phân tích số liệu. Phân tích số liệu là hồ sơ bệnh án. Phân tích số liệu định tính. Đạo đức trong nghiên cứu.
Hạn chế của nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN cứu. Mô tả tổ chức thực hiện điều trị thay thế Methadone. Cơ sở vật chất.
Nhân lực của Cơ sở. Kinh phí hoạt động của Cơ sở. Khả năng tiếp nhận bệnh nhân của cơ sở. Sự phối hợp của cán bộ y tế Cơ sở điều trị Methadone Từ Liêm.
Một số thuận lợi và khó khăn trong hoạt động của Cơ sở. Tiếp cận dịch vụ điều trị Methadone. Một số thông tin về bệnh nhân tham gia nghiên cứu. Nhu cầu điều trị Methadone tại huyện Từ Liêm.
Tiếp cận chương trình. Một số khó khăn khi tiếp cận chương trình. Một số biện pháp khắc phục khó khăn tiếp cận chương trình. Sử dụng dịch vụ điều trị Methadone.
Một số khó khăn trong điều trị. Hiệu quả điều trị thay thế Methadone với bệnh nhân.89 TÀI LIỆU THAM KHẢO. HƯỚNG DẪN PHỎNG VÁN SÂU VÀ THẢO LUẬN NHÓM. QUI ĐỊNH CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI CÁC HOẠT ĐỘNG TRIỂN KHAI cụ THÉ VỀ co SỞ ĐIỀU TRỊ METHDONE105 iii PHỤ LỤC 4.
TRANG THÔNG TIN NGHIÊN cứu VỀ THựC TRẠNG HOẠT ĐỘNG, Sự TIẾP CẬN VÀ SỬ DỰNG DỊCH vụ ĐIỀU TRỊ METHADONE CHO NGƯỜI TIÊM CHÍCH MA TUÝ TẠI HUYỆN TỪ LIÊM, HÀ NỘI NĂM 2010106 PHỤ LỤC 5. PHIẾU ĐỒNG Ý THAM GIA NGHIÊN cứu VỀ THựC TRẠNG HOẠT ĐỘNG, Sự TIẾP CẬN VÀ sử DỤNG DỊCH vụ ĐIỀU TRỊ METHADONE CHO NGƯỜI TIÊM CHÍCH MA TUÝ TẠI HUYỆN TỪ LIÊM, HÀ NỘI NĂM 2010.107 4 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Vật tư phòng hành chính. Vật tư phòng lưu trữ và bảo quản thuốc Methadone.
Vật tư phòng tư vấn. Vật tư phòng cấp phát thuốc. Vật tư phòng khám. Vật tư phòng xét nghiệm.1 Cán bộ tại cơ sở.
Thông tin chung về bệnh nhân được phỏng vấn. Sử dụng các CDTP của bệnh nhân được phỏng vấn. Nghề nghiệp của đối tượng tham gia nghiên cứu. Tỷ lệ xét nghiệm phát hiện Heroin trong nước tiểu.75 DANH MỤC ĐỒ THỊ Biểu đồ 3.
Số bệnh nhân đang điều trị tại Cơ sở điều trị Methadone Từ Liêm50 Biểu đồ 3. Số bệnh nhân xét chọn được phê duyệt tham gia điều trị. Tác dụng phụ thường gặp của bệnh nhân.70 V DANHMỤC VIẾTTẮT AIDS Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (Acquired Immune Deficiency Syndorome) ARV Thuốc kháng virus (Antiretrovirus) CDTP Chất dạng thuốc phiện Cơ sở Cơ sở điều trị Methadone Từ Liêm HIV Virus gây suy giảm miễn dịch ở người (Human Immunodeficiency Virus) HTBN Hỗ trợ bệnh nhân NMT Nghiện ma tuý TCMT Tiêm chích ma tuý Thuốc Methadone Thuốc TTGDLDXH Trung tâm Giáo dục lao động xã hội UNAIDS Chương trình Liên hợp quốc về phòng chống HIV/AIDS (United Nations Programme on HIV/AIDS) UNODC Văn phòng Liên hợp quốc về Tội phạm và Ma tuý (United Nations Office on Drugs anh Crime) WHO Tổ Chức Y Tế Thế Giới (World Health Organization) vi TÓM TÁT NGHIÊN cửu Huyện Từ Liêm có số người nghiện các chất dạng thuốc phiện cao nhất trong 20 huyện ngoại thành Hà Nội. Để giảm lây truyền HIV trong nhóm người nghiện ma tuý và từ người nghiện ma tuý ra cộng đồng phương pháp điều trị thay thế Methadone cho người nghiện các chất dạng thuốc phiện được triển khai tại huyện Từ Liêm.
Nghiên cứu này mô tả thực trạng hoạt động, tiếp cận và sử dụng dịch vụ điều trị thay thế Methadone cho người nghiện chích các CDTP tại huyện Từ Liêm, Hà Nội. Thiết kế nghiên cứu định tính với 50 đối tượng tham gia. Thời gian tiến hành nghiên cứu từ tháng 5/2010 đến tháng 9/2010. Địa điểm thu thập số liệu tại Cơ sở điều trị Mehadone huyện Từ Liêm, Hà Nội.
Kết quả cho thấy cơ sở vật chất tại Cơ sở điều trị Methadone huyện Từ Liêm tương đối đầy đủ đảm bảo để Cơ sở tiếp nhận và điều trị bệnh nhân. Các phòng ban còn đang thiếu máy tính, máy chiếu, tranh ảnh thực tế, tờ rơi. Bác sỹ chưa được tập huấn về điều trị cho bệnh nhân điều trị Methadone kết hợp lao hoặc ARV, Tư vấn viên chưa được tập huấn tư vấn nhóm bệnh nhân và người nhà trong điều trị. Người nghiện các chất dạng thuốc phiện đang gặp một số khó khăn khi tiếp cận chương trình do bản thân người nghiện mặc cảm với chương trình, sợ nghiện Methadone, sợ mất việc làm, chưa tin tưởng điều trị, sợ đi cai nghiện bắt buộc, thiếu sự quan tâm của ban ngành ở một số xã.
Nhiều bệnh nhân đang gặp khó khăn về thời gian uống thuốc, ảnh hưởng đến khả năng duy trì điều trị của họ và một số tác dụng phụ ảnh hưởng đến tâm lý bệnh nhân. Hiệu quả điều trị Methadone làm giảm sử dụng các chất dạng thuốc phiện, thay đổi cuộc sống của bệnh nhân, kinh tế của các gia đình ổn định hơn, giảm áp lực phạm tội liên quan đến ma tuý. 1 ĐẶT VẤN ĐÈ Theo ước tính của Tổ chức phòng chống tội phạm và ma tuý Liên hợp quốc (UNODC), năm 2008 trên thế giới có khoảng 155 đến 250 triệu người độ tuổi từ 15 đến 64 lạm dụng các loại ma tuý. Trong đó, 15,6 triệu người nghiện ma tuý (NMT) các chất dạng thuốc phiện (CDTP).
Chủ yếu tập trung ở các nước có thu nhập thấp và trung bình với 13,5 triệu người, Người tiêm chích ma tuý (TCMT) các CDTP khoảng 8,1 triệu [40], [42], Tại Việt Nam, theo báo cáo của Uỷ ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm (VAAC), tính đến hết năm 2009 cả nước có 146.731 người NMT có hồ sơ quản lý. Tại Hà Nội đến hết năm 2009 có 21.747 người NMT có hồ sơ quản lý [22]. TCMT là một trong những nguyên nhân hàng đầu lây nhiễm HIV, bệnh viên gan B và bệnh viêm gan c [9], [29], [33]. Theo ước tính của Chương trình Liên hợp quốc về phòng chống HIV/AIDS (UNAIDS) năm 2008, trên thế giới hiện có khoảng 33 triệu người nhiễm HIV [37].
Tại Việt Nam, đến quí 1 năm 2010, tổng số người nhiễm HIV toàn quốc đang còn sống là 164. Thành phố Hà Nội là địa phương có số người nhiễm HIV cao thứ hai toàn quốc sau Thành phố Hồ Chí Minh. Tính đến quí 1 năm 2010, toàn thành phố có 16.830 người nhiễm HIV hiện đang còn sống. Hình thái lây nhiễm HIV tại Hà Nội vẫn tập trung trong nhóm đối tượng nguy cơ cao, có tới 68,38% số nhiễm HIV là người TCMT [3], [16], Phương pháp điều trị thay the Methadone có hiệu quả với người NMT các CDTP, nhằm làm cho người nghiện không lệ thuộc vào việc dùng các CDTP bất hợp pháp, giảm tử vong liên quan đến ma tuý và nguy cơ mắc các bệnh do tiêm chích như HIV, viêm gan B, viêm gan c.
Điều trị Methadone sau một thời gian có thể giảm liều và tiến tới ngừng sử dụng Methadone [2], [17], [18], [46], [49]. Trên thế giới, từ năm 1965 đã có nghiên cứu đầu tiên ở New York (Mỹ) về điều trị thay thế Methadone cho 22 người nghiện các CDTP. Hiện nay, trên thế giới có khoảng 70 nước sử dụng Methadone điều trị thay thế cho người nghiện các CDTP [2], [26]. 2 Tại Việt Nam, ngày 29/4/2008, Cơ sở điều trị Methadone đầu tiên được đã được triển khai tại Thành phố Hải Phòng, tiếp đến là cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Đến hết năm 2009, tổng số bệnh nhân được điều trị thay thế Methadone tại 6 Cơ sở điều trị Methadone của Thành phố Hải Phòng và Thành Phố Hồ Chí Minh là 1723 bệnh nhân. Trong đó, Thành phố Hải Phòng có 944 bệnh nhân và Thành phố Hồ Chí Minh có 779 bệnh nhân. Kết quả điều trị cho thấy, đa số các bệnh nhân được điều trị Methadone có thay đổi tích cực về thái độ và cuộc sống. Tỷ lệ bệnh nhân sử dụng Heroin giảm rõ rệt, trước điều trị 100% bệnh nhân có kết quả xét nghiệm Heroin dương tính sau 9 tháng điều trị tỷ lệ này là 12,5%, tỷ lệ này thấp hơn so với các nước trên thế giới.
Tỷ lệ dùng chung bơm kim khi chích trước điều trị tại Thành phố Hải Phòng là 24%, tại Thành phố Hồ Chí Minh là 44% sau 2 tháng điều trị tỷ lệ này là 0% ở cả hai thành phố. Sức khoẻ của bệnh nhân sau thời gian điều trị đã được cải thiện đáng kể [6], [8], [24]. Tính đến hết năm 2009, toàn huyện Từ Liêm có 957 người nhiễm HIV (62,5% người TCMT), quản lý được 1044 người sử dụng ma tuý [16], [19]. Đầu tháng 12 năm 2009, Thành phố Hà Nội, địa phương thứ 3 của Việt Nam khai trương cơ sở đầu tiên điều trị Methadone tại huyện Từ Liêm [21].
Đen hết tháng 6 năm 2010 cơ sở này đã tiếp nhận được 140 bệnh nhân, đạt 56% so với kế hoạch của Thành phố. Tại huyện Từ Liêm số người NMT cao hơn nhiều so với khả năng tiếp nhận của cơ sở điều trị. Phương pháp điều trị Methadone là phương pháp điều trị mới tại Việt Nam và đối với Cơ sở điều trị Methadone huyện Từ Liêm. Đánh giá thực trạng hoạt động của Cơ sở, những khó khăn của bệnh nhân trong quá trình điều trị, những khó khăn người nghiện chích các CDTP tại huyện Từ Liêm chưa tiếp cận được với chương trình, hiệu quả của chương trình đến giai đoạn này từ đó đưa ra một số khuyến nghị phù hợp giúp cải thiện chất lượng dịch vụ tại Cơ sở điều trị thay the Methadone tại huyện Từ Liêm, nhằm góp phần giảm tốc độ lây truyền HIV trong nhóm đối tượng nghiện chích các CDTP tại huyện Từ Liêm, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng hoạt động, sự tiếp cận và sử dụng dịch vụ điểu trị thay thế Methadone tại huyện Từ Liêm, Hà Nội năm 2010”.
3 MỤC TIÊU NGHIÊN cứu Mô tả tổ chức thực hiện điều trị thay thế Methadone cho người nghiện chích các chất dạng thuốc phiện tại huyện Từ Liêm, Hà Nội năm 2010.