BỘ GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ Y TẾ NGUYỄN QUỐC KHOA NGHIÊN CỨU NHƯNG YẾU Tố THỨC ĐẨY NGƯỜI NGHIỆN MATÚY ĐẾN ĐIÊU TRỊ CẮT CUN NGHIỆN TAI VIỆN CHÂM CƯU NĂM 1998 VÀ Môì LIÊN QUAN CỦA CHÚNG VỚI KẾT QUẢ ĐIÊU TRỊ LUẬN ÁN THẠC sĩ Y TẾ CÔNG CỘNG Chuyên đè: Y Tè' Còng Cộng Mã sò: Người hướng dản : Giáo sư Nguyễn Tài Thu Phó tiến sĩ Lê Vũ Anh HÀ NỘI -1998 I LỜI CẢM TẠ Tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới các thày: - Giáo sư Nguyễn Tài Thu - người thầy đã chăm lo tạo điều kiện cho tôi được học tập tốt đề góp phần sức mình vào công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi đề thực hiện bản luận văn thạc sĩ y tế công cộng này - Phó giáo sư Lê Hùng Lâm - người thầy đã trực tiếp dạy dỗ, định hướng cho tôi hiều được vai trò tác dụng của người làm công tác y tế công cộng, dộng viên đề tôi cố gắng phấn đấu học tập trờ thành người làm công tác y tế công cộng - Phó tiến sĩ Lê Vũ Anh - người thầy đã trực tiếp dạy dỗ và chí bảo hướng dẫn và tạo những điều kiện thuận lợi tiếp thu được những kiến thức mới nhất về các phương pháp đúng đắn đè tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu thu được kết quà. - Phó tiến sĩ Nguyễn Văn Mạn đã chân tình chỉ bảo, đóng góp những ý kiến quí báu trong suốt quá trình học tập nghiện cứu đề giúp tôi tâm đắc thực hiện chuyên đề này Tôi xin bày tỏ sự biết ơn các thầy cô giáo các bộ môn của trường Cán bộ Quản lý Y Tế đã ân cần chí bảo truyền đạt những kiến thức tốt nhất, ban Điều phối thực địa lớp Cao học Y Tế Công Cộng đã giúp tôi kịp thời cập nhật các thông tin đề phục vụ cho quá trình học tập và nghiên cứu giúp tôi có những kiến thức, số liệu cho bàn luận án. Tôi xin cám ơn bác sĩ Trương Quang Tiến, Hà Hữu Tùng và các bạn trong tập thề lớp Cao Học YTCC I đã một phần giúp tôi thực hiện bản luận văn này. Tôi xin chân thành cám ơn bác sĩ Phạm Văn Giao, bác sĩ Nguyễn Huy Thịnh, phó tiến sĩ Nghiêm Hữu Thành, bác sĩ Nguyễn Diên Hồng, bác sĩ Trần Văn Thanh, bác sĩ Nguyễn Tuấn Anh và các bác sĩ tập thề ban Điều trị cai nghiện viện Châm Cứu Vệt Nam đã nhiệt tình cộng tác và hỗ trợ tôi trong đợt nghiên cứu làm luận án này.
II GIÓI THIỆU NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT sử DỤNG TRONG LUẬN ÁN 0 Không ANTG Báo An ninh thế giới ANTĐ Báo An ninh Thủ đô cc Châm cứu CQ Cơ quan ĐT điều trị ĐY Đông y G.s Giáo sư GĐ Gia đình HIV/AIDS Hội chứng suy giám miễn dịch KQ Kết quá KT Kinh tê' NSD Người sử dụng NXB Nhà xuất bản OR Tỷ suất chênh P.S Phó tiến sĩ PHCN Phục hồi chức năng sv Sinh viên TB Trung bình UBND ủy ban nhân dàn UBPC ủy ban quốc gia phòng chống UBQG Uy ban quốc gia WHO Tổ chức y tế Thế giới XH Xã hôi III MỤC LỤC Trang Đật ván đê .1 Khái niệm về nghiện ma túy.2 Thảm họa của nạn nghiện chất ma túy.3 Nạn nghiện matúy trên thế giới.4 Nạn nghiện matúy ở Việt Nam.5 Một sô' nguyên nhàn và yếu tố tác đông lên nạn nghiện matúy 8 1.6 Cơ chế bệnh sinh do nghiện matúy.7 Công tác phòng chông sử dụng ma túy.8 Sự trợ giúp của công tác y tê' và một sô' phương pháp điều trị 17 1.9 Những lý do dể thực hiện nghiên cứu. Mục đích, đối tương và phương pháp nghiên cứu 2.1 Mục tiêu nghiên cứu.2 Giả thuyết nghiên cứu.3 Cây nguyên nhân (phân phu lục) 2.4 Đối tượng nghiên cứu.5 Phương pháp nghiên cứu.6 Nhận dịnh về nghiên cứu này.7 Biện pháp khắc phục hạn chế.8 Tính nhân đạo được áp dụng. Kết quá nghiên cứu 3.1 Tình hình bệnh nhân.2 Đặc điểm các đối tượng nghiên cứu.3 Các yếu tô' thúc đẩy bệnh nhân đi cai nghiện.4 Kết quả điều trị.5 Một số mối liên quan giữa các yếu tố nghiên cứu .1 Đặc điểm của bệnh nhân nghiện đến cai nghiện.2 Những yếu tố thúc đẩy bệnh nhân nghiện đến điều trị trợ giúp cai nghiên.3 Kết quả điều trị.4 Đánh giá thô hiệu quả kinh tế của phương pháp điều trị.5 Những yếu tố tác động tái nghiện.6 Mối liên quan giữa các yếu tô nghiên cứu.7 56 Kiến nghị và đê xuất .58 Tài liệu tham khàu. 64 V ĐẢT VẤN ĐÈ Nghiện matúy (durg addiction) hay lạm dụng thuốc (Drug abuse) là một trạng thái rối loạn tâm thần và thể chất con người do sử dụng các chất đó.
Hiện tượng này ngày càng gia tăng gây những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe thể chất và tâm thần của người nghiện làm suy sụp về kinh tế, phá vỡ những mối quan hệ tốt đẹp trong gia đình và xã hội. Việc sử dụng matúy gây một cảm giác dễ chịu cho người sử dụng nó, nhưng sau khi đã quen thì khi thiếu thuốc thì con người sẽ bị rối loan chức năng sinh lý luôn đòi hỏi phải có thuốc thì cơ thể sẽ trở lại trạng thái tâm lý tương đối bình th ường và lúc đó người sử dụng matúy sẽ trở thành "nô lệ " của matúy. Matúy r ất d ễ cu ốn hút con người dùng, hầu hết đều xuất phát từ "dùng thử’ hay "chơi thử" và từ đó thành thật. Cũng như việc dùng các chất kích thích khác như thu ốc lá, r ượu.
đ ối v ới con ng ười rất dễ lôi cuốn vào "cuộc chơi", nhưng việc dùng matúy tác hại còn lớn hơn nhiều. Hiện nay trên Thế giới cũng như ở Việt Nam nạn lạm dụng chất matúy ngày càng tăng lên. Đối với Việt Nam hiện nay trong thời kỳ mở cửa, hiện đại hóa ngoài nh ững giao lưu tốt đẹp và sự hòa nhập của đất nước đối với khu vực và cả Th ế gi ới thì những ảnh hưởng độc hại cũng không ít, đặc biệt về sự chuyển đổi cơ chế thị trường đã tác động rất lớn đêh tệ nạn buôn bán và sử dụng ch ất matúy vì buôn bán và v ận chuyển chất matúy là "ngành siêu lợi nhuận" do đó rất nhiều những người đã lao vào con đường này. Do đặc điểm địa lý nước ta là một nước nằm trong khu vực "Tam giác vàng" nơi sản xuất ra khối lượng thuốc phiện và heroine rất lớn và từ đó tỏa đi khắp nơi trên Thế giới, để kiếm được nhiều lợi nhuận, những kẻ buôn bán đã tìm mọi cách để tiêu thụ được hàng, các chất matúy rất hấp dẫn những ai đã sử dụng, với nền kinh tế thị trường đã phân hóa con người cũng nhanh chóng, lượng người thất nghiệp tăng lên, mâu thuẫn xã hội và gia đình mang những sắc thái mới dẫn đến những căng thẳng về tinh thần và nhiều người giải tỏa bằng các chất matúy, nhiều người lười lao động thích ăn chơi, thanh niên đua đòi lối sống tư bản ảnh hưởng các thông tin đ ộc hại đã bắt chước từ dùng thử rồi trở thành nghiện, tù đó dẫn đến tỷ lệ 1 người nghiện matúy càng ngày càng cao và các tệ nạn xã hội khác cũng phát triển theo.
Trên Thế giới hiện nay có khoảng hơn 200 triệu người nghiện matúy các lo ại, những người này thường tập trung ở các thành phố lớn đông dân c ư, các th ị xã. Ớ nước ta cũng không ngoài qui luật đó, số lượng những ng ười s ử d ụng matúy r ất nhiều và xu hướng ngày càng tăng nhanh ở những năm gần đây như ở thành phố Hồ Chí Minh, Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Nha Trang (Khánh Hòa). Lạm dụng chất matúy trước hết ảnh hưởng đến sức khỏe con người và nó chính là vấn đề sức khỏe mà các ngành trong đó có ngành Y Tế phải quan tâm hỗ trợ giải quyết nhàm làm giảm tỷ lệ những người nghiện matúy. Trên thế giới và Việt Nam đã và đang tiến hành nhiêu nghiên c ứu đ ể áp d ụng các phương pháp tác động, can thiệp y tế của Tây y, Đông y để giúp cho nh ững ng ười nghiện matúy có thể cai nghiện đưa họ về trạng thái bình thường làm giam số lượng người nghiện, từng bước đẩy lùi tệ nạn này như dùng thuốc Methadol, Fuhusa và các phương pháp không dùng thuốc mà trong đó đặc biệt là châm c ứu đang ngày càng khẳng định tác dụng của phương pháp này.
Viện Châm Cứu Việt Nam là một bệnh viện điều trị bằng phương pháp Đông y không dùng thuốc, dưới sự chỉ đạo của Giáo sư thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Tài Thu các thầy thuốc đã vận dụng lý luận y học phương Đông cho châm cứu đ ể điêu tr ị cai nghiện cho hàng trăm bệnh nhân lạm dụng chất gây nghiện, nghi ện matúy t ừ năm 1971 đến nay thu được kết quả tốt, riêng chỉ từ năm 1997 đến 1998, viện Châm Cứu đã nhận hơn 300 người nghiện matúy đến điều trị cai nghiện. Thực tế thấy ràng căn bệnh này mang yếu tố xã hội rất nhiều, việc điều trị cai nghiện dù s ử d ụng ph ương pháp nào cũng phải có những tác động cũng phải mang tính xã h ội thì m ới tăng hi ệu quả điều trị lên. Việc nghiên cứu các yếu tô' đặc điểm, sự hiểu biết của những người nghiện matúy, các yếu tố tác động mà đặc biệt là nhóm tìm đến cơ sở y tế để điều trị trợ giúp cai nghiện là cần thiết, trên cơ sở đó ta có th ể đ ề ra các gi ải pháp hi ệu qu ả hơn nâng cao chất lượng điều trị góp phần đẩy lùi tệ nạn matúy này.1 Khái niệm vé nghiện matúy: 1.1 Các chất nhóm matúy: Matúy, theo gốc Hán - Việt có nghĩa là "làm mê mẩn" - Các chất dễ gây nghiện được khai thác sử dụng từ những cây thảo mộc mọc trong thiên nhiên nhiên như cây hoa Anh túc, cây cần sa (có nhiều ở châu Á), cây Coca (có nhiều ở châu Nam Mỹ). Trong quá trình lịch sử của con người, việc khai thác sử dụng các loại cây này mang tính ngẫu nhiên phục vụ cho nhu c ầu cu ộc s ống con người như làm nước giải khát (lá cây coca), làm dược thảo chữa bệnh (nhựa quả cây anh túc), dùng để gây ngủ.
với một liều lượng phù hợp.