Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH ĐƯA VÀO CƠ SỞ CAI NGHIỆN BẮT BUỘC TỪ THỰC TIỄN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 1. Khái quát về biện pháp xử lý hành chính đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện bắt buộc 1. Người nghiện ma túy và cơ sở cai nghiện bắt buộc 1. Dấu hiệu nhận biết người nghiện ma túy Theo nghĩa rộng: người nghiện ma túy là người có thói quen dùng ma túy, không dùng không chịu được, bằng mọi giá để có ma túy sử dụng, bất chấp sự ngăn cấm của pháp luật, của gia đình, của người thân và xã hội.
Theo nghĩa hẹp: nghiện ma túy là sự lệ thuộc của con người cụ thể (lệ thuộc cả thể chất lẫn tâm lý) đối với các chất ma túy đó làm cho con người không thể quên và từ bỏ được. Như vậy, nghiện ma túy là sự phụ thuộc của con người vào các chất ma túy, việc đưa một lượng ma túy nhất định vào cơ thể là một nhu cầu thường xuyên, luôn có xu hướng tăng dần liều lượng, khi ngừng sử dụng ma túy sẽ xuất hiện hội chứng cai (lên cơn nghiện) rất khó chịu, bao gồm các dấu hiệu: buồn nôn, nổi da gà, bứt rứt, đau rút cơ khớp (có cảm giác như dòi bò trong xương), chảy nước mắt, nước mũi, giãn đồng tử, tiêu chảy, mất ngủ, bồn chồn. Theo Khoản 11, Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy 2013 đã quy định: “Người nghiện ma túy là người sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào các chất này”[28]. Nguyên nhân nghiện ma túy Về nhận thức: Do thiếu hiểu biết về ma túy, nghiện ma túy và tác hại của nghiện ma túy.
Nhiều thanh niên có tính tò mò sử dụng ma túy xem thế nào đã dẫn tới nghiện, có những phụ nữ do quá béo đã mua loại ma túy kích thích thần kinh (Maxinton) uống để giảm béo, có học sinh cần thức đêm ôn thi, đã dùng thuốc kích thích thần kinh để thức mà không biết dẫn tới nghiện ma túy. 8 Do sang chấn tinh thần trong cuộc sống (stress): Có người thất bại trong sự nghiệp, do thất tình, thi trượt, bố mẹ bất hòa ly hôn,. Do buông lỏng quản lý, giáo dục của gia đình, nhà trường: gia đình quá nuông chiều, nhiều bố mẹ không dành thời gian quan tâm theo dõi con cái, nhà trường thiếu giám sát, phát hiện sớm các học sinh có nguy cơ lạm dụng ma túy và chưa có nhiều các hoạt động lành mạnh để thu hút học sinh tham gia. Môi trường còn nhiều ma túy: bọn tội phạm tàng trữ, buôn bán và tổ chức sử dụng ma túy chưa được quét sạch, vì lợi ích kinh tế, chúng đã mù quáng lừa gạt, lôi kéo nhiều thanh niên đến với ma túy.
Dùng ma túy để chữa bệnh: một số người đã lạm dụng ma túy để chữa một số bệnh như đau đầu, chữa sốt rét, phụ nữ sau khi sinh,. Dấu hiệu của người nghiện heroin: Nghiện heroin lúc đầu có thể sẽ rất khó để nhận ra. Theo thời gian, tình trạng nghiện sẽ dễ nhận thấy hơn vì nó ảnh hưởng rất lớn đến người sử dụng thuốc. Ví dụ, những người nghiện heroin thường sẽ lo lắng về việc khi nào sẽ tiêm liều tiếp theo, nhiều hơn là lo lắng cho những việc khác.
Những sự thay đổi khác về hành vi và lối sống cũng có thể chịu ảnh hưởng của việc sử dụng heroin. Việc tiêm heroin thường xuyên sẽ để lại trên da vết lõm tại vị tí mũi tiêm đâm vào, do vậy, rất nhiều người nghiện heroin sẽ thích mặc quần dài, áo dài tay để che đi những vết sẹo này, kể cả khi thời tiết nóng. Nếu họ lo lắng về việc bị bạn bè và người thân phát hiện, họ cũng có thể sẽ xa lánh người thân. Các mối quan hệ trong công việc và quan hệ cá nhân cũng sẽ bị ảnh hưởng.
Cô lập với xã hội và tự cô lập bản thân mình là hiện tượng rất phổ biến ở người nghiện heroin. Những người nghiện heroin cũng sẽ gặp phải những vấn đề khi duy trì tình trạng sức khỏe cũng như vệ sinh cá nhân của mình[24],… Dấu hiệu nhận biết người sử dụng ma túy đá Thời gian qua, liên tiếp xảy ra các vụ án mạng do người ngáo đá sát hại người thân và những người xung quanh mình. Để góp phần phòng tránh những hậu quả nghiêm trọng do người nghiện ma túy đá gây ra, chúng ta cần nắm rõ dấu hiệu nhận biết người nghiện ma túy đá: Mùi răng bị hôi và thối rữa, người nghiện ma túy đá 9 thường không vệ sinh răng miệng sạch sẽ và thường có những mụn trứng cá lớn trên mặt; Việc học không còn tập trung, công việc sao nhãng, năng suất lao động giảm và trốn học, trốn việc rất nhiều là dấu hiệu chỉ điểm đang nghiện ma túy đá. Nhiều người không thể giữ được vị trí công việc tới ba tháng; Người nghiện ma túy đá bị sâu răng, đen răng, thiếu răng và nướu răng đỏ đau; Khi tiếp xúc với họ, ta ngửi thấy mùi nước tiểu mèo.
Nghiện ma túy đá đổ mồ hôi rất nhiều và mùi giống như nước tiểu của mèo; Người nghiện ma túy đá ăn không có cảm giác ngon miệng. Một dấu hiệu chắc chắn nữa là họ bị giảm cân nhanh trong thời gian rất ngắn; Người nghiện ma túy đá thường có suy nghĩ hoang tưởng, nghi ngờ có người đi theo làm hại; Không có nhu cầu ngủ, luôn trong trạng thái tỉnh táo, có khi không cần ngủ tới cả tuần; Trong nhà hoặc phòng ngủ rải rác các mảnh giấy bạc hình vuông bị cháy và các vỏ chai lavie hoặc ống hút được sử dụng để hút ma túy đá; Ngứa ở nhiều vùng da tới mức không thể chịu đựng được, chà xát nhiều tới chảy máu; Tâm trạng thất thường, dễ cáu bẩn và suy nghĩ kỳ lạ. Khi thức dậy mỗi buổi sáng, việc đầu tiên là phải dùng ma túy đá. Cảm thấy không thể sống qua ngày nếu không có ma túy đá (đây là dấu hiệu nghiện mức độ nặng).
Người sử dụng ma túy đá dù ngáo hay không thì đều có hiện tượng thay đổi thái cực tâm trạng cực nhanh. Người sử dụng ma túy đá rất dễ nổi nóng. Đang vui vẻ bình thường có thể bất ngờ tức giận vì một lý do nhỏ nhặt, khác hẳn với tính cách trước đây. Những tác hại và hậu quả của ma túy đang tác động và gây ảnh hưởng đến tất cả chúng ta từng ngày, từng giờ.
Mối hiểm họa này đe dọa cuộc sống bình yên của mọi người, mọi nhà và toàn xã hội. Nhiều người lầm tưởng rằng khi ma túy đá thải sạch khỏi cơ thể thì mọi chuyện sẽ ổn. Đào thải sạch sau bảy đến mười ngày, nhưng những tổn thương do ma túy đá gây ra cho não thì còn đó, không ít thì nhiều. Sử dụng nhiều hay ít, nhiều lần hay 1 lần duy nhất đều có thể gây ra hậu họa tức thời hoặc rất lâu về sau.
Nhiều trường hợp đã ngưng sử dụng sau vài tháng hoặc vài năm êm ả, tưởng đã được yên, thì bệnh tâm thần xuất hiện. Tóm lại, dấu hiệu chung của người nghiện ma túy cụ thể: Nhu cầu chi tiêu tăng bất thường: nhu cầu tiêu tiền ngày càng tăng và không giải thích được lý do chi tiêu vào việc gì. Một số thanh thiếu niên, học sinh thường hay nói 10 dối cha mẹ xin tiền đóng học phí, mua sách vở hoặc lấy trộm tiền, đồ đạc trong gia đình đem bán hoặc cầm đồ để có tiền sử dụng ma túy. Tính tình thay đổi bất thường và theo chiều hướng xấu: có lúc lầm lỳ, ít nói (khi đói ma túy), ngược lại có lúc nói năng hoạt bát, cười đùa vô cớ, đó là khi cơ thể đủ chất ma túy.
Hay nói dối, có biểu hiện xa lánh người thân. Tính tình trở nên hung bạo, thích nhảy “lắc” theo nhạc mạnh, nhạc càng mạnh thì “lắc” càng nhanh lại không thấy mệt mỏi (đối với người nghiện ma túy kích thích thần kinh gây ảo giác). Nếp sống sinh hoạt thay đổi, lối sống buông thả: thay đổi giấc ngủ “thức đêm, ngủ ngày” hoặc “thức thâm đêm, suốt sáng đối với người nghiện ma túy kích thích thần kinh. Mọi hứng thú của cuộc sống không thích như xem ti vi, đọc sách báo, văn nghệ, chơi thể thao.
Sống luộm thuộm, quần áo bẩn thỉu, ngại tắm giặt. Trước đây không hút thuốc lá, bây giờ nghiện thuốc lá, trong túi luôn kèm bật lửa, giấy bạc. Sức khoẻ giảm sút: người gầy, sút cân. Khi ngủ dậy có những dấu hiệu chảy nước mắt, ngáp vặt, nổi da gà do cơ thể thiếu ma túy.
Khả năng lao động học tập giảm: hiệu quả lao động, lười lao động, bỏ bê công việc, không chấp hành kỷ luật lao động. Học sinh thì kết quả học tập bị giảm sút, ngồi học hay ngủ gật, hay bỏ ra ngoài trong giờ học, trốn học,. Hay tụ tập đàn đúm với những bạn bè xấu, nghiện ma túy: tụ tập đàn đúm với bạn bè xấu, với người đã nghiện ma túy ở phòng kín, nơi vắng người, thường xuyên cùng đi đến địa bàn có tụ điểm tổ chức sử dụng, buôn bán ma túy; hay đi với bạn bè xấu tới các vũ trường, quán karaoke thâu đêm. Dấu hiệu khẳng định người thân đã nghiện ma túy: Xuất hiện hội chứng cai (nếu nghiện thuốc phiện hoặc heroin), hoặc rối loạn tâm thần (nếu nghiện ma túy kích thích thần kinh gây ảo giác); xét nghiệm tìm chất ma túy trong nước tiểu hoặc trong máu cho kết quả dương tính[25].
Khái niệm cơ sở cai nghiện bắt buộc Cơ sở cai nghiện bắt buộc là nơi cách ly có thời hạn của những đối tượng bị nghiện nhằm tách ra khỏi cộng đồng theo quy định của pháp luật để cải tạo trở thành người bình thường. 11 Các cơ sở này được hình thành nhằm đưa các đối tượng nghiện hút sau khi bị XLVPHC mà vẫn tiếp tục tái nghiện tại cộng đồng vào cai nghiện để chấm dứt hành vi nghiện ma túy. Nhận thấy, qua từng năm số lượng đối tượng bị nghiện ngày càng tăng nhanh, cá biệt có những nơi tăng đột biến khó kiểm soát dẫn đến tình trạng tệ nạn xã hội ngày càng diễn biến phức tạp, đe dọa đến nền kinh tế và cuộc sống của người dân địa phương. Ngoài chức năng chính là cai nghiện, các cơ sở cai nghiện hiện nay còn có nhiệm vụ tái thiết lao động cho người nghiện.
Sau những đợt điều trị, người nghiện sẽ được học, được lao động, được học nghề,. ngay tại cơ sở cai nghiện.