Chương 1: CƠ SỞ LÍ THUYET VE DOI MỚI PHƯƠNG PHÁP VA PHƯƠNG TIEN DẠY HỌC 1. Đôi mới phương pháp dạy học 1. Li luận vẻ day học - Đổi mới phương pháp là một quá trinh liên tục phát huy. kế thừa những tỉnh hoa của giáo đục truyền thông vả tiếp thu có chọn lọc những phương pháp hiện đại trên thé giới.
- Cân khuyên khích sự phong phú đa dạng các phương pháp cũng như là sự phong phú đa dạng của các ý tưởng. - Trọng tâm của việc đôi mới phương pháp là nâng cao hiệu quả của các quá trình dạy học. - Cái đích cudi cùng của việc đổi mới phương pháp là nâng cao hiệu quả của quá trình day học. - Học là hiểu, ghi nhớ.
liên hệ, áp dụng. Người sinh viên, học sinh giỏi là người sinh viên, học sinh có tư duy tốt chứ không phải chỉ biết thuộc bai. - Người giáo viên giỏi không phải là cho sinh viên, học sinh biết nhiều kiến thức mà là dạy cho sinh viên, học sinh biết cách tư duy, biết cách sử dụng những kiến thức vào các tình huống mới, vào đời sống thực tế. - Giáo viên chỉ đạy tốt khi có sự đồng cảm với sinh viên.
- Những điều kiện dé sinh viên, học sinh học tập có hiệu quả: Sức khỏe, vốn kiến thức, khả năng ghi nhớ. khá năng tư duy sáng tạo, phương pháp học tập, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho học tập, có thay giỏi. SVTH : Nguyễn Thai Binh Trang: 3 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: Th.s Tran Van Khoa 1. Một số xu hướng doi mới pÌuơng pháp day học - Phát huy tinh tích cực.
tự lực, chủ động. sáng tao của người học. Chuyên trọng tâm hoạt động từ giáo viên sang học sinh. Chuyên lôi học từ thông báo tái hiện sang tìm tỏi khám phá.
- Cá thể hóa việc dạy học. - Sử dụng tôi ưu các phương tiện day học đặc biệt là ứng dụng tin học và công nghệ thông tin và day học - Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vao đời sống. Chuyén từ lỗi học nặng về tiêu hóa kiến thức sang lỗi học coi trọng việc vận dung kién thức. - Cải tiễn việc kiêm tra va đánh giả kiến thức - Phục vụ ngày cảng tốt hơn hoạt động tự học vả phương chim học suốt đời.
- Ging dạy học với nghiên cứu khoa học với mức độ ngây cảng cao ( theo sự phát triển của học sinh, theo cấp học, bậc học). Dạy học hướng vào người học Còn gọi là: “Day học lấy học sinh làm trung tâm” Một số nội dung cơ bản của tư tướng dạy học hướng vào người học: - Mục dich day học vì sự phát triển nhiều mặt của học sinh: * Coi trong lợi ích, nhu cầu, hứng thủ của người học. * Phát huy cao nhất các năng lực tiém dn của người học. * Hinh thành cho người học phương pháp học tập khoa học, năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng với môi trường.
~ Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, súng tạo của người học. - Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà quan trọng hơn là 16 chức ra những tinh huống học tập kích thích trí 16 mỏ. tư đuy độc lập. sáng tạo của học sinh, hướng dẫn học sinh học tập.
~- Người học được tham gia vao quá trình đánh giá. tự đánh giá và đánh giá lin nhau. SVTH : Nguyễn Thái Bình Trang: 4 KHÓA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.s Tran Van Khoa 1. Dạy học bằng hoạt động của người hoc Nội dung cơ bản của xu hướng đôi mới phương pháp nay là tạo mọi điều kiện cho học sinh hoạt động cảng nhiều càng tốt, Theo lôi day học cũ.
hoạt động của thay chiêm phan lớn thời gian trên lớp. Tro chủ yeu ngôi nghe một cách thụ động, rất ít khi tham gia vào hoạt động chung của lớp. Trò ít được phát biéu, cảng rất ít thắc mac, hỏi thay những điều không hiểu hay chưa được rõ. Dạy như thé kết quả học tập bị hạn chế rất nhiều.
Người ta đã tìm cách giảm thời gian hoạt động của thay và tăng thời gian hoạt động của trò trong một tiết học. Với cách tiếp cận đó, thực chất của dạy học bảng hoạt động của người học là chuyển từ lối dạy cũ (thay nặng về truyền dat, trò tiếp thu một cách thụ động) sang lỗi day mới, trong đó vai trò chủ yêu của thay là tô chức, hướng dẫn hoạt động, trò chủ động tìm kiếm, phát hiện ra kiến thức. - Day học bằng hoạt động của người học là một nội dung của day học hướng vào người học. Học sinh chỉ có thể phát triển tốt các năng lực tư duy, khả năng giải quyết vấn dé, thích img với cuộc sống.nếu như họ có cơ hội hoạt động.
- Dạy học bằng hoạt động cia người học là một trong những con đường dẫn đến thành công của người giáo viên. - Dạy học bảng hoạt động của người học làm tăng hiệu quả dạy học. - Dạy học bảng hoạt động của người học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi rèn luyện các kỳ nang day học cho sinh viên sư phạm vì kỳ năng chỉ có thể được hình thành qua hoạt dong. - Thầy gợi mở, nêu vấn đẻ cho trò suy nghĩ.
- Sử dụng câu hỏi đưới nhiều dạng khác nhau tử thắp đến cao. SVTH : Nguyễn Thái Bình Trang: 5 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.s Tran Văn Khoa - Thay yêu cau tro nêu câu hỏi vẻ các van dé ma ban than thay không hiểu hay chưa rõ. - Ra bài tập hay yêu cau học sinh hoàn thành một nhiệm vụ học tập. - Giáo viên hướng dẫn học sinh làm việc với sách giáo khoa.
- Tô chức cho học sinh làm một vai thí nghiệm nhỏ , - Thảo luận nhóm. - Thuyết trình theo chủ đẻ. - Tổ chức cho học sinh nhận xét, góp ý. tham gia vào quá trình đánh giá lan nhau.
- Câu lạc bộ hóa học. Dạy học bằng sự đa dạng các phương phảp Dạy học bảng sự đa dạng các phương pháp có nghĩa là sử dụng một cách hợp lí nhiều phương pháp. phương tiện. hình thức tô chức day học khác nhau trong một giờ, một buổi lên lớp hay trong một khóa học, để đạt hiệu quả day học cao.
- Phát huy những mặt mạnh, khắc phục những mặt yếu cúa mỗi phương pháp dạy học. - Thay đổi cách thức hoạt động tư duy của học sinh, thay đổi sự tác động vào các giác quan , giúp các em lâu mệt mỏi. - Tạo điều kiện thích ứng cao nhất giữa phương pháp dạy của thầy với phương pháp học của trò, tạo sư tương tác tốt nhất giữa thay với cả lớp. - Mỗi lần thay đổi phương pháp là một lin giáo viên đã tạo ra "cái mới”, như thế sẽ tránh được sự đơn điệu, nhằm chan.
- Giờ học sẽ sinh động. học sinh hứng thủ và có cơ hội hoạt động tích cực hơn. - Góp phan đáng kẻ trong việc nâng cao hiệu quả dạy học. SVTH : Nguyễn Thai Binh Trang: 6 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: Th.s Tran Văn Khoa Sir dụng phương pháp day học thích hợp với từng hoan cảnh cụ thẻ.
Mỗi phương pháp dạy học chi phát huy tác dụng cao nhất khi nó được sử dụng phủ hợp với thực tẻ day học. Sau đây là một số căn cứ đẻ lựa chọn phương pháp dạy học: - Mục dich day học chung và mục tiêu môn học - Đặc trưng của môn học - Nội dung day học - Đặc điểm lứa tuôi và trình độ học sinh - Điều kiện cơ sở vật chat (phỏng dc va trang thiết bị) - Thời gian cho phép vả thời điểm dạy học ~ Trinh độ vả nang lực của giáo viên - Thế mạnh và hạn chế của mỗi phương pháp 2. Đôi mới phương pháp day học bằng việc sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học 2 1. Khải niệm vé phân loại phương tiện dạy học Khái niệm: Phương tiện dạy học là những đối tượng vật chất (sách vở, để dùng, máy móc, thiết bj,.) dùng để day học.
Phân loại: Các phương tiện dạy học bao gồm: - Sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo (sách giáo viên, sách tham khảo, tạp chi chuyên dé,.) - Các đỗ dùng dạy học: bang, tranh ảnh. hình vẽ, sơ đồ, mô hình, mẫu vat; Các phương tiện kỹ thuật dạy học, các thi nghiệm dạy học. Vi trí của phương tiện trong quả trình day học Trong mọi hoạt động của con người, ba phạm trù: nội dung, phương pháp vả phương tiện luôn gắn bó chặt chẽ với nhau. Mỗi nội dung hoạt động đòi hỏi các phương pháp vá phương tiện lao động phù hợp làm nảy sinh những nội dung va phương pháp có chất lượng cao hơn.
Vì vậy con SVTH : Nguyễn Thái Bình Trang: 7 KHOA LUAN TOT NGHIEP GVHD: Th.s Tran Van Khoa người luôn chú ý tới những việc súng tạo và hoàn thiện khong ngừng các công cụ lao động. Trong dạy học cũng vậy. phương pháp. phương tiện luôn vận hành trong một thẻ thông nhất.
hỗ trợ và găn bó mật thiết với nhau. Qua nhiêu thé ky, mặc đủ thiết bị day học phát triển chậm hơn so với nhiều lĩnh vực khác nhưng cho đến nay cũng đã có nhiễu thay đôi: Từ những phương tiện đơn giản như bảng con, que tinh.dén các phương tiện hiện đại như điện ảnh, vô tuyến truyền hình. các lớp học tự động. Nhin khải quát có thé thay rằng sự phát triển của công cụ lao động day học cũng phải trải qua các thời ký thủ công nghiệp, cơ khí va tự động như các dạng công cụ lao động khác.
Sự thay đổi về số lượng va chất lượng của thiết bị dạy học đã làm thay đổi vị trí của chủng trong quả trình đạy học. [rước kia, thiết bị day học còn ít và thường do thay giáo tự chế tao. Việc sử dụng các thiết bị day học trong nha trường chưa nhiều nên nó bị hòa tan vào phương pháp day học và chưa tồn tại như một yếu tố riêng biệt trong quá trình dạy học. Do sự phân công lao động xã hội và sự phát triển của nhà trường.
môi trường giáo dục, din din công nghiệp thiết bị được hình thành và trở thành một ngành sản xuất riêng. Số dụng cụ dạy học được sản xuất ngày cảng nhiều và trở thành một yếu tế trong quá trình day học. Một đặc điểm đáng chú ý là sự ra đời của phương tiện kỹ thuật dạy học như điện anh, vô tuyến truyền hình, các máy day học va kiểm tra. Các thiết bị hiện đại nay đã cho phép đưa vao quá trình dạy học những nội dung điển cảm vả hứng thú, làm thay đổi phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
tạo ra trong qua trình day học một nhịp độ. phong cách vả trạng thái tâm lý mới.