Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thị trường chứng khoán (TTCK) giữ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp huy động nguồn lực và giải quyết các bài toán phát triển kinh tế - xã hội. Nhằm định hướng thị trường vận hành ổn định và an toàn, Chính phủ Việt Nam đã ban hành "Chiến lược tài chính đến năm 2030" với mục tiêu trọng tâm là phát triển thị trường tài chính minh bạch, bền vững. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của TTCK cũng bộc lộ những lỗ hổng trong tổ chức, vận hành và quản lý, tạo điều kiện cho các hành vi thao túng, lũng đoạn giá chứng khoán diễn ra ngày càng phức tạp.

Hành vi thao túng TTCK gây tổn hại trực tiếp đến lợi ích của các nhà đầu tư (NĐT), làm sai lệch quy luật cung cầu tự nhiên và đe dọa sự an toàn của toàn bộ hệ thống tài chính. Mặc dù Luật Chứng khoán năm 2019 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Nghị định 156/2020/NĐ-CP đã hoàn thiện thêm một bước khung pháp lý, nhưng thực tiễn xét xử và giám sát thời gian qua cho thấy nhiều quy định vẫn còn bất cập trước các thủ đoạn gian lận tinh vi ứng dụng công nghệ cao.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của tác giả Đào Ngọc Minh Châu trong khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Luật Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2023) được xác định cụ thể:

  1. Tổng hợp, hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm các vấn đề lý luận về thao túng TTCK tập trung và pháp luật điều chỉnh hành vi này.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam trên 4 nhóm quy phạm: nhận diện, ngăn ngừa, điều tra - giám sát và chế tài xử phạt.
  3. Đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị lập pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, xử lý hành vi thao túng TTCK tại Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận tập trung vào:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các quan điểm khoa học pháp lý, hệ thống quy phạm pháp luật chứng khoán Việt Nam hiện hành, cùng các chuẩn mực quốc tế của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO) và pháp luật của một số quốc gia (Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc).
  • Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn ở hành vi thao túng TTCK tập trung tại Việt Nam, tập trung xem xét 4 nhóm quy định pháp lý gắn với các văn bản then chốt gồm Luật Chứng khoán 2019, Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Nghị định 156/2020/NĐ-CP, Nghị định 128/2021/NĐ-CP, Bộ luật Hình sự 2015 và các thông tư chuyên ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống lập luận dựa trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền. Các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành được áp dụng bao gồm:

  • Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa: Dùng để làm rõ các khái niệm khoa học pháp lý, phân tích cấu thành vi phạm và hệ thống hóa các nhóm quy phạm pháp luật điều chỉnh.
  • Phương pháp so sánh, đối chiếu: Sử dụng để so sánh quy định pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực của IOSCO và kinh nghiệm lập pháp của Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc.
  • Phương pháp quy nạp, dự báo: Tổng hợp từ thực tiễn áp dụng pháp luật và các vụ việc sai phạm điển hình để đưa ra dự báo xu hướng vi phạm và đề xuất định hướng hoàn thiện khung pháp lý.

Về cơ sở lý thuyết, tác giả tiếp cận hiện tượng thao túng TTCK dưới giác độ kinh tế học tài chính và pháp luật chứng khoán:

  • Bản chất kinh tế: Thao túng thị trường bắt nguồn từ hiện tượng thông tin bất cân xứng (information asymmetry) và tính chất của thị trường không hoàn hảo (inefficient market). Khi các NĐT không có đầy đủ thông tin hoặc thị trường chưa phản ánh giá trị thực, các chủ thể gian lận lợi dụng kẽ hở để định hướng sai lệch tâm lý và hành vi giao dịch.
  • Khung phân loại thao túng của Franklin Allen và Douglas Gale (1992): Khóa luận áp dụng mô hình phân loại thao túng thành 3 nhóm cơ bản:
    1. Thao túng dựa trên thông tin (Information-based manipulation): Bao gồm các kỹ thuật "Thổi phồng giá rồi bán tháo" (Pump and dump), "Ép giá rồi mua vào" (Trash and cash), tung tin đồn vô căn cứ (Rumortage theo nghiên cứu của Van Bommel năm 2003), hoặc hành vi "Giao dịch đón đầu / chạy trước lệnh" (Frontrunning / Tailgating) của môi giới.
    2. Thao túng dựa trên giao dịch (Trade-based manipulation): Sử dụng giao dịch thực tế để bóp méo thị trường mà không cần công bố thông tin giả, tiêu biểu là giao dịch tạo thanh khoản giả (Painting the tape), liên tục đặt lệnh giá cao (Advancing the Bid), đặt lệnh nhưng không có ý định thực hiện (Placing Orders without Intention to Execute), hoặc can thiệp giá đóng cửa phiên (Marking the Close / Ramping).
    3. Thao túng dựa trên hành động (Action-based manipulation): Điển hình là kỹ thuật "Săn lùng giá xuống" (Short and distort / Bear raid), cấu kết bán khống và thực hiện các hành động phá hoại triển vọng công ty để hưởng lợi chênh lệch giá.
  • Cấu thành pháp lý của hành vi thao túng: Tác giả phân tích đầy đủ 4 yếu tố cấu thành vi phạm:
    • Mặt khách quan: Các hành vi khách quan làm sai lệch giá và khối lượng giao dịch chứng khoán.
    • Mặt chủ quan: Lỗi cố ý trực tiếp với động cơ trục lợi bất chính từ phần chênh lệch giá.
    • Khách thể: Trật tự quản lý kinh tế nhà nước trong lĩnh vực chứng khoán và tính minh bạch, công bằng của thị trường.
    • Chủ thể: Cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm pháp lý (tổ chức phát hành, NĐT, định chế trung gian).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về thao túng thị trường chứng khoán và pháp luật về thao túng thị trường chứng khoán

Chương 1 tập trung giải quyết các vấn đề lý luận nền tảng về thị trường chứng khoán tập trung và bản chất pháp lý của hành vi thao túng:

  • Tổng quan về TTCK tập trung: Tác giả phân tích các chức năng cốt lõi của TTCK (kinh doanh, định giá, cung cấp thông tin, phân phối lại tài nguyên, bảo hiểm rủi ro), đồng thời phân biệt TTCK tập trung (giao dịch tại các Sở Giao dịch Chứng khoán có sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước) với thị trường phi tập trung (OTC, thị trường tự do).
  • Đặc trưng của giao dịch chứng khoán tập trung: Hàng hóa là quyền sở hữu tài sản đặc biệt, danh tính các bên mua - bán không xác định trực tiếp trong hợp đồng (thực hiện qua khớp lệnh hệ thống), và quy trình có tính tập trung, hệ thống cao.
  • Lý luận về pháp luật điều chỉnh: Khóa luận khẳng định sự cần thiết khách quan của việc xây dựng hệ thống pháp luật kiểm soát thao túng nhằm bảo vệ NĐT, duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính trung gian và bảo đảm trật tự kinh tế vĩ mô.
  • Các bộ phận cấu thành của pháp luật về thao túng TTCK: Được cấu trúc thành 4 nhóm quy định: (1) Nhóm nhận diện hành vi; (2) Nhóm ngăn ngừa hành vi; (3) Nhóm điều tra, giám sát; (4) Nhóm chế tài xử phạt. Đồng thời, tác giả khảo cứu cách tiếp cận lập pháp của các nước (mô hình luật riêng như Việt Nam, Trung Quốc; mô hình nhiều luật như Hoa Kỳ; mô hình luật thị trường vốn chung như Hàn Quốc, Nhật Bản).
Nhóm hành vi thao túng Kỹ thuật điển hình Bản chất và phương thức thực hiện
Thao túng dựa trên thông tin (Information-based) Pump and dump, Trash and cash, Rumortage, Frontrunning Phát tán tin đồn sai lệch hoặc sử dụng thông tin nội bộ chưa công bố để định hướng tâm lý NĐT, sau đó đảo chiều giao dịch nhằm thu lợi bất chính.
Thao túng dựa trên giao dịch (Trade-based) Painting the tape, Advancing the Bid, Marking the Close, Lệnh giả tạo Sử dụng nhiều tài khoản thông đồng đặt lệnh mua/bán liên tục không làm thay đổi quyền sở hữu thực sự, ép giá ATO/ATC, tạo cung cầu nhân tạo.
Thao túng dựa trên hành động (Action-based) Short and distort (Bear raid) Thiết lập vị thế bán khống rồi cố tình thực hiện các hành động trực tiếp gây bất lợi cho hoạt động của doanh nghiệp để dìm giá cổ phiếu.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về thao túng thị trường chứng khoán tại Việt Nam

Chương 2 cung cấp bức tranh chi tiết về lịch sử lập pháp và đánh giá thực trạng 4 nhóm quy định pháp lý tại Việt Nam:

  • Lịch sử phát triển lập pháp: Từ Nghị định 22/2000/NĐ-CP (mức phạt 30-50 triệu đồng, chưa có định nghĩa rõ ràng), đến bước ngoặt Luật Chứng khoán 2006 (lần đầu luật hóa hành vi cấm tại Khoản 3 Điều 126), Luật sửa đổi năm 2010 (bổ sung thẩm quyền xác minh cho UBCKNN), và hoàn thiện căn bản tại Luật Chứng khoán 2019 cùng các Nghị định 155/2020/NĐ-CP, 156/2020/NĐ-CP.
  • Thực trạng nhóm quy định nhận diện hành vi: Khoản 2 Điều 3 Nghị định 156/2020/NĐ-CP đã liệt kê tương đối đầy đủ các biểu hiện vi phạm phổ biến. Tuy nhiên, quy định này còn dừng lại ở bề mặt hành vi mà chưa khái quát hóa được bản chất kinh tế, gây khó khăn cho việc xử lý các phương thức mới. Đáng chú ý, hành vi cung cấp thông tin sai lệch tạo cung cầu giả chưa được tương thích đầy đủ với cấu thành tội danh tại Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015.
  • Thực trạng nhóm quy định ngăn ngừa hành vi: Luật Chứng khoán 2019 đã hoàn thiện nghĩa vụ công bố thông tin, kiểm soát tài khoản giao dịch. Dù vậy, vẫn tồn tại các kẽ hở lớn:
    • Tình trạng xung đột lợi ích giữa hoạt động tự doanh và môi giới tại các công ty chứng khoán ("vừa đá bóng vừa thổi còi").
    • Hiện tượng nhân viên môi giới lập các hội nhóm mạng xã hội (Zalo, Facebook, Telegram) hô hào, phím hàng, đẩy giá cổ phiếu để hưởng phí giao dịch.
    • Hoạt động nhận ủy thác đầu tư trái phép giữa cá nhân môi giới và NĐT vi phạm quy định của Luật Các tổ chức tín dụng.
    • Lỗ hổng trong việc tăng vốn điều lệ "ảo" của các doanh nghiệp trước khi niêm yết thông qua ủy thác đầu tư lòng vòng.
  • Thực trạng nhóm quy định điều tra, giám sát: Mô hình giám sát được nâng từ 2 cấp lên 3 cấp (Tuyến 1: Công ty chứng khoán, Ngân hàng giám sát; Tuyến 2: Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam - VNX cùng HOSE, HNX; Tuyến 3: UBCKNN) theo Thông tư 95/2020/TT-BTC. Hạn chế cốt lõi là địa vị pháp lý của UBCKNN chưa độc lập (trực thuộc Bộ Tài chính), quyền hạn điều tra còn hạn chế so với nguyên tắc số 3, 10, 11 của IOSCO.
  • Thực trạng nhóm quy định chế tài xử phạt: Nghị định 156/2020/NĐ-CP và Nghị định 128/2021/NĐ-CP đã tăng mức phạt hành chính (phạt gấp 10 lần khoản thu trái pháp luật hoặc tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 2 tỷ đồng đối với tổ chức; áp dụng hình phạt bổ sung đình chỉ giao dịch, tước chứng chỉ hành nghề). Tuy nhiên, mức phạt tiền và thời gian đình chỉ giao dịch (3-5 tháng) chưa đủ sức răn đe so với quy mô trục lợi hàng nghìn tỷ đồng.
Nhóm quy định Nội dung pháp lý hiện hành Bất cập và khoảng trống thực tiễn
Nhận diện hành vi Liệt kê chi tiết tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 156/2020/NĐ-CP; viện dẫn Điều 211 BLHS 2015. Nặng về liệt kê bề mặt, thiếu định nghĩa bản chất; thiếu đồng bộ giữa pháp luật hành chính và hình sự đối với hành vi tung tin giả.
Ngăn ngừa hành vi Nghĩa vụ công bố thông tin (Thông tư 96/2020/TT-BTC); quy chế hoạt động CTCK (Thông tư 121/2020/TT-BTC). Khó kiểm soát việc tăng vốn ảo; môi giới lập nhóm mạng xã hội thao túng tâm lý; nhận ủy thác đầu tư chui vi phạm pháp luật.
Điều tra, giám sát Giám sát 3 cấp (CTCK - VNX/HOSE/HNX - UBCKNN) theo Thông tư 95/2020/TT-BTC; áp dụng chuẩn IOSCO. UBCKNN thiếu tính độc lập và thẩm quyền điều tra chuyên sâu; cơ chế phát hiện giao dịch bất thường đa tài khoản còn chậm.
Chế tài xử phạt Phạt tiền tới 1,5 - 2 tỷ VNĐ hoặc gấp 10 lần thu lợi bất chính; tước chứng chỉ 18-24 tháng; phạt tù theo Điều 211 BLHS. Mức phạt vi phạm công bố thông tin quá thấp so với quy mô giao dịch; thời gian đình chỉ ngắn (3-5 tháng), thiếu chế tài mượn danh tài khoản.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về thao túng thị trường chứng khoán tại Việt Nam

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tác giả xác định 3 định hướng hoàn thiện: (1) Bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước về lành mạnh hóa thị trường tài chính; (2) Hài hòa hóa với các chuẩn mực quốc tế của IOSCO; (3) Phù hợp với bối cảnh thực tiễn của TTCK Việt Nam. Từ đó, khóa luận đề xuất 4 nhóm giải pháp tương ứng với các nhóm quy phạm:

  • Hoàn thiện quy định nhận diện hành vi: Xây dựng điều khoản định nghĩa bao quát bản chất hành vi thao túng kết hợp phương pháp liệt kê mở; sửa đổi, bổ sung Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015 để bảo đảm tính thống nhất với Luật Chứng khoán về hành vi phát tán thông tin sai lệch trục lợi.
  • Hoàn thiện quy định ngăn ngừa hành vi: Sửa đổi Luật Doanh nghiệp và Luật Chứng khoán nhằm siết chặt quy trình kiểm tra thực góp vốn, thời hạn hoàn vốn đối với các doanh nghiệp tăng vốn điều lệ lớn; ban hành quy tắc đạo đức và cơ chế kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt đối với nhân viên môi giới; thiết lập chế tài nghiêm khắc đối với hành vi nhận ủy thác đầu tư không phép.
  • Hoàn thiện quy định điều tra, giám sát: Tăng cường quyền hạn và tính độc lập tương đối cho UBCKNN trong việc tiếp cận dòng tiền, xác minh tài khoản ngân hàng và dữ liệu viễn thông; nâng cấp hệ thống công nghệ giám sát giao dịch thời gian thực tại các Sở Giao dịch Chứng khoán (VNX, HOSE, HNX) nhằm phát hiện sớm các chuỗi lệnh bất thường.
  • Hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm: Tăng mức phạt tiền đối với các vi phạm nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin giao dịch của cổ đông nội bộ; kéo dài thời hạn đình chỉ giao dịch hoặc áp dụng biện pháp cấm giao dịch có thời hạn/vĩnh viễn; nâng mức phạt bổ sung đối với người hành nghề chứng khoán (tước chứng chỉ vĩnh viễn với vi phạm nghiêm trọng); quy định chế tài xử lý trực tiếp đối với hành vi cho mượn hoặc mượn danh tài khoản để thao túng giá.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và trích xuất các dữ liệu thực tiễn và số liệu xử lý sai phạm trong giai đoạn 2022 - 2023:

  • Số liệu xử phạt của UBCKNN: Trong 5 tháng đầu năm 2023, UBCKNN đã triển khai 09 đoàn thanh tra, kiểm tra chuyên ngành; ban hành 170 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt 17,68 tỷ đồng. Trong đó, xử phạt 02 trường hợp liên quan đến thao túng TTCK với tổng số tiền 2,05 tỷ đồng (gồm 01 trường hợp thao túng giá chứng khoán).
  • Phân tích các đại án thao túng điển hình:
    • Vụ án nhóm Louis: Cơ quan quản lý phát hiện hành vi thao túng, chuyển hồ sơ sang cơ quan công an khởi tố và Tòa án đã xét xử, kết án 05 bị cáo.
    • Vụ án Tập đoàn FLC: Bị can sử dụng 180 trên tổng số 500 tài khoản chứng khoán mở tại 18 công ty chứng khoán khác nhau, liên tục thực hiện các giao dịch mua bán nội bộ không chuyển giao quyền sở hữu thực sự đối với 5 mã cổ phiếu (AMD, HAI, GAB, FLC, ART) trong 562 phiên giao dịch; đồng thời phát hiện thủ đoạn tăng vốn khống từ 1,5 tỷ đồng lên 4.300 tỷ đồng thông qua các hợp đồng ủy thác đầu tư.
    • Vụ việc tại Hải Phát Invest (HPX): Ngày 30/11/2022, người nội bộ và người có liên quan (Chủ tịch HĐQT Đ.Q.H bán gần 6,28 triệu cổ phiếu, vợ bán hơn 2,5 triệu cổ phiếu, em trai bán hơn 1 triệu cổ phiếu) đã bán tổng cộng hơn 9,78 triệu cổ phiếu mà không báo cáo trước giao dịch. Phiên giao dịch này ghi nhận khối lượng khớp lệnh kỷ lục 165 triệu đơn vị (giá trị gần 1.400 tỷ đồng). Theo Quyết định xử phạt số 245/QĐ-XPHC, cá nhân ông H bị phạt 1,92 tỷ đồng và đình chỉ giao dịch 4 tháng; các cá nhân liên quan bị phạt lần lượt gần 513 triệu đồng và hơn 206 triệu đồng cùng biện pháp đình chỉ giao dịch 4 tháng.
    • Vụ việc tại Công ty Chứng khoán Trí Việt: Phó Tổng Giám đốc lợi dụng nắm giữ thông tin, sử dụng tài khoản mượn danh để thao túng giá các mã cổ phiếu BII, TGG.

Về mặt học thuật và đóng góp lập pháp, khóa luận đã:

  • Hệ thống hóa toàn diện các kỹ thuật thao túng theo chuẩn mực quốc tế kết nối với hệ thống quy phạm pháp luật chứng khoán Việt Nam.
  • Chỉ rõ những bất cập cụ thể giữa các văn bản luật chuyên ngành (Luật Chứng khoán, Bộ luật Hình sự, Luật Doanh nghiệp, Luật Các tổ chức tín dụng) trong việc điều chỉnh hành vi thao túng.
  • Cung cấp hệ thống giải pháp lập pháp và thực thi mang tính khả thi, phân loại rõ ràng theo từng nhóm quy phạm (nhận diện, ngăn ngừa, giám sát, xử phạt).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của đề tài: Khóa luận tập trung nghiên cứu hành vi thao túng diễn ra trên thị trường cổ phiếu tập trung tại Việt Nam, chưa mở rộng phân tích chuyên sâu sang các sản phẩm chứng khoán phái sinh hoặc các hình thức giao dịch phi tập trung (OTC). Các số liệu thực tiễn và vụ việc xét xử được cập nhật chủ yếu đến nửa đầu năm 2023.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả gợi mở việc tiếp tục theo dõi quá trình hoàn thiện các văn bản dưới luật hướng dẫn Luật Chứng khoán 2019, nghiên cứu bổ sung cơ chế kiểm soát thao túng trên thị trường chứng khoán phái sinh và nghiên cứu ứng dụng công nghệ chuỗi khối (Blockchain), trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động giám sát giao dịch thời gian thực của cơ quan quản lý.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu học thuật hữu ích cho:

  • Sinh viên, học viên ngành Luật và Kinh tế: Đặc biệt là các chuyên ngành Luật Tài chính - Ngân hàng, Luật Kinh tế, Tài chính - Chứng khoán cần tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về cấu thành pháp lý và thực tiễn xử lý các hành vi vi phạm trên thị trường vốn.
  • Cán bộ pháp chế và quản trị rủi ro: Tại các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và doanh nghiệp niêm yết trong việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, ngăn ngừa xung đột lợi ích và tuân thủ nghĩa vụ công bố thông tin.
  • Các nhà nghiên cứu lập pháp: Tham khảo các luận điểm phân tích so sánh đối chiếu giữa pháp luật Việt Nam với chuẩn mực IOSCO nhằm hoàn thiện khung khổ chế tài xử phạt hành chính và hình sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân loại các hành vi thao túng thị trường chứng khoán theo khung lý thuyết nào?
Khóa luận áp dụng mô hình phân loại của Franklin Allen và Douglas Gale (1992), chia thao túng TTCK thành 3 nhóm: thao túng dựa trên thông tin (Information-based), thao túng dựa trên giao dịch (Trade-based), và thao túng dựa trên hành động (Action-based).

2. Điểm nghẽn lớn nhất trong quy định nhận diện hành vi thao túng tại Nghị định 156/2020/NĐ-CP là gì?
Quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 156/2020/NĐ-CP chủ yếu liệt kê các biểu hiện hành vi cụ thể ở bề mặt mà chưa đưa ra khái niệm định tính bao quát bản chất kinh tế của hành vi, đồng thời hành vi cung cấp thông tin sai lệch để thao túng chưa được đồng bộ hoàn toàn với cấu thành tội danh tại Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015.

3. Số liệu xử phạt vi phạm hành chính của UBCKNN trong 5 tháng đầu năm 2023 được ghi nhận như thế nào trong khóa luận?
UBCKNN đã triển khai 09 đoàn thanh tra, kiểm tra; ban hành 170 quyết định xử phạt với tổng số tiền phạt 17,68 tỷ đồng. Trong đó, xử phạt 02 trường hợp liên quan đến thao túng TTCK với tổng mức phạt 2,05 tỷ đồng (bao gồm 01 trường hợp thao túng giá chứng khoán).

4. Vụ việc vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin tại Hải Phát Invest (HPX) bộc lộ bất cập gì về chế tài xử phạt?
Trong phiên giao dịch ngày 30/11/2022 có giá trị chuyển nhượng gần 1.400 tỷ đồng, nhóm cổ đông nội bộ bán hơn 9,78 triệu cổ phiếu không báo cáo trước nhưng chỉ bị xử phạt hành chính khoảng 2,6 tỷ đồng (ông H bị phạt 1,92 tỷ đồng) và đình chỉ giao dịch 4 tháng. Mức phạt tiền và thời gian đình chỉ này quá thấp so với quy mô giao dịch, chưa đủ sức răn đe.

5. Khóa luận đề xuất mô hình giám sát thị trường chứng khoán Việt Nam cần hoàn thiện theo chuẩn mực nào?
Khóa luận kiến nghị hoàn thiện hệ thống giám sát 3 cấp và tăng cường thẩm quyền điều tra, tính độc lập của UBCKNN nhằm đáp ứng các Nguyên tắc số 03, 10 và 11 của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Ngọc Minh Châu đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá sâu sắc thực trạng pháp luật về thao túng thị trường chứng khoán tại Việt Nam qua 4 nhóm quy phạm then chốt. Dựa trên việc phân tích các vụ án sai phạm điển hình và đối chiếu với chuẩn mực quốc tế IOSCO, công trình đã chỉ rõ những kẽ hở lập pháp trong việc nhận diện hành vi, cơ chế giám sát và chế tài xử phạt hiện hành. Hệ thống các giải pháp được đề xuất trong khóa luận mang tính đồng bộ và thực tiễn, đóng góp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác hoàn thiện khung pháp lý nhằm xây dựng TTCK Việt Nam minh bạch và bền vững.