Luận văn thạc sĩ về tác động của các yếu tố đến chỉ số giá chứng khoán VN-Index

Phân tích luận văn thạc sĩ về tác động của các yếu tố đến chỉ số giá chứng khoán VN-Index. Nghiên cứu ảnh hưởng, biến động và dự báo thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Đặng Thị Quỳnh Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thủy Tiên
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính-Marketing
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến chỉ số giá chứng khoán Vn-Index
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU, CÂU HỎI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Nghiên cứu định tính
• 1.4.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.5.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.6. BỐ CỤC CỦA NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ LUẬN
• 2.1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN
• 2.1.1. Khái niệm
• 2.1.2. Ý nghĩa
• 2.2. Phương pháp tính chỉ số giá chứng khoán
• 2.2.1. Phương pháp Passcher
• 2.2.2. Phương pháp Laspeyres
• 2.2.3. Chỉ số giá bình quân Fisher
• 2.2.4. Phương pháp số bình quân đơn giản
• 2.2.5. Phương pháp bình quân nhân đơn giản
• 2.3. CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN
• 2.3.1. Tỷ giá hối đoái
• 2.3.2. Giá dầu
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ TẢ CÁC BIẾN
• 3.3. GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU
• 3.4. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP KIỂM ĐỊNH
• 3.5.1. Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit Root Tests)
• 3.5.2. Kiểm định đồng liên kết (Cointegration Tests)
• 3.5.3. Mô hình véctơ hiệu chỉnh sai số (VECM)
• 3.5.4. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger (Granger Causality Tests)
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN
• 4.1.1. Phân tích biến động của chỉ số giá chứng khoán Vn-Index
• 4.1.2. Phân tích các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến chỉ số Vn-Index
• 4.1.2.1. Tỷ giá hối đoái và Vn-Index
• 4.1.2.2. Giá dầu thế giới và Vn-Index
• 4.1.2.3. Lãi suất cho vay và Vn-Index
• 4.1.2.4. Giá trị sản xuất công nghiệp và Vn-Index
• 4.1.2.5. Lạm phát và Vn-Index
• 4.1.2.6. Cung tiền mở rộng và Vn-Index
• 4.1.3. Thống kê mô tả
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Kết quả kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu (Kiểm định nghiệm đơn vị - Unit Root Test)
• 4.2.2. Xác định độ trễ tối ưu
• 4.2.3. Kết quả kiểm định đồng liên kết (Cointegration Test)
• 4.2.4. Kết quả xác định quan hệ trong dài hạn giữa các biến nghiên cứu
• 4.2.5. Kết quả mức độ hiệu chỉnh sai số ECM (Error correction model)
• 4.2.6. Kết quả kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger (Granger Causality Tests)
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Một số khuyến nghị về chính sách kinh tế vĩ mô
• 5.1.1. Khuyến nghị trong nội tại TTCK Việt Nam
• 5.1.1.1. Nâng cao chất lượng hàng hóa và đa dạng hóa sản phẩm cho TTCK
• 5.1.1.2. Kích cầu và khơi thông nguồn vốn
• 5.2. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN TTCK VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2015 – 2020
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về đề tài và Thị trường Chứng khoán Việt Nam

Luận văn "Tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến chỉ số giá chứng khoán Vn-Index" của tác giả Đặng Thị Quỳnh Mai, Trường Đại học Tài chính - Marketing, năm 2015, nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô lên chỉ số Vn-Index. Đề tài này xuất phát từ thực tế thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ, chưa ổn định và dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài. Tác giả chỉ ra rằng sau 14 năm hoạt động, TTCK Việt Nam đã trải qua nhiều biến động, thể hiện qua sự thăng trầm của chỉ số Vn-Index. Một số hạn chế được đề cập đến bao gồm tính thanh khoản thấp, nhà đầu tư có xu hướng đầu tư theo phong trào, thiếu nhà đầu tư dài hạn, hệ thống tổ chức trung gian còn hạn chế và khung pháp lý chưa hoàn thiện. Luận văn đặt ra câu hỏi về nguyên nhân gây ra những biến động phức tạp của TTCK Việt Nam và tìm kiếm giải pháp khắc phục. Tác giả nhận định rằng các thông tin tiêu cực về kinh tế vĩ mô tác động đáng kể đến sự sụt giảm của TTCK. Luận văn xem xét mối tương quan giữa TTCK Việt Nam và các yếu tố kinh tế vĩ mô, dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm trước đây trên thế giới, nhưng lưu ý rằng kết quả ở các thị trường khác nhau có thể khác nhau. Ví dụ, nghiên cứu tại Malaysia cho thấy lạm phát tương quan thuận, cung tiền tương quan nghịch với chỉ số chứng khoán, trong khi tỷ giá hối đoái có tương quan thuận trước khủng hoảng và nghịch sau khủng hoảng. Những khác biệt này càng khẳng định sự cần thiết của nghiên cứu riêng cho TTCK Việt Nam.

II. Các yếu tố kinh tế vĩ mô và phương pháp nghiên cứu

Luận văn tập trung vào các yếu tố kinh tế vĩ mô chủ chốt như tỷ giá hối đoái, giá dầu, lãi suất, giá trị sản xuất công nghiệp, lạm phát và cung tiền. Tác giả lý giải tác động của tỷ giá đến lợi nhuận doanh nghiệp và sức cạnh tranh, đồng thời dẫn chứng các nghiên cứu quốc tế với kết quả khác nhau về mối quan hệ giữa tỷ giá và giá chứng khoán. Về giá dầu, luận văn nhấn mạnh vai trò quan trọng của dầu mỏ trong nền kinh tế toàn cầu và ảnh hưởng của nó đến chi phí sản xuất. Các nghiên cứu được trích dẫn cho thấy tác động trái chiều của giá dầu lên thị trường chứng khoán ở các quốc gia khác nhau. Luận văn sử dụng cả phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Phương pháp định tính được dùng để quan sát biến động của Vn-Index dưới tác động của các biến kinh tế vĩ mô. Phương pháp định lượng, sử dụng Eviews 6.0, giúp đo lường và đánh giá mối liên hệ giữa các biến, bao gồm kiểm định nghiệm đơn vị, kiểm định đồng liên kết, mô hình VECM, ECM và kiểm định nhân quả Granger. Việc kết hợp cả hai phương pháp này giúp tăng cường tính toàn diện và độ tin cậy cho kết quả nghiên cứu.

III. Mục tiêu câu hỏi nghiên cứu và phạm vi

Luận văn đặt ra mục tiêu chung là phân tích tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô đến Vn-Index trên HOSE. Các mục tiêu cụ thể bao gồm xác định các yếu tố tác động, đo lường mức độ tác động và đề xuất hàm ý chính sách. Ba câu hỏi nghiên cứu chính được đặt ra xoay quanh việc xác định các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến Vn-Index, chiều hướng và mức độ tác động của chúng, và các hàm ý chính sách rút ra từ kết quả nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sàn HOSE, sử dụng dữ liệu Vn-Index từ tháng 1/2006 đến tháng 7/2014. Dữ liệu về các yếu tố kinh tế vĩ mô được thu thập từ nhiều nguồn uy tín như Tổng cục Thống kê, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Cục Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ, Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Việc giới hạn phạm vi nghiên cứu giúp đảm bảo tính tập trung và khả năng phân tích sâu vào mối quan hệ giữa các biến được chọn.

IV. Ý nghĩa và kết cấu luận văn

Luận văn có ý nghĩa khoa học trong việc xác định và lượng hóa tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô lên Vn-Index. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu góp phần làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó đưa ra khuyến nghị chính sách cho sự phát triển của TTCK. Kết cấu luận văn gồm 5 chương: Chương 1 giới thiệu nghiên cứu; Chương 2 trình bày tổng quan lý luận về chỉ số giá chứng khoán và các yếu tố kinh tế vĩ mô, đồng thời đánh giá các nghiên cứu trước đây; Chương 3 giới thiệu mô hình nghiên cứu, dữ liệu và phương pháp kiểm định; Chương 4 trình bày kết quả nghiên cứu, phân tích thống kê mô tả và thảo luận; và Chương 5 đưa ra kết luận, khuyến nghị và hạn chế của nghiên cứu. Cách sắp xếp này tạo nên một bố cục logic, giúp người đọc dễ dàng theo dõi và nắm bắt nội dung nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, với chỉ số giá Vn-Index, đã trải qua nhiều biến động đáng kể từ khi thành lập năm 2000 đến năm 2014. Trong giai đoạn này, chỉ số Vn-Index đã có những bước tăng trưởng ấn tượng như năm 2006 với mức tăng hơn 140%, đạt đỉnh 809,86 điểm, và năm 2007 với mức kỷ lục 1.170,67 điểm. Tuy nhiên, thị trường cũng chứng kiến sự sụt giảm mạnh trong các năm sau đó, đặc biệt là năm 2008 khi chỉ số giảm xuống còn 315,62 điểm do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ tháng 1/2006 đến tháng 7/2014, với 103 quan sát theo tháng, nhằm phân tích tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô như tỷ giá hối đoái, giá dầu thế giới, lãi suất cho vay, chỉ số sản xuất công nghiệp, lạm phát và cung tiền đến chỉ số giá chứng khoán Vn-Index.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến Vn-Index, đo lường mức độ và chiều hướng tác động của chúng, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh, sử dụng dữ liệu từ các nguồn uy tín như Tổng cục Thống kê Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Cục Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế vĩ mô liên quan đến thị trường chứng khoán, bao gồm:

• Lý thuyết về chỉ số giá chứng khoán: Chỉ số giá chứng khoán phản ánh xu hướng vận động chung của thị trường, được tính theo phương pháp Passcher, là chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị với quyền số là số lượng chứng khoán niêm yết thời kỳ tính toán. Vn-Index áp dụng phương pháp này để phản ánh biến động giá cổ phiếu trên sàn HOSE.

• Mô hình tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô: Các yếu tố như tỷ giá hối đoái, giá dầu, lãi suất, chỉ số sản xuất công nghiệp, lạm phát và cung tiền được xem là các biến độc lập ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán. Mối quan hệ giữa các biến này và Vn-Index được phân tích dựa trên các giả thuyết về chiều hướng tác động (tương quan dương hoặc âm).

• Mô hình Vector Error Correction Model (VECM): Được sử dụng để phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến kinh tế vĩ mô và chỉ số Vn-Index, đồng thời kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger nhằm xác định chiều hướng tác động giữa các biến.

Các khái niệm chính bao gồm: chỉ số giá chứng khoán, tỷ giá hối đoái, lãi suất cho vay, chỉ số sản xuất công nghiệp, lạm phát (CPI), cung tiền (M2), và giá dầu thế giới.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu theo tháng từ tháng 1/2006 đến tháng 7/2014, gồm 103 quan sát cho mỗi biến. Chỉ số Vn-Index lấy từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh; các biến kinh tế vĩ mô lấy từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IFS-IMF), Cục Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Eviews 6.0 để thực hiện các kiểm định thống kê gồm kiểm định nghiệm đơn vị (ADF), kiểm định đồng liên kết Johansen, mô hình VECM để phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn, mô hình hiệu chỉnh sai số ECM, và kiểm định nhân quả Granger để xác định chiều hướng tác động giữa các biến.

• Lý do lựa chọn phương pháp: Dữ liệu chuỗi thời gian không dừng và có khả năng tồn tại mối quan hệ đồng liên kết giữa các biến, do đó mô hình VECM và kiểm định đồng liên kết Johansen là phù hợp để phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn. Kiểm định nhân quả Granger giúp xác định nguyên nhân và kết quả trong mối quan hệ giữa các biến.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn giữa các biến và Vn-Index: Kết quả kiểm định đồng liên kết Johansen cho thấy tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa chỉ số Vn-Index và các yếu tố kinh tế vĩ mô như tỷ giá hối đoái, giá dầu, lãi suất, chỉ số sản xuất công nghiệp, lạm phát và cung tiền.

2. Ảnh hưởng tích cực của chỉ số sản xuất công nghiệp và cung tiền: Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) và cung tiền (M2) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến Vn-Index, với mức độ ảnh hưởng lần lượt khoảng 0.35 và 0.28 trong mô hình hồi quy VECM.

3. Ảnh hưởng tiêu cực của lạm phát và lãi suất: Lạm phát (CPI) và lãi suất cho vay (LR) có tác động ngược chiều đến chỉ số Vn-Index, với hệ số tương ứng là -0.22 và -0.18, phản ánh áp lực giảm giá chứng khoán khi các yếu tố này tăng cao.

4. Tác động phức tạp của tỷ giá hối đoái và giá dầu: Tỷ giá hối đoái (EX) và giá dầu thế giới (OP) có ảnh hưởng không đồng nhất, với tỷ giá có xu hướng tác động tích cực trong dài hạn nhưng không ổn định trong ngắn hạn, còn giá dầu có tác động tích cực trong một số giai đoạn nhưng cũng có lúc gây áp lực giảm điểm cho Vn-Index.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích như sau: Chỉ số sản xuất công nghiệp phản ánh sức khỏe nền kinh tế thực, khi tăng trưởng sẽ thúc đẩy nhu cầu vốn và niềm tin nhà đầu tư, từ đó đẩy giá chứng khoán lên cao. Cung tiền tăng làm tăng thanh khoản trên thị trường, giảm chi phí vốn và kích thích đầu tư chứng khoán. Ngược lại, lạm phát cao làm giảm giá trị thực của đồng tiền, khiến nhà đầu tư chuyển sang các kênh đầu tư an toàn hơn, làm giảm giá cổ phiếu. Lãi suất cao làm tăng chi phí vay vốn, giảm lợi nhuận doanh nghiệp và sức hấp dẫn của chứng khoán.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu tại Malaysia và New Zealand về tác động tích cực của cung tiền và chỉ số sản xuất công nghiệp, cũng như tác động tiêu cực của lạm phát và lãi suất. Tuy nhiên, sự khác biệt về tác động của tỷ giá và giá dầu phản ánh đặc thù của thị trường Việt Nam, vốn còn non trẻ và chịu ảnh hưởng mạnh từ các biến động kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ diễn biến Vn-Index cùng với các biến kinh tế vĩ mô theo thời gian, cũng như bảng hồi quy mô hình VECM và kết quả kiểm định Granger để minh họa mối quan hệ nhân quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ổn định chính sách tiền tệ và kiểm soát lạm phát: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tiền tệ linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát ở mức thấp và ổn định, giúp giảm áp lực lên thị trường chứng khoán và tạo môi trường đầu tư thuận lợi. Thời gian thực hiện: liên tục trong giai đoạn 2015-2020.

2. Tăng cường phát triển sản xuất công nghiệp: Chính phủ cần thúc đẩy các chính sách hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp, nâng cao năng suất và giá trị sản xuất công nghiệp, qua đó tạo động lực tăng trưởng cho thị trường chứng khoán. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, các địa phương; thời gian: trung hạn 3-5 năm.

3. Quản lý cung tiền hợp lý: Cung tiền cần được điều chỉnh phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế, tránh tình trạng thừa hoặc thiếu thanh khoản trên thị trường, nhằm duy trì sự ổn định và phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước; thời gian: hàng năm.

4. Ổn định tỷ giá hối đoái và giảm biến động giá dầu: Chính phủ và các cơ quan liên quan cần có các biện pháp ổn định tỷ giá, giảm thiểu rủi ro biến động ngoại tệ, đồng thời xây dựng các chính sách ứng phó với biến động giá dầu thế giới để giảm thiểu tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán. Thời gian: ngắn hạn và trung hạn.

5. Nâng cao chất lượng thông tin và minh bạch thị trường: Tăng cường công tác giám sát, minh bạch thông tin trên thị trường chứng khoán để nâng cao niềm tin của nhà đầu tư, giảm thiểu rủi ro và biến động không cần thiết. Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước; thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô: Giúp hiểu rõ tác động của các chính sách tiền tệ, tỷ giá, lạm phát đến thị trường chứng khoán, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp nhằm ổn định và phát triển thị trường.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp thông tin về các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến giá chứng khoán, hỗ trợ đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả dựa trên phân tích khoa học.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quan trọng để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán tại Việt Nam và khu vực.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán và các tổ chức tài chính: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát thị trường, đồng thời xây dựng các giải pháp hỗ trợ phát triển thị trường chứng khoán bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Các yếu tố kinh tế vĩ mô nào ảnh hưởng mạnh nhất đến chỉ số Vn-Index?
   Chỉ số sản xuất công nghiệp và cung tiền có tác động tích cực mạnh mẽ nhất, trong khi lạm phát và lãi suất có ảnh hưởng tiêu cực rõ rệt đến Vn-Index, theo kết quả mô hình VECM.

2. Tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng như thế nào đến thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Tỷ giá hối đoái có tác động phức tạp, trong dài hạn có xu hướng tác động tích cực nhưng trong ngắn hạn có thể gây biến động không ổn định, do ảnh hưởng từ tâm lý nhà đầu tư và chính sách điều hành tỷ giá.

3. Giá dầu thế giới ảnh hưởng ra sao đến chỉ số Vn-Index?
   Giá dầu có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực tùy thuộc vào giai đoạn và đặc điểm kinh tế; Việt Nam là nước xuất khẩu dầu nên giá dầu tăng có thể hỗ trợ thị trường, nhưng cũng làm tăng chi phí đầu vào cho các ngành khác.

4. Làm thế nào để kiểm định mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và Vn-Index?
   Nghiên cứu sử dụng các kiểm định thống kê như kiểm định nghiệm đơn vị ADF, kiểm định đồng liên kết Johansen, mô hình VECM và kiểm định nhân quả Granger để xác định mối quan hệ dài hạn, ngắn hạn và chiều hướng tác động.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các thị trường chứng khoán khác không?
   Mặc dù có thể tham khảo, nhưng do đặc thù kinh tế và thị trường khác nhau, kết quả nghiên cứu chủ yếu phù hợp với thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu; các thị trường khác cần nghiên cứu riêng biệt.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định rõ các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến chỉ số giá chứng khoán Vn-Index trong giai đoạn 2006-2014, với chỉ số sản xuất công nghiệp và cung tiền có ảnh hưởng tích cực, lạm phát và lãi suất có ảnh hưởng tiêu cực.

• Mối quan hệ dài hạn giữa các biến được xác định thông qua kiểm định đồng liên kết Johansen và mô hình VECM, đồng thời kiểm định nhân quả Granger cho thấy chiều hướng tác động rõ ràng giữa các biến.

• Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm các nghiên cứu về thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển thị trường.

• Đề xuất các giải pháp ổn định chính sách tiền tệ, kiểm soát lạm phát, phát triển sản xuất công nghiệp, quản lý cung tiền và ổn định tỷ giá nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán.

• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật hơn, phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố khác và áp dụng mô hình cho các thị trường tài chính khác tại Việt Nam.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu Chương 2: Tổng quan lý luận Chương 3: Mô hình nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Kết luận và khuyến nghị TÓM TẮT CHƢƠNG 1 Trong chương này tác giả đã trình bày tính cấp thiết của đề tài, qua đó nêu lên được sự cần thiết phải nghiên cứu đề tài. Nội dung chương cũng xác định được mục tiêu, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài, tóm tắt bố cục của đề tài. 4 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ LUẬN 2.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN 2.1 Khái niệm Chỉ số giá chứng khoán là số tương đối biểu hiện (bằng điểm), bằng sự tương quan so sánh giữa giá cổ phiếu bình quân kỳ nghiên cứu (hiện tại) với giá bình quân kỳ gốc đã chọn (thường coi là 100 hoặc 1000). Chỉ số giá chứng khoán được cấu thành bởi 2 yếu tố là loại chứng khoán (trọng số) và giá của từng chứng khoán cấu thành.

Chỉ số giá chứng khoán là một giá trị thống kê phản ánh tình hình của thị trường chứng khoán. Chỉ số giá chứng khoán được tổng hợp từ danh mục các chứng khoán theo phương pháp tính nhất định. Thông thường, danh mục sẽ bao gồm các chứng khoán có những đặc điểm chung như cùng niêm yết tại cùng một sở giao dịch, cùng ngành hay cùng mức vốn hóa thị trường.  Ý nghĩa Chỉ số giá chứng khoán phản ánh xu hướng vận động chung của toàn bộ thị trường nên nó là một thông tin không thể thiếu trong bất cứ một thông tin báo cáo nào về hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán.

Chỉ số giá chứng khoán cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư đánh giá và phân tích thị trường chứng khoán một cách tổng quát khi cho thấy tình hình biến động giá chứng khoán cũng như của cả thị trường, là cơ sở để đưa ra những quyết định đầu tư mang tính chiến lược và dài hạn chứ không chỉ nhằm mục đích kiếm lời từ những biến động giá tạm thời. Đây là thông tin rất quan trọng đối với các công ty niêm yết, đối với nhà đầu tư và việc đánh giá thị trường chứng khoán.2 Phƣơng pháp tính chỉ số giá chứng khoán  Phƣơng pháp Passcher Đây là loại chỉ số giá thông dụng nhất và nó là chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị với quyền số là số lượng chứng khoán niêm yết thời kì tính toán: n  (q xp ) t t I P  in1  (q xp ) t 1 t 0 5 Trong đó: I p : chỉ số giá Passcher p t : giá thời kỳ t p 0 : giá thời kỳ gốc q t : khối lượng (quyền số) thời điểm tính toán (t) hoặc cơ cấu của khối lượng thời điểm tính toán i: số cổ phiếu i tham gia tính chỉ số giá n: số lượng cổ phiếu đưa vào tính chỉ số Chỉ số giá bình quân Passcher là chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị lấy quyền số là quyền số thời kỳ tính toán, vì vậy kết quả tính toán sẽ phụ thuộc vào cơ cấu quyền số (cơ cấu chứng khoán niêm yết) vào thời kỳ tính toán. Các chỉ số KOSPI (Hàn Quốc), S&P 500 (Mỹ), ET-SE 100 (Anh), TOPIX (Nhật), CAC (Pháp), TSE (Đài Loan), Hangseng (HongKong)… và Vn-Index của Việt Nam áp dụng phương pháp này để tính chỉ số giá cổ phiếu.  Phƣơng pháp Laspeyres Chỉ số giá bình quân Laspeyres là chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị, lấy quyền số là số cổ phiếu nêm yết thời kỳ gốc.

Như vậy, kết quả tính sẽ phụ thuộc vào cơ cấu quyền số thời kỳ gốc. n  (q xp ) 0 t IL  i 1 n  (q xp ) i 1 0 0 Trong đó: I L : chỉ số giá bình quân Laspeyres p t : giá thời kỳ t p 0 : giá thời kỳ gốc 6 q 0 : khối lượng (quyền số) thời kỳ gốc hoặc cơ cấu của khối lượng (số lượng cổ phiếu niêm yết) thời kỳ gốc. i: số cổ phiếu i tham gia tính chỉ số giá n: số lượng cổ phiếu đưa vào tính chỉ số Có ít quốc gia sử dụng phương pháp này, có thể tham khảo chỉ có chỉ số FAZ, DAX của Đức.  Chỉ số giá bình quân Fisher Chỉ số bình quân Fisher là chỉ số bình quân nhân giữa chỉ số giá Passcher và chỉ số giá Laspayres I F  (I P xI L ) Trong đó: I F : là chỉ số giá Fisher I P : là chỉ số giá Passcher I L : là chỉ số giá bình quân Laspayres Theo thống kê chưa thấy quốc gia nào sử dụng phương pháp tính chỉ số giá này.

 Phƣơng pháp số bình quân đơn giản Phương pháp này đơn giản là lấy tổng thị giá của chứng khoán chia cho số chứng khoán tham gia tính toán: n p i I P  i 1 n Trong đó: I P : giá bình quân p i : giá của chứng khoán i n: số lượng chứng khoán đưa vào tính toán 7 Các chỉ số Dow Jone của Mỹ, Nikkei 225 của Nhật, MBI của Ý áp dụng phương pháp này. Phương pháp này phù hợp khi giá của các cổ phiếu tham gia niêm yết đồng đều hay độ lệch chuẩn thấp.  Phƣơng pháp bình quân nhân đơn giản n IP  p i 1 i Phương pháp này nên áp dụng khi độ lệch chuẩn giá các chứng khoán khá cao. Các chỉ số Value line của Mỹ, FT 30 của Anh áp dụng phương pháp bình quân nhân đơn giản này.2 CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN 2.1 Tỷ giá hối đoái Tỷ giá hối đoái giữa hai nước là mức giá tại đó đồng tiền của một nước có thể biểu hiện qua đồng tiền của nước khác.

Trong điều kiện giao thương và đầu tư “không biên giới” như hiện nay, tỷ giá có vai trò đáng kể đến thương mại quốc tế và dòng vốn đầu tư nước ngoài, vì vậy khi xảy ra rủi ro tỷ giá, lợi nhuận kinh doanh và hiệu quả đầu tư sẽ bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến thị trường chứng khoán. Theo các lý thuyết truyền thống, tỷ giá hối đoái là yếu tố tác động trực tiếp đến lợi nhuận của các doanh nghiệp và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp nước ngoài. Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu, việc giảm giá đồng nội tệ sẽ làm tăng giá nguyên liệu, hàng hóa nhập khẩu tính bằng đồng nội tệ, từ đó làm giảm lợi nhuận và giảm lợi thế cạnh tranh với hàng hóa trong nước. Ngược lại, đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, việc giảm giá đồng nội tệ sẽ tạo lợi thế cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.

Khi tỷ giá tăng lên tức đồng nội tệ giảm giá sẽ thu hút một lượng vốn đầu tư nước ngoài, vì cùng một lượng ngoại tệ sẽ đổi được nhiều nội tệ hơn để đầu tư, từ đó giúp thị trường chứng khoán tăng điểm. Tuy nhiên, nếu đồng nội tệ tiếp tục mất giá liên quan đến sự bất ổn của nền kinh tế thì các nhà đầu tư sẽ trở nên e ngại vì sợ rủi ro 8 tỷ giá, hoạt động đầu tư sẽ không còn hấp dẫn, thị trường chứng khoán cũng sẽ bị ảnh hưởng. Có nhiều nghiên cứu đã cố gắng tìm ra mối quan hệ giữa giá chứng khoán và tỷ giá tại các quốc gia trên thế giới với nhiều TTCK khác nhau. Theo Dornbusch & Fisher (1980) có mối quan hệ cùng chiều giữa tỷ giá và giá chứng khoán; theo Ong & Izan (1999), có một mối liên hệ yếu giữa tỷ giá và giá chứng khoán Úc cũng như các nước G7; Bahmani – Oskooee và Sohrabian (1992) lại cho rằng không có mối liên hệ dài hạn giữa giá chứng khoán và tỷ giá tại Mỹ; Tabak (2006) cho thấy tỷ giá và giá chứng khoán có mối tương quan ngược chiều.

Tại Việt Nam, kết quả nghiên cứu của Nguyễn Minh Kiều và cộng sự (2013) không tìm thấy mối liên hệ nào giữa tỷ giá và giá chứng khoán, trong khi kết quả của Phan Thị Bích Nguyệt và Phạm Dương Phương Thảo (2013) thì tác động này là ngược chiều.2 Giá dầu Dầu là ngành năng lượng quan trọng hàng đầu trên thế giới vì nó cần thiết cho các hoạt động sản xuất. Các nước càng gia tăng tốc độ phát triển thì giá dầu lại càng được theo dõi sát sao vì nó liên quan đến chi phí đầu vào của nền kinh tế. Một số quốc gia trên thế giới đã chuyển từ nước xuất khẩu dầu sang nhập khẩu dầu mỏ trong những năm gần đây vì nhu cầu năng lượng tăng cao, mặc dù các nền kinh tế lớn đã hạn chế bớt việc tiêu thụ dầu mỏ bằng cách thay thế các nguồn năng lượng khác, nhưng nhu cầu dầu mỏ vẫn tiếp tục tăng cao tại các nước thị trường mới nổi. Nghiên cứu của Jones và Kaul (1996) kiểm tra ảnh hưởng của giá dầu lên thu nhập chứng khoán ở Mỹ (1947 – 1991), Nhật (1970 – 1991) và Anh (1962 – 1981) đã chỉ ra tác động trái chiều của giá dầu lên thu nhập chứng khoán ở các quốc gia này.

Nghiên cứu của Goswami và Jung (1997) tại Hàn Quốc cũng cho rằng giá dầu ảnh hưởng tiêu cực đến giá chứng khoán, nghiên cứu của Tunali (2010) tại Thổ Nhĩ Kỳ lại cho kết quả ngược lại mặc dù cả hai nước này đều nhập khẩu dầu thô. Ngoài ra có một số nghiên cứu khác cho ra hai kết quả khác nhau như nghiên cứu của Gan và cộng sự (2006) cho rằng giá dầu sẽ ảnh hưởng tích cực tới chỉ số giá chứng khoán ở các nước xuất khẩu dầu thô, và tác động tiêu cực đến các nước nhập khẩu dầu thô. 9 Về lý thuyết, giá dầu tăng dẫn đến chi phí đầu vào của các ngành kinh tế tăng làm cho hoạt động đầu tư mở rộng của doanh nghiệp bị ảnh hưởng, lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp và niềm tin của nhà đầu tư về giá trị doanh nghiệp trong tương lai sụt giảm và kết quả là sụt giảm giá chứng khoán. Tuy nhiên nếu đứng ở góc độ các doanh nghiệp hoạt động khai thác dầu mỏ và các hoạt động dịch vụ liên quan, khi giá dầu tăng lên giúp hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp này phát triển hơn, góp phần gia tăng lợi nhuận của công ty và kỳ vọng tăng giá chứng khoán trong tương lai.

Như theo khảo sát của El – Sharif (2005) về nhóm chứng khoán của các công ty khí đốt – dầu mỏ ở Anh (1989 – 2001) cũng phát hiện sự gia tăng trong giá dầu sẽ làm tăng thu nhập của các công ty này.