CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục thể chất thể dục thể thao trường học Theo quan điểm và chủ trương của Đảng và Nhà nước, giáo dục thể chất là một bộ phận quan trọng của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, mục đích nằm đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, có tri thức, có đạo đức và hoàn thiện thể chất. Trong các trường Đại Học, Cao Đẳng và Trung Cấp giáo dục thể chất là một mặt giáo dục góp phần bồi dưỡng học sinh, sinh viên có sức khỏe dồi dào, có thể chất cường tráng, có ý chí nghị lực để kế tục sự nghiệp của Đảng và nhân dân một cách đắc lực. Phát triển thể dục thể thao trường học có tầm quan trọng đặc biệt trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước được quy định tại chương II – Luật Thể dục Thể thao (Quốc hội khóa XI thông qua năm 2006) và quy định tại điều 7 Nghị định 122/2007/NĐ-CP ngày 26/06/2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thể dục Thể thao.
Những quy định này đã thể chế hóa quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh và thể dục thể thao nói chung và thể dục thể thao trường học nói riêng. Trong Chỉ thị 36/CT-TW ngày 24/03/1994 về công tác thể dục thể thao trong giai đoạn mới: “Phát triển thể dục thể thao là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, công tác thể dục thể thao phải góp phần tích cực nâng cao sức khỏe, thể lực; giáo dục nhân cách, đạo đức lối sống lành mạnh; làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân; nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu của các lực lượng vũ trang”. Theo chỉ thị này, Bộ Giáo dục và Đào tạo, tổng cục thể dục thể thao thường xuyên phối hợp và chỉ đạo tổng kết công tác giáo dục thể chất, đào tạo giáo viên thể dục thể thao cho trường học các cấp, tạo điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ giáo dục thể chất bắt buộc ở tất cả các trường học, từ đó phát triển và tuyển chọn được nhiều tài năng thể thao cho quốc gia. 6 Giáo dục – đào tạo đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đặc nền tảng cho việc đổi mới và phát triển khoa học công nghệ.
Nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống giáo dục thể chất các trường đào tạo trình độ cao đẳng, đại học là phát triển thể lực và trang bị kiến thức, kỹ năng tự rèn luyện thân thể, trang bị các năng lực tham gia các hoạt động ngoài giờ. Đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, giáo dục và đào tạo thường xuyên phải đổi mới về chất lượng đào tạo, mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức đào tạo phù hợp với những thay đổi của xã hội và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Chỉ thị 133/TTG (07/03/1995) về quy hoạch phát triển ngành thể dục thể thao về giáo dục thể chất trường học đã chỉ rõ: “Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đặc biệt coi trọng việc giáo dục thể chất trong nhà trường, cải tiến nội dung giảng dạy thể dục – thể thao nội khóa, ngoại khóa, quy định tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho học sinh ở các cấp học; có quy chế bắt buộc các trường, nhất là các trường đại học phải có sân bãi, phòng tập thể dục – thể thao; có định biên hợp lý và có kế hoạch tích cực đào tạo đội ngũ giáo viên thể dục – thể thao, đáp ứng nhu cầu ở tất cả các cấp học. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có một Thứ trưởng chuyên trách chỉ đạo công tác thể dục – thể thao trong trường học”.
Đại hội Đảng lần thứ X nêu rõ: “Đẩy mạnh các hoạt động thể dục thể thao cả về quy mô lẫn chất lượng. Khuyến khích và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia hoạt động và phát triển sự nghiệp thể dục thể thao. Thực hiện trách nhiệm theo các quy định của Pháp luật, Bộ Giáo dục – Đào tạo và Bộ Văn hóa, Thể thao Du lịch đã và sẽ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để phối hợp chỉ đạo điều hành hoạt động giáo dục thể chất và thể thao trong toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân theo xu hướng xã hội hóa và cải cách hành chính mà trong đó điểm mấu chốt là: Các cơ quan quản lý nhà nước xây dựng ban hành và kiểm tra, giám sát các chuẩn mực về Giáo dục thể chất và thể thao trong mỗi cấp học, bậc học. Các tổ chức xã hội về thể dục thể thao phải sớm được kiện toàn, đủ sức thực hiện các hoạt động tác nghiệp về thể dục thể thao trường học.
7 Tất cả những vấn đề trên đã khẳng định quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục thể chất thể dục thể thao trường học. Công tác giáo dục thể chất cho sinh viên các trường Đại học – Cao đẳng Việt Nam 1. Vai trò và tầm quan trọng của giáo dục thể chất trong nhà trường Giáo dục và phát triển giáo dục trong Nhà trường có ý nghĩa to lớn trong việc phát huy và bồi dưỡng nhân tố con người. Hoạt động này cũng góp phần nâng cao thể lực giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hóa và phát huy tinh thần dân tộc của con người Việt Nam, tăng cường và giữ vững an ninh quốc phòng cho đất nước.
Qua việc rèn luyện thân thế bằng hệ thống các môn học thể dục thể thao, với những đòi hỏi sự nỗ lực cao của mỗi môn thể thao khác nhau, có thể hình thành và giáo dục được những phẩm chất đạo đức, nhân cách con người một cách tự nhiên như ý chí, lòng dung cảm, sự quyết tâm, sự tự tin, tính kiên trì và nhẫn nại, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể ý thức đồng đội. Hoạt động thể dục thể thao cũng làm lành mạnh đời sống văn hóa học tập, tạo niềm tin vào lối sống lành mạnh cho thế hệ trẻ. Thêm vào đó, giáo dục thể chất còn là phương tiện hữu ích, hợp lý giữa chế độ học tập và nghỉ ngơi tích cực, giữ gìn và nâng cao sức khỏe, năng lực hoạt động và có ý nghĩa trong quá trình rèn luyện đạo đức, ý chí và thẩm mỹ cho học sinh, sinh viên. Giáo dục thể chất trong nhà trường có ý nghĩa to lớn trong việc phát huy và bồi dưỡng nhân tố con người.
Đồng thời góp phần nâng cao thể lực giáo dục nhân cách, đạo đức lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần và phát huy tinh thần dân tộc của con người Việt Nam, tăng cường và giữ vững an ninh quốc phòng. Nhất là trong tình hình hiện nay của đất nước. Thể dục thể thao góp phần làm phong phú đời sống văn hóa và giáo dục con người mới Thể dục thể thao là một bộ phận của nền văn hóa xã hội, là một hoạt động không thể thiếu trong đời sống xã hội. Luyện tập thể thao không chỉ tăng cường sức khỏe, phát triển cân đối về trí tuệ, nhân cách mà còn đáp ứng nhu cầu về thẫm mỹ con người.
Thể dục thể thao là một hình thức hoạt động mà cơ bản là các bài tập thể lực nhằm tăng cường thể chất con người, nâng cao thành tích thể thao góp phần làm phong phú đời sống sinh hoạt văn hóa cộng đồng, giúp con người phát triển cân đối. Không những thế thể dục thể thao còn là phương tiện cùng xã hội xây dựng một cuộc sống tốt, lành mạnh, vui chơi giải trí, có ích cho cá nhân, cho tập thể, đồng thời góp phần đẩy lùi các tệ nạn xã hội đang xâm nhập vào nước ta. Vì thế mỗi quốc gia đều chú trọng tới công tác thể dục thể thao và cố gắng đưa nền thể dục thể thao nước mình đến đỉnh cao, cũng như giữ vững và phát triển những môn thể thao mang đậm bản sắc dân tộc. Trong công tác ngoại giao thể dục thể thao còn là nhịp cầu giao lưu thắt chặt tình hữu nghị, đoàn kết trên toàn dân tộc.
Thể dục thể thao bao gồm hệ thống các môn phong phú, đa dạng: bóng đá, bóng rổ, điền kinh, bơi lội, cầu lông,… Sức khỏe của mỗi người không chỉ là vấn đề riêng của từng người mà còn là tài sản chung của xã hội. Xã hội cần đến sức khỏe của từng người phát triển. Toàn xã hội cũng có trách nhiệm đối với sức khỏe của từng người. Do đó, việc giáo dục thể dục thể thao với chức năng làm biến đổi thể chất của con người theo một xu hướng nhất định là vô cùng cần thiết và cũng là một bộ phận quan trọng không thể thiếu của giáo dục Đại học để phát triển toàn diện về nhân cách và về sức khỏe cho thế hệ trẻ cũng như là để đào tạo cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên và vận động viên cho nền thể dục thể thao Việt Nam.
Thể dục thể thao giúp có được sức khỏe tốt, từ đó học tập các môn học và tham gia các hoạt động ở nhà trường đạt hiệu quả cao hơn, chính là góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, trở thành những con người có ích cho xã hội. Khi tham gia các hoạt 9 động thể dục thể thao đòi hỏi phải có tính kỷ luật cao, tinh thần và trách nhiệm trước tập thể, tác phong nhanh nhẹn, sự cố gắng, tính thật thà, trung thực v.v…, chính là tác dụng góp phần giáo dục con người mới. Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, có kế hoạch giúp cho chúng ta có một nếp sống lành mạnh, vui tươi, học tập và làm việc khoa học. Ngoài ra còn có tác dụng phòng chống, chữa bệnh và phát triển các tố chất thể lực của cơ thể như sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo chính xác v.