phần mở đầu và kết luận gồm có 2 chương với 6 tiết và danh mục tài liệu tham khảo. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG CHƢƠNG 1: TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TỰ NHIÊN VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 1. Tăng trƣởng kinh tế và phát triển kinh tế 1. Khái niệm tăng trƣởng kinh tế Tăng trưởng kinh tế là khái niệm diễn tả động thái kinh tế phát triển được quan niệm là “sự tăng thêm (hay gia tăng) về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định” [80,15], thường là mức tăng GDP - GNP.
Đây là cách hiểu phù hợp với xuất xứ của thuật ngữ này dùng để so sánh trình độ phát triển kinh tế giữa các quốc gia với nhau. Thuật ngữ tăng trưởng kinh tế hiện đại của các nước công nghiệp được Simon Kuznets sử dụng để phân biệt thời đại kinh tế tiền công nghiệp, thời đại kinh tế của chủ nghĩa phong kiến. Khi dùng thuật ngữ tăng trưởng kinh tế hiện đại, Kuznets muốn nói đến thời đại kinh tế phát triển. Như vậy có thể coi tăng trưởng kinh tế là “sự tăng lên của sản lượng hàng hoá và dịch vụ trong một nước do sự tăng thêm của thu nhập quốc dân và sản phẩm bình quân đầu người” [74,174].
Có thể nói, cho đến nay có rất nhiều lý thuyết về sự tăng trưởng kinh tế, với mục đích là xác định những yếu tố chủ yếu quyết định sự tăng trưởng của nền kinh tế và vai trò của mỗi yếu tố đó. Từ Davit Ricardo, Alfred Marshall, cho đến Karl Marx đều cho rằng sự tăng trưởng kinh tế được quyết định bởi các yếu tố: nguồn nhân lực, tài nguyên thiên nhiên, vốn và công nghệ. Ngay từ thế kỷ XVIII, nhà kinh tế học cổ điển Anh, Adam Smith đã nhận ra rằng: yếu tố để sản xuất ra của cải vật chất là lao động và tài nguyên. Lao động là yếu tố đầu vào của sản xuất.
Trước đây dân số loài người còn ít, tài nguyên thiên nhiên chưa thực sự khan hiếm và sản xuất 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nông nghiệp đang là chủ yếu thì yếu tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế chính là lao động. Ngày nay, mặc dù trình độ phát triển đã khác rất nhiều so với thế kỷ XVIII nhưng nguồn nhân lực vẫn là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên nguồn nhân lực trong điều kiện ngày nay không chỉ nói đến số lượng mà còn nói đến cả chất lượng. Chất lượng nguồn nhân lực không chỉ phụ thuộc vào trình độ giáo dục, sức khoẻ, mà còn phụ thuộc vào số lượng và chất lượng những công cụ, trang thiết bị sản xuất cho người lao động.
Như vậy, quy mô nguồn nhân lực, độ dài thời gian lao động và chất lượng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định sản lượng và năng suất lao động. Đất đai, khoáng sản, nước, khí hậu. cũng được xem là một trong những nhân tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế. Do đó những quốc gia giàu có tài nguyên thiên nhiên sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, chiến lược khai thác triệt để tài nguyên thiên nhiên nhằm mục đích phục vụ việc tăng trưởng và phát triển kinh tế không còn được xem là giải pháp tối ưu nữa. Trái lại, dùng một phần vốn và lao động vào việc tập trung nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào qúa trình sản xuất để tạo ra những loại vật liệu mới thay thế cho những loại tài nguyên khan hiếm, không tái tạo được đang là xu thế hướng tới nhằm nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế của các quốc gia hiện nay, đặc biệt là các nước đang phát triển. Có nguồn tài nguyên phong phú hay tiết kiệm nguồn tài nguyên trong sử dụng có một ý nghĩa tương đương như việc tạo ra một lượng giá trị gia tăng so với chi phí các đầu vào khác để tạo ra chúng. Vốn sản xuất được trực tiếp sử dụng vào quá trình sản xuất hiện tại cùng với các yếu tố sản xuất khác để tạo ra các sản phẩm hàng hoá.
Nó bao gồm các máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, nhà kho, và cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Quá trình sản xuất, là quá trình tiêu hao dần vốn hay còn gọi là khấu hao. Vì thế, tỷ lệ tích luỹ trước hết là để bù đắp lại phần vốn đã bị hao 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mòn và phần còn lại là để tái sản xuất mở rộng. Đó chính là cơ sở cho tăng trưởng nhanh.
Ở nhiều nước đang phát triển đã mạnh dạn vay vốn nước ngoài để tiến hành công nghiệp hoá nhằm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu. Tuy nhiên, mức độ thành công lại phụ thuộc rất lớn vào khả năng kết hợp vay vốn với các nguồn lực khác cũng như chiến lược sử dụng vốn vay. Hiện nay, việc áp dụng công nghệ mới vào quá trình sản xuất đã giúp nhiều quốc gia nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất, hạ thấp chi phí lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng sức cạnh tranh của hàng hoá và giúp con người khai thác có hiệu quả nhất nguồn tài nguyên thiên nhiên vốn khan hiếm. Thành tựu đạt được của các nước NIC s (các nước công nghiệp mới) trong những thập niên gần đây là một ví dụ điển hình nhất.
Những kỹ thuật và công nghệ mới ra đời là do sự tích luỹ kinh nghiệm trong lịch sử và đặc biệt là được tạo ra từ những tri thức mới - những phát minh, đem áp dụng vào các quy trình sản xuất hiện đại. Sự chuyển nhượng và ứng dụng những phát minh tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới trong sản xuất rõ ràng là một lợi thế của các quốc gia, các nước kém phát triển. Trong thế kỷ XXI, yếu tố quyết định sự thành công về phát triển kinh tế là vấn đề công nghệ, đối với các nước đang phát triển đòi hỏi phải đổi mới công nghệ, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Vấn đề học hỏi, nghiên cứu và lựa chọn công nghệ thích hợp có ý nghĩa quyết định đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế.
Cũng cần phải thấy rằng yếu tố công nghệ còn bao gồm cả những tiến bộ về khoa học kỹ thuật cũng như về vấn đề quản lý. Vì vậy, vai trò lãnh đạo và điều hành của chính phủ trong nền kinh tế quốc dân là hết sức quan trọng. Ngoài những nhân tố trên còn có một số yếu tố ảnh ưởng đến việc thúc đẩy hoặc kìm hãm sự tăng trưởng kinh tế như: đặc điểm truyền thống dân tộc, sự ổn định về chính trị, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, hệ thống ngân hàng và tài chính hoạt động một cách có hiệu quả. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những yếu tố trên đây được coi là nguồn lực chủ yếu quyết định mức độ tăng trưởng của nền kinh tế, nó được xem là những yếu tố sản xuất đầu vào của quá trình sản xuất.
Khi gia tăng các đầu vào thì sản lượng đầu ra chủ yếu sẽ tăng lên. Mức tăng trưởng nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào mức tăng các đầu vào. Vì vậy việc đo lường mức tăng trưởng các đầu vào (vốn, lao động.) để tính toán các đầu ra (sản lượng.) thể hiện bằng việc xây dựng các mô hình tăng trưởng là hướng cố gắng của nhiều nhà kinh tế trên thế giới. Như vậy, tăng trưởng kinh tế được đo bằng tốc độ và quy mô.
Sự tăng trưởng kinh tế được so sánh theo các thời điểm liên tục trong một giai đoạn nhất định cho ta khái niệm tốc độ tăng trưởng. Đó là sự tăng thêm sản lượng nhanh hay chậm so với thời điểm gốc. Tốc độ tăng trưởng kinh tế được tính bằng tỷ lệ phần trăm thông qua việc so sánh quy mô của hai thời kỳ. Quy mô tăng trưởng được biểu hiện bằng số lượng tuyệt đối, còn tốc độ tăng trưởng được biểu hiện bằng số lượng tương đối.
Quy mô của thời kỳ sau so với thời kỳ trước càng lớn thì tốc độ tăng trưởng càng nhanh. Tuy nhiên trong một số trường hợp không phải tốc độ tăng trưởng kinh tế càng nhanh thì càng tốt. Khái niệm phát triển kinh tế Phát triển (Devolopment) là một trong những thuộc tính phổ biến của vật chất và ý thức. Bất kỳ sự phát triển nào cũng diễn ra trong một khoảng thời gian và không gian xác định.
Vì vậy, thời gian và không gian chính là những dấu hiệu cơ bản, dấu hiệu tính định hướng của sự phát triển. Khái niệm phát triển xuất hiện đã khá lâu, ngay từ thời Hy lạp cổ đại. Tuy nhiên người Hy Lạp cổ đại quan niệm sự phát triển chỉ đơn giản là sự biến đổi, là sự lặp lại mang tính tuần hoàn. Cùng với sự phát triển của khoa học thực nghiệm từ thế kỷ XVI trở đi, tư tưởng phát triển mới được khẳng định một cách vững chắc trong khoa học tự nhiên và dần dần trở thành đối tượng nghiên cứu của triết học.
Triết học cổ điển Đức đặc biệt là triết học Hêghen 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đã có những nghiên cứu một cách hệ thống về vấn đề phát triển. Mặc dù được trình bày dưới hình thức duy tâm nhưng Hêghen đã chỉ ra tính tổng hợp của nguyên lý, cơ chế và nguồn gốc của sự phát sinh, phát triển là sự đấu tranh và chuyển hoá của các mặt đối lập. Trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những giá trị tiến bộ của nhân loại, triết học Mác xem phát triển như là nguyên lý phổ biến và là nguyên tắc nhận thức quan trọng trong việc giải thích tự nhiên, xã hội và tư duy của con người. Như vậy, phát triển là sự biến đổi không thuận nghịch về mặt chất lượng, có hướng, có tính quy luật của các khách thể vật chất và tư tưởng.
Theo nghĩa chung nhất “phát triển là quá trình vận động từ thấp (đơn giản) đến cao (phức tạp) mà nét đặc trưng chủ yếu là cái cũ biến mất và cái mới ra đời” [84,433]. Trong lĩnh vực kinh tế - xã hội “phát triển” thường được hiểu là “tạo điều kiện cho con người bất kỳ ở đâu cũng có cuộc sống đầy đủ, lành mạnh và lâu dài”[80,14].