Luận Văn Thạc Sĩ Về Quan Hệ Giữa Tăng Trưởng Kinh Tế và Bảo Vệ Môi Trường Tự Nhiên Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường tự nhiên với sự phát triển bền vững ở, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: Ts. Dương Văn Thịnh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Quan Hệ Giữa Tăng Trưởng Kinh Tế Và Bảo Vệ Môi Trường Tự Nhiên Với Sự Phát Triển Bền Vững Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TỰ NHIÊN VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• 1.1. Tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế
• 1.2. Môi trường và bảo vệ môi trường
• 1.3. Phát triển bền vững
• 1.4. Quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường tự nhiên vì sự phát triển bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT HỢP GIỮA TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TỰ NHIÊN VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng quá trình giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường tự nhiên vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Một số giải pháp kết hợp tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường tự nhiên nhằm thực hiện tốt chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tăng Trưởng Kinh Tế và Bảo Vệ Môi Trường

Tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường là hai yếu tố quan trọng trong phát triển bền vững tại Việt Nam. Tăng trưởng kinh tế thường được đo bằng GDP, trong khi bảo vệ môi trường liên quan đến việc duy trì và cải thiện chất lượng môi trường sống. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này ngày càng trở nên phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của nền kinh tế Việt Nam.

1.1. Khái niệm Tăng Trưởng Kinh Tế và Bảo Vệ Môi Trường

Tăng trưởng kinh tế được hiểu là sự gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong một quốc gia. Bảo vệ môi trường là việc duy trì và cải thiện chất lượng môi trường tự nhiên, bao gồm không khí, nước và đất. Hai khái niệm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững.

1.2. Tầm quan trọng của Phát Triển Bền Vững

Phát triển bền vững không chỉ đảm bảo tăng trưởng kinh tế mà còn bảo vệ môi trường cho các thế hệ tương lai. Điều này đòi hỏi sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, nhằm tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

II. Vấn Đề và Thách Thức trong Tăng Trưởng Kinh Tế tại Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp đã dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, suy thoái tài nguyên thiên nhiên và biến đổi khí hậu.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường và Tác Động của Nó

Ô nhiễm không khí, nước và đất đang gia tăng do hoạt động sản xuất và tiêu thụ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống và gây tổn hại đến hệ sinh thái.

2.2. Suy Thoái Tài Nguyên và Biến Đổi Khí Hậu

Sự khai thác tài nguyên thiên nhiên không bền vững đã dẫn đến tình trạng cạn kiệt tài nguyên. Biến đổi khí hậu cũng đang gây ra những tác động tiêu cực đến nông nghiệp và đời sống của người dân, đe dọa an ninh lương thực.

III. Phương Pháp và Giải Pháp cho Tăng Trưởng Bền Vững

Để đạt được sự phát triển bền vững, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả nhằm kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Các chính sách cần được thiết kế để khuyến khích sử dụng công nghệ xanh và phát triển kinh tế xanh.

3.1. Chính Sách Môi Trường và Kinh Tế Xanh

Chính phủ cần xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và phát triển kinh tế xanh. Điều này bao gồm việc áp dụng các quy định nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường và khuyến khích doanh nghiệp sử dụng công nghệ sạch.

3.2. Đầu Tư vào Công Nghệ Xanh

Đầu tư vào công nghệ xanh không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Các doanh nghiệp cần được hỗ trợ để chuyển đổi sang các quy trình sản xuất bền vững hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường có thể mang lại lợi ích lâu dài cho xã hội. Các mô hình phát triển bền vững đã được áp dụng thành công tại một số địa phương ở Việt Nam.

4.1. Mô Hình Phát Triển Bền Vững Tại Việt Nam

Một số địa phương đã áp dụng mô hình phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Những mô hình này đã chứng minh được hiệu quả trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Đánh Giá

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp bền vững không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

V. Kết Luận và Tương Lai của Tăng Trưởng Kinh Tế tại Việt Nam

Tương lai của tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Việc áp dụng các chính sách phát triển bền vững sẽ là chìa khóa cho sự thịnh vượng lâu dài.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai

Việt Nam cần hướng tới một nền kinh tế xanh, nơi mà phát triển kinh tế không phải đánh đổi bằng sự suy thoái môi trường. Điều này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng.

5.2. Những Thách Thức Cần Đối Mặt

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện phát triển bền vững. Cần có sự quyết tâm và hành động mạnh mẽ từ tất cả các bên liên quan để vượt qua những thách thức này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nhân loại bước vào thế kỷ 21, vấn đề khai thác tài nguyên và suy thoái sinh thái đã trở thành thách thức sống còn đối với mọi quốc gia. Lịch sử công nghiệp hóa cho thấy, chỉ trong giai đoạn từ năm 1876 đến năm 1975, loài người đã khai thác từ lòng đất hơn 137 tỷ tấn than, 46,7 tỷ tấn dầu mỏ và 24,5 tỷ tấn quặng sắt, trong đó 25 năm cuối của giai đoạn này chiếm tới 64% tổng sản lượng than và 81,1% tổng sản lượng dầu mỏ của cả một thế kỷ. Tại Việt Nam, quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ thời kỳ đổi mới năm 1986 đã thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, song cũng làm nảy sinh mâu thuẫn gay gắt giữa mục tiêu gia tăng sản lượng và yêu cầu bảo vệ môi trường tự nhiên.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường tự nhiên dưới lăng kính triết học duy vật biện chứng, hướng tới xây dựng mô hình phát triển bền vững tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm việc phân tích cơ sở lý luận triết học về mối quan hệ giữa con người, xã hội và giới tự nhiên; khảo sát, đánh giá thực trạng kết hợp kinh tế - môi trường trong giai đoạn chuyển đổi; từ đó xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm dung hòa lợi ích kinh tế với an ninh sinh thái.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian lãnh thổ Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế từ năm 1986 đến năm 2006, đồng thời liên hệ với các xu thế sinh thái toàn cầu. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp cơ sở khoa học để thiết lập các chỉ số phát triển hài hòa ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 40% và kiểm soát hiệu quả hơn 150 triệu tấn khí thải công nghiệp mỗi năm, bảo đảm chất lượng cuộc sống lâu dài cho các thế hệ tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận triết học Mác - Lênin làm nền tảng thế giới quan và phương pháp luận, trọng tâm là các luận điểm của Ph.Ăngghen trong tác phẩm Biện chứng của tự nhiên được đúc kết từ năm 1873 đến năm 1883. Theo trường phái này, tự nhiên, con người và xã hội cấu thành một chỉnh thể thống nhất; con người là sản phẩm tiến hóa của tự nhiên và lao động sản xuất vật chất là phương thức tác động có mục đích vào tự nhiên. Luận văn phê phán quan điểm tuyệt đối hóa sự thống trị của con người đối với môi trường và nhấn mạnh rằng tự nhiên sẽ tạo ra các phản ứng tiêu cực khó lường nếu các quy luật khách quan bị vi phạm.

Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết phát triển bền vững hiện đại được định hình từ Báo cáo Brundtland năm 1987 và Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất tại Rio de Janeiro năm 1992 với Nguyên tắc 4 và Nguyên tắc 5, khẳng định bảo vệ môi trường là bộ phận không thể tách rời của phát triển kinh tế nhằm xóa đói giảm nghèo. Tác giả cũng xem xét mô hình tăng trưởng kinh tế hiện đại của Simon Kuznets và các cảnh báo sinh thái từ trường phái Giới hạn tăng trưởng năm 1972 của Câu lạc bộ Rome.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm: Tăng trưởng kinh tế (sự gia tăng về quy mô sản lượng GDP và GNP); Phát triển kinh tế (quá trình biến đổi toàn diện về lượng và chất của nền kinh tế gắn liền với tiến bộ xã hội); Môi trường tự nhiên (hệ thống các yếu tố vật chất vô cơ và hữu cơ bao quanh con người); Ô nhiễm và suy thoái môi trường (sự biến đổi tiêu cực của các thành phần môi trường vượt ngưỡng tiêu chuẩn an toàn); Phát triển bền vững (mô hình phát triển kết hợp hài hòa ba chiều kích kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ các văn kiện pháp lý và tài liệu thống kê uy tín, bao gồm Luật Hồng Đức năm 1483 gồm 13 chương và 722 điều, Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 của Quốc hội Việt Nam khóa XI, các báo cáo môi trường của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) và Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF).

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu thứ cấp gồm hơn 100 tài liệu chuyên khảo, số liệu thống kê phát triển kinh tế - xã hội và 25 báo cáo hiện trạng tài nguyên giai đoạn 1990 - 2005. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để lựa chọn các nhóm dữ liệu đại diện cho các ngành kinh tế trọng điểm như khai khoáng, sản xuất công nghiệp và lâm nghiệp, giúp phản ánh chân thực các điểm nóng suy thoái môi trường.

Phương pháp phân tích chủ yếu là sự kết hợp giữa logic và lịch sử, phân tích và tổng hợp, quy nạp và diễn dịch cùng phương pháp so sánh định tính. Việc lựa chọn phương pháp tiếp cận triết học biện chứng cho phép tác giả bóc tách bản chất mâu thuẫn nội tại giữa áp lực tích lũy tư bản và giới hạn chịu tải sinh thái, từ đó đưa ra cái nhìn toàn diện thay vì chỉ thuần túy thống kê kỹ thuật. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu chuyên sâu được thực hiện liên tục trong khoảng thời gian 24 tháng từ năm 2004 đến năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra rằng tốc độ khai thác tài nguyên phi tái tạo toàn cầu và tại Việt Nam đã tăng nhanh theo cấp số nhân. Trong 100 năm phát triển công nghiệp (1876 - 1975), lượng dầu mỏ khai thác đạt 46,7 tỷ tấn và khí tự nhiên đạt 20.000 tỷ mét khối, trong đó giai đoạn 1951 - 1975 chiếm tới 85,59% sản lượng khí đốt và 57,9% quặng sắt. Tại Việt Nam, áp lực tăng trưởng GDP nhanh trong thời kỳ đổi mới đã dẫn đến tình trạng khai thác quá mức nguồn tài nguyên than đá, dầu khí và khoáng sản kim loại.

Thứ hai, diện tích rừng tự nhiên suy giảm với tốc độ báo động, làm phá vỡ cân bằng sinh thái. Trên phạm vi toàn cầu, diện tích rừng bị tàn phá ước tính 21,5 hecta mỗi phút (khoảng 17 triệu hecta mỗi năm), làm tổng diện tích rừng thu hẹp từ 7,6 tỷ hecta xuống còn 4,1 tỷ hecta vào thập niên 1980, đưa độ che phủ lục địa xuống mức nguy hiểm 31,7%. Tại Việt Nam, diện tích rừng suy giảm nghiêm trọng làm suy thoái đất canh tác, gia tăng lũ quét và sa mạc hóa tại nhiều vùng duyên hải và Tây Bắc.

Thứ ba, sự gia tăng phát thải công nghiệp vượt xa khả năng tự làm sạch của tự nhiên. Mỗi năm, hoạt động sản xuất toàn cầu xả vào khí quyển hơn 150 triệu tấn lưu huỳnh đioxit, 270 triệu tấn khí cacbonic và 127 triệu tấn bụi, cùng hơn 100.000 hợp chất hóa học nhân tạo. Nồng độ cacbonic tăng từ mức 316 ppm lên 346 ppm, đe dọa làm tăng nhiệt độ khí quyển từ 1,4 đến 4,5 độ C vào năm 2030, dẫn đến mực nước biển dâng cao và nguy cơ làm mất 11,5% diện tích đất tại các quốc gia đồng bằng trũng thấp.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện sự bất cập sâu sắc trong nhận thức của các chủ thể kinh tế khi tuyệt đối hóa mục tiêu tăng trưởng sản lượng ngắn hạn, coi nhẹ chi phí suy thoái môi trường và xem tự nhiên như một kho chứa chất thải vô tận.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ mô hình kinh tế chạy theo lợi nhuận cục bộ và nền tảng công nghệ lạc hậu, chưa hoàn chỉnh. Phương thức sản xuất tiêu hao nhiều năng lượng đã biến quá trình sản xuất thành tác nhân phá hủy nền tảng sinh tồn của chính xã hội. Khi so sánh với các nghiên cứu kinh tế học phương Tây vốn chỉ coi môi trường là ngoại ứng tiêu cực, cách tiếp cận triết học Mácxít trong luận văn chứng minh rằng con người và môi trường có mối quan hệ tương hỗ hữu cơ; tàn phá tự nhiên chính là hủy hoại sức sản xuất và triệt tiêu khả năng tăng trưởng dài hạn.

Các kết quả nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ đường thể hiện tương quan nghịch biến giữa tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 7% đến 8% mỗi năm với tốc độ suy giảm diện tích rừng phòng hộ. Đồng thời, bảng ma trận so sánh chi phí - lợi ích có thể minh họa rõ tổn thất kinh tế do ô nhiễm không khí và nước gây ra, ước tính tương đương 1,5% đến 3% GDP hàng năm, lớn hơn nhiều so với lợi nhuận trước mắt từ các ngành công nghiệp thô gây ô nhiễm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa chiến lược phát triển bền vững và xử lý hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường tự nhiên, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới tư duy triết học và nâng cao nhận thức sinh thái toàn dân: Ban Tuyên giáo phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng chương trình phổ cập đạo đức môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân; phấn đấu đến năm 2010 đạt mục tiêu 100% cán bộ lãnh đạo quản lý các cấp hoàn thành chương trình bồi dưỡng kiến thức phát triển bền vững và quản trị tài nguyên sinh thái.
2. Hoàn thiện thể chế pháp lý và tăng cường năng lực thực thi: Quốc hội và Bộ Tài nguyên và Môi trường đẩy mạnh việc cụ thể hóa Luật Bảo vệ môi trường năm 2005; bắt buộc 100% các dự án đầu tư công nghiệp và đô thị phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường chi tiết; nâng mức xử phạt hành chính và kinh tế lên từ 50% đến 70% đối với các hành vi xả thải trái phép chưa qua xử lý.
3. Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất sạch và công nghệ cao: Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành chính sách ưu đãi giảm thuế thu nhập doanh nghiệp từ 20% đến 30% cho các cơ sở ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường, năng lượng tái tạo; đặt mục tiêu giảm 15% lượng tiêu hao nguyên liệu khoáng sản phi tái tạo trên một đơn vị sản phẩm vào năm 2015.
4. Gia tăng đầu tư ngân sách cho sự nghiệp môi trường: Chính phủ và Bộ Tài chính điều chỉnh phân bổ ngân sách nhà nước, nâng mức chi cho hoạt động bảo vệ và phục hồi môi trường đạt tối thiểu 2% tổng chi ngân sách quốc gia hàng năm; tập trung nguồn lực thực hiện chương trình trồng mới 5 triệu hecta rừng nhằm nâng tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc lên trên 43% vào năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ tại Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có thể sử dụng luận văn làm khung tham chiếu lý luận để xây dựng quy hoạch kinh tế - xã hội tích hợp các tiêu chuẩn sinh thái, cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng GDP và chỉ số bền vững môi trường.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên học thuật: Các nhà nghiên cứu thuộc chuyên ngành Triết học, Kinh tế chính trị, Xã hội học và Môi trường học tìm thấy nguồn tài liệu tham khảo giá trị với hệ thống luận chứng duy vật biện chứng chặt chẽ, cùng kho tư liệu lịch sử tư tưởng phong phú từ cổ điển đến hiện đại.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư: Ban quản trị các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp và khai khoáng có thể vận dụng nguyên lý sinh thái học để đổi mới quy trình quản trị rủi ro, đẩy mạnh đầu tư công nghệ sạch nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
• Các tổ chức phi chính phủ và nhà hoạt động xã hội: Những cá nhân và tổ chức hoạt động vì môi trường có thể khai thác các cứ liệu thực chứng và lập luận pháp lý trong luận văn để triển khai các dự án truyền thông cộng đồng, thúc đẩy lối sống xanh và bảo vệ đa dạng sinh học.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và môi trường dưới góc độ nào?
Nghiên cứu tiếp cận vấn đề từ lập trường triết học duy vật biện chứng Mác - Lênin, xem Tự nhiên - Con người - Xã hội là một hệ thống chỉnh thể thống nhất. Tác phẩm phân tích sâu sắc luận điểm trong tác phẩm Biện chứng của tự nhiên của Ph.Ăngghen, chỉ ra rằng con người không thể đứng ngoài hay cai trị tự nhiên như kẻ xâm lược mà phải hành động phù hợp với quy luật khách quan.

Vì sao tăng trưởng kinh tế thuần túy lại dẫn tới khủng hoảng môi trường?
Tăng trưởng chạy theo quy mô sản lượng thường dựa trên việc khai thác ồ ạt tài nguyên không tái tạo. Trong 25 năm từ 1951 đến 1975, loài người đã tiêu thụ tới 81,1% lượng dầu mỏ của cả thế kỷ và xả thải hàng năm hơn 270 triệu tấn CO2. Phương thức sản xuất lấy lợi nhuận làm mục tiêu duy nhất tất yếu dẫn đến cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm nghiêm trọng.

Phát triển bền vững gồm những nguyên tắc cốt lõi nào theo phân tích của luận văn?
Luận văn khái quát 5 nguyên tắc căn bản: tính tất yếu của sự phát triển; tính bền vững bảo đảm lợi ích giữa các thế hệ; tính cộng đồng trong việc ứng phó với hiểm họa sinh thái toàn cầu; tính công bằng giữa người với người; và nguyên tắc con người chung sống hài hòa, tôn trọng giới tự nhiên theo tinh thần Tuyên bố Rio năm 1992.

Luận điểm lịch sử pháp lý môi trường nào đáng chú ý được công trình khai thác?
Luận văn làm nổi bật truyền thống quản lý môi trường từ sớm của Việt Nam với dẫn chứng Luật Hồng Đức ban hành năm 1483 dưới triều vua Lê Thánh Tông. Bộ luật gồm 722 điều đã có những điều khoản tiến bộ vượt bậc như Điều 555 về bảo vệ động vật hoang dã và Điều 635 về giữ gìn vệ sinh môi trường sinh hoạt.

Giải pháp nào giúp các nước đang phát triển xử lý mâu thuẫn giữa chi phí môi trường và phát triển kinh tế?
Cần kết hợp hài hòa giữa chuyển dịch cơ cấu sang công nghệ ít tiêu hao năng lượng và duy trì ngân sách tối thiểu 2% cho sự nghiệp môi trường. Việc chủ động phòng ngừa suy thoái sinh thái sẽ giảm thiểu chi phí khắc phục thiên tai trong tương lai, đặc biệt khi hiện tượng nước biển dâng có thể gây tổn thất tới 11,5% diện tích đất canh tác.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ cơ sở triết học duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa tự nhiên, con người và xã hội, khẳng định tính tất yếu của việc chung sống hài hòa với môi trường tự nhiên.
• Nghiên cứu chứng minh rằng tăng trưởng kinh tế thuần túy tách rời bảo vệ sinh thái là sự phát triển khiếm khuyết, mang tính vay mượn và tự triệt tiêu các điều kiện sinh tồn của nhân loại.
• Hệ thống hóa các dữ liệu lịch sử và thực tiễn để cảnh báo mức độ suy thoái môi trường nghiêm trọng từ các hoạt động xả thải hàng trăm triệu tấn hóa chất và nạn tàn phá rừng nhiệt đới.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ chuyển biến nhận thức triết học, hoàn thiện khung pháp lý môi trường đến chuyển đổi công nghệ sản xuất sạch tại Việt Nam.
• Khẳng định phát triển bền vững theo tinh thần kết hợp kinh tế - xã hội - môi trường là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn cho sự phồn vinh lâu dài của quốc gia.

Giai đoạn phát triển hiện nay đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp quản lý và cộng đồng doanh nghiệp để thể chế hóa các giải pháp bảo vệ môi trường. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng vào công tác hoạch định chính sách và đào tạo học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận gồm có 2 chương với 6 tiết và danh mục tài liệu tham khảo. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1: TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TỰ NHIÊN VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 1. Tăng trƣởng kinh tế và phát triển kinh tế 1. Khái niệm tăng trƣởng kinh tế Tăng trưởng kinh tế là khái niệm diễn tả động thái kinh tế phát triển được quan niệm là “sự tăng thêm (hay gia tăng) về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định” [80,15], thường là mức tăng GDP - GNP.

Đây là cách hiểu phù hợp với xuất xứ của thuật ngữ này dùng để so sánh trình độ phát triển kinh tế giữa các quốc gia với nhau. Thuật ngữ tăng trưởng kinh tế hiện đại của các nước công nghiệp được Simon Kuznets sử dụng để phân biệt thời đại kinh tế tiền công nghiệp, thời đại kinh tế của chủ nghĩa phong kiến. Khi dùng thuật ngữ tăng trưởng kinh tế hiện đại, Kuznets muốn nói đến thời đại kinh tế phát triển. Như vậy có thể coi tăng trưởng kinh tế là “sự tăng lên của sản lượng hàng hoá và dịch vụ trong một nước do sự tăng thêm của thu nhập quốc dân và sản phẩm bình quân đầu người” [74,174].

Có thể nói, cho đến nay có rất nhiều lý thuyết về sự tăng trưởng kinh tế, với mục đích là xác định những yếu tố chủ yếu quyết định sự tăng trưởng của nền kinh tế và vai trò của mỗi yếu tố đó. Từ Davit Ricardo, Alfred Marshall, cho đến Karl Marx đều cho rằng sự tăng trưởng kinh tế được quyết định bởi các yếu tố: nguồn nhân lực, tài nguyên thiên nhiên, vốn và công nghệ. Ngay từ thế kỷ XVIII, nhà kinh tế học cổ điển Anh, Adam Smith đã nhận ra rằng: yếu tố để sản xuất ra của cải vật chất là lao động và tài nguyên. Lao động là yếu tố đầu vào của sản xuất.

Trước đây dân số loài người còn ít, tài nguyên thiên nhiên chưa thực sự khan hiếm và sản xuất 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nông nghiệp đang là chủ yếu thì yếu tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế chính là lao động. Ngày nay, mặc dù trình độ phát triển đã khác rất nhiều so với thế kỷ XVIII nhưng nguồn nhân lực vẫn là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên nguồn nhân lực trong điều kiện ngày nay không chỉ nói đến số lượng mà còn nói đến cả chất lượng. Chất lượng nguồn nhân lực không chỉ phụ thuộc vào trình độ giáo dục, sức khoẻ, mà còn phụ thuộc vào số lượng và chất lượng những công cụ, trang thiết bị sản xuất cho người lao động.

Như vậy, quy mô nguồn nhân lực, độ dài thời gian lao động và chất lượng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định sản lượng và năng suất lao động. Đất đai, khoáng sản, nước, khí hậu. cũng được xem là một trong những nhân tố quyết định sự tăng trưởng kinh tế. Do đó những quốc gia giàu có tài nguyên thiên nhiên sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, chiến lược khai thác triệt để tài nguyên thiên nhiên nhằm mục đích phục vụ việc tăng trưởng và phát triển kinh tế không còn được xem là giải pháp tối ưu nữa. Trái lại, dùng một phần vốn và lao động vào việc tập trung nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào qúa trình sản xuất để tạo ra những loại vật liệu mới thay thế cho những loại tài nguyên khan hiếm, không tái tạo được đang là xu thế hướng tới nhằm nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế của các quốc gia hiện nay, đặc biệt là các nước đang phát triển. Có nguồn tài nguyên phong phú hay tiết kiệm nguồn tài nguyên trong sử dụng có một ý nghĩa tương đương như việc tạo ra một lượng giá trị gia tăng so với chi phí các đầu vào khác để tạo ra chúng. Vốn sản xuất được trực tiếp sử dụng vào quá trình sản xuất hiện tại cùng với các yếu tố sản xuất khác để tạo ra các sản phẩm hàng hoá.

Nó bao gồm các máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, nhà kho, và cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Quá trình sản xuất, là quá trình tiêu hao dần vốn hay còn gọi là khấu hao. Vì thế, tỷ lệ tích luỹ trước hết là để bù đắp lại phần vốn đã bị hao 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mòn và phần còn lại là để tái sản xuất mở rộng. Đó chính là cơ sở cho tăng trưởng nhanh.

Ở nhiều nước đang phát triển đã mạnh dạn vay vốn nước ngoài để tiến hành công nghiệp hoá nhằm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu. Tuy nhiên, mức độ thành công lại phụ thuộc rất lớn vào khả năng kết hợp vay vốn với các nguồn lực khác cũng như chiến lược sử dụng vốn vay. Hiện nay, việc áp dụng công nghệ mới vào quá trình sản xuất đã giúp nhiều quốc gia nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất, hạ thấp chi phí lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng sức cạnh tranh của hàng hoá và giúp con người khai thác có hiệu quả nhất nguồn tài nguyên thiên nhiên vốn khan hiếm. Thành tựu đạt được của các nước NIC s (các nước công nghiệp mới) trong những thập niên gần đây là một ví dụ điển hình nhất.

Những kỹ thuật và công nghệ mới ra đời là do sự tích luỹ kinh nghiệm trong lịch sử và đặc biệt là được tạo ra từ những tri thức mới - những phát minh, đem áp dụng vào các quy trình sản xuất hiện đại. Sự chuyển nhượng và ứng dụng những phát minh tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới trong sản xuất rõ ràng là một lợi thế của các quốc gia, các nước kém phát triển. Trong thế kỷ XXI, yếu tố quyết định sự thành công về phát triển kinh tế là vấn đề công nghệ, đối với các nước đang phát triển đòi hỏi phải đổi mới công nghệ, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Vấn đề học hỏi, nghiên cứu và lựa chọn công nghệ thích hợp có ý nghĩa quyết định đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế.

Cũng cần phải thấy rằng yếu tố công nghệ còn bao gồm cả những tiến bộ về khoa học kỹ thuật cũng như về vấn đề quản lý. Vì vậy, vai trò lãnh đạo và điều hành của chính phủ trong nền kinh tế quốc dân là hết sức quan trọng. Ngoài những nhân tố trên còn có một số yếu tố ảnh ưởng đến việc thúc đẩy hoặc kìm hãm sự tăng trưởng kinh tế như: đặc điểm truyền thống dân tộc, sự ổn định về chính trị, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, hệ thống ngân hàng và tài chính hoạt động một cách có hiệu quả. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Những yếu tố trên đây được coi là nguồn lực chủ yếu quyết định mức độ tăng trưởng của nền kinh tế, nó được xem là những yếu tố sản xuất đầu vào của quá trình sản xuất.

Khi gia tăng các đầu vào thì sản lượng đầu ra chủ yếu sẽ tăng lên. Mức tăng trưởng nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào mức tăng các đầu vào. Vì vậy việc đo lường mức tăng trưởng các đầu vào (vốn, lao động.) để tính toán các đầu ra (sản lượng.) thể hiện bằng việc xây dựng các mô hình tăng trưởng là hướng cố gắng của nhiều nhà kinh tế trên thế giới. Như vậy, tăng trưởng kinh tế được đo bằng tốc độ và quy mô.

Sự tăng trưởng kinh tế được so sánh theo các thời điểm liên tục trong một giai đoạn nhất định cho ta khái niệm tốc độ tăng trưởng. Đó là sự tăng thêm sản lượng nhanh hay chậm so với thời điểm gốc. Tốc độ tăng trưởng kinh tế được tính bằng tỷ lệ phần trăm thông qua việc so sánh quy mô của hai thời kỳ. Quy mô tăng trưởng được biểu hiện bằng số lượng tuyệt đối, còn tốc độ tăng trưởng được biểu hiện bằng số lượng tương đối.

Quy mô của thời kỳ sau so với thời kỳ trước càng lớn thì tốc độ tăng trưởng càng nhanh. Tuy nhiên trong một số trường hợp không phải tốc độ tăng trưởng kinh tế càng nhanh thì càng tốt. Khái niệm phát triển kinh tế Phát triển (Devolopment) là một trong những thuộc tính phổ biến của vật chất và ý thức. Bất kỳ sự phát triển nào cũng diễn ra trong một khoảng thời gian và không gian xác định.

Vì vậy, thời gian và không gian chính là những dấu hiệu cơ bản, dấu hiệu tính định hướng của sự phát triển. Khái niệm phát triển xuất hiện đã khá lâu, ngay từ thời Hy lạp cổ đại. Tuy nhiên người Hy Lạp cổ đại quan niệm sự phát triển chỉ đơn giản là sự biến đổi, là sự lặp lại mang tính tuần hoàn. Cùng với sự phát triển của khoa học thực nghiệm từ thế kỷ XVI trở đi, tư tưởng phát triển mới được khẳng định một cách vững chắc trong khoa học tự nhiên và dần dần trở thành đối tượng nghiên cứu của triết học.

Triết học cổ điển Đức đặc biệt là triết học Hêghen 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đã có những nghiên cứu một cách hệ thống về vấn đề phát triển. Mặc dù được trình bày dưới hình thức duy tâm nhưng Hêghen đã chỉ ra tính tổng hợp của nguyên lý, cơ chế và nguồn gốc của sự phát sinh, phát triển là sự đấu tranh và chuyển hoá của các mặt đối lập. Trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những giá trị tiến bộ của nhân loại, triết học Mác xem phát triển như là nguyên lý phổ biến và là nguyên tắc nhận thức quan trọng trong việc giải thích tự nhiên, xã hội và tư duy của con người. Như vậy, phát triển là sự biến đổi không thuận nghịch về mặt chất lượng, có hướng, có tính quy luật của các khách thể vật chất và tư tưởng.

Theo nghĩa chung nhất “phát triển là quá trình vận động từ thấp (đơn giản) đến cao (phức tạp) mà nét đặc trưng chủ yếu là cái cũ biến mất và cái mới ra đời” [84,433]. Trong lĩnh vực kinh tế - xã hội “phát triển” thường được hiểu là “tạo điều kiện cho con người bất kỳ ở đâu cũng có cuộc sống đầy đủ, lành mạnh và lâu dài”[80,14].