Tài liệu học tập tâm lý học đại cương dành cho sinh viên khối ngành kinh tế và những người quan tâm

Tài liệu học tập tâm lý học đại cương dành cho sinh viên khối ngành kinh tế, hỗ trợ nắm vững kiến thức cơ bản và ứng dụng thực tiễn.

• Tác giả: Ths. Ho Tran Hung
• Trường học: Truong Dai hoc Ngan hang Thanh pho Ho Chi Minh
• Chuyên ngành: Tam ly hoc dai cuong
• Đề tài: Nhung van de co ban ve tam ly hoc
• Loại tài liệu: Tai lieu hoc tap
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ho Chi Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÂM LÝ HỌC
• 1.1. Tâm lý và tâm lý học
• 1.2. Đối tượng, nhiệm vụ của tâm lý học
• 1.3. Các nguyên tắc và phương pháp nghiên cứu của tâm lý học
• 1.4. Tâm lý học và mối liên hệ với các khoa học khác
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG - GIAO TIẾP VÀ SỰ HÌNH THÀNH Ý THỨC
• 2.1. Cơ sở sinh học của tâm lý người
• 2.2. Cơ sở xã hội của tâm lý người
• 2.3. Khái niệm hoạt động
• 2.4. Khái niệm giao tiếp
• 2.5. Tâm lý là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp
• 2.6. Ý thức và sự hình thành tâm lý ý thức
• 3. CHƯƠNG 3: HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC
• 3.1. Quá trình nhận thức cảm tính
• 3.2. Quá trình nhận thức lý tính
• 3.3. Sự quên và cách chống quên
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỜI SỐNG TÌNH CẢM VÀ Ý CHÍ
• 4.1. Khái niệm tình cảm, khái niệm ý chí và vai trò của ý chí
• 4.2. Hành động ý chí, hành động tự động hóa
• 5. CHƯƠNG 5: NHÂN CÁCH - SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH
• 5.1. Khái niệm về nhân cách
• 5.2. Sự hình thành và phát triển nhân cách
• 5.3. Vấn đề xây dựng mô hình nhân cách con người Việt
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tài liệu tâm lý học đại cương

Tài liệu tâm lý học đại cương dành cho sinh viên kinh tế được biên soạn nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về tâm lý học. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về các khái niệm cơ bản mà còn tạo nền tảng cho việc nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực tâm lý học ứng dụng. Nội dung tài liệu được chia thành năm chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh khác nhau của tâm lý học. Chương đầu tiên giới thiệu về các vấn đề cơ bản của tâm lý học, bao gồm định nghĩa, đối tượng và nhiệm vụ của môn học này. Điều này rất quan trọng vì nó giúp sinh viên nhận thức được vai trò của tâm lý học trong cuộc sống và trong các lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là trong học sinh kinh tế.

1.1. Mục tiêu của tài liệu

Mục tiêu chính của tài liệu là cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về tâm lý học và giúp họ phát triển kỹ năng phân tích, đánh giá con người. Tài liệu cũng hướng đến việc hình thành thái độ tích cực trong việc học tập và áp dụng tâm lý học vào thực tiễn. Việc hiểu rõ về tâm lý học không chỉ giúp sinh viên trong việc học tập mà còn trong việc giao tiếp và tương tác với người khác. Tài liệu này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng kiến thức tâm lý học vào các tình huống thực tế trong cuộc sống hàng ngày và trong công việc tương lai.

II. Nội dung chính của tài liệu

Tài liệu được chia thành năm chương, mỗi chương đề cập đến các khía cạnh khác nhau của tâm lý học. Chương đầu tiên tập trung vào những vấn đề cơ bản về tâm lý học, bao gồm định nghĩa, đối tượng và nhiệm vụ của môn học. Chương thứ hai nói về hoạt động giao tiếp và sự hình thành ý thức, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách thức giao tiếp và tương tác trong xã hội. Chương ba đề cập đến hoạt động nhận thức, bao gồm quá trình nhận thức cảm tính và lý tính. Chương bốn tập trung vào đời sống tình cảm và ý chí, giúp sinh viên nhận thức được vai trò của cảm xúc và ý chí trong hành vi con người. Cuối cùng, chương năm nói về nhân cách và sự hình thành, phát triển nhân cách, điều này rất quan trọng trong việc hiểu rõ bản thân và người khác.

2.1. Chương 1 Những vấn đề cơ bản về tâm lý học

Chương này cung cấp cho sinh viên những kiến thức nền tảng về tâm lý học. Nó giúp sinh viên hiểu rõ về lịch sử hình thành và phát triển của tâm lý học, cũng như các phương pháp nghiên cứu trong lĩnh vực này. Việc nắm vững những kiến thức cơ bản này là rất cần thiết để sinh viên có thể tiếp thu các kiến thức chuyên sâu hơn trong các chương tiếp theo. Chương này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tâm lý học trong việc giải quyết các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày và trong công việc.

2.2. Chương 2 Hoạt động giao tiếp và sự hình thành ý thức

Chương này tập trung vào vai trò của giao tiếp trong việc hình thành ý thức và nhận thức của con người. Nó giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến giao tiếp, cũng như cách thức mà giao tiếp có thể tác động đến hành vi và cảm xúc của con người. Việc nắm vững kiến thức này sẽ giúp sinh viên cải thiện kỹ năng giao tiếp của mình, điều này rất quan trọng trong môi trường làm việc và trong cuộc sống hàng ngày.

III. Giá trị và ứng dụng thực tiễn của tài liệu

Tài liệu tâm lý học đại cương không chỉ mang lại kiến thức lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao. Sinh viên có thể áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế, từ việc giao tiếp hiệu quả đến việc hiểu rõ hơn về bản thân và người khác. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực kinh tế, nơi mà việc hiểu tâm lý khách hàng và đồng nghiệp có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh. Tài liệu cũng cung cấp nhiều bài tập tình huống, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định trong các tình huống thực tế.

3.1. Ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế

Trong lĩnh vực kinh tế, việc hiểu biết về tâm lý học có thể giúp sinh viên phát triển các chiến lược marketing hiệu quả hơn, từ đó tăng cường khả năng tiếp cận và thuyết phục khách hàng. Kiến thức về tâm lý học cũng giúp sinh viên trong việc xây dựng mối quan hệ tốt với đồng nghiệp và khách hàng, từ đó tạo ra môi trường làm việc tích cực và hiệu quả hơn. Việc áp dụng tâm lý học vào thực tiễn không chỉ giúp sinh viên thành công trong học tập mà còn trong sự nghiệp tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học tập Tâm lý học đại cương (Dùng cho sinh viên khối ngành kinh tế) là tài liệu giảng dạy nội bộ được biên soạn bởi tập thể giảng viên Bộ môn Khoa học xã hội & Nhân văn thuộc Khoa Lý luận chính trị, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (xuất bản năm 2016). Nhóm tác giả biên soạn gồm có: ThS. Hồ Trần Hùng, TS. Nguyễn Hữu Long, TS. Lê Thị Linh Trang, ThS. Nguyễn Thị Trang Nhung, ThS. Võ Minh Thanh và TS. Huỳnh Lam Anh Chương.

Trong chương trình đào tạo bậc đại học khối ngành kinh tế và tài chính – ngân hàng, môn học Tâm lý học đại cương giữ vị trí khối kiến thức giáo dục đại cương cơ sở. Môn học cung cấp hệ thống tri thức nền tảng về bản chất, cơ chế hình thành và quy luật vận hành của các hiện tượng tâm lý người, đóng vai trò tiền đề lý luận để sinh viên tiếp thu các học phần tâm lý học chuyên sâu và tâm lý học ứng dụng trong nghề nghiệp (như tâm lý học quản lý, tâm lý học kinh doanh, hành vi tổ chức).

Mục tiêu học tập của tài liệu hướng đến ba chuẩn đầu ra chính:

• Về kiến thức: Cung cấp tri thức khoa học về lịch sử hình thành tâm lý học, bản chất phản ánh hiện thực khách quan của tâm lý, cơ sở sinh lý thần kinh, cấu trúc hoạt động, giao tiếp, các quá trình nhận thức, đời sống cảm xúc - ý chí và sự hình thành nhân cách.
• Về kỹ năng: Rèn luyện năng lực quan sát, phân tích hiện tượng tâm lý, đánh giá hành vi con người và tư duy giải quyết vấn đề trong các mối quan hệ xã hội.
• Về thái độ: Hình thành thế giới quan duy vật biện chứng, thái độ tôn trọng sự khác biệt cá nhân và ý thức vận dụng quy luật tâm lý vào hoạt động nghề nghiệp kinh tế.

Tài liệu được thiết kế theo kết cấu 5 chương. Cách tiếp cận của giáo trình đi từ việc xây dựng nền tảng lý luận, phân tích cơ sở sinh học và xã hội của tâm lý, đến việc mổ xẻ các quá trình, trạng thái, thuộc tính tâm lý cụ thể. Điểm đặc thù của tài liệu là sự tích hợp giữa lý thuyết tâm lý học hoạt động với các bài tập tình huống thực tế gắn liền với hoạt động giao dịch, văn hóa công sở và môi trường kinh doanh ngân hàng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được triển khai qua 5 chương chuyên đề:

• Chương 1: Những vấn đề cơ bản về tâm lý học (trang 9 – 34): Trình bày khái niệm tâm lý và tâm lý học; lịch sử hình thành tư tưởng tâm lý học qua các thời kỳ (cổ đại, Phục hưng, cận đại và sự ra đời của phòng thí nghiệm W. Wundt năm 1879 tại Leipzig); các trường phái tâm lý học hiện đại (Hành vi, Gestalt, Phân tâm học, Nhân văn, Nhận thức, Tâm lý học hoạt động); bản chất, chức năng, phân loại hiện tượng tâm lý; các nguyên tắc và 6 phương pháp nghiên cứu tâm lý học cơ bản.
• Chương 2: Hoạt động – giao tiếp và sự hình thành ý thức (trang 35 – 69): Phân tích cơ sở sinh học (cấu tạo nơ-ron, cấu trúc não bộ, cơ chế phản xạ có điều kiện của I. Pavlov, các quy luật hoạt động thần kinh cấp cao, hệ thống tín hiệu 1 và 2) và cơ sở xã hội của tâm lý người; định nghĩa, đặc điểm, cấu trúc vĩ mô 6 thành tố của hoạt động (Hoạt động – Hành động – Thao tác tương ứng Động cơ – Mục đích – Phương tiện); bản chất và chức năng của giao tiếp; sự hình thành và các cấp độ của ý thức.
• Chương 3: Hoạt động nhận thức (trang 70 – 110): Khảo sát toàn diện hai mức độ nhận thức: nhận thức cảm tính (cảm giác, tri giác và các quy luật của chúng) và nhận thức lý tính (tư duy, tưởng tượng, ngôn ngữ); làm rõ bản chất của trí nhớ, quy luật quên và các biện pháp chống quên trong học tập.
• Chương 4: Đời sống tình cảm và ý chí (trang 111 – 156): Hệ thống hóa khái niệm cảm xúc, tình cảm, các mức độ và quy luật của đời sống tình cảm; bản chất của ý chí, cấu trúc của hành động ý chí và sự hình thành các hành động tự động hóa (kỹ xảo và thói quen).
• Chương 5: Nhân cách – sự hình thành và phát triển nhân cách (trang 157 – 170): Trình bày định nghĩa, cấu trúc tâm lý của nhân cách (xu hướng, tính cách, khí chất, năng lực); phân tích các yếu tố chi phối sự hình thành nhân cách (di truyền, môi trường, giáo dục, hoạt động cá nhân); đề cập vấn đề xây dựng mô hình nhân cách con người Việt Nam hiện đại.

Progression logic của giáo trình tuân thủ trình tự sư phạm chặt chẽ: bắt đầu từ bình diện nhận thức luận và phương pháp luận $\rightarrow$ chuyển sang cơ chế phát sinh tâm lý thông qua hoạt động và giao tiếp $\rightarrow$ phân tích các thành tố tâm lý riêng lẻ (nhận thức, xúc cảm, ý chí) $\rightarrow$ tổng hợp thành chỉnh thể nhân cách hoàn chỉnh.

flowchart TD
    C1["Chương 1: Những vấn đề cơ bản về tâm lý học<br>(Phương pháp luận, Lịch sử, Bản chất phản ánh)"]
    C2["Chương 2: Hoạt động - Giao tiếp & Ý thức<br>(Cơ sở sinh học, Cấu trúc hoạt động, Giao tiếp)"]
    C3["Chương 3: Hoạt động nhận thức<br>(Cảm giác, Tri giác, Tư duy, Tưởng tượng, Trí nhớ)"]
    C4["Chương 4: Đời sống tình cảm & Ý chí<br>(Xúc cảm, Tình cảm, Ý chí, Kỹ xảo, Thói quen)"]
    C5["Chương 5: Nhân cách & Sự phát triển nhân cách<br>(Xu hướng, Tính cách, Khí chất, Năng lực)"]

    C1 --> C2
    C2 --> C3
    C2 --> C4
    C3 --> C5
    C4 --> C5

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng trên hệ thống các lý thuyết và nguyên lý cốt lõi:

1. Bản chất tâm lý học duy vật biện chứng: Khẳng định tâm lý người là sự phản ánh hiện thực khách quan vào não bộ thông qua lăng kính chủ quan của chủ thể, mang bản chất xã hội – lịch sử sâu sắc.
2. Cơ sở sinh lý học thần kinh cấp cao: Hệ thống hóa các quy luật phản xạ theo học thuyết I. Pavlov, bao gồm quy luật chuyển từ hưng phấn sang ức chế, quy luật lan tỏa và tập trung, quy luật cảm ứng qua lại (đồng thời và nối tiếp), quy luật hoạt động có hệ thống (định hình động lực), và quy luật phụ thuộc vào cường độ kích thích.
3. Học thuyết tâm lý học hoạt động: Dựa trên quan điểm của A. N. Leontiev về quá trình xuất tâm (đối tượng hóa) và nhập tâm (chủ thể hóa), xác lập mô hình cấu trúc hoạt động gồm 6 thành tố vận hành đồng bộ giữa chủ thể và khách thể.
4. Hệ thống phân loại hiện tượng tâm lý: Phân định rõ ba cấp độ biểu hiện theo thời gian tồn tại và vị trí: Quá trình tâm lý, Trạng thái tâm lý, và Thuộc tính tâm lý.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc tiếp thu nội dung lý thuyết, sinh viên phát triển các năng lực chuyên môn:

• Kỹ năng quan sát và phân tích: Sử dụng các phương pháp nghiên cứu (quan sát, phiếu hỏi, đàm thoại, phân tích sản phẩm) để nhận diện các biểu hiện hành vi, ngôn ngữ, nét mặt và trạng thái tâm lý của đối tượng giao tiếp.
• Kỹ năng tư duy logic và tối ưu hóa nhận thức: Vận dụng các quy luật tri giác (tính ổn định, quy luật hình - nền) và quy luật trí nhớ để nâng cao hiệu suất học tập, tiếp nhận và xử lý thông tin kinh tế.
• Kỹ năng kiểm soát cảm xúc và hành vi ý chí: Nhận thức rõ cơ chế xung đột giữa các thành phần nhân cách (Id, Ego, Superego theo S. Freud) để rèn luyện kỹ xảo, thói quen nghề nghiệp và khả năng tự điều chỉnh hành vi.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm

Tài liệu áp dụng phương pháp sư phạm tiếp cận hoạt động, kết hợp giữa thuyết giảng nguyên lý lý luận với phân tích thực nghiệm khoa học. Nội dung mỗi chương được bố cục theo chu trình học tập khép kín:

$$\text{Xác định mục tiêu (Kiến thức, Kỹ năng, Thái độ)} \longrightarrow \text{Trình bày nội dung lý thuyết} \longrightarrow \text{Câu hỏi củng cố} \longrightarrow \text{Trắc nghiệm khách quan} \longrightarrow \text{Bài tập tình huống}$$

Bài tập và tình huống thực hành (Case Studies)

Hệ thống câu hỏi và bài tập trong giáo trình được phân bổ đa dạng, đòi hỏi người học phải vận dụng tri thức vào bối cảnh cụ thể:

• Câu hỏi tự luận củng cố: Yêu cầu phân tích sâu sắc các luận điểm khoa học, ví dụ như phân tích tính chủ thể của tâm lý, bản chất xã hội - lịch sử, hay so sánh sự khác biệt giữa quá trình tâm lý, trạng thái tâm lý và thuộc tính tâm lý.
• Câu hỏi trắc nghiệm khách quan: Hệ thống các câu hỏi nhiều lựa chọn chuẩn hóa, kiểm tra khả năng phân biệt khái niệm (ví dụ: nhận diện đâu là thuộc tính tâm lý, đâu là trạng thái tâm lý, quy luật của phản ánh tâm lý).
• Bài tập tình huống nghề nghiệp: Điểm đặc sắc là các tình huống mô phỏng thực tế:
  • Tình huống 1: Phân tích sự khác biệt về khả năng thích ứng công việc và giao tiếp giữa hai sinh viên tốt nghiệp (A năng động tham gia hoạt động xã hội và B chỉ tập trung học lý thuyết) khi cùng được tuyển dụng vào làm việc tại ngân hàng.
  • Tình huống 2: Giải thích phản ứng tâm lý khác nhau của khách hàng số 54 (bực bội, to tiếng) và nhân viên quầy giao dịch (mỉm cười, thông cảm) khi vợ chồng ông A (số 53) lần đầu giao dịch ngân hàng còn lúng túng, chậm trễ.
  • Tình huống 3: Phân tích trường hợp của hai cha con ông Hồ Văn Thanh và Hồ Văn Lang sống cách ly trong rừng sâu suốt 40 năm để làm sáng tỏ bản chất xã hội - lịch sử của tâm lý người.

Thành phần sư phạm	Mục đích	Hình thức triển khai trong giáo trình
Mục tiêu chương	Định hướng chuẩn đầu ra	Phân định rõ 3 tiêu chí: Kiến thức, Kỹ năng, Thái độ ở đầu mỗi chương
Hệ thống lý thuyết	Cung cấp tri thức khoa học	Trình bày logic, trích dẫn các nhà khoa học, tích hợp sơ đồ phân loại
Câu hỏi củng cố	Tự đánh giá mức độ hiểu	5 câu hỏi tự luận tổng hợp cuối chương
Trắc nghiệm	Đánh giá nhanh kiến thức	8 câu hỏi trắc nghiệm lựa chọn có đáp án định hướng
Bài tập tình huống	Vận dụng giải quyết vấn đề	3 bài tập tình huống thực tiễn gắn với đời sống và ngành ngân hàng

Hướng dẫn tự học và đánh giá

Giáo trình hướng dẫn sinh viên tự học thông qua việc sơ đồ hóa kiến thức (sử dụng Sơ đồ 1 về mối quan hệ giữa các hiện tượng tâm lý, sơ đồ cấu trúc hoạt động). Người học được khuyến nghị kết hợp đọc tài liệu với việc liên hệ các hiện tượng tâm lý trong đời sống hàng ngày, đồng thời thực hiện tra cứu mở rộng từ danh mục tài liệu tham khảo được chỉ định ở cuối sách.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Gắn kết lý luận tâm lý học với bối cảnh kinh tế – dịch vụ: Mặc dù trình bày các khái niệm tâm lý học đại cương kinh điển, tài liệu liên tục sử dụng các ví dụ minh họa gắn liền với lĩnh vực kinh doanh, tiếp thị và tài chính. Có thể kể đến việc phân tích phản ứng tâm lý khách hàng trước biển hiệu khuyến mãi giảm giá 70% (Sale off), sự hình thành hình ảnh nhận diện thương hiệu ngân hàng trong tâm trí khách hàng, hay việc ứng dụng hệ thống tín hiệu thứ nhất (logo, đồng phục, màu sắc thương hiệu) để tạo lập dấu vết tâm lý.
2. Hệ thống hóa lịch sử tư tưởng tâm lý học đa chiều: Giáo trình cung cấp cái nhìn toàn diện từ các nhà triết học cổ đại (Socrate, Platon, Democritos, Heraclit, Aristote), triết học thời Phục hưng và Cận đại (R. Descartes, C. Wolff với hai tác phẩm Tâm lý học kinh nghiệm 1732 và Tâm lý học lý trí 1734, L. Feuerbach) đến các học thuyết hiện đại thế kỷ XX (J. Watson với thuyết Hành vi; M. Wertheimer, W. Kohler, K. Koffka với thuyết Gestalt; S. Freud với mô hình Id - Ego - Superego; C. Rogers và A. Maslow với Tâm lý học Nhân văn; J. Piaget với Tâm lý học Nhận thức; A. N. Leontiev với Tâm lý học Hoạt động).
3. Tích hợp liên ngành giữa khoa học tự nhiên và khoa học xã hội: Giáo trình làm rõ vị trí trung gian của tâm lý học, kết hợp chặt chẽ giải phẫu sinh lý học hệ thần kinh (100 tỷ nơ-ron, 4 thùy não, cơ chế dẫn truyền synapse, cung phản xạ 4 khâu) với triết học duy vật biện chứng, xã hội học quản lý và khoa học giáo dục.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai thuộc khối ngành kinh tế, tài chính – ngân hàng, quản trị kinh doanh, kế toán - kiểm toán và kinh doanh quốc tế tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh cũng như các trường đại học đào tạo khối kinh tế khác.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần được trang bị các kiến thức cơ bản về khoa học tự nhiên (sinh học thần kinh phổ thông) và nguyên lý cơ bản của Triết học Mác – Lênin để hiểu đúng phương pháp luận nghiên cứu hiện tượng tâm lý.
• Giảng viên: Tài liệu cung cấp khung chương trình chuẩn mực, hệ thống mục tiêu chi tiết và ngân hàng câu hỏi, bài tập tình huống phục vụ công tác giảng dạy, thảo luận trên lớp và ra đề thi đánh giá học phần.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật giá trị cho những người làm công tác quản lý nhân sự, chuyên viên chăm sóc khách hàng, nhân viên tư vấn tín dụng và những cá nhân quan tâm đến ứng dụng tâm lý học trong quản trị và giao tiếp tổ chức.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho sinh viên khối ngành kinh tế, quản trị và tài chính – ngân hàng cần trang bị tri thức tâm lý học đại cương để phục vụ việc nghiên cứu hành vi khách hàng, kỹ năng giao tiếp và quản trị nhân sự.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học cần có tri thức nền tảng về sinh học đại cương (đặc biệt là cấu tạo hệ thần kinh và phản xạ) cùng các nguyên lý triết học duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với các giáo trình tâm lý học đại cương khác là gì?

Tài liệu tích hợp hệ thống bài tập tình huống thực tiễn và ví dụ trực tiếp từ môi trường ngân hàng, văn hóa dịch vụ và hoạt động kinh tế, giúp sinh viên khối ngành kinh tế dễ dàng liên hệ lý thuyết vào bối cảnh nghề nghiệp tương lai.

4. Phương pháp nào giúp tự học giáo trình đạt hiệu quả cao nhất?

Người học nên bám sát mục tiêu kiến thức – kỹ năng ở đầu mỗi chương, thực hiện sơ đồ hóa các quy luật hoạt động thần kinh cấp cao, chủ động giải đáp các câu hỏi trắc nghiệm và vận dụng lý thuyết để giải quyết các bài tập tình huống thực tế được nêu trong tài liệu.

5. Có những tài liệu tham khảo chính nào được đề xuất đọc kèm?

Giáo trình đề xuất danh mục các tài liệu đọc thêm chuẩn mực trong nước, bao gồm:

1. Tâm lý học đại cương – Trần Trọng Thủy (Chủ biên), NXB Giáo dục, Hà Nội, 2000.
2. Tâm lý học đại cương – Nguyễn Quang Uẩn (Chủ biên), NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 1999.
3. Tâm lý học đại cương – Huỳnh Văn Sơn và Lê Thị Hân (Chủ biên), NXB Đại học Sư phạm TP. HCM.

---

Kết luận

Tài liệu học tập Tâm lý học đại cương (Dùng cho sinh viên khối ngành kinh tế) của Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh là một tài liệu học thuật mang tính sư phạm chuẩn mực, xây dựng dựa trên lập trường duy vật biện chứng và tâm lý học hoạt động. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở khả năng chuẩn hóa các kiến thức tâm lý học kinh điển kết hợp với định hướng ứng dụng thực tế cho khối ngành kinh tế và ngân hàng.

Lộ trình học tập đề xuất cho sinh viên là nắm vững bản chất luận và cơ sở sinh học ở Chương 1 và Chương 2, từ đó phân tích sâu sắc các quá trình nhận thức, xúc cảm và ý chí ở Chương 3, Chương 4 trước khi tổng hợp thành tri thức về nhân cách ở Chương 5. Đây là nguồn tư liệu học tập cơ bản phục vụ đào tạo nội bộ và tham khảo học thuật cho sinh viên kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRUONG DAI HQC NGAN HANG TP. HO CHI MINH KHOA LY LUAN CHINH TRI ThS. Ho Tran Hung - TS. Nguyen Hiru Long TS.

Le Thi Linh Trang - ThS. Nguyen Thi Trang Nhung ThS. Vo Minh Thanh - TS. Huynh Lam Anh Cluro'ng Tai lieu hoc tap o (Dung cho sinh vien khoi nganh kinh te) LU*U hanh noi bo • V.

Tai lieu hoc tap "Ad lv CjOC (Diing cho sinh vien khoi nganh kinh te) TRUOfNG DAI HQC NGAN HANG TP. HO CHI MINH • CHINH TRI• KHOA LY LUAN Tai lieu hoc tap o (Dung cho sinh vien khoi nganh kinh te) Tap the bien soan: ThS. Ho Tran Hung TS. Nguyen Hun Long TS.

Le Thi Linh Trang ThS. Nguyen Thi Trang Nhung _______________ ThS. Vo Minh Thanh ej a i hqc fESta .Ht^hhTsim Anh Chirong TP. HO CHI MINH ; THVVIEN ’■ A LUtJ HANH NQI BQ TP.HCM, NAM 2016 LCH NOI DAU f a f _ Ngay nay, kien thuc tam ly hoc can thiet cho moi ITnh vuc cua cuoc song, tu viec danh gia con nguai den cong viec va dod song noi tam cua moi nguai.

Mon tam ly hoc dai cuang la mon f f a hoc cung cap nhung kien thuc co ban ve tam ly nguai va nhung quy luat tam ly tuong ung, la nen tang giup sinh vien co the tiep thu cac kien thuc tam ly hoc chuyen sau va tam ly hoc nghe nghiep. Nham giup sinh vien Truong Dai hoc Ngan hang Thanh pho A Ho Chi Minh co tai lieu hoc tap hieu qua, sat vai yeu cau thuc ti§n dd ra, B6 mon Khoa hoc xa hoi & Nhan van, Khoa Ly luan chinh tri cung phdi hap vai cac giang vien true tiep giang day mon hoc to chuc bien soan tai lieu hoc tap “Tam ly hoc dai cuang” danh cho sinh vien cac he dang hoc tap tai Truong. Ve cau true, tai lieu duoc ket cau gom 5 chuang: r \ A - Chuang 1: Nhung van de ca ban ve tam ly hoc f - Chuang 2: Hoat dong - giao tiep va su hinh thanh y thuc - Chuang 3: Hoat dong nhan thuc - Chuang 4: Dai song tinh cam va y chi - Chuang 5: Nhan each - su hinh thanh va phat trien nhan each. r r Tai lieu duoc bien soan theo trinh tu tu ly thuyet den cau f m a hoi on tap va bai tap tinh huong.

Moi phan la mot chu y cua nh6m tac gia nham giup nguai hoc di tu nhan thuc den thuc hanh va van F A F F dung van de da hoc vao viec giai quyet cac tinh huong thuang gap F A trong cuoc song va nghe nghiep tuong lai. Trong tai lieu co su f f a a a dung mot so hinh anh, so lieu, so do, bieu do va thong tin cua cac nha nghien cuu, dong nghiep, tap thd tac gia tran trong cam on va F F F F rat mong duoc su cho phep cua quy vi. Du da rat cd gang, nhung 5 cung khong tranh khdi nhung thieu sot trong qua trinh bien soan tai lieu. Chung toi xin chiu trach nhiem va rat mong nhan duroc gop y tu quy dong nghiep va cac ban sinh vien de tai lieu ngay mot* hoan thien • hem.

Moi gop y xin gui ve: Khoa Ly luan chinh tri, truong Dai hoc Ngan hang Thanh pho Ho Chi Minh, tang lumg, so 39 Ham Nghi, Quan 1, thanh pho Ho Chi Minh, dien thoai: [phone], email: [e-mail] Tran trong! 6 MVC LUC De muc. Nhfrng van de cor ban ve tam ly hoc 1. Tam ly va tam ly hoc 9 1. Doi tuomg, nhiem vu cua tam ly hoc.

Cac nguyen tic va phuomg phap nghien cuu cua tam ly hoc 26 1. Tam ly hpc va moi lien he vori cac khoa hoc khac. Hoat dong - giao tiep v& sir hinh thanh y thirc 2. Cor so sinh hoc cua tam ly nguoi 35 2.

Co so xa hoi cua tam ly nguoi. Khai niem hoat dong 48 2. Khai niem giao tiep 51 2. Tam ly la san pham cua hoat dong va giao tiep 53 2.

Y thuc va su hinh thanh tam ly y thuc 54 Chirong 3. Hoat d§ng nhan thuc 3. Qua trinh nhan thuc cam tinh 70 3. Qu& trinh nhan thuc ly tinh 85 3.

S\r quen va each chong quen 104 7 Chirong 4. Din song tinh cam y chi 4. Khai niem tinh cam. Khai niem y chi va vai trd cua y chi.

Hanh dong y chi. Hanh dong tir dong hoa. Nhan each - sy hinh thanh vh phat trien nhan edeh 5. Khai niem ve nhan each.

Sir hinh thanh va phat trien nhan each. Van de xay dumg mo hinh nhan each con ngirai Viet. 157 Tai lieu tham khao. 171 8 Chuoug I NHlTNG van de co ban ve TAM LY HOC A.

Muc tieu Kien (hire - Cung cap cho nguoi hoc nhung kien thurc co ban ve khoa hoc tam ly; - Giup nguoi hoc hieu va phan tich dupe ban chat, chuc nang, phan loai cac hien tuong tam ly nguoi; - Giup nguoi hoc co hieu biet ve lich su hinh thanh va phat trien cua khoa hoc tam ly; - Trinh bay duoc he thong cac phuong phap nghien cuu tam ly nguoi; KT nang - Hinh thanh cho nguoi hoc nhung ki nang co ban ve nghien cuu tam ly, nhin nhan danh gia con nguoi; - Ren luyen, phat trien ki nang tu duy tich cue, ki nang giai •r r \ opy&t van de. Thai do - Hinh thanh thai do song, nhin nhan van de tich cue trong cuqc song va giao tiep; - Co y thuc sin sang hpp tac, tuong tac tich cue voi moi nguoi; - Co hung thu hpc tap tam ly hoc va van dung tam ly hoc vao viec hoc t§p, ren luyen va trong ung xu. Tam ly v^ tam ly hoc 1. Tam ly 9 T£r budi dau lich su, nguai nguyen thuy da co quan diem cho rang con nguai ton tai gom hai phan: The xac va tam hon (linh hon).

Co the noi, quan niem ve tam hon (linh hon) chinh la cpi nguon cua tam ly nguai. Tu dien Tieng Viet dinh nghTa: “Tam ly la tong the nhung nhan thuc, tinh cam, y chi, v. lam thanh the giai noi tam, the giai ben trong cua con nguai”. Trong cupc song hang ngay, chu “Tam” thuong dupe su dung ghep vai cac chu khac, tao thanh cac tu ghep nhu: “tam dia”, “tam can”, “tam tinh”, “tam tu”, “tam trang”,.

dugc hieu la long nguai thien ve mat tinh cam. Nhu vay, “tam ly” dugc dung * de chi nhung hien tugng tinh than cua con nguai. Khai niem tam ly trong tam ly hoc bao gom tat ca nhung % hien tugng tinh than nhu: Cam giac, tu duy, tinh cam, y chi hinh thanh trong dau de con nguai va dieu chinh, dieu khien moi hoat dong cua con nguai. F F Noi mot each chung nhat: Tam ly la tat cd nhung hien \ A F A 5 tuang tinh than nay sinh trong dau de con nguai, gan lien va dieu hanh moi hanh dong, hoat dong cua con nguai.

1,1,2, Tam ly hoc Nguon goc cua tu tam ly hoc (psychology) F % F 9 la psyche va logos (-logy) (tam ly) rat gan giong vai '’soul” (linh hon) va logos (-logy) trong tieng Hy Lap, va tam ly hpc truac day % A da dugc coi nhu mot nghien cuu ve linh hon (vai y nghTa ton giao cua thuat ngu nay), trong thai ky Thien chua giao. Tam ly hpc dugc xem la mot nganh y khoa dugc Thomas Willis nhac den khi noi vd tam ly hpc (trong Doctrine of the Soul) vai cac thuat ngu vd chuc nang nao, mot phan cua chuyen luan giai phau 1862 cua dng la "De Anima Brutorum” ("Hai thuyet trinh ve Linh hon cua Brutes") 10 Khai quat han, tarn ly hoc la khoa hoc nghien cuu cac hien tuong tarn ly nguai; cac quy luat nay sinh, van hanh va phat trien f cua cac hien turomg tarn ly trong hoat dong da dang cua cuoc song hang ngay o mdi con nguai. Sir ra dai cua tarn ly hoc vdi tu each la mot khoa hoc doc lap la thanh qua cua qua trinh phat trien lau dai tu nhung tu V z F tuong, quan diem triet hoc va cac khoa hoc xa hoi khac trong suot chieu dai lich su nhan loai. Doi tuong, nhiem vu cua tam ly hoc 1.

Vai net ve sic hinh thanh va phat trien cua khoa hoc tam ly '. Nhirng tir tir&ng tam ly hoc thin ki co dai \ F Nhirng tri thuc dau tien lien quan den khia canh tam ly con nguai da duoc the hien, phan anh trong cac tu tuong, truong F X ** phai triet hoc co dai, ca duy tam lan duy vat. Nha triet hoc Hy Lap cd dai Socrate (469 — 399 tr.CN) voi <♦ F F tuyen ngon noi tieng “hay tu biet minh” duoc xem la nguai co cong dau trong buoc chuyen tu duy cua triet hoc Hy Lap, tu triet f f x hoc tu nhien sang triet hpc xa hoi, qua do dat ra mot van de Ion mang y nghTa dinh huong, rang con nguai co the va can phai tu X nhan thuc ve chinh minh. Nha triet hoc duy tam khach quan Platon (427- 347 tr.CN) f \ * \ F voi quan diem cho rang “the xac kha tu” con “linh hon bat tu”, nen qua trinh nhan thuc cua con nguai “chi la su hdi tuong lai cua linh hon bat tu ve “the gioi y niem” ma n6 tung trai qua nhirng da bi quen lang.” F * F Doi lap voi quan diem duy tam, cac nha triet hoc duy vat X ■» x X F X thoi co dai khang dinh tam ly, tam hon la mpt, tam hon gan lien voi the xac.

Dai dien cho quan diem nay co cac nha triet hoc duy v§t nhu: Thales (khoang 624 - 546 TCN); Heraclit (553 - 745 TCN); Anaximenes (585 - 528, TCN). cho ding tam hdn cung 11 nhu van vat deu dupe can tao tu cac yeu to vat chat nhu: nuac, lua, khong khi. “Thuyet Ngu hanh” trong triet hoc Trung Quoc cd dai cho rang Kim, Thuy, Hoa, Tho la nam hanh chat ban Mqc, dau tao nen van vat, gom ca tarn hon. Democritos (460 - 370, TCN), thuyet “Nguyen tu luan” lai khang dinh tarn hon con ngucri f x do nhung nguyen tu dac biet cau tao thanh, rang ’’nguyen tu lua” F la nhan to tao nen tarn ly.

* x x f x x Cung quan diem cho rang tarn hon gan lien vai the xac, nhung Aristote (384 — 322 TCN) lai chia tarn hon thanh 3 loai X X x khac nhau, gom tam hon dinh duang, tam hon cam gidc (co a ca dong vat) va tam hon tri tue (chi co a con nguai).