Tác động của Hiệp định EVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế

Khóa luận: Tác động của Hiệp định EVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Vy
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Phan Văn Hòa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Tác động của Hiệp định EVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về EVFTA và xuất khẩu may mặc SCAVI Huế

Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2020. Đây là hiệp định thế hệ mới, toàn diện và tham vọng nhất mà Việt Nam từng ký kết. EVFTA mở ra cơ hội lớn cho ngành dệt may Việt Nam tiếp cận thị trường EU với hơn 450 triệu dân. Công ty SCAVI Huế là doanh nghiệp may mặc chuyên xuất khẩu sang thị trường EU, hoạt động tại Khu Công nghiệp Phú Bài, tỉnh Thừa Thiên Huế. Công ty chuyên sản xuất đồ lót, đồ bơi và các sản phẩm may mặc cao cấp theo hình thức gia công xuất khẩu FOB và CMT. Trước khi EVFTA có hiệu lực, hàng may mặc Việt Nam xuất khẩu sang EU chịu mức thuế trung bình từ 9% đến 12%. Sau khi hiệp định có hiệu lực, phần lớn dòng thuế được cắt giảm về 0% theo lộ trình từ 3 đến 7 năm. Điều này tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể cho SCAVI Huế so với các đối thủ từ Trung Quốc, Bangladesh hay Campuchia chưa có FTA tương đương với EU. Tổng tài sản của SCAVI Huế tăng trưởng mạnh từ năm 2018 đến 2022, phản ánh sức mạnh nội tại của doanh nghiệp trong việc tận dụng các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1. Bối cảnh ra đời và nội dung cốt lõi của EVFTA

EVFTA được ký kết vào tháng 6 năm 2019 sau hơn 9 năm đàm phán. Hiệp định bao gồm hai phần chính: Hiệp định thương mại tự do và Hiệp định bảo hộ đầu tư. Về thương mại hàng hóa, EU cam kết xóa bỏ thuế quan cho khoảng 85,6% số dòng thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực. Phần còn lại được cắt giảm dần theo lộ trình 7 đến 10 năm. Riêng ngành dệt may, EU áp dụng quy tắc xuất xứ hai công đoạn, yêu cầu vải và quy trình cắt may phải thực hiện tại Việt Nam hoặc các nước đối tác được EU công nhận.

1.2. Vị thế của SCAVI Huế trong ngành may mặc xuất khẩu Việt Nam

SCAVI Huế là công ty con của Tập đoàn SCAVI Pháp, có bề dày kinh nghiệm hơn 25 năm hoạt động tại Việt Nam. Công ty sở hữu đội ngũ lao động lành nghề với hơn 2.000 công nhân, chuyên sản xuất sản phẩm may mặc chất lượng cao. Thị trường xuất khẩu chính là Pháp, Đức, Ý và các nước EU khác. Tổng tài sản ngắn hạn của công ty đạt hơn 1.642 tỷ đồng vào năm 2018 và liên tục tăng trưởng qua các năm. Đây là minh chứng cho năng lực tài chính vững mạnh của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập.

II. Phân tích tác động của EVFTA đến hoạt động xuất khẩu của SCAVI Huế

EVFTA tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của SCAVI Huế trên nhiều phương diện. Về thuế quan, mức thuế nhập khẩu vào EU giảm mạnh giúp sản phẩm của công ty có giá cạnh tranh hơn. Về thị trường, hiệp định giúp SCAVI Huế mở rộng khả năng tiếp cận các phân khúc khách hàng mới tại châu Âu. Tuy nhiên, quy tắc xuất xứ hai công đoạn của EVFTA đặt ra thách thức lớn. SCAVI Huế phải đảm bảo nguồn vải nhập khẩu từ Việt Nam hoặc các nước EU và các nước đối tác GSP. Điều này gây áp lực lên chuỗi cung ứng nguyên liệu của công ty, vốn phụ thuộc nhiều vào vải nhập từ Trung Quốc và Đài Loan. Giai đoạn 2020-2021, dịch Covid-19 khiến đơn hàng từ EU sụt giảm, làm tốc độ tăng trưởng doanh thu xuất khẩu của SCAVI Huế bị ảnh hưởng tiêu cực. Dù vậy, từ năm 2021, hoạt động xuất khẩu dần phục hồi nhờ lợi thế thuế quan từ EVFTA. Các khoản phải thu ngắn hạn của công ty tăng từ 578,72 tỷ đồng năm 2018 lên 1.134,97 tỷ đồng năm 2022, phản ánh sự tăng trưởng về quy mô giao dịch thương mại quốc tế.

2.1. Tác động tích cực từ ưu đãi thuế quan EVFTA

Khi EVFTA có hiệu lực, hàng may mặc SCAVI Huế xuất sang EU được hưởng mức thuế suất ưu đãi thay vì mức thuế MFN từ 9% đến 12% trước đây. Điều này trực tiếp làm giảm chi phí nhập khẩu cho đối tác EU, tăng sức hút của sản phẩm SCAVI Huế so với các đối thủ cạnh tranh chưa có FTA với EU. Doanh thu xuất khẩu của công ty có xu hướng tăng trưởng qua các năm. Lợi thế thuế quan cũng giúp SCAVI Huế đàm phán được các đơn hàng lớn hơn và dài hạn hơn từ các đối tác châu Âu, củng cố mối quan hệ thương mại bền vững.

2.2. Thách thức từ quy tắc xuất xứ và áp lực chuỗi cung ứng

Quy tắc xuất xứ hai công đoạn của EVFTA yêu cầu nguyên liệu vải phải có xuất xứ nội khối hoặc từ các nước được công nhận. Đây là rào cản lớn với SCAVI Huế khi phần lớn nguyên liệu vải nhập từ Trung Quốc không đáp ứng tiêu chuẩn. Công ty buộc phải tìm kiếm nhà cung cấp vải mới từ Việt Nam, Hàn Quốc hoặc các nước EU. Điều này làm tăng chi phí sản xuất và đòi hỏi đầu tư lớn vào kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào, gây áp lực lên lợi nhuận ngắn hạn của doanh nghiệp.

III. Giải pháp tận dụng EVFTA nâng cao xuất khẩu của SCAVI Huế

Để tận dụng tối đa lợi ích từ EVFTA, SCAVI Huế cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược. Trước tiên, công ty cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, ưu tiên nhà cung cấp vải trong nước hoặc từ các nước đối tác của EU. Đây là điều kiện tiên quyết để hưởng ưu đãi thuế quan và đáp ứng quy tắc xuất xứ. Thứ hai, SCAVI Huế cần nâng cao năng lực sản xuất và cải tiến chất lượng sản phẩm. Thị trường EU có tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường rất cao. Sản phẩm phải đáp ứng các quy định về hóa chất, nhãn hiệu sinh thái OEKO-TEX và tiêu chuẩn lao động quốc tế. Thứ ba, đầu tư vào công nghệ số hóa và tự động hóa dây chuyền sản xuất. Tài sản cố định của SCAVI Huế tăng từ 146,59 tỷ đồng năm 2018 lên 502,24 tỷ đồng năm 2022, cho thấy định hướng đầu tư đúng đắn. Thứ tư, tăng cường năng lực đội ngũ nhân lực về pháp lý thương mại quốc tế, giúp công ty khai thác đúng và đầy đủ các cam kết trong EVFTA.

3.1. Giải pháp về nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng nội địa

SCAVI Huế cần xây dựng chiến lược phát triển nhà cung cấp vải trong nước lâu dài. Hợp tác với các doanh nghiệp dệt Việt Nam đạt tiêu chuẩn chất lượng EU là hướng đi khả thi. Ngoài ra, khai thác cơ chế cộng gộp xuất xứ với Hàn Quốc trong khuôn khổ EVFTA cũng là giải pháp linh hoạt. Việc đa dạng hóa nguồn cung không chỉ giúp đáp ứng quy tắc xuất xứ mà còn giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng như đã xảy ra trong đại dịch Covid-19 năm 2020.

3.2. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm

SCAVI Huế cần đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 và các chứng nhận sinh thái như OEKO-TEX Standard 100. Đây là yêu cầu bắt buộc để duy trì và mở rộng hợp đồng với các nhà phân phối lớn tại EU. Bên cạnh đó, phát triển năng lực thiết kế và sản xuất theo phương thức ODM thay vì chỉ gia công CMT sẽ giúp tăng giá trị gia tăng. Điều này giúp công ty tăng biên lợi nhuận và giảm phụ thuộc vào đơn hàng gia công đơn thuần.

IV. Kết luận và hàm ý chính sách từ trường hợp SCAVI Huế

Nghiên cứu về tác động của EVFTA đến xuất khẩu may mặc của SCAVI Huế cung cấp nhiều bài học thực tiễn có giá trị. EVFTA là cú hích quan trọng cho ngành dệt may Việt Nam, nhưng lợi ích thực sự chỉ đến với các doanh nghiệp biết chuẩn bị và thích ứng chủ động. SCAVI Huế có lợi thế lớn nhờ mối quan hệ lâu dài với đối tác EU thông qua tập đoàn mẹ tại Pháp. Tuy nhiên, thách thức về quy tắc xuất xứ đòi hỏi nỗ lực chuyển đổi chuỗi cung ứng không nhỏ. Về mặt chính sách, Nhà nước cần tiếp tục hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp dệt – nhuộm nội địa để giải quyết nút thắt nguyên liệu. Đây là điều kiện cần thiết để toàn ngành dệt may Việt Nam tận dụng được ưu đãi từ EVFTA. Đối với các doanh nghiệp may mặc địa phương, mô hình của SCAVI Huế cho thấy việc chủ động đầu tư vào công nghệ, nhân lực và quản trị chất lượng là con đường phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Các doanh nghiệp cần nhìn nhận EVFTA không chỉ là cơ hội thuế quan mà còn là động lực để nâng cấp toàn diện năng lực cạnh tranh.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn xuất khẩu của SCAVI Huế

Trường hợp SCAVI Huế minh chứng rằng doanh nghiệp FDI có năng lực quản trị tốt và mạng lưới đối tác EU sẵn có sẽ hưởng lợi nhanh hơn từ EVFTA. Tuy nhiên, ngay cả với lợi thế đó, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với bài toán chuyển đổi nguồn nguyên liệu phức tạp. Kinh nghiệm này có giá trị tham chiếu quan trọng cho các doanh nghiệp may mặc nội địa Việt Nam đang trong quá trình xây dựng chiến lược xuất khẩu sang thị trường EU trong giai đoạn hậu EVFTA.

4.2. Hàm ý chính sách cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước

Cơ quan quản lý nhà nước cần đẩy mạnh hỗ trợ thông tin về quy tắc xuất xứ và thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ EUR.1 cho doanh nghiệp. Chương trình đào tạo về pháp lý thương mại quốc tế cần được triển khai rộng rãi hơn. Đồng thời, xây dựng các khu công nghiệp dệt – nhuộm đáp ứng tiêu chuẩn môi trường sẽ giúp giải quyết căn bản vấn đề nguyên liệu cho toàn ngành, từ đó tăng tỷ lệ tận dụng ưu đãi EVFTA của dệt may Việt Nam lên mức tương xứng với tiềm năng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Việt Nam đã từng bước tham gia nhiều tổ chức quốc tế cũng như các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới có phạm vi cam kết sâu rộng như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA). Ngành dệt may luôn giữ vị trí tiên phong trong hoạt động xuất khẩu của cả nước, đóng góp hơn 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2022 và đưa Việt Nam vào vị trí thứ 4 trong số các quốc gia xuất khẩu hàng may mặc hàng đầu thế giới (sau Trung Quốc, Ấn Độ và Bangladesh).

Liên minh Châu Âu (EU) là thị trường nhập khẩu dệt may quy mô lớn, chiếm khoảng 34% tổng giá trị nhập khẩu dệt may toàn cầu. Việc EVFTA chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2020 mở ra cơ hội lớn nhờ lộ trình cắt giảm thuế quan và tháo gỡ rào cản thương mại; song song đó, hiệp định cũng đặt ra các thách thức khắt khe về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và các biện pháp phi thuế quan. Đứng trước bối cảnh đó, vấn đề khai thác hiệu quả ưu đãi từ EVFTA để gia tăng kim ngạch xuất khẩu là bài toán cấp thiết của các doanh nghiệp may mặc tại Việt Nam nói chung và trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.

Khóa luận xác định các câu hỏi và mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Những cơ sở lý luận, thực tiễn nào về các hiệp định thương mại tự do ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp?
  2. Hiệp định thương mại tự do EVFTA đóng vai trò như thế nào trong hoạt động xuất khẩu hàng may mặc của Công ty SCAVI Huế sang EU?
  3. EVFTA tác động như thế nào đến xuất khẩu hàng may mặc của Công ty SCAVI Huế thời gian qua?
  4. Giải pháp nào giúp Công ty SCAVI Huế tăng cường xuất khẩu hàng may mặc sang EU theo EVFTA?
• Mục tiêu nghiên cứu:
  • Mục tiêu tổng quát: Trên cơ sở phân tích thực trạng xuất khẩu và tác động của EVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế, đề xuất giải pháp tăng cường xuất khẩu hàng may mặc sang EU của SCAVI Huế theo EVFTA trong thời gian đến.
  • Mục tiêu cụ thể: (1) Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về xuất khẩu hàng hóa và tác động của các hiệp định thương mại tự do đến xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp; (2) Phân tích thực trạng xuất khẩu hàng may mặc và tác động của EVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc sang EU của SCAVI Huế giai đoạn 2018 – 2022; (3) Đề xuất giải pháp tăng cường xuất khẩu hàng may mặc sang EU theo EVFTA của Công ty SCAVI Huế.
• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề liên quan đến tác động của Hiệp định EVFTA đến hoạt động xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Nội dung: Lý luận, thực tiễn, thực trạng xuất khẩu và tác động của EVFTA đến hoạt động xuất khẩu hàng may mặc của Công ty SCAVI Huế; định hướng giải pháp tận dụng hiệp định.
  • Không gian: Công ty SCAVI Huế, địa chỉ tại Khu công nghiệp Phong Điền, thị trấn Phong Điền, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.
  • Thời gian: Dữ liệu thực trạng được thu thập và phân tích trong giai đoạn 2018 – 2022; các giải pháp định hướng phục vụ giai đoạn tiếp theo từ năm 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận kinh tế học quốc tế, thương mại quốc tế và các văn bản quy phạm pháp luật làm nền tảng phân tích:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Lý luận về hàng may mặc, hoạt động xuất khẩu hàng hóa theo Điều 28 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005; các hình thức xuất khẩu (xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu gián tiếp/ủy thác, xuất khẩu tại chỗ theo khoản 1 Điều 86 Thông tư 38/2015/TT-BTC, tạm nhập tái xuất); vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế vĩ mô và doanh nghiệp; các yếu tố tác động đến xuất khẩu (chiến lược phát triển, nhu cầu thị trường nhập khẩu, năng lực sản xuất, cơ sở hạ tầng logistics, tỷ giá hối đoái). Khái niệm, đặc điểm và nội dung cơ bản của FTA (thuế quan, quy tắc xuất xứ, rào cản phi thuế quan TBT/SPS, thương mại dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ).
• Khung cam kết EVFTA: Cấu trúc hiệp định gồm 17 chương, 2 nghị định thư; các quy định về quy tắc xuất xứ mẫu EUR.1, nguyên tắc cộng gộp, quy định an toàn hóa chất REACH, danh mục hóa chất bị hạn chế RSL, tiêu chuẩn kỹ thuật châu Âu CE và kiểm soát chất lượng AQL.
• Phương pháp nghiên cứu:
  • Phương pháp thu thập dữ liệu: Tổng hợp số liệu thứ cấp nội bộ từ các phòng ban chức năng của Công ty SCAVI Huế (Phòng Xuất Nhập Khẩu, Phòng Kế toán – Tài chính, Phòng Hành chính – Nhân sự) và số liệu thứ cấp công bố từ Tổng cục Thống kê, Trung tâm WTO, Ngân hàng Thế giới, Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC).
  • Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Khảo cứu tài liệu, phương pháp so sánh số liệu theo chuỗi thời gian 2018 – 2022, phương pháp thống kê mô tả, phân tích ma trận điểm mạnh – điểm yếu – cơ hội – thách thức (SWOT), tính toán chỉ số lợi thế so sánh biểu lộ (RCA) và tốc độ tăng trưởng bình quân.
  • Phương pháp dự báo: Ứng dụng mô hình hồi quy tuyến tính đơn biến theo thời gian dạng $y = a + bt$ kết hợp phương pháp bình phương bé nhất (OLS) để dự báo kim ngạch xuất khẩu năm 2023 trên phần mềm Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học về hiệp định thương mại tự do và tác động của hiệp định thương mại tự do đến xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp

Chương 1 khái quát các công trình nghiên cứu trong nước (Vũ Thanh Hương và Nguyễn Thị Minh Phương 2016; Trần Viết Long và Mai Xuân Hợi 2018; Nguyễn Tiến Hoàng và Phạm Văn Phúc Tân 2020; Trần Thị Thu Hương và Phạm Tiến Mạnh 2021) và quốc tế (Petra Dünhaupt 2017; Sheng Lu 2018; Bernhard Tröster và Jan Grumiller 2019) về tác động của EVFTA và các hiệp định thương mại đối với dệt may.

Tác giả phân tích lý luận về phân loại hàng may mặc (theo kiểu dáng, mục đích sử dụng, phong cách, chất liệu, phân khúc thị trường, mùa), vai trò của dệt may trong tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế, đồng thời làm rõ 4 hình thức xuất khẩu và hệ thống các nhân tố ảnh hưởng. Nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ giữa biến động tỷ giá hối đoái và kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 1995 – 2022.

Về phương diện thực tiễn, ngành dệt may Việt Nam năm 2022 đạt kim ngạch 40,3 tỷ USD (chiếm 10,85% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước), trong đó hàng may mặc chiếm hơn 80%. Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA) của ngành may mặc Việt Nam giai đoạn 2018 – 2022 luôn duy trì ở mức cao trên 2 (năm 2021 đạt 3,42 và năm 2022 đạt 3,49), khẳng định lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế.

Năm	Hoa Kỳ	EU	Nhật Bản	Hàn Quốc	Trung Quốc	Tổng cộng
2018	13,70	4,10	3,81	3,30	1,54	26,45
2019	14,85	4,26	3,99	3,35	1,59	28,04
2020	13,81	3,08	3,53	2,85	1,37	24,42
2021	16,09	3,25	3,24	2,95	1,34	26,87
2022	17,36	4,38	4,07	3,31	1,20	30,32

(Đơn vị: Tỷ USD. Nguồn: Khóa luận tổng hợp từ số liệu của Trung tâm WTO)

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, ngành dệt may sở hữu 300 dây chuyền sản xuất, 500.000 cọc sợi với 50 doanh nghiệp hoạt động tại 6 khu công nghiệp (KCN Phong Điền, KCN Phú Bài...), đóng góp khoảng 75% giá trị xuất khẩu toàn ngành của tỉnh. Tỉnh đề ra mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dệt may bình quân 9% – 11%/năm. Đồng thời, tác giả đúc kết kinh nghiệm thích ứng EVFTA từ Tổng công ty May Hưng Yên (chuyển sang FOB, tận dụng quy tắc cộng gộp vải Hàn Quốc), Công ty TNHH Dệt Phú Thọ (liên kết chuỗi cung ứng vải nội địa) và Tập đoàn Dệt May Việt Nam - Vinatex (nâng tỷ lệ nội địa hóa vải nhằm đáp ứng tiêu chí xuất xứ từ vải trở đi).

Chương 2: Phân tích thực trạng tác động của hiệp định EVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế

Chương này đi sâu khảo sát Công ty SCAVI Huế – thành viên của Tập đoàn Financière B’Lao (Pháp). Công ty được cấp phép năm 2005, đi vào hoạt động ngày 27/03/2008 tại KCN Phong Điền, do ông Trần Văn Mỹ làm đại diện. Đến nay, công ty vận hành 3 nhà máy với quy mô hơn 6.500 nhân sự (nhà máy 3 khánh thành năm 2016 có vốn đầu tư 5 triệu USD, diện tích 35.000 m2, 40 dây chuyền may). Mô hình kinh doanh của công ty kết hợp Sourcing và Outsourcing, tập trung vào các mặt hàng nội y (bras, panties, sleepwear), đồ bơi và trang phục trẻ em. Khách hàng truyền thống lớn của công ty tại EU gồm Decathlon, La Redoute SA, Dim France SAS (Pháp), Arena, Inticom, GA Operations, Lovable Italy S.p.A (Ý), Hennes & Mauritz (Thụy Điển).

Năng lực sản xuất của SCAVI Huế duy trì trên 90 triệu sản phẩm/năm. Trong giai đoạn 2020 – 2022, sản lượng có sự điều chỉnh cơ cấu do thị trường dịch chuyển sau dịch bệnh:

STT	Chủng loại sản phẩm	2020 (triệu cái)	2021 (triệu cái)	2022 (triệu cái)	Tăng trưởng 2021/2020 (%)	Tăng trưởng 2022/2021 (%)
1	Áo khoác, áo bó, thun, chui đầu, bra nữ	8,03	9,02	10,36	12,32	14,54
2	Quần dài, quần short nam, nữ	6,31	6,50	7,04	3,01	8,24
3	Bộ đồ ngủ nữ	3,46	3,61	10,33	4,33	185,77
4	Quần, áo bơi nữ	4,64	4,84	5,53	4,18	14,35
5	Quần, áo bơi nam	5,64	5,93	6,88	5,10	15,93
6	Quần, áo trẻ em	6,45	6,52	12,04	1,07	84,53
7	Quần lót nam	5,63	5,74	10,34	1,83	80,24
8	Quần lót nữ	6,32	6,52	10,34	3,18	58,44
9	Khẩu trang	45,03	40,13	10,32	-10,89	-74,27
10	Chủng loại khác	1,72	1,55	11,19	-9,92	620,48
	Tổng cộng	93,26	90,37	94,33	-3,10	4,38

(Nguồn: Phòng Xuất Nhập Khẩu Công ty SCAVI Huế)

Về năng lực tài chính và tài sản, công ty ghi nhận sự tăng trưởng liên tục về quy mô nguồn vốn nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng phân xưởng và đầu tư công nghệ:

Chỉ tiêu tài chính	2018	2019	2020	2021	2022
Tổng nguồn vốn (tỷ đồng)	1.198,33	1.549,09	1.737,27	2.017,60	2.250,82
Nợ phải trả (tỷ đồng)	799,57	1.062,25	1.206,68	1.413,95	1.529,21
Vốn chủ sở hữu (tỷ đồng)	398,76	486,83	530,59	603,65	721,61
Hệ số Nợ/Vốn chủ sở hữu (D/E)	2,00	2,18	2,27	2,34	2,12
Tài sản ngắn hạn (tỷ đồng)	–	–	–	–	1.642,75
Khoản phải thu ngắn hạn (tỷ đồng)	578,72	706,19	835,87	955,70	1.134,97
Hàng tồn kho (tỷ đồng)	317,12	369,57	341,21	334,34	307,48
Tài sản dài hạn (tỷ đồng)	168,48	314,92	390,50	525,96	608,07
Tài sản cố định (tỷ đồng)	146,59	276,74	350,01	438,40	502,24

(Nguồn: Phòng Kế toán – Tài chính Công ty SCAVI Huế)

Hệ số D/E duy trì ở mức cao phản ánh đặc thù ngành dệt may khi mở rộng tài sản cố định và đầu tư nhà máy mới (như dự án SCAVI MED), sau đó giảm nhẹ về mức 2,12 vào năm 2022 khi công ty tăng tích lũy vốn chủ sở hữu.

Tác giả phân tích cụ thể tác động của EVFTA đến công ty:

• Tác động tích cực: Lợi thế cắt giảm thuế quan theo lộ trình giúp sản phẩm nâng cao tính cạnh tranh so với các đối thủ; gia tăng sản lượng xuất khẩu các mặt hàng thế mạnh sang các đối tác EU; hỗ trợ công ty tăng cường áp dụng chứng nhận xuất xứ C/O mẫu EUR.1.
• Tác động tiêu cực và thách thức: Yêu cầu xuất xứ khắt khe (tiêu chí "từ vải trở đi") buộc doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng; rào cản kỹ thuật và các quy định về hóa chất, môi trường, lao động của EU đòi hỏi chi phí tuân thủ lớn.

Chương 3: Định hướng mục tiêu và giải pháp tăng cường xuất khẩu hàng may mặc sang EU của Công ty SCAVI Huế theo hiệp định EVFTA

Dựa trên kết quả thực trạng, tác giả thiết lập ma trận SWOT và xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính OLS để dự báo kim ngạch xuất khẩu năm 2023. Mô hình dự báo xác lập xu thế tăng trưởng của tổng kim ngạch và kim ngạch xuất khẩu sang EU dựa trên chuỗi số liệu 2018 – 2022.

Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng định hướng xuất khẩu và đề xuất 8 nhóm giải pháp mang tính nghiệp vụ cụ thể cho SCAVI Huế:

1. Nâng cao chất lượng hàng hóa và xuất khẩu theo tiêu chuẩn EVFTA: Tăng cường kiểm soát quy trình AQL độc lập, chuẩn hóa kỹ thuật chuyền may.
2. Nghiên cứu, tuân thủ quy tắc xuất xứ và quy định kỹ thuật: Đáp ứng tiêu chí C/O mẫu EUR.1, kiểm soát tiêu chuẩn an toàn hóa chất theo REACH và danh mục RSL của thị trường EU.
3. Tận dụng cơ hội giảm thuế quan: Nắm vững biểu cam kết cắt giảm thuế từng dòng hàng để đàm phán hợp đồng thương mại có lợi.
4. Mở rộng thị trường và mạng lưới khách hàng tại các nước thành viên EU: Khai thác thêm các thị trường tiềm năng ngoài Pháp, Ý, Thụy Điển.
5. Tăng cường khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu và duy trì nguồn cung ổn định: Tìm kiếm các nhà cung ứng vải đáp ứng tiêu chí cộng gộp xuất xứ trong hiệp định.
6. Hợp tác và liên kết quốc tế: Tăng cường kết nối trực tiếp với các đầu mối xuất nhập khẩu lớn tại EU.
7. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D): Đổi mới mẫu mã thiết kế, nâng tỷ trọng mô hình ODM bên cạnh hình thức gia công thuần túy.
8. Tối ưu hóa quy trình thủ tục và nộp hồ sơ hải quan: Ứng dụng công nghệ thông tin để rút ngắn thời gian thông quan hàng xuất khẩu.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính kèm số liệu văn bản:
  • Hệ thống hóa biến động kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc Việt Nam sang 5 thị trường lớn, trong đó thị trường EU phục hồi từ 3,08 tỷ USD (năm 2020) lên 4,38 tỷ USD (năm 2022).
  • Tính toán chỉ số RCA của ngành may mặc Việt Nam, ghi nhận mức tăng từ 2,93 (năm 2020) lên 3,42 (năm 2021) và 3,49 (năm 2022).
  • Xác định thực trạng sản xuất và cơ cấu tài chính của SCAVI Huế: sản lượng sản xuất năm 2022 đạt 94,33 triệu sản phẩm; tổng tài sản và tổng nguồn vốn tăng trưởng đạt 2.250,82 tỷ đồng năm 2022; tài sản cố định đạt 502,24 tỷ đồng.
  • Xác lập mô hình dự báo hồi quy tuyến tính OLS chuỗi thời gian 5 mẫu (2018 – 2022) dự báo kim ngạch xuất khẩu của SCAVI Huế và xuất khẩu sang EU trong năm 2023.
• Giải pháp và kiến nghị đề xuất: Hệ thống hóa 8 giải pháp chuyên sâu từ khâu kiểm soát quy tắc xuất xứ C/O mẫu EUR.1, liên kết chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu, tuân thủ rào cản kỹ thuật REACH/RSL, nâng cao tỷ trọng thiết kế mẫu mã đến rút ngắn thủ tục hải quan xuất nhập khẩu.
• Đóng góp của khóa luận: Cung cấp bức tranh thực tế có căn cứ dữ liệu về tác động hai chiều của EVFTA đối với một doanh nghiệp dệt may FDI quy mô lớn cụ thể tại miền Trung (SCAVI Huế), kết hợp giữa phân tích số liệu tài chính doanh nghiệp và chính sách thương mại quốc tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận: Do khó khăn trong việc tiếp cận nguồn số liệu chuỗi thời gian dài hạn từ nội bộ doanh nghiệp, mô hình dự báo hồi quy tuyến tính OLS chỉ thực hiện trên cỡ mẫu 5 năm (2018 – 2022, 5 quan sát). Điều này chưa đạt ngưỡng tối thiểu theo yêu cầu lý thuyết thống kê thông thường (chuỗi thời gian chuẩn cần từ 30 quan sát trở lên để đảm bảo độ tin cậy thống kê tối ưu).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu khi có điều kiện tiếp cận dữ liệu xuất nhập khẩu chi tiết của doanh nghiệp qua nhiều năm hơn sau khi EVFTA đi vào giai đoạn cắt giảm thuế sâu; mở rộng phạm vi khảo sát sang các doanh nghiệp dệt may khác trong tỉnh Thừa Thiên Huế để so sánh hiệu quả tận dụng hiệp định.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên các ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế, Quản trị kinh doanh khi thực hiện đồ án, khóa luận về tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đến doanh nghiệp xuất khẩu.
• Cán bộ quản lý và nhân viên tại các bộ phận Xuất Nhập Khẩu, Kế hoạch, Quản lý chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp may mặc trong việc tra cứu thực tế áp dụng quy tắc xuất xứ C/O mẫu EUR.1, rào cản kỹ thuật và lộ trình ưu đãi thuế quan theo EVFTA.
• Các nhà nghiên cứu kinh tế địa phương quan tâm đến thực trạng ngành công nghiệp hỗ trợ và xuất khẩu dệt may tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu số liệu của Công ty SCAVI Huế trong giai đoạn nào và mô hình kinh doanh chính của doanh nghiệp là gì?
Khóa luận phân tích số liệu thực trạng của Công ty SCAVI Huế trong giai đoạn 5 năm từ 2018 đến 2022. Doanh nghiệp hoạt động theo mô hình Sourcing và Outsourcing, đảm nhận từ khâu thiết kế mẫu mã, tìm kiếm nguyên phụ liệu, sản xuất đến đóng gói và xuất khẩu các dòng sản phẩm nội y, đồ bơi, đồ mặc nhà và đồ trẻ em.

2. Tình hình biến động nguồn vốn và hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu (D/E) của SCAVI Huế giai đoạn 2018 – 2022 được ghi nhận như thế nào?
Tổng nguồn vốn của công ty tăng liên tục từ 1.198,33 tỷ đồng (năm 2018) lên 2.250,82 tỷ đồng (năm 2022). Hệ số D/E duy trì ở mức cao: 2,00 (năm 2018), tăng lên 2,18 (năm 2019), 2,27 (năm 2020), đạt đỉnh 2,34 (năm 2021) do doanh nghiệp đầu tư máy móc cho đơn hàng khẩu trang và xây dựng nhà máy SCAVI MED, sau đó giảm xuống 2,12 vào năm 2022.

3. Cơ cấu sản lượng sản xuất của công ty có chuyển dịch ra sao giữa năm 2020 và 2022?
Tổng sản lượng sản xuất đạt 93,26 triệu cái năm 2020, giảm xuống 90,37 triệu cái năm 2021 và phục hồi lên 94,33 triệu cái năm 2022. Đáng chú ý, sản lượng khẩu trang giảm mạnh từ 45,03 triệu cái (năm 2020) xuống còn 10,32 triệu cái (năm 2022, giảm 74,27% so với 2021). Ngược lại, các sản phẩm cốt lõi tăng trưởng mạnh trong năm 2022: bộ đồ ngủ nữ tăng 185,77% (đạt 10,33 triệu cái), quần lót nam tăng 80,24% (đạt 10,34 triệu cái), quần lót nữ tăng 58,44% (đạt 10,34 triệu cái).

4. Khóa luận sử dụng phương pháp định lượng nào để dự báo kim ngạch xuất khẩu và hạn chế của mô hình là gì?
Tác giả sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính đơn biến $y = a + bt$ kết hợp phương pháp bình phương bé nhất (OLS) để dự báo kim ngạch xuất khẩu năm 2023. Hạn chế của mô hình là cỡ mẫu chuỗi thời gian chỉ gồm 5 quan sát (từ năm 2018 đến 2022) do hạn chế trong việc tiếp cận dữ liệu nội bộ của doanh nghiệp, trong khi yêu cầu lý thuyết thống kê tối ưu cần chuỗi 30 quan sát.

5. Khóa luận đề xuất bao nhiêu nhóm giải pháp cho Công ty SCAVI Huế nhằm tăng cường xuất khẩu sang EU theo EVFTA?
Tác giả đề xuất 8 nhóm giải pháp gồm: Nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn EVFTA; nghiên cứu tuân thủ quy tắc xuất xứ và rào cản kỹ thuật; tận dụng cơ hội giảm thuế quan; mở rộng thị trường khách hàng EU; tăng cường tiếp cận nguồn nguyên phụ liệu ổn định; hợp tác quốc tế với các đầu mối EU; đầu tư vào nghiên cứu phát triển (R&D); tối ưu hóa quy trình thủ tục hồ sơ hải quan.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Ngọc Vy đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về hiệp định thương mại tự do và hoạt động xuất khẩu dệt may. Công trình phản ánh trung thực bức tranh hoạt động sản xuất, tài chính và xuất khẩu của Công ty SCAVI Huế sang thị trường EU giai đoạn 2018 – 2022 dưới tác động của hiệp định EVFTA. Các phát hiện thực nghiệm và hệ thống 8 nhóm giải pháp đề xuất có tính ứng dụng thực tiễn cao, hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp may mặc trong việc tối ưu hóa lợi ích từ các cam kết thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TƯ DO ĐÉN XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu trong và ngoài nước 1.1 Trong nước Bắt đầu từ thời gian mà Việt Nam và EU quyết định khởi động đàm phán về EVFTA, sự kiện này vẫn luôn là mối quan tâm lớn từ phía cách doanh nghiệp và từ phía các bên liên quan ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp từ hiệp định này. Chính vì thế, đã có nhiều công trình ra đời: Năm 2016,Vũ Thanh Hương và Nguyễn Thị Minh Phương đã công bố công trình: “Đánh giá tác động theo ngành của Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam: Sử dụng các chỉ số thương mại”. Nghiên cứu tập trung vào sử dụng các chỉ số thương mại để minh họa cho tác động EVFTA đến các ngành kinh tế. Các chỉ số được sử dụng trong bài nghiên cứu bao gồm giá trị, tỷ trọng xuất nhập khẩu, chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA), chỉ số chuyên môn hóa xuất khẩu (ES).

Tác giả sử dụng những chỉ số này không chỉ để mô tả và so sánh hoạt động xuất nhập khẩu qua từng giai đoạn mà chỉ số này còn phản ánh thực trạng và xu hướng của quan hệ thương mại hai chiều Việt Nam – EU 2. Năm 2018, Trần Viết Long và Mai Xuân Hợi đã cho ra đời công trình: “Tác động của hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đối với ngành xuất khẩu dệt may ở tỉnh Thừa Thiên Huế”. Nghiên cứu này phân tíc những tác động của hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU đối với ngành dệt may xuất khẩu của tỉnh Thừa Thiên Huế với mục tiêu là đánh giá một cách toàn diện và có chiều sâu về những ảnh hưởng của việc thực thi EVFTA đến ngành dệt may tỉnh Thừa Thiên Huế, từ đó đề xuất một số giải pháp cụ thể giúp các doanh nghiệp dệt may trong địa bàn nhận thức và khai thác hiệu quả các ưu đãi thương mại đối với ngành Dệt may mà EVFTA mang lại 4. Năm 2020, Nguyễn Tiến Hoàng và Phạm Văn Phúc Tân đã công bố nghiên cứu: “Tác động của hiệp định EVFTA đến xuất khẩu mặt hàng thủy sản của Việt Nam sang thị trường EU”.

Bằng việc sử dựng phương pháp nghiên cứu phân tích định lượng, nghiên cứu cho thấy những tác động về mặt định lượng của Hiệp định thương mại tự SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Vy 6 Khóa luận cuối khóa GVHD: PGS.TS Phan Văn Hòa do EVFTA đến tăng trưởng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang EU thông qua mô hình SMART. Kết quả phân tích chỉ ra răng kim ngạch thủy sản của Việt Nam sẽ gia tăng khi EVFTA bắt đầu có hiệu lực, từ đó đề xuất một số hàm ý nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu thủy sản trong giai đoạn tới 1. Năm 2021, Trần Thị Thu Hương và Phạm Tiến Mạnh đã cho ra đời nghiên cứu: “Nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh hiệp định EVFTA”. Bài nghiên cứu phân tích những cơ hội và thách thức mà EVFTA đem lại cho các doanh nghiệp ngành dệt may của Việt Nam.

Ngoài ra, nghiên cứu thực nghiệm còn được áp dụng để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này, từ đó tìm ra giải pháp giúp họ nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh hiệp định bắt đầu có hiệu lực 3 .