Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY 1. Một số vấn đề lý luận về xuất khẩu 1. Khái niệm xuất khẩu Hoạt động thương mại quốc tế là quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa quốc gia này với quốc gia khác hoặc là sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ và các yếu tố sản xuất gữa các tổ chức cá nhân trong nước với các đối tác nước ngoài.
Thương mại quốc tế góp phần thúc đẩy các mối quan hệ quốc tế và là nhân tố quan trọng giúp một quốc gia phát triển và hội nhập. Trong đó, xuất khẩu là một phần quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế. Xuất khẩu là một cụm từ khá quen thuộc với nhiều người, kể cả người không thuộc khối ngành kinh tế. Chúng ta thường hiểu xuất khẩu là hành động bán hàng hóa và dịch vụ sang các quốc gia khác, nó không phải là hành vi bán hàng riêng lẻ mà là hệ thống bán hàng có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ổn định và từng bước nâng cao mức sống của nhân dân.
Mở rộng xuất khẩu để tăng thu ngoại tệ, tạo điều kiện cho nhập khẩu và thúc đẩy các ngành kinh tế hướng theo xuất khẩu, khuyến khích các thành phần kinh tế mở rộng xuất khẩu nhằm giải quyết công ăn việc làm cho nhân dân. Còn theo giáo trình “Quản trị xuất nhập khẩu” – Đoàn Thị Hồng Vân (NXB Lao Động – Xã Hội, 2010), thì xuất khẩu là “ việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Khoản 1 điều 28 bộ Luật Thương Mại năm 2005 quy định: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ quốc gia hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ quốc gia được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Tóm lại, xuất khẩu là hình thức một nước bán hàng hoá, dịch vụ cho một quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán. Tiền tệ sử dụng thanh toán có thể là nội tệ của một trong hai nước tham gia vào hoạt động xuất khẩu cũng có thể là ngoại tệ mạnh mà hai nước chọn làm đồng tiền thanh toán.
Các hình thức xuất khẩu Trên thị trường thế giới, các nhà buôn giao dịch với nhau theo những cách thức nhất định. Ứng với mỗi phương thức xuất khẩu, sẽ có những đặc điểm riêng, cách thức tiến hành riêng. Sau đây là những hình thức xuất khẩu: 4 a. Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là hoạt động bán hàng trực tiếp của công ty cho các khách hàng của mình ở nước ngoài.
Hai hình thức chủ yếu mà công ty sử dụng để thâm nhập thị trường quốc tế thông qua xuất khẩu trực tiếp là: đại lý bán hàng, đại lý phân phối. - Đại lý bán hàng: Là hình thức bán hàng mà người bán không mang danh nghĩa của mình mà lấy danh nghĩa của người khác (người ủy thác) nhằm nhận lương và một số hoa hồng trên cơ sở giá trị hàng hóa bán được. Do đó họ không phải chịu trách nhiệm chính về mặt pháp lý. Nhưng trên thực tế, đại diện bản hàng hoạt động như một nhân viên bán hàng của công ty của thị trường nước ngoài.
Công ty đã ký với khách hàng tại thị trường nước đó. - Đại lý phân phối là người mua hàng hóa, dịch vụ của công ty để bán theo kênh tiêu thụ ở khu vực mà công ty phần đinh. Công ty không chỉ phạm vi, kênh phân phối ở thị trưởng nước ngoài. Còn đại lý phân phối sẽ chịu trách nhiệm toàn bỏ rủi ro liên quan đến việc ban lung ở thị trường đã phân định và thu Ân thuận từ chênh lệch giữa giá mua và giá bán.
Xuất khẩu gián tiếp Là hoạt động bán hàng hóa và dịch vụ của công ty ra nước ngoài thông qua trung gian. Các trung gian mua bán không chiếm hữu hàng hóa của công ty mà trợ giúp công ty xuất khẩu hàng hóa sang thị trường nước ngoài. Các trung gian xuất khẩu như: đại lý, công ty quản lý xuất nhập khẩu và công ty kinh doanh xuất nhập khẩu. Gia công thuê cho nước ngoài và thuê nước ngoài gia công Gia công quốc tế là một hình thức cần thiết trong điều kiện phát triển của phân công lao động quốc tế và do sự khác biệt về điều kiện tái sản xuất giữa các quốc gia.
Nó được phân chia thành hai loại hình chủ yếu tùy theo vai trò của bên đặt hàng và bên nhận gia công. Khi trình độ phát triển của một quốc gia càng cao thì nên chuyển qua hình thức thuê nước ngoài gia công cho mình. Hoạt động gia công mang tính chất công nghiệp nhưng chu kỳ gia công thì rất ngắn, đầu vào và đầu ra của nó gắn liền với thị trường nước ngoài nên nó được coi là một bộ phận của hoạt động ngoại thương. Tái xuất khẩu Trong hoạt động tái xuất khẩu người ta tiến hành nhập khẩu tạm thời hàng hóa từ bên ngoài vào sau đó lại tiến hành xuất khẩu qua một nước thứ ba.
Như vậy ở đây có cả hoạt động mua và bán nên mức rủi ro có thể lớn và lợi nhuận có thể cao. Xuất khẩu tại chỗ Trong trường hợp này hàng hóa và dịch vụ có thể chưa vượt qua ngoài biên giới quốc gia nhưng ý nghĩa kinh tế của nó tương tự như hoạt động xuất khẩu. Đó là việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho các ngoại giao đoàn, cho khách du lịch quốc tế… Hoạt động xuất khẩu tại chỗ có thể đạt được hiệu quả cao do giảm bớt chi phí bao bì đóng gói, chi phí bảo quản, chi phí vận tải, thời gian thu hồi vốn nhanh, trong khi vẫn có thể thu được ngoại tệ. Xuất khẩu theo nghị định thư Xuất khẩu theo nghị định thư là hình thức xuất khẩu hàng hóa theo chương trình đã được ký kết theo nghị định thư của hai chính phủ và thường là chương trình trả nợ giữa hai chính phủ.
Hình thức này đảm bảo khả năng thanh toán. Vai trò của xuất khẩu Đối với nền kinh tế thế giới Xuất khẩu có vai trò quan trọng cho sự phát triển nền kinh tế thế giới. Các quốc gia khác nhau có những thế mạnh và hạn chế riêng. Các nước tiến hành trao đổi mua bán để phát triển kinh tế, trong đó mua những sản phẩm mà đất nước sản xuất khó khăn và bán các loại hàng hóa, dịch vụ mà việc sản xuất trong nước có lợi thế để khai thác hết được tiềm năng, tạo sự cân bằng trong sản xuất và tiêu dùng và giảm thiệt hại từ những hạn chế của mình.
Thông qua hoạt động xuất khẩu, các quốc gia tham gia vào phân công lao động quốc tế và tập trung vào sản xuất hàng hóa và dịch vụ mà minh có lợi thế. Xét trên tổng thể nền kinh tế thế giới thì chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu sẽ làm cho việc sử dụng và phân bổ nguồn lực có hiệu quả hơn và tổng sản phẩm xã hội của toàn thế giới sẽ tăng lên. Ngoài ra, hoạt động xuất khẩu cũng góp phần tạo ra mối các mối hệ quốc tế bền chặt giữa các quốc gia. Quan Đối với nền kinh tế trong nước Xuất khẩu tạo nguồn vốn ngoại tệ lớn, góp phần quan trọng trong cải thiện cán cân thanh toán, tăng dụ từ ngoại tệ, tủ đó tạo nguồn vốn cho nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ để phát triển kinh tế - xã hội.
Thông qua hoạt động xuất khẩu, đất nước có thể phát huy được những lợi thế so sánh, sử dụng nguồn lực để trao đổi công nghệ tiên tiến, góp phần đẩy mạnh quy mô sản xuất nhiều ngành nghề. Bên cạnh đó, xuất khẩu giúp nhanh chóng chuyển đổi cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Giúp tăng tổng sản phẩm xã hội và tạo phản ứng bày chuyển cho các ngành dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu phát triển như bảo hiểm, hàng hai, thông tin liên lạc quốc tế, dịch vụ tài chính, đầu tư. 6 Xuất khẩu và nhập khẩu có mối quan hệ chặt chẽ.
vừa là điều kiện, vừa là tiền để của nhau xuất khẩu để nhập khẩu nhập khẩu để phát triển xuất khẩu. Trong kinh doanh quốc tế, xuất khẩu không chỉ để thủ ngoại tệ mà còn còn nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của các loại hàng hóa, dịch vụ, tăng trưởng kinh tế, tích lũy ngoại tệ và hưởng lớn xuất siêu Xuất khẩu có tác động tích cực đối với việc giải quyết việc làm, cải thiện dời sống nhân dân. Muốn phát triển xuất khẩu thì cần tận dụng được lợi thế về lao động để giảm bớt giá thành sản phẩm, thời gian sản sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh cho các sản phẩm xuất khẩu của đất nước minh. Ngược lại, khi xuất khẩu phát triển, người lao động có nhiều cơ hội trong tìm kiếm việc làm, được đào tạo và nâng cao tay nghề chất lượng cao để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của các thị trường tiềm năng.
Hoạt động xuất khẩu hàng hóa là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy mối quan hệ quốc tế của đất nước. Xuất khẩu giúp môi trường toàn cầu mở rộng tỉnh cạnh tranh, đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn có những thích nghi và đồi mới phù hợp, đáp ứng nhu cầu thị trường. Đây là cơ sở vững chắc để xây dựng mới quan hệ kinh tế đối ngoại của quốc gia và kéo theo sự phát triển các mối quan hệ về chính trị, du lịch, vận tải. Đối với doanh nghiệp Thông qua hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp có cơ hội được tham gia vào cuộc cạnh tranh thị trường thế giới về giá cả và chất lượng.
Xuất khẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn đổi mới và hoàn thiện công tác quản lý sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và hạ giá hành sản phẩm. Đối với các doanh nghiệp vừa sản xuất vừa chế biến, khi tham gia xuất khẩu sẽ phải luôn chủ động nguồn nguyên liệu chế biến, tử đó nâng cao khả năng tự chủ và giảm sự phụ thuộc vào bên ngoài giúp giá hàng hóa cạnh tranh hơn nhờ chi phí đầu vào giảm. Khi xuất khẩu các doanh nghiệp có cơ hội để mở rộng thị trường, mở rộng sản xuất, thu hút vốn đầu tư, được tiếp cận với hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại và học hỏi nhiều kinh nghiệm từ những nước phát triển.