Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết về thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa Chương 3: Phân tích thực trạng thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm CaCO3 Filler Masterbatch sang thị trường châu Âu của Công ty Cổ phần khoáng sản GCC Chương 4: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm CaCO3 Filler Masterbatch sang thị trường châu Âu của Công ty Cổ phần khoáng sản GCC. 7 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 2. Các lý thuyết về xuất khẩu 2. Khái niệm xuất khẩu Theo khoản 1 Điều 28 của Luật Thương mại số 36/2005/QH11: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.
Theo giáo trình Thương mại quốc tế của Feenstra and Taylor (2010): “Các quốc gia mua và bán hàng hóa, dịch vụ từ nhau. Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác”. Theo giáo trình Thương mại quốc tế - Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh của Đinh Thị Liên và cộng sự (2011): “Hoạt động thương mại hàng hóa là lĩnh vực hoạt động xuất hiện đầu tiên trong thương mại quốc tế, phát triển không ngừng và vẫn là hình thức hoạt động phổ biến và quan trọng nhất hiện nay.” Theo Luật thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 06 năm 2005 của Quốc hội nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì xuất khẩu được định nghĩa như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.
Như vậy, tổng hợp từ các khái niệm trên, đứng dưới góc độ doanh nghiệp thì “xuất khẩu” có thể hiểu đơn giản thì là hoạt động trao đổi hàng hoá và dịch vụ của một doanh nghiệp quốc gia này với phần còn lại của thế giới thông qua hoạt động mua bán nhằm mục đích lợi nhuận. Đặc điểm của xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu có những đặc điểm sau: - Dòng lưu chuyển hàng hóa xuất khẩu Dòng lưu chuyển hàng hóa xuất khẩu được thực hiện theo hai giai đoạn là thu mua hàng hóa hoặc sản xuất hàng hóa trong nước và xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. - Hoạt động xuất khẩu bao gồm nhiều đối tượng tham gia Hoạt động xuất khẩu bao gồm hai hay nhiều bên tham gia, trong đó phải có ít nhất một bên thuộc địa phận quốc tế. Đây cũng chính là lý do khi thực hiện hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp xuất khẩu thường gặp nhiều khó khăn hơn so với kinh doanh nội địa bởi vì có sự khác biệt giữa nền kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… của các quốc gia.
- Đối tượng của hoạt động xuất khẩu rất đa dạng Theo Lợi thế so sánh của David Ricardo, mỗi quốc gia đều có những lợi thế trong việc sản xuất sản phẩm này nhưng không có lợi thế trong sản xuất sản phẩm khác. Do đó, các quốc gia thường xuất khẩu những mặt hàng thuộc thế mạnh của nền sản xuất trong nước, ví dụ như hàng hóa tiêu dùng, dịch vụ, trang thiết bị, máy móc, lao động… - Hoạt động xuất khẩu ẩn chứa nhiều rủi ro Không giống như kinh doanh nội địa, hoạt động xuất khẩu hàm chứa nhiều rủi ro do hoạt động xuất khẩu diễn ra trên phạm vi quốc tế. Đồng thời, thời gian vận chuyển hàng hóa lâu hơn do khoảng cách địa lý và việc sử dụng các phương tiện vận tải đa dạng (tàu biển, tàu hỏa, máy bay…), các giấy tờ, thủ tục hải quan xuất khẩu… Đặc biệt, khi có tranh chấp hay kiện tụng xảy ra, hoạt động xuất khẩu thậm chí có thể kéo dài tới vài năm. 9 Tất cả những đặc điểm trên đã tạo ra nét đặc thù và phức tạp của hoạt động xuất khẩu, đòi hỏi các doanh nghiệp phải nghiên cứu và nắm vững thị trường xuất khẩu.
Đồng thời, các doanh nghiệp cũng phải có kế hoạch kỹ lưỡng nhằm giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu. Vai trò của hoạt động xuất khẩu 2. Vai trò đối với doanh nghiệp Xuất khẩu là một trong những chiến lược để các doanh nghiệp thực hiện kế hoạch phát triển, mở rộng thị trường của mình. Thứ nhất, thông qua xuất khẩu, các doanh nghiệp trong nước có điều kiện tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả, chất lượng.
Những yếu tố này đòi hỏi các doanh nghiệp phải hình thành một cơ cấu sản xuất phù hợp với thị trường, luôn luôn đổi mới và hoàn thiện công tác quản lý kinh doanh, đồng thời có vốn để tiếp tục đầu tư vào sản xuất, luôn sẵn sàng đổi mới để theo kịp sự phát triển chung của thế giới. Xuất khẩu khuyến khích phát triển các mạng lưới kinh doanh của doanh nghiệp, chẳng hạn như hoạt động đầu tư, nghiên cứu và phát triển, các hoạt động sản xuất, marketing cũng như sự phân phối và mở rộng kinh doanh Thứ hai, doanh nghiệp có thể mang lại lợi ích cho xã hội nhiều hơn thông qua sản xuất hàng xuất khẩu do hoạt động này thu hút nhiều lao động, tạo thu nhập ổn định. Ở các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa xuất khẩu, thu nhập của công nhân, nhân viên thường ở mức cao hơn. Đồng thời, xuất khẩu tạo ra thu nhập để nhập khẩu vật tư, tư liệu sản xuất, vật phẩm tiêu dùng phục vụ cho sản xuất cũng như đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.
Thứ ba, xuất khẩu tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng thị trường, mở rộng quan hệ kinh doanh với các bạn hàng trong và ngoài nước, trên cơ sở cả hai bên đều có lợi. Vì vậy vừa giúp doanh nghiệp tăng được doanh số và lợi nhuận, đồng thời chia sẻ 10 được rủi ro mất mát trong hoạt động kinh doanh, tăng cường uy tín kinh doanh của công ty. Vai trò đối với sự phát triển của đất nước Thứ nhất, xuất khẩu tạo nguồn vốn ngoại tệ quan trọng để đảm bảo nhu cầu nhập khẩu, cải thiện cán cân thanh toán. Xuất khẩu và nhập khẩu trong thương mại quốc tế vừa là điều kiện vừa là tiền đề của nhau, xuất khẩu để nhập khẩu, nhập khẩu để đẩy mạnh xuất khẩu.
Muốn như vậy ta phải có số vốn rất lớn để nhập khẩu các máy móc, trang thiết bị, kỹ thuật, công nghệ tiên tiến. Nguồn vốn để nhập khẩu có thể được hình thành từ các nguồn như: xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ, vay nợ, viện trợ, đầu tư nước ngoài, thu từ hoạt động du lịch, dịch vụ, ngân hàng.Tầm quan trọng của vốn đầu tư nước ngoài thì không ai có thể phủ nhận được, song việc huy động chúng không phải dễ dàng. Có thể thấy rằng, nguồn vốn quan trọng nhất để nhập khẩu của đất nước chính là xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ. Xuất khẩu quyết định quy mô và tốc độ tăng trưởng của nhập khẩu, đồng thời cũng bảo đảm trả được các khoản đi vay, viện trợ.trong tương lai.
Thứ hai, xuất khẩu thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển tận dụng hiệu quả, phát huy tối đa nguồn lực và các lợi thế sẵn có của quốc gia như nguồn lao động, tài nguyên thiên nhiên. Nhờ có sự phân công lao động và chuyên môn hóa sản xuất trong các khối liên minh kinh tế mà mỗi quốc gia đã sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn lực của mình. Thứ ba, xuất khẩu góp phần làm chuyển dịch cơ cấu sản xuất, định hướng sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Dưới tác động của xuất khẩu, cơ cấu sản xuất và tiêu dùng của thế giới đã và đang thay đổi mạnh mẽ.
Xuất khẩu làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các quốc gia từ nông nghiệp chuyển sang công nghiệp và dịch vụ. Thứ tư, xuất khẩu giúp giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, cải thiện đời sống người dân. Trước hết sản xuất hàng xuất khẩu là nơi thu hút hàng triệu người lao động và tạo ra thu nhập không thấp. Hoạt động thương mại nói chung và xuất khẩu 11 nói riêng phát triển kéo theo hàng triệu người tham gia lao động vào lĩnh vực này và dần dần nâng cao mức sống của người dân.
Xuất khẩu phát triển thúc đẩy quá trình liên doanh liên kết, hàng loạt các ngành nghề mới ra đời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Thứ năm, xuất khẩu giúp tiếp cận được các hình thức kinh doanh mới, kế thừa, phát huy công nghệ hiện đại tiên tiến trên thế giới trong bối cảnh toàn cầu hóa. Thứ sáu, xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy sự phát triển các mối quan hệ kinh tế đối ngoại. Xuất khẩu và các mối quan hệ kinh tế đối ngoại có tác động qua lại, phụ thuộc lẫn nhau.
Hoạt động xuất khẩu là cơ sở tiền đề vững chắc để xây dựng các mối quan hệ kinh tế đối ngoại sau này, từ đó kéo theo các mối quan hệ khác phát triển như du lịch quốc tế, bảo hiểm quốc tế, tín dụng quốc tế 2. Vai trò đối với sự phát triển chung của thế giới Xuất khẩu có ý nghĩa chiến lược bởi hoạt động xuất khẩu sẽ làm mở rộng và thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại giữa các quốc gia. Ngoài ra, xuất khẩu sẽ là cơ sở và là tiền đề cho sự hợp tác lâu dài giữa các quốc gia trên mọi lĩnh vực kinh tế. Hoạt động xuất khẩu góp phần làm tăng quy mô nền kinh tế thế giới.
Cùng với nhập khẩu, xuất khẩu thúc đẩy sự phát triển, tăng trưởng kinh tế quốc gia. Các quốc gia sẽ xuất khẩu các sản phẩm, hàng hóa dư thừa hoặc các hàng hóa có lợi thế hơn để bán cho quốc gia khác. Và ngược lại, nhập khẩu các loại hàng hóa dịch vụ để đáp ứng nhu cầu nền kinh tế trong nước không đáp ứng được hay khắc phục các yếu kém tồn tại trong nước như công nghệ - kỹ thuật, khoa học. Xuất khẩu cũng là cơ sở mở rộng và thúc đẩy các quan hệ đối ngoại, hội nhập kinh tế sâu rộng giữa các quốc gia trên cơ sở các bên đều có lợi.
Các hình thức xuất khẩu 2. Xuất khẩu trực tiếp - Khái niệm Theo giáo trình Kinh doanh quốc tế - Đại học Thương mại (2021): “Xuất khẩu trực tiếp là hoạt động mà theo đó doanh nghiệp sản xuất hoặc thu mua hàng hóa ở thị trường trong nước rồi trực tiếp bán cho người mua ở thị trường nước ngoài mà không sử dụng các trung gian thương mại.