KLTN cho vay khách hàng cá nhân tại MSB chi nhánh Cầu Giấy - TMU

Khóa luận tốt nghiệp TMU về cho vay khách hàng cá nhân tại MSB Cầu Giấy. Phân tích thực trạng, xử lý số liệu SPSS chuẩn xác và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Luân
• Người hướng dẫn: ThS. Ngô Thùy Dung
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam - Chi nhánh Cầu Giấy
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về cho vay khách hàng cá nhân tại MSB Cầu Giấy

Cho vay khách hàng cá nhân là phân khúc cốt lõi trong chiến lược bán lẻ của ngân hàng thương mại. Hoạt động này cung cấp nguồn vốn tiêu dùng và kinh doanh cho cá nhân, hộ gia đình. Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB) chi nhánh Cầu Giấy đã đẩy mạnh mảng tín dụng này trong giai đoạn vừa qua. Trước đây, đơn vị chủ yếu tập trung vào khối khách hàng doanh nghiệp lớn. Sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng giúp phân tán rủi ro và gia tăng biên lợi nhuận ròng. Quy trình tín dụng cá nhân bao gồm bảy bước chặt chẽ từ thẩm định hồ sơ, phê duyệt, giải ngân đến giám sát và thu hồi nợ. Nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp tại trường Đại học Thương Mại (TMU) làm rõ cơ sở lý luận cũng như khung pháp lý điều chỉnh hoạt động tín dụng. Khóa luận hệ thống hóa các chỉ tiêu định lượng then chốt như doanh số cho vay, dư nợ bình quân và tỷ lệ tăng trưởng. Đây là nền tảng quan trọng giúp sinh viên xây dựng đề tài đạt điểm cao xuất sắc.

1.1. Khái niệm và đặc điểm tín dụng cá nhân MSB

Tín dụng cá nhân là giao dịch thỏa thuận chuyển giao quyền sử dụng vốn tạm thời từ ngân hàng cho khách hàng thể nhân. Khách hàng cam kết hoàn trả gốc và lãi đúng hạn thỏa thuận. Đặc điểm cơ bản gồm số lượng hợp đồng vay lớn nhưng quy mô từng khoản vay phân tán. Thời hạn vay linh hoạt từ ngắn hạn đến trung, dài hạn. Nhu cầu vay gắn liền với tiêu dùng như mua nhà, ô tô, du học hoặc bổ sung vốn kinh doanh nhỏ lẻ. Chi phí quản lý trên mỗi khoản vay tương đối cao do quy trình thẩm định phức tạp. Khách hàng cá nhân nhạy cảm với biến động lãi suất và chất lượng dịch vụ phục vụ.

1.2. Quy trình cho vay khách hàng cá nhân bảy bước

Quy trình cho vay tại MSB Cầu Giấy được thiết kế chuẩn hóa gồm bảy bước liên hoàn. Bước đầu tiếp nhận hồ sơ và tìm hiểu nhu cầu của khách hàng. Tiếp theo, cán bộ tín dụng thẩm định điều kiện vay vốn, năng lực pháp lý, tài chính và tài sản bảo đảm. Bước thứ ba là phê duyệt hạn mức cho vay dựa trên biên bản thẩm định. Bước thứ tư thực hiện công chứng, giao kết hợp đồng tín dụng và giải ngân vốn. Bước thứ năm giám sát chặt chẽ quá trình sử dụng vốn vay thực tế. Bước thứ sáu đôn đốc thu hồi nợ gốc, lãi và xử lý phát sinh quá hạn. Cuối cùng, ngân hàng tiến hành thanh lý hợp đồng và giải chấp tài sản bảo đảm.

II. Thực trạng cho vay khách hàng cá nhân và phân tích SPSS

Giai đoạn 2019-2021 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh về quy mô dư nợ cho vay cá nhân tại MSB Cầu Giấy. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng cũng bộc lộ nhiều thách thức lớn về chất lượng tài sản. Tỷ lệ nợ quá hạn cho vay cá nhân tăng liên tục từ 2,23% năm 2019 lên 3,02% năm 2020 và chạm mức 3,26% vào năm 2021. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tác động tiêu cực của đại dịch làm suy giảm thu nhập người dân. Bên cạnh phương pháp thống kê mô tả truyền thống, khóa luận đã ứng dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu khảo sát thực tế. Việc chạy kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và hồi quy đa biến mang lại bằng chứng khoa học vững chắc. Mô hình lượng hóa rõ các yếu tố chi phối trực tiếp đến chất lượng dịch vụ cho vay. Kết quả chỉ ra năng lực nhân viên tín dụng, quy trình thủ tục và chính sách lãi suất là các nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất.

2.1. Phân tích chỉ tiêu quy mô dư nợ và nợ quá hạn

Số liệu thực tế tại chi nhánh phản ánh quy mô dư nợ bán lẻ đạt hơn 325,8 tỷ đồng vào năm 2021. Dù vậy, số dư nợ quá hạn cũng tăng nhanh tương ứng, vượt 7,7 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ quá hạn tăng từ 2,23% lên 3,26% đặt ra áp lực trích lập dự phòng rủi ro lớn. Khâu định giá tài sản bảo đảm và thẩm định nguồn thu nhập trả nợ của khách hàng còn tồn tại kẽ hở. Việc chuyển hướng kinh doanh từ bán buôn sang bán lẻ đòi hỏi thời gian thích ứng của đội ngũ nhân sự. Chi nhánh cần giám sát chặt chẽ các dấu hiệu cảnh báo sớm từ dòng tiền của người vay.

2.2. Kết quả kiểm định mô hình định lượng SPSS

Nghiên cứu tiến hành khảo sát mẫu khách hàng vay vốn tại MSB Cầu Giấy và xử lý trên phần mềm SPSS. Kiểm định Cronbach's Alpha cho thấy các thang đo đều có hệ số tin cậy lớn hơn 0,7 và tương quan biến tổng đạt chuẩn. Phân tích nhân tố khám phá EFA trích xuất được các nhóm nhân tố hội tụ với hệ số KMO hợp lệ. Phương trình hồi quy đa biến đạt độ tương thích cao với R bình phương hiệu chỉnh phản ánh tốt mối quan hệ. Kết quả khẳng định mức độ hài lòng của khách hàng chịu tác động mạnh bởi tính minh bạch, tốc độ giải ngân và thái độ phục vụ của nhân viên.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay khách hàng cá nhân

Để nâng cao hiệu quả cho vay bán lẻ tại MSB Cầu Giấy, ngân hàng cần áp dụng đồng bộ nhiều nhóm giải pháp chiến lược. Cơ sở đề xuất giải pháp dựa trực tiếp trên kết quả phân tích định lượng SPSS và thực trạng nợ quá hạn. Giải pháp hàng đầu là tinh gọn quy trình tín dụng thông qua số hóa và tự động hóa khâu phê duyệt hồ sơ. Việc áp dụng chấm điểm tín dụng nội bộ tự động giúp rút ngắn thời gian xử lý và giảm thiểu sai sót chủ quan. Đồng thời, chi nhánh cần xây dựng danh mục sản phẩm vay linh hoạt, gắn với từng nhóm đối tượng như vay mua nhà, vay tiểu thương. Công tác đào tạo kỹ năng chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ quan hệ khách hàng đóng vai trò then chốt. Nâng cao năng lực thẩm định dòng tiền giúp nhận diện sớm rủi ro tiềm ẩn. Kiểm soát nợ xấu thông qua cơ chế nhắc nợ tự động và phối hợp xử lý tài sản bảo đảm kịp thời.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm và cải tiến quy trình vay

Chi nhánh cần thiết kế các gói sản phẩm cho vay theo hướng cá nhân hóa nhu cầu tiêu dùng. Ngân hàng nên triển khai các gói vay tín chấp trực tuyến với hạn mức phù hợp cho khách hàng có lịch sử tín dụng tốt. Quy trình thẩm định cần ứng dụng công nghệ nhận diện quang học OCR và dữ liệu lớn để xác thực hồ sơ nhanh chóng. Cắt giảm các thủ tục giấy tờ rườm rà giúp nâng cao trải nghiệm của khách hàng vay vốn. Chính sách lãi suất cần điều chỉnh linh hoạt theo từng phân khúc rủi ro và thời hạn vay.

3.2. Nâng cao chất lượng nhân sự và kiểm soát nợ

Đội ngũ cán bộ tín dụng cần được tập huấn định kỳ về kỹ năng thẩm định pháp lý và định giá tài sản. Ngân hàng cần ban hành quy chế thưởng phạt minh bạch gắn liền với tỷ lệ nợ xấu của từng nhân viên. Bộ phận quản trị rủi ro phải thiết lập hệ thống cảnh báo sớm dựa trên biến động số dư tài khoản người vay. Khi phát sinh nợ quá hạn, ngân hàng cần chủ động tiếp cận hỗ trợ cơ cấu lại nợ hoặc kích hoạt phương án thanh lý tài sản bảo đảm theo quy định pháp luật.

IV. Kết luận và giá trị ứng dụng của khóa luận tốt nghiệp

Đề tài khóa luận tốt nghiệp về cho vay khách hàng cá nhân tại MSB Cầu Giấy đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu đề ra. Tác giả kết hợp nhuần nhuyễn giữa phân tích số liệu tài chính thứ cấp và phương pháp định lượng SPSS sơ cấp. Công trình phản ánh bức tranh chân thực về hoạt động tín dụng bán lẻ tại một chi nhánh ngân hàng đô thị năng động. Các chỉ tiêu nợ quá hạn và kết quả kiểm định mô hình hồi quy cung cấp luận cứ thực tiễn sâu sắc. Hệ thống giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, đóng góp thiết thực cho ban lãnh đạo MSB trong quản trị tín dụng. Đối với sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng TMU, khóa luận là tài liệu tham khảo mẫu mực về cấu trúc, phương pháp và cách trình bày học thuật. Việc ứng dụng công cụ SPSS đúng chuẩn giúp nâng cao độ tin cậy và đạt điểm số tối đa trong hội đồng chấm thi.

4.1. Đóng góp học thuật cho sinh viên đại học TMU

Khóa luận xây dựng quy trình nghiên cứu chuẩn mực từ tổng quan tài liệu, thiết kế bảng hỏi đến phân tích mô hình định lượng. Đây là tài liệu hữu ích giúp sinh viên năm cuối Khoa Tài chính - Ngân hàng Đại học Thương Mại định hình phương pháp làm luận văn. Sinh viên có thể học hỏi cách đặt giả thuyết nghiên cứu, mã hóa biến số và đọc kết quả đầu ra từ phần mềm SPSS. Cách thức liên kết giữa số liệu định lượng với các khuyến nghị thực tế giúp bài viết đạt điểm cao thuyết phục.

4.2. Giá trị thực tiễn đối với quản trị tại MSB

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực cho MSB chi nhánh Cầu Giấy trong việc đánh giá lại chất lượng dịch vụ tín dụng. Các phát hiện về rào cản thủ tục và năng lực cán bộ giúp ngân hàng tinh chỉnh chiến lược bán lẻ. Những giải pháp ngăn ngừa rủi ro nợ quá hạn có thể áp dụng trực tiếp vào quy trình giám sát sau giải ngân. Mô hình nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho các chi nhánh khác trong cùng hệ thống ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NHTM: 1. Khái quát về cho vay khách hàng cá nhân của NHTM 1. Khái niệm về hoạt động cho vay của NHTM Cho vay là phương thức tài trợ có tính truyền thống của nghề Ngân hàng và là hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thương mại để tạo ra lợi nhuận. Với hình thức Ngân hàng chuyển tiền trực tiếp cho khách hàng sử dụng theo yêu cầu hoặc mục đích tiêu dùng của khách hàng khi khách hàng đáp ứng được các yêu cầu của Ngân hàng đặt ra.

Theo Luật các Tổ chức tín dụng (2010): “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền dể sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Trong phạm vi nghiên cứu khóa luận, cho vay khách hàng cá nhân được hiểu là hình thức cấp tín dụng mà trong đó NHTM đóng vai trò là người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn của mình cho khách hàng cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Đối tượng KHCN bao gồm cá nhân và hộ gia đình có giấy chứng nhân đăng ký hộ kinh doanh cá thể. Mục đích vay bao gồm vay tiêu dùng và vay sản xuất kinh doanh.

Đặc điểm về cho vay khách hàng cá nhân của NHTM Cho vay KHCN có nhiều đặc điểm riêng biệt so với cho vay các đối tượng khách hàng thuộc các thành phần kinh tế khác như sau: Thứ nhất, thời hạn của các khoản vay ngắn Với KHDN (khách hàng doanh nghiệp) thì các khoản vay được sử dụng vào mục đích tài trợ cho sản xuất kinh doanh trên quy mô lớn, đầu tư tài sản cố định giá trị cao hay xây dựng nhà xưởng, dây chuyền sản xuất. cần thời gian dài. Còn KHCN vay vốn với 14 mục đích tiêu dùng, sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ nên chủ yếu là các khoản vay ngắn hạn, chỉ có một phần trung hạn, dài hạn hầu như rất ít. Thứ hai, các khoản vay có độ rủi ro cao Các khoản vay của khách hàng cá nhân thường được đảm bảo bằng chính thu nhập của cá nhân ở thời điểm đó.

Tuy nhiên, nếu khách hàng gặp phải bất trắc như ốm đau, bệnh tật, tử vong. thì ngay lập tức thu nhập đó hoặc giảm sút hoặc có thể mất đi hoàn toàn. NHTM luôn phải đối mặt với những rủi ro đó mà công tác thẩm định, quản lý KHCN lại không thể kiểm soát chặt chẽ được hết tất cả. Chính vì điều này, nhiều NHTM trong một thời gian dài trước đây rất ngại cho KHCN vay vốn nhất là đối với khách hàng vay tín chấp.

Nhưng hiện nay, nhận thấy hoạt động cho vay đối với KHCN mang lại nguồn thu nhập đáng kể nên các NHTM đã tập trung hướng tới các mục tiêu này và công tác quản lý rủi ro ngày càng được các ngân hàng quan tâm, chú trọng hơn. Thứ ba, khoản vay có giá trị nhỏ nhưng quy mô các khoản vay lớn Đặc điểm của KHCN là vay vốn với mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ nên món vay thường có giá trị nhỏ hơn so với món vay của các doanh nghiệp rất nhiều. Tuy nhiên, đối tượng khách hàng cá nhân là đông đảo nhất, các khoản vay thường xuyên phát sinh khi khách hàng có nhu cầu tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh. Do đó, số lượng các khoản vay nhiều dẫn đến lợi nhuận từ hoạt động cho vay KHCN là khá cao nếu ngân hàng biết cách thu hút khách hàng và làm tốt các công tác quản lý có liên quan khác.

Thứ tư, chi phí thẩm định lớn Để tránh gặp phải những rủi ro trong hoạt động cho vay, ngân hàng thường tiêu tốn nhiều thời gian và tiền bạc vào hoạt động thẩm định và giám sát khoản vay một cách nghiêm ngặt. Ngoài ra, việc thu thập thông tin cá nhân là rất khó khăn, thường không đầy đủ và thiếu chính xác. Chính những điều này đã gây trở ngại cho cán bộ tín dụng từ khâu tiếp nhận hồ sơ, thẩm định các nguồn trả nợ, giải ngân và thu nợ của khách hàng vay vốn. Vì vậy, các NHTM sẽ chấp nhận chi phí cao để đánh đổi rủi ro cao, đảm bảo an toàn cho các món vay.

Thứ năm, lãi suất thường cao hơn lãi suất các khoản vay khác 15 Do khối lượng giao dịch của mỗi khoản vay thường không lớn nhưng chi phí bỏ ra trong khâu thẩm định và quản lý khoản vay lại rất lớn nên các NHTM phải đề ra mức lãi suất cao để bù đắp chi phí như chi phí về thời gian, nhân lực, thẩm định, quản lý,. Hơn nữa, cho vay khách hàng cá nhân còn được xem là tiềm ẩn nhiều rủi ro nên phần bù rủi ro cũng khá cao. Vì thế, lãi suất cho vay khách hàng cá nhân thường cao hơn 3-5 %/năm so với khoản cho vay khác. Các hình thức cho vay khách hàng cá nhân của NHTM - Căn cứ vào thời hạn cho vay: Thời hạn cho vay được định nghĩa tại Khoản 8 Điều 2 Thông tư 39/2016/TT- NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành như sau: Thời hạn cho vay là khoảng thời gian được tính từ ngày tiếp theo của ngày tổ chức tín dụng giải ngân vốn vay cho khách hàng cho đến thời điểm khách hàng phải trả hết nợ gốc và lãi tiền vay theo thỏa thuận của tổ chức tín dụng và khách hàng.

Thông thường, thời hạn cho vay tại các ngân hàng được chia làm 2 loại: + Với các khoản vay ngắn hạn, thời hạn vay ngắn hạn là dưới 12 tháng và được tính toán trên 3 yếu tố: chu kỳ kinh doanh, khả năng trả nợ và kế hoạch sử dụng vốn của người đi vay. + Theo Quyết định 1627, Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định TCTD thì trung hạn từ >12 tháng và ≤ 60 tháng; dài hạn: >60 tháng phụ thuộc vào các yếu tố: thời gian cần thiết để thu hồi vốn đầu tư, khả năng trả nợ và tính chất nguồn vốn và thời gian hoạt động còn lại của chủ thể đi vay. - Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay: Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay, các khoản vay khách hàng cá nhân bao gồm: Vay tiêu dùng và vay sản xuất kinh doanh. + Vay tiêu dùng: Là khoản vay đáp ứng nhu cầu chi tiêu của các cá nhân, hộ gia đình như: xây nhà, sửa nhà, mua xe ô tô,mua sắm trang thiết bị gia đình,du học, chữa bệnh, cưới hỏi,.

16 + Vay sản xuất kinh doanh: Là các khoản vay phục vụ mục đích bổ sung vốn sản xuất kinh doanh, đầu tư của cá nhân, hộ gia đình như: Bổ sung vốn lưu động, mua sắm tài sản cố định, đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư kinh doanh chứng khoán, vàng. - Căn cứ vào biện pháp đảm bảo khoản vay: Theo tiêu thức này, cho vay khách hàng cá nhân chủ yếu bao gồm: Cho vay có tài sản đảm bảo và cho vay không có tài sản đảm bảo (tín chấp). Trong cả hai hình thức cho vay đều có kỳ hạn linh hoạt: Ngắn hạn hoặc trung và dài hạn. + Cho vay có tài sản đảm bảo: Là loại cho vay mà Ngân hàng đưa ra điều kiện khách hàng vay phải thế chấp tài sản, cầm cố hoặc có bảo lãnh của bên thứ ba phù hợp với quy định của ngân hàng.

+ Cho vay không có tài sản đảm bảo (tín chấp): Là loại cho vay mà Ngân hàng không yêu cầu tài sản đảm bảo, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba mà chỉ dựa trên uy tín của bên thứ ba. Đây là phương thức cho vay chủ yếu áp dụng đối với các khách hàng truyền thống, lâu năm và có uy tín, có thu nhập ổn định. Ngoài các cách phân loại trên còn có một số cách phân loại khác về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân. - Căn cứ vào phương thức cho vay: Theo tiêu thức này, cho vay khách hàng cá nhân chủ yếu bao gồm: Cho vay từng lần, Cho vay trả góp, Cho vay theo hạn mức thấu chi, Cho vay theo hạn mức tín dụng.

+ Cho vay từng lần: Là phương pháp cho vay mà mỗi lần vay khách hàng và Ngân hàng đều phải làm các thủ tục cần thiết: ký hợp đồng tín dụng, khế ước nhận nợ. Đây là hình thức cho vay theo món khi khách hàng có nhu cầu. + Cho vay trả góp: Đây là hình thức cho vay mà Ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận số lãi vốn vay phải trả cộng với số nợ gốc được chia ra để trả nợ theo nhiều kỳ hạn trong thời hạn vay. Thông thường các khoản vay này là các khoản vay trung và dài hạn.

Hình thức chi trả như sau:  Gốc trả hàng tháng/quý thì tổng nợ gốc được chia đều cho các tháng/quý còn lãi được trả hàng tháng/quý theo dư nợ giảm dần.  Gốc và lãi trả niên kim với các khoản tiền bằng nhau. 17 + Cho vay theo hạn mức thấu chi: Là phương thức cho vay mà Ngân hàng thỏa thuận bằng văn bản chấp nhận cấp cho khách hàng một hạn mức tín dụng nhất định, khách hàng có thể chi vượt số tiền có trên số dư tài khoản thanh toán của khách hàng tới một hạn mức nhất định, trong thời gian nhất định đã cấp. Thông thường khách hàng vay vốn ngắn hạn.

Hiện nay, phương thức cho vay này đang được các NHTM thực hiện ngày càng rộng rãi bởi tính ưu việt của nó. + Cho vay theo hạn mức tín dụng: Là phương pháp cho vay mà Ngân hàng và khách xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng, duy trì hạn mức cho vay được tính từ thời điểm hạn mức cho vay bắt đầu có hiệu lực,cho đến thời điểm hạn mức tín dụng đó hết hiệu lực hoặc hạn mức cho vay khác thay thế. Vai trò cho vay khách hàng cá nhân của NHTM Cho vay là hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại. Hoạt động cho vay có vai trò quan trọng không chỉ với ngân hàng mà còn có tác động đến kinh tế - xã hội và cả khách hàng cá nhân.