Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận về xuất khẩu, thúc đẩy xuất khẩu và các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng áp dụng biện pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ của Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất kiến nghị nhằm hoàn thiện giải pháp thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng thủ công mỹ nghệ của công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ HBS Việt Nam sang thị trường Hàn Quốc CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU VÀ GIẢI PHÁP XUẤT KHẨU MẶT HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ 2. Cơ sở lý luận về xuất khẩu 2. Khái niệm và đặc điểm xuất khẩu 2.
Khái niệm Hiện nay, có rất nhiều quan điểm, khái niệm khác nhau về xuất khẩu: Theo giáo trình International Trade của Feenstra & Taylor (2010), “các quốc gia mua và bán hàng hóa, dịch vụ từ nhau. Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác” Theo Khoản 1, Điều 28 Luật Thương mại của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005: “Xuất khẩu hàng hóa 7 là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Theo Tổng cục thống kê Việt Nam tại Niên giám thống kê 2015 có đưa ra khái niệm xuất khẩu dựa theo luật Thương Mại nhưng mang tính chi tiết hơn về xuất xứ: “Xuất khẩu hàng hóa là đưa toàn bộ giá trị hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam trong một thời kỳ nhất định, hàng hóa xuất khẩu là hàng hóa có xuất xứ trong nước và hàng tái sản xuất được đưa ra nước nước ngoài làm giảm nguồn vật chất trong nước”. Nói tóm lại, có nhiều cách hiểu về xuất khẩu hàng hóa, tuy nhiên bản chất của xuất khẩu là quá trình trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá, sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán.
Xuất khẩu hàng hóa không phải là hoạt động kinh doanh đơn lẻ mà là một hệ thống các hoạt động kinh doanh có tổ chức, dưới sự quản lý giám sát bởi các cấp nhà nước cả ở bên trong lẫn bên ngoài nhằm đem lại các nguồn lợi nhuận, ngoại tệ, đồng thời đẩy mạnh sản xuất, phát triển kinh tế cho các quốc gia. Đặc điểm của xuất khẩu Xuất khẩu là hoạt động cơ bản cấu thành nên hoạt động ngoại thương. Xuất khẩu là hoạt động buôn bán diễn ra trên phạm vi ngoài quốc gia. Hoạt động xuất khẩu phức tạp hơn rất nhiều so với kinh doanh trong nước.
Điều này được thể hiện ở chỗ: Thứ nhất, xuất khẩu là hoạt động diễn ra cần có hai hay nhiều bên tham gia, thuộc địa phận quốc gia khác nhau. Chính vì vậy, khi thực hiện các hoạt động xuất khẩu, các bên tham gia có thể gặp những trở ngại về sự khác biệt giữa nền kinh tế, ngôn ngữ, chính trị, tôn giáo. Đây là những trở ngại lớn mà bên xuất khẩu hàng hóa cần tìm hiểu để có thể xuất khẩu sản phẩm của mình 8 Thứ hai, thị trường rộng lớn, khó kiểm soát. Chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau như môi trường kinh tế, chính trị, luật pháp… của các quốc gia khác nhau.
Thanh toán bằng đồng tiền ngoại tệ, hàng hoá được vận chuyển qua biên giới quốc gia, phải tuân theo những tập quán buôn bán quốc tế. Thứ ba, hoạt động xuất khẩu mang lại nhiều lợi ích cho quốc gia. Nó không chỉ đem lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy mạnh sản xuất trong nước nhờ tích lũy từ khoản thu ngoại tệ cho đất nước. Kinh doanh xuất nhập khẩu còn là phương tiện để khai thác các lợi thế về tự nhiên, vị trí địa lý, nhân lực.
Thứ tư, nghiệp vụ trong hoạt động xuất khẩu chứa rất nhiều rủi ro như hoạt động thanh toán quốc tế, thuê phương tiện vận tải, đàm phán ký kết hợp đồng, những tranh chấp thương mại. Do mang nhiều rủi ro khi thực hiện hoạt động xuất khẩu, hai bên tham gia cần thực hiện đúng các điều khoản trong hợp đồng, mua bảo hiểm hàng hóa và bổ sung các điều khoản về giải quyết tranh chấp. Phân loại xuất khẩu 2. Xuất khẩu trực tiếp Khái niệm: XK trực tiếp là việc XK các loại hàng hoá và dịch vụ do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc được thu mua từ các đơn vị sản xuất nội địa (thông qua các tổ chức của mình) tới khách hàng quốc tế.
Đây là phương thức mà hầu hết các doanh nghiệp sử dụng khi tham gia thị trường quốc tế. Ưu điểm: việc giao dịch, đàm phán được thảo luận, thông qua một cách trực tiếp nên các bên dễ dàng đi đến thống nhất, giảm thiểu những hiểu lầm không đáng có, do đó chi phí trung gian giảm và lợi nhuận cho doanh nghiệp vì thế cũng tăng lên; tạo điều kiện phát huy tính độc lập của doanh nghiệp, giúp người XK nắm bắt được các nhu cầu về số lượng, chất lượng, mẫu mã, giá cả để đáp ứng tốt nhất những nhu cầu đó của thị trường. 9 Nhược điểm: Hình thức này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải có lượng vốn khả lớn ứng trước để mua hàng hoặc sản xuất. Bên cạnh đỏ hình thức này có mức độ rủi ro lớn, nếu như không có cán bộ xuất nhập khẩu đủ trình độ và kinh nghiệm khi tham gia 19 ký kết hợp đồng ở một thị trường mới thì doanh nghiệp sẽ dễ mắc phải sai lầm gây bất lợi cho mình.
Xuất khẩu gián tiếp (XK uỷ thác) Khái niệm: Đây là hình thức kinh doanh trong đó đơn vị XNK đóng vai trò là bên trung gian thay thế cho đơn vị sản xuất tiến hành ký kết hợp đồng XK, tiến hành làm các thủ tục cần thiết để XK và qua đó được hưởng một số tiền nhất (phí uỷ thác). Ưu điểm: Người nhận uỷ thác hiểu rõ hệ thống pháp luật, tình hình thị trường, tập quán, thói quen mua hàng, do đó có khả năng đẩy mạnh việc mua hàng, giao hàng và thanh toán. Ngoài ra, người nhận uỷ thác không cần bỏ vốn vào kinh doanh vẫn tạo ra công ăn việc làm cho nhân viên đồng thời cũng thu được lợi nhuận đáng kể. Nhược điểm: Doanh nghiệp kinh doanh XNK mất đi sự liên kết trực tiếp với đối tác và phải đáp ứng những yêu sách của người trung gian.
Lợi nhuận của bên kinh doanh XNK bị chia sẻ. Buôn bán đối lưu Khái niệm: Buôn bán đối lưu là loại hình giao dịch đặc biệt, trong đó người XK đồng thời là người NK, người bán đồng thời là người mua, hàng hóa vừa là phương tiện vừa là mục tiêu của hoạt động trao đổi. Trong mô hình XK này, mục tiêu là thu được một lượng hàng hoá có giá trị tương đương. Phương thức này còn được gọi với các tên khác như XNK liên kết hoặc hàng đổi hàng.
Ưu điểm: Không sử dụng tiền tệ làm trung gian nên không bị ảnh hưởng bởi vấn đề tỷ giá, giảm được chi phí giao dịch và thanh toán với ngân hàng, có thể thực hiện khi một bên thiếu ngoại tệ. 10 Nhược điểm: Phức tạp, tốn thời gian, chịu ảnh hưởng của luật lệ các nước, hàng hóa không đảm bảo được chất lượng, khó khăn trong việc định giá thị trường cho hàng hóa, dễ xảy ra tình trạng mâu thuẫn. Gia công quốc tế Khái niệm: Theo giáo trình Quản trị tác nghiệp của PGS. Doãn Kế Bôn thì gia công quốc tế là tế là hình thức gia công thương mại mà bên đặt gia công hoặc bên nhận gia công là thương nhân nước ngoài, sử dụng một phần hoặc toàn bộ nguyên liệu, vật liệu của bên đặt gia công để thực hiện một hay nhiều công đoạn trong quá trình sản xuất theo yêu cầu của bên đặt gia công để hưởng thù lao.
Ưu điểm: Đối với bên đặt gia công thì phương thức này giúp hạ thấp giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường quốc tế. Đối với bên nhận gia cồn thì ưu điểm có thể thấy rõ nhất đó là giải quyết được vấn đề việc làm tại nước sở tại và thu hút các kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý tiên tiến của nước ngoài. Nhược điểm: Đối với bên đặt gia công thì phương thức này là mối lo ngại về rủi ro rò rỉ công thức, bản quyền, kỹ thuật sản phẩm của mình cho đối thủ. Đối với bên nhận gia công sẽ nhận thù lao rẻ mạt, trong khi đó thì chịu mọi rủi ro và chi phí trong quá trình sản xuất.
Xuất khẩu tại chỗ Khái niệm: Xuất khẩu tại chỗ là hình thức xuất khẩu mà hàng hóa không qua biên giới quốc gia mà thường là xuất khẩu vào khu vực công nghiệp dành riêng cho các công ty kinh doanh, người nước ngoài. Ưu điểm: Hình thức này sẽ giúp các doanh nghiệp tiết kiệm được một khoản chi phí rất lớn và tiết kiệm thời gian do khoảng cách vận chuyển ngắn. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp khi mua bán theo hình thức xuất khẩu tại chỗ sẽ được hưởng các ưu đãi thuế do Nhà nước quy định. 11 Nhược điểm: Doanh nghiệp ít chủ động trong việc tìm kiếm đối tác và thủ tục phức tạp.
Tái xuất khẩu Khái niệm: Theo Luật Hải quan Việt Nam quy định “Tái xuất khẩu là việc thương nhân Việt Nam mua hàng của một nước để bán cho nước khác, có làm thủ tục nhập khẩu hàng hóa đó vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam”. Chính vì vậy, nghiệp vụ tái xuất khẩu còn được gọi với tên khác là “tạm nhập tái xuất”. Ưu điểm: doanh nghiệp có thể thu được lợi nhuận cao mà không phải tổ chức sản xuất, đầu tư vào nhà xưởng máy móc, thiết bị, khả năng thu hồi vốn cũng nhanh hơn. Nhược điểm: Kinh doanh tái xuất đòi hỏi sự nhạy bén tình hình thị trường và giá cả, sự chính xác và chặt chẽ trong các hoạt động mua bán.
Do vậy khi doanh nghiệp tiến hành XK theo phương thức này thì cần phải có đội ngũ cán bộ có chuyên môn cao. Xuất khẩu hàng hoá theo Nghị định thư Khái niệm: Xuất khẩu theo nghị định thư là hình thức xuất khẩu hàng hoá được ký kết theo nghị định thư giữa hai chính phủ. Các doanh nghiệp sẽ dựa chính vào văn bản đã ký kết này cùng các chỉ định và hướng dẫn cụ thể để tiến hành xuất khẩu hàng hóa.