Nghiên cứu tác động của dịch vụ ngân hàng quốc tế đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại việt nam

Nghiên cứu tác động của dịch vụ ngân hàng quốc tế đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam, phân tích và đánh giá chi tiết.

• Tác giả: Huỳnh Thị Hương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Dịch Vụ Ngân Hàng Quốc Tế Đến Hiệu Quả Hoạt Động Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Dịch Vụ Ngân Hàng Quốc Tế Và Hiệu Quả 55 Ký Tự

Hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho các quốc gia phát triển, nhưng đồng thời làm tăng tính cạnh tranh trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Trong bối cảnh đó, việc đánh giá hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại (NHTM) trở nên vô cùng quan trọng. Dịch vụ ngân hàng quốc tế (DVNHQT) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển và khả năng sinh lời của các NHTM, đặc biệt là ở Việt Nam. Bài viết này sẽ đi sâu vào mối liên hệ giữa DVNHQT và hiệu quả hoạt động của NHTM Việt Nam, phân tích thực trạng, thách thức và đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp. Mục tiêu là làm rõ tác động của DVNHQT, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách giúp các NHTM Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng. Cần nhấn mạnh vai trò của vốn chủ sở hữu trong việc đảm bảo an toàn hoạt động của ngân hàng.

1.1. Khái Niệm Và Vai Trò Của Dịch Vụ Ngân Hàng Quốc Tế

Dịch vụ ngân hàng quốc tế (DVNHQT) bao gồm các hoạt động tài chính mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng có liên quan đến các giao dịch xuyên biên giới. Các dịch vụ này bao gồm kinh doanh ngoại tệ, thanh toán quốc tế, cho vay ngoại tệ, thanh toán thẻ quốc tế và dịch vụ ngân hàng đại lý. DVNHQT đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, DVNHQT không chỉ là công cụ để tăng doanh số thanh toán quốc tế mà còn là yếu tố then chốt để nâng cao vị thế cạnh tranh của NHTM trên thị trường quốc tế. Một NHTM Việt Nam hiệu quả cần phải có chiến lược phát triển DVNHQT rõ ràng và phù hợp với bối cảnh kinh tế toàn cầu.

1.2. Các Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động NHTM

Hiệu quả hoạt động của NHTM có thể được đánh giá bằng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phương pháp sử dụng các chỉ số tài chính và phương pháp phân tích hiệu quả biên (DEA). Phương pháp chỉ số tài chính tập trung vào các chỉ số như ROA, ROE, NIM để đánh giá khả năng sinh lời và khả năng quản lý rủi ro. Phương pháp DEA, ngược lại, sử dụng mô hình toán học để so sánh hiệu quả hoạt động của các NHTM dựa trên các yếu tố đầu vào và đầu ra. Cần lưu ý rằng mỗi phương pháp có ưu nhược điểm riêng và việc kết hợp cả hai phương pháp sẽ mang lại cái nhìn toàn diện hơn về hiệu quả hoạt động của NHTM. Điều này giúp ngân hàng xác định các điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

II. Thách Thức Ảnh Hưởng Của Hội Nhập Đến Ngân Hàng 56 Ký Tự

Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các NHTM Việt Nam. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài ngày càng gia tăng, đòi hỏi các NHTM Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, sự biến động của tỷ giá hối đoái và lãi suất cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của NHTM. Theo nghiên cứu của Huỳnh Thị Hương Thảo, một trong những thách thức lớn nhất là sự hạn chế về nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm trong lĩnh vực DVNHQT. Do đó, việc đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để các NHTM Việt Nam có thể cạnh tranh thành công trên thị trường quốc tế.

2.1. Rủi Ro Tỷ Giá Và Quản Lý Ngoại Hối

Rủi ro tỷ giá là một trong những rủi ro lớn nhất mà các NHTM phải đối mặt khi tham gia vào thị trường DVNHQT. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến giá trị tài sản và nợ phải trả bằng ngoại tệ, dẫn đến thua lỗ cho ngân hàng. Do đó, việc quản lý rủi ro tỷ giá một cách hiệu quả là vô cùng quan trọng. Ngân hàng cần phải xây dựng các mô hình dự báo tỷ giá chính xác và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai và quyền chọn để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động tỷ giá. Đồng thời, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về quản lý ngoại hối.

2.2. Yêu Cầu Về Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Để phát triển DVNHQT một cách bền vững, các NHTM Việt Nam cần phải có đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Nhân viên ngân hàng cần phải nắm vững kiến thức về tài chính quốc tế, luật pháp quốc tế và các sản phẩm DVNHQT. Bên cạnh đó, kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ và kỹ năng quản trị cũng rất quan trọng. Các NHTM cần phải đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp và hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự thành công của các NHTM trong bối cảnh hội nhập.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Dịch Vụ Ngân Hàng 54 Ký Tự

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm việc mở rộng và đa dạng hóa các sản phẩm DVNHQT, nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện công nghệ ngân hàng và tăng cường quản lý rủi ro. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ phía NHNN và Chính phủ trong việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và ổn định cho các NHTM. Các giải pháp cụ thể sẽ được trình bày chi tiết trong các phần tiếp theo.

3.1. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Dịch Vụ Ngân Hàng Quốc Tế

Các NHTM Việt Nam cần phải đa dạng hóa các sản phẩm DVNHQT để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Các sản phẩm mới có thể bao gồm các dịch vụ tài trợ thương mại, bảo lãnh ngân hàng, và các sản phẩm phái sinh ngoại tệ. Ngoài ra, cần tập trung vào việc phát triển các dịch vụ ngân hàng điện tử để tạo sự thuận tiện cho khách hàng. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, việc đa dạng hóa sản phẩm DVNHQT không chỉ giúp ngân hàng tăng doanh thu mà còn giúp giảm thiểu rủi ro tập trung vào một số ít sản phẩm.

3.2. Đầu Tư Vào Công Nghệ Và Số Hóa Ngân Hàng

Công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM. Các NHTM Việt Nam cần phải đầu tư vào các hệ thống công nghệ hiện đại để cải thiện quy trình hoạt động, giảm chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ. Ngoài ra, cần tập trung vào việc phát triển các dịch vụ ngân hàng số để đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong thời đại công nghệ số. Điều này bao gồm việc phát triển các ứng dụng di động, dịch vụ thanh toán trực tuyến và các nền tảng giao dịch điện tử. Việc số hóa ngân hàng sẽ giúp ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh và thu hút khách hàng mới.

3.3. Tăng Cường Quản Lý Rủi Ro Hiệu Quả

Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định và bền vững của các NHTM. Các NHTM Việt Nam cần phải xây dựng các hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực của các rủi ro tài chính và hoạt động. Điều này bao gồm việc xác định, đánh giá và đo lường các rủi ro, cũng như xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Bên cạnh đó, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của NHNN về quản lý rủi ro và đảm bảo an toàn vốn.

IV. Ứng Dụng Thực Trạng Hoạt Động Ngân Hàng Việt Nam 59 Ký Tự

Thực tế hoạt động của các NHTM Việt Nam cho thấy DVNHQT có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy thuộc vào quy mô, năng lực và chiến lược của từng ngân hàng. Các ngân hàng lớn, có tiềm lực tài chính mạnh và đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp thường có khả năng khai thác hiệu quả hơn các cơ hội từ DVNHQT. Ngược lại, các ngân hàng nhỏ, có nguồn lực hạn chế thường gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các ngân hàng lớn và các ngân hàng nước ngoài. Theo nghiên cứu của Huỳnh Thị Hương Thảo, cần có các chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các ngân hàng nhỏ để giúp họ nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển DVNHQT.

4.1. Ảnh Hưởng Của Quy Mô Ngân Hàng Đến Hiệu Quả DVNHQT

Quy mô của ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hiệu quả của DVNHQT. Các ngân hàng lớn thường có lợi thế về quy mô, cho phép họ đầu tư vào công nghệ, nhân lực và mạng lưới hoạt động, từ đó cung cấp các dịch vụ chất lượng cao với chi phí thấp hơn. Ngoài ra, các ngân hàng lớn thường có khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế và tham gia vào các giao dịch lớn hơn. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, các ngân hàng nhỏ cần phải tập trung vào các thị trường ngách và cung cấp các dịch vụ chuyên biệt để cạnh tranh với các ngân hàng lớn.

4.2. So Sánh Hiệu Quả Giữa Ngân Hàng Nhà Nước Và Tư Nhân

Hiệu quả hoạt động của các ngân hàng nhà nước (DNNN) và tư nhân có sự khác biệt đáng kể. Các ngân hàng DNNN thường có lợi thế về uy tín và mạng lưới hoạt động rộng khắp, nhưng lại gặp khó khăn trong việc đưa ra các quyết định nhanh chóng và linh hoạt do cơ chế quản lý cồng kềnh. Các ngân hàng tư nhân, ngược lại, thường có khả năng đưa ra các quyết định nhanh chóng và linh hoạt hơn, nhưng lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn lớn. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, việc cải thiện cơ chế quản lý và tăng cường tính minh bạch là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng DNNN.

V. Đề Xuất Định Hướng Phát Triển Dịch Vụ Ngân Hàng 53 Ký Tự

Để phát triển DVNHQT một cách bền vững và hiệu quả, cần có một định hướng rõ ràng và phù hợp với bối cảnh kinh tế quốc tế. Định hướng này cần phải dựa trên việc khai thác tối đa các lợi thế cạnh tranh của Việt Nam, đồng thời khắc phục các điểm yếu và hạn chế. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các NHTM và các doanh nghiệp để tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và ổn định. Định hướng phát triển DVNHQT cần phải gắn liền với việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

5.1. Phát Triển Thị Trường Ngoại Tệ Phái Sinh

Thị trường ngoại tệ phái sinh đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các doanh nghiệp và ngân hàng phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Việt Nam cần phải phát triển thị trường ngoại tệ phái sinh một cách đồng bộ và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Điều này bao gồm việc phát triển các sản phẩm phái sinh đa dạng, xây dựng cơ sở hạ tầng giao dịch hiện đại và đào tạo đội ngũ chuyên gia có trình độ cao. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, việc phát triển thị trường ngoại tệ phái sinh sẽ giúp các doanh nghiệp và ngân hàng giảm thiểu rủi ro tỷ giá và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

5.2. Hoàn Thiện Cơ Chế Điều Hành Tỷ Giá Linh Hoạt

Cơ chế điều hành tỷ giá linh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu. NHNN cần phải hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá một cách linh hoạt và minh bạch để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động tỷ giá đối với nền kinh tế. Điều này bao gồm việc sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ một cách linh hoạt và hiệu quả, đồng thời tăng cường thông tin liên lạc với thị trường để tạo sự tin tưởng. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, việc điều hành tỷ giá một cách linh hoạt sẽ giúp Việt Nam duy trì sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

VI. Kết Luận Tương Lai Dịch Vụ Ngân Hàng Quốc Tế 50 Ký Tự

DVNHQT đóng vai trò ngày càng quan trọng trong sự phát triển của các NHTM Việt Nam. Để tận dụng tối đa các cơ hội và vượt qua các thách thức, các NHTM Việt Nam cần phải có một chiến lược phát triển DVNHQT rõ ràng và phù hợp. Chiến lược này cần phải dựa trên việc nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường quản lý rủi ro. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ từ phía NHNN và Chính phủ trong việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và ổn định. Với sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan, DVNHQT sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào sự phát triển của các NHTM Việt Nam và nền kinh tế.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Luận án này có một số hạn chế nhất định. Thứ nhất, dữ liệu nghiên cứu chỉ giới hạn trong giai đoạn 2008-2014. Thứ hai, mô hình nghiên cứu chưa xem xét đến tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM. Thứ ba, phương pháp nghiên cứu sử dụng có thể có một số hạn chế về mặt thống kê. Các nghiên cứu tiếp theo có thể khắc phục những hạn chế này bằng cách sử dụng dữ liệu mới nhất, bổ sung các yếu tố ảnh hưởng vào mô hình và sử dụng các phương pháp nghiên cứu tiên tiến hơn. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để hiểu rõ hơn về tác động của DVNHQT đến hiệu quả hoạt động của NHTM Việt Nam.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Quốc Tế Trong Ngành Ngân Hàng

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các NHTM Việt Nam tiếp cận các nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Các NHTM Việt Nam cần phải tăng cường hợp tác với các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển DVNHQT. Điều này bao gồm việc tham gia vào các dự án hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm và học hỏi từ các đối tác nước ngoài. Theo luận án của Huỳnh Thị Hương Thảo, hợp tác quốc tế sẽ giúp các NHTM Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn vào thị trường tài chính quốc tế và đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm về DVNHQT và HQHĐ của NHTM. - Chương 2: Thực trạng HQHĐ và DVNHQT của các NHTMVN. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. - Chương 4: Nghiên cứu tác động của DVNHQT đến HQHĐ của các NHTMVN.

- Chương 5: Giải pháp phát triển DVNHQT nhằm nâng cao HQHĐ của các NHTMVN. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Về mặt khoa học: + Luận án đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về DVNHQT và HQHĐ, tầm quan trọng của DVNHQT, mối liên hệ giữa DVNHQT và HQHĐ của NH trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. + Luận án đã xác định được các chỉ tiêu phản ánh DVNHQT có tác động đến HQHĐ của các NHTMVN, từ đó xác định mô hình về sự tác động của DVNHQT đến HQHĐ của NH, đây là một điểm mới và không trùng lắp của đề tài. + Đây là nghiên cứu đầu tiên áp dụng phương pháp định lượng một cách có hệ thống thông qua phương pháp bao dữ liệu DEA, phương pháp hồi quy Pooled OLS, FEM, REM, FGLS và các kiểm định cần thiết như kiểm định F, kiểm định Hausman, kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian, kiểm định Modified Wald, kiểm định Wooldridge nhằm nghiên cứu tác động của DVNHQT đến HQHĐ của các NHTMVN mà chưa có nghiên cứu nào trước đây thực hiện.

Về mặt thực tiễn: + Luận án đã định lượng được HQHĐ của các NHTMVN giai đoạn 2008- 2014, kết quả nghiên cứu này là một tham khảo mang tính khoa học giúp các nhà quản trị NH đánh giá được mức độ hoàn thành kế hoạch và mức độ tăng trưởng 7 HQHĐ của NH. Luận án đã phân tích các nhân tố tích cực, nhân tố tiêu cực thuộc DVNHQT ảnh hưởng đến HQHĐ của NH, từ đó đề xuất ra các giải pháp để phát huy nhân tố tích cực, kiểm soát nhân tố tiêu cực, không ngừng nâng cao HQHĐ và phát triển đa dạng các sản phẩm dịch vụ của NH đặc biệt là DVNHQT. + Ngoài ra, nghiên cứu là cơ sở khoa học để Chính phủ và Ngân hàng nhà nước (NHNN) xác định được các yếu tố tác động đến HQHĐ của các NHTMVN từ đó có thể đưa ra những chính sách kịp thời và hợp lý nhằm xây dựng hệ thống NH vững chắc, đảm bảo việc kinh doanh NH lành mạnh và hiệu quả. 8 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG QUỐC TẾ VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Chương 1 trình bày một số vấn đề chung về HQHĐ và DVNHQT của NHTM, vai trò của DVNHQT, mối quan hệ giữa DVNHQT và HQHĐ của NH.

Bên cạnh đó, tác giả đã tiến hành phân tích các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về HQHĐ và DVNHQT tại một khu vực hay tại một quốc gia. Trên cơ sở tổng quan nền tảng lý thuyết và kết quả các nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đã tìm ra khoảng trống từ đó định hướng vấn đề nghiên cứu. Dịch vụ ngân hàng quốc tế của NHTM 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng quốc tế NHTM là loại hình NH được thực hiện toàn bộ hoạt động NH và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật các tổ chức tín dụng (TCTD) nhằm mục tiêu lợi nhuận.

Hoạt động NH là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản (Luật các TCTD do Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII thông qua ngày 29 tháng 06 năm 2010). Theo Rose (2004), các NH ngày nay đang mở rộng danh mục các dịch vụ mới cung cấp cho khách hàng (KH), các DVNH cung cấp cho KH ngày càng đa dạng. NH là một trong những lĩnh vực được mở cửa mạnh nhất sau khi Việt Nam gia nhập WTO, thách thức lớn nhất của ngành NH là đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt mạnh mẽ hơn. Để giành thế chủ động trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, hệ thống NH Việt Nam cần cải cách mạnh mẽ.

Vì vậy mỗi NH phải nhận thức được vấn đề phát triển các DVNH. DVNH được phân loại thành 2 mảng: DVNHQT và DVNH nội địa (Nguyễn Thị Cẩm Thủy, 2012). 9 DVNHQT bao gồm rất nhiều dịch vụ như thực hiện các phương thức thanh toán quốc tế, bảo lãnh vay trả nợ nước ngoài, tài trợ xuất nhập khẩu, tham gia thị trường hối đoái, tín dụng quốc tế … , là các hoạt động kinh doanh tiền tệ với phạm vi mở rộng khỏi biên giới quốc gia để hòa nhập, giao dịch với các NH khác trên thế giới (Lê Văn Tư, 2009). Theo Nguyễn Thị Cẩm Thủy (2012), DVNHQT bao gồm tất cả các dịch vụ tài chính do KH yêu cầu có liên quan đến thương mại quốc tế, đầu tư quốc tế, du lịch quốc tế…, hay nói cách khác, đó là việc NH thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư và cung ứng các dịch vụ tài chính ngân hàng trên thị trường quốc tế nhằm mục đích sinh lời.

Ngoài ra, một nghiên cứu khác còn định nghĩa một NH cung cấp DVNHQT nếu NH có hoạt động đầu tư vốn và hoạt động kinh doanh ở nước ngoài (Niepmann, 2011). Một định nghĩa khác về DVNHQT xuất phát từ quốc tịch của KH và của NH, nếu quốc tịch của KH và NH khác nhau thì NH đó được coi là NH cung cấp DVNHQT hoặc sử dụng loại tiền tệ trong giao dịch làm cơ sở phân loại DVNHQT với DVNH nội địa, một NH vẫn chỉ được coi là cung cấp DVNH nội địa nếu tiền gửi cho dù của KH nước ngoài gửi vào NH đó là đồng nội tệ (Đinh Thị Thanh Vân, 2010). Theo Trần Huy Hoàng và cộng sự (2006), một NH cung cấp DVNHQT là NH cung ứng các DVNH liên quan đến ngoại hối hoặc người không cư trú. Về phạm vi không gian, DVNHQT không chỉ diễn ra giữa các quốc gia với nhau mà còn diễn ra bên trong địa phận của mỗi nước, bất kể đồng tiền của quốc gia đó có được tự do chuyển đổi ra ngoại tệ khác hay không.

Ngày nay, trong xu thế hội nhập toàn cầu, biên giới quốc gia chỉ mang ý nghĩa tương đối, không đơn thuần là đường ranh định không phận, địa phận, hải phận giữa các nước với nhau (Lê Thành Lân, 2004). Ngay từ khi mới xuất hiện, ngành công nghiệp ngân hàng đã không ngừng nổ lực mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ sang các khu vực và quốc gia khác với các hình thức tổ chức như: văn phòng đại diện, ngân hàng đại lý, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng ở nước ngoài, ngân hàng con ở nước ngoài và được kiểm soát chặt chẽ bởi cả nước sở tại và nước cấp giấy phép hoạt động (Rose, 2004) … Ngoài 10 các DVNH dựa trên đồng nội tệ, các NHTM còn mở rộng các DVNHQT có liên quan đến đồng ngoại tệ (Lê Văn Tư, 2009). Dịch vụ ngân hàng thương mại Dịch vụ ngân hàng trong nước Dịch vụ ngân hàng quốc tế Thanh toán trong nước Thanh toán quốc tế Thẻ trong nước Thẻ quốc tế Bảo lãnh trong nước Bảo lãnh quốc tế Bao thanh toán trong nước Bao thanh toán quốc tế Huy động vốn trong nước Huy động vốn quốc tế Tín dụng trong nước Tài trợ xuất nhập khẩu Các nghiệp vụ đầu tư Kinh doanh ngoại hối Các dịch vụ khác Các dịch vụ khác Hình 1.1: Các dịch vụ ngân hàng của NHTM Nguồn: Nguyễn Thị Cẩm Thủy (2012) 11 Căn cứ vào Pháp lệnh ngoại hối năm 2005 và Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi năm 2013, trên lãnh thổ Việt Nam, các giao dịch bằng ngoại hối hạn chế sử dụng trừ một số trường hợp được phép kể cả người cư trú và người không cư trú. Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/04/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng và Thông tư số 16/2012/TT-NHNN ngày 25/5/2012 hướng dẫn một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP đã được ban hành với chủ trương chuyển quan hệ “huy động, cho vay vốn bằng vàng” sang quan hệ “mua, bán vàng” nên phạm vi nghiên cứu của luận án về các giao dịch ngoại hối tại NH là các giao dịch bằng ngoại tệ.

Trên cơ sở kế thừa các khái niệm về DVNHQT và các văn bản pháp lý tại Việt Nam, khái niệm DVNHQT được thống nhất sử dụng trong nghiên cứu này là các DVNH liên quan đến ngoại tệ do NH cung cấp. Vai trò của dịch vụ ngân hàng quốc tế NH là ngành cung ứng dịch vụ đặc biệt đối với dân cư và nền kinh tế. Trong điều kiện nền kinh tế mở, tự do hóa thương mại và tự do hóa tài chính, nhu cầu về các DVNHQT sẽ ngày càng phát triển theo hướng kết hợp hài hòa giữa lợi ích của KH với lợi ích của NH và mang lại lợi ích cho nền kinh tế. - Đối với nền kinh tế DVNHQT hỗ trợ mạnh mẽ cho kinh tế đối ngoại, một nền kinh tế với hệ thống NH có DVNHQT phát triển sẽ dễ dàng xâm nhập vào thị trường thế giới, thu hút vốn đầu tư, tạo sự lưu chuyển các dòng tài chính, tạo thu nhập cho nền kinh tế.

DVNHQT không chỉ góp phần huy động nguồn lực trong nước cho sự phát triển kinh tế mà còn huy động cả nguồn lực từ nước ngoài thông qua việc khuyến khích các nguồn kiều hối từ nước ngoài chuyển về và kinh doanh ngoại tệ. - Đối với NHTM Trước xu hướng mở cửa của nền kinh tế, hoạt động của các NH dần dần vượt khỏi biên giới quốc gia và mở rộng thị trường kinh doanh ra thị trường nước ngoài. DVNHQT trở thành yếu tố chính để các NH xác lập vị thế của mình, thu hút KH. Đây cũng chính là mảng hoạt động hấp dẫn với tỉ suất sinh lợi cao, có thị trường rộng lớn, góp phần đa dạng hóa hoạt động NH, tận dụng và khai thác mọi tiềm 12 năng của NH.

Việc phát triển DVNHQT sẽ tạo điều kiện nâng cao uy tín và thương hiệu của NH, giúp NH mở rộng thị phần hoạt động tín dụng và phi tín dụng, tăng lợi nhuận, giảm bớt rủi ro và tăng khả năng cạnh tranh cho mỗi NH. - Đối với khách hàng Thông qua các DVNHQT như thanh toán quốc tế, tài trợ xuất nhập khẩu, kinh doanh ngoại hối … sẽ đáp ứng nhu cầu về các dịch vụ NH của KH ngày càng tăng lên trong hoạt động thương mại quốc tế, đầu tư quốc tế và phòng ngừa rủi ro. Bên cạnh đó, KH sẽ dễ dàng mở rộng, thâm nhập thị trường nước ngoài, vị thế của KH được nâng cao trong giao dịch với đối tác. Các dịch vụ ngân hàng quốc tế của NHTM 1.