Các Yếu Tố Tác Động Tới Hệ Số An Toàn Vốn Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng hệ số an toàn vốn (CAR) của ngân hàng thương mại Việt Nam. Phân tích tác động của quy mô, thanh khoản, lợi nhuận và đòn bẩy.

• Tác giả: Lê Minh Khánh Uyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Duy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Tới Hệ Số An Toàn Vốn Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM LIÊN QUAN
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về hệ số CAR
• 2.1.1. Khái niệm về hệ số CAR
• 2.1.2. Đo lường hệ số CAR
• 2.1.3. Ý nghĩa của hệ số CAR
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm liên quan
• 2.2.1. Các nghiên cứu ngoài nước
• 2.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.2.3. Yếu tố tác động đến hệ số CAR của ngân hàng
• 2.2.3.1. Các yếu tố vi mô
• 2.2.3.2. Các yếu tố vĩ mô
• 2.4. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của KLTN
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3.3. Công cụ xử lý dữ liệu
• 3.4. Quy trình xử lý dữ liệu
• 3.4.1. Thống kê mô tả
• 3.4.2. Phân tích ma trận tương quan
• 3.4.3. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 3.4.4. Phân tích các phương pháp xử lý dữ liệu mô hình
• 3.6. Hồi quy theo phương pháp FGLS
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích ma trận tương quan
• 4.3. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Kết quả ước lượng mô hình hồi quy
• 4.4.2. Các kiểm định mô hình
• 4.4.3. Kiểm định các vi phạm của mô hình
• 4.4.4. Hồi quy theo phương pháp FGLS
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.2. Hàm ý chính sách
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của nghiên cứu
• 5.3.1. Hạn chế của đề tài
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hệ Số An Toàn Vốn CAR tại VN

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển không ngừng của hệ thống tài chính - ngân hàng, Ngân hàng Thương mại Việt Nam đã và đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng, thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế. Theo Friedman (1963), sự ổn định và hiệu quả của ngành ngân hàng không chỉ góp phần vào sự phát triển kinh tế nói chung mà còn đảm bảo sự an toàn, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền trước những rủi ro tiềm ẩn. Trong số các chỉ tiêu quan trọng đánh giá sự ổn định và an toàn của NH, Hệ số an toàn vốn (CAR) chiếm vị trí quan trọng, phản ánh khả năng chống chịu của NH trước các biến động của thị trường tài chính. Việt Nam, từ năm 2005, đã bắt đầu hành trình hội nhập với các chuẩn mực quốc tế thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn Basel. Việc nghiên cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hệ Số An Toàn Vốn (CAR) của Ngân hàng Thương mại Việt Nam là trở nên hết sức cấp thiết. Nghiên cứu này không chỉ nhằm mục đích phân tích và làm sáng tỏ các yếu tố tác động đến CAR, mà còn đề xuất các giải pháp nhằm tối ưu hóa việc sử dụng vốn và nâng cao khả năng chịu đựng rủi ro của NH.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Hệ Số An Toàn Vốn

Việc nghiên cứu Hệ số An Toàn Vốn (CAR) là rất quan trọng vì nó liên quan trực tiếp đến sự ổn định của Ngân hàng Thương mại Việt Nam. Một hệ số CAR khỏe mạnh đảm bảo khả năng thanh toán và đối phó với rủi ro. Nghiên cứu này xác định các yếu tố ảnh hưởng để đưa ra các giải pháp tăng cường sức mạnh tài chính của ngân hàng. Hơn nữa, trong bối cảnh Basel III và các quy định pháp lý ngày càng chặt chẽ, việc hiểu rõ về các yếu tố này là vô cùng cần thiết để đáp ứng yêu cầu và duy trì hoạt động hiệu quả.

1.2. Mục tiêu và Câu Hỏi Nghiên Cứu về Hệ Số CAR

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR) của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam trong giai đoạn từ 2013 đến 2023. Các câu hỏi nghiên cứu tập trung vào việc xác định những yếu tố này, đánh giá mức độ tác động của chúng và đề xuất các giải pháp cải thiện CAR. Cụ thể, nghiên cứu đặt ra các câu hỏi như: Các yếu tố nào có tác động đến CAR? Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố là bao nhiêu? Và, giải pháp nào có thể được áp dụng để cải thiện hệ số CAR?

II. Cơ Sở Lý Thuyết về Hệ Số An Toàn Vốn CAR Ngân Hàng

Hệ số an toàn vốn (CAR) là một chỉ số quan trọng đánh giá khả năng của ngân hàng trong việc đối phó với rủi ro. Theo AlSabbagh (2004), an toàn vốn được mô tả như một chỉ báo về rủi ro của ngân hàng. An toàn vốn không chỉ phụ thuộc vào quy mô tài sản mà còn bị ảnh hưởng bởi chất lượng tài sản theo Casu (2015). Đến năm 1988, Basel I được giới thiệu nhằm thiết lập một khung đo lường rủi ro tín dụng với tiêu chuẩn CAR tối thiểu là 8%. Basel I quy định rằng các NH phải duy trì tỷ lệ vốn bắt buộc tính trên tổng tài sản điều chỉnh theo hệ số rủi ro (RWA) ở mức 8%. Basel II được ra mắt như một sự cải tiến và phát triển từ Basel I để đáp ứng các yêu cầu ngày càng phức tạp trong ngành NH.

2.1. Khái Niệm và Ý Nghĩa của Hệ Số An Toàn Vốn CAR

Hệ số an toàn vốn (CAR) là thước đo khả năng của một ngân hàng trong việc hấp thụ các khoản lỗ mà không trở nên mất khả năng thanh toán. CAR cao cho thấy ngân hàng có một đệm vốn lớn để đối phó với rủi ro. Theo quy định của Basel, CAR được tính bằng tỷ lệ giữa vốn của ngân hàng và tài sản có rủi ro đã được điều chỉnh. Điều này đảm bảo rằng các ngân hàng có đủ vốn để bảo vệ tiền gửi của khách hàng và duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính.

2.2. Đo Lường và Tiêu Chuẩn Hệ Số CAR theo Basel III

Theo Basel III, các ngân hàng phải duy trì Hệ số an toàn vốn (CAR) tối thiểu là 8%, bao gồm ít nhất 6% vốn cấp 1 và 4.5% vốn thông thường cấp 1. Vốn cấp 1 bao gồm vốn chủ sở hữu và lợi nhuận giữ lại. Vốn cấp 2 bao gồm các khoản nợ thứ cấp và các công cụ vốn khác. Tài sản có rủi ro là tài sản của ngân hàng được điều chỉnh theo mức độ rủi ro của chúng. Các quy định của Basel III nhằm mục đích tăng cường khả năng phục hồi của các ngân hàng và hệ thống tài chính đối với các cú sốc kinh tế. Việt Nam đang dần áp dụng các tiêu chuẩn này, đòi hỏi các ngân hàng phải nâng cao khả năng quản lý vốn và rủi ro.

III. Các Yếu Tố Vi Mô Ảnh Hưởng Đến Hệ Số CAR tại VN

Các yếu tố vi mô bao gồm các yếu tố bên trong ngân hàng, như rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, khả năng sinh lời, quy mô ngân hàng, và cấu trúc vốn. Các yếu tố này có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tạo ra lợi nhuận và quản lý rủi ro của ngân hàng, từ đó tác động đến hệ số CAR. Nghiên cứu này sẽ tập trung phân tích các yếu tố vi mô này để đánh giá tác động của chúng đến Hệ Số An Toàn Vốn (CAR) của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam.

3.1. Tác Động của Rủi Ro Tín Dụng đến Hệ Số CAR

Rủi ro tín dụng, đặc biệt là nợ xấu, là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng tiêu cực đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Khi tỷ lệ nợ xấu tăng, ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro, làm giảm lợi nhuận và vốn. Điều này trực tiếp làm giảm CAR. Các ngân hàng cần có các chính sách quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, bao gồm việc đánh giá tín dụng chặt chẽ, giám sát nợ vay thường xuyên và có các biện pháp xử lý nợ xấu kịp thời.

3.2. Khả Năng Sinh Lời và Hiệu Quả Hoạt Động Ảnh Hưởng CAR ra sao

Khả năng sinh lời và hiệu quả hoạt động có tác động tích cực đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Ngân hàng có lợi nhuận cao có thể giữ lại lợi nhuận để tăng vốn, từ đó cải thiện CAR. Các chỉ số như ROE (Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) và ROA (Tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản) là các thước đo quan trọng về khả năng sinh lời của ngân hàng. Việc tăng cường hiệu quả hoạt động và giảm chi phí có thể giúp ngân hàng cải thiện lợi nhuận và tăng CAR. Quản trị rủi ro hiệu quả giúp ngân hàng hoạt động an toàn và gia tăng lợi nhuận.

3.3. Quy Mô Ngân Hàng và Cấu Trúc Vốn Tác Động Thế Nào

Quy mô ngân hàng và cấu trúc vốn cũng có thể ảnh hưởng đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Các ngân hàng lớn có thể hưởng lợi từ hiệu ứng kinh tế theo quy mô, giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, các ngân hàng lớn cũng có thể đối mặt với rủi ro hệ thống cao hơn. Cấu trúc vốn của ngân hàng, bao gồm tỷ lệ vốn chủ sở hữu và nợ, cũng có thể ảnh hưởng đến CAR. Ngân hàng có tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao thường có CAR cao hơn và ít rủi ro hơn. Các ngân hàng cần quản lý cấu trúc vốn của mình một cách cẩn thận để đảm bảo rằng họ có đủ vốn để đối phó với rủi ro.

IV. Yếu Tố Vĩ Mô Tác Động Đến CAR của Ngân Hàng TM VN

Các yếu tố vĩ mô, bao gồm môi trường kinh tế vĩ mô, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tăng trưởng GDP, và lạm phát, có thể ảnh hưởng đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Môi trường kinh tế ổn định và tăng trưởng có thể tạo điều kiện cho các ngân hàng hoạt động hiệu quả và cải thiện lợi nhuận. Ngược lại, suy thoái kinh tế và bất ổn tài chính có thể làm giảm lợi nhuận và tăng rủi ro, dẫn đến giảm CAR. Chính sách tiền tệ và tài khóa của chính phủ cũng có thể ảnh hưởng đến CAR thông qua tác động đến lãi suất, tỷ giá và lạm phát.

4.1. Ảnh Hưởng của Lãi Suất và Tỷ Giá Hối Đoái đến CAR

Lãi suất và tỷ giá hối đoái là hai yếu tố vĩ mô quan trọng có thể ảnh hưởng đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Khi lãi suất tăng, chi phí vay của ngân hàng tăng, có thể làm giảm lợi nhuận và CAR. Tuy nhiên, lãi suất tăng cũng có thể làm tăng thu nhập từ cho vay, tùy thuộc vào cấu trúc tài sản của ngân hàng. Tỷ giá hối đoái biến động có thể ảnh hưởng đến giá trị của các tài sản và nợ bằng ngoại tệ của ngân hàng. Biến động tỷ giá mạnh có thể dẫn đến lỗ hoặc lãi lớn, ảnh hưởng đến CAR.

4.2. Tác Động của Tăng Trưởng GDP và Lạm Phát đến CAR

Tăng trưởng GDP và lạm phát là các chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng có thể ảnh hưởng đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Khi GDP tăng trưởng, nhu cầu tín dụng tăng, giúp các ngân hàng tăng lợi nhuận và cải thiện CAR. Tuy nhiên, tăng trưởng quá nóng có thể dẫn đến bong bóng tài sản và rủi ro cao hơn. Lạm phát cao có thể làm giảm giá trị thực của tài sản và nợ của ngân hàng, ảnh hưởng đến CAR. Lạm phát cũng có thể dẫn đến lãi suất cao hơn, làm tăng chi phí vay của ngân hàng.

V. Kết Quả Thực Nghiệm về CAR và Thảo Luận Kết Quả

Nghiên cứu này sử dụng nghiên cứu thực nghiệm dựa trên dữ liệu bảng của 26 Ngân hàng Thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2013-2023. Các mô hình hồi quy như Pooled OLS, FEM, REM và FGLS được sử dụng để phân tích tác động của các yếu tố vi mô và vĩ mô đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Các kết quả nghiên cứu cho thấy một số yếu tố có tác động đáng kể đến CAR, và những kết quả này sẽ được thảo luận chi tiết để đưa ra các hàm ý chính sách.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Phân Tích Các Yếu Tố Tác Động CAR

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy các yếu tố như rủi ro tín dụng, khả năng sinh lời, quy mô ngân hàng, và tăng trưởng GDP có tác động đáng kể đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR) của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam. Rủi ro tín dụng và quy mô ngân hàng thường có tác động tiêu cực, trong khi khả năng sinh lời và tăng trưởng GDP thường có tác động tích cực. Các kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây và cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến CAR.

5.2. Thảo Luận và So Sánh Kết Quả Nghiên Cứu với Các Nghiên Cứu Khác

Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm này được thảo luận và so sánh với các nghiên cứu trước đây để đánh giá tính nhất quán và độc đáo của các phát hiện. Các điểm tương đồng và khác biệt giữa các kết quả nghiên cứu được phân tích để xác định các yếu tố quan trọng nhất và các lĩnh vực cần nghiên cứu thêm. Các hàm ý chính sách được đưa ra dựa trên các kết quả nghiên cứu và các thảo luận này.

VI. Hàm Ý Chính Sách và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về CAR

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm và các thảo luận, nghiên cứu này đề xuất các hàm ý chính sách nhằm cải thiện Hệ số An Toàn Vốn (CAR) của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam. Các hàm ý chính sách này tập trung vào việc tăng cường quản lý rủi ro, cải thiện khả năng sinh lời, và điều chỉnh cấu trúc vốn để đáp ứng các yêu cầu của Basel III và các quy định của Ngân hàng Nhà nước. Nghiên cứu cũng đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến CAR và phát triển các giải pháp hiệu quả hơn.

6.1. Gợi Ý Các Chính Sách Nâng Cao Hệ Số An Toàn Vốn CAR

Các chính sách nhằm nâng cao Hệ số An Toàn Vốn (CAR) của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam bao gồm việc tăng cường giám sát rủi ro tín dụng, khuyến khích các ngân hàng tăng cường vốn chủ sở hữu, và cải thiện hiệu quả hoạt động. Ngân hàng Nhà nước có thể cung cấp các ưu đãi cho các ngân hàng đạt được CAR cao và áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với các ngân hàng có CAR thấp. Các ngân hàng cũng có thể cải thiện CAR bằng cách giảm rủi ro trong hoạt động của họ và tăng cường quản lý vốn.

6.2. Hạn Chế Nghiên Cứu và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm việc sử dụng dữ liệu bảng trong một giai đoạn thời gian giới hạn và việc bỏ qua một số yếu tố tiềm năng ảnh hưởng đến Hệ số An Toàn Vốn (CAR). Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp hơn, bao gồm các mô hình kinh tế lượng tiên tiến và các phương pháp học máy. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các yếu tố mới nổi, như công nghệ tài chính và biến đổi khí hậu, đến CAR.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu, bao gồm trình bày về tính cấp thiết của đề tài, lý do chọn đề tài, nêu cụ thể các mục tiêu khái quát và mục tiêu cụ và các câu hỏi nghiên cứu của đề tài đề tài. Đồng thời, tác giả cũng trình bày đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu, đóng góp của đề tài và bố cụ của nghiên cứu. Những nội dung nêu trên sẽ làm tiền đề để tác giả có thể phân tích sau hơn về các yếu tố tác động đến hệ số CAR của các NHTM tại Việt Nam. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM LIÊN QUAN Trong chương 2, nghiên cứu sẽ trình bày tổng quan về cơ sở lý thuyết, các yếu tố tác động đến hệ số CAR của các NHTM Việt Nam.

Ngoài ra, tác giả còn lược khảo các công trình nghiên cứu thực nghiệm trước để xây dựng mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.1 Cơ sở lý thuyết về hệ số CAR 2.1 Khái niệm về hệ số CAR Ủy ban Basel về giám sát NH (BCBS) được thành lập vào năm 1974 tại Basel, Thụy Sỹ bởi NH Trung ương và các cơ quan giám sát của 10 quốc gia phát triển (G10). Mục đích của Ủy ban là ngăn chặn sự sụp đổ hàng loạt của các NH. Hiện nay, thành viên của Ủy ban gồm đại diện từ NH trung ương hoặc cơ quan giám sát của các nước như Anh, Bỉ, Canada, Đức, Hà Lan, Hoa Kỳ, Luxembourg, Nhật, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sỹ và Ý. Ủy ban họp 4 lần mỗi năm và được hỗ trợ bởi Hội đồng thư ký đề xuất bởi NH Thanh toán Quốc tế ở Basel.

Theo AlSabbagh (2004), an toàn vốn được mô tả như một chỉ báo về rủi ro của ngân hàng. An toàn vốn không chỉ phụ thuộc vào quy mô tài sản mà còn bị ảnh hưởng bởi chất lượng tài sản theo Casu (2015). Đến năm 1988, Basel I được giới thiệu nhằm thiết lập một khung đo lường rủi ro tín dụng với tiêu chuẩn CAR tối thiểu là 8%. Basel I quy định rằng các NH phải duy trì tỷ lệ vốn bắt buộc tính trên tổng tài sản điều chỉnh theo hệ số rủi ro (RWA) ở mức 8%.

Hiệp ước này không chỉ được áp dụng trong các nước thành viên của G10 mà còn được tự nguyện thực hiện bởi nhiều quốc gia khác trên thế giới. Tiếp đó, vào năm 2004 Basel II được ra mắt sư một sự cải tiến và phát triển từ Basel I để đáp ứng các yêu cầu ngày càng phức tạp trong ngành NH. Vào ngày 12/9/2010, Basel III được giới thiệu và bắt đầu có hiệu lực từ năm 2013, với thời gian chuyển đổi kết thúc vào đầu năm 2019. Basel III tăng cường yêu cầu về vốn của NH và giới thiệu các yêu cầu mới về tính thanh khoản và đòn bẩy NH.2 Đo lường hệ số CAR Vào những năm 1980, hệ thống NHTM trên thế giới đang bùng nổ và phát triển mạnh mẽ đã dẫn đến việc cạnh tranh giữa các NH diễn ra không bình đẳng.

Nhằm củng cố hoạt động của hệ thống NH và thiết lập cơ chế cạnh tranh lành mạnh giữa các NH trên thế giới, BCBS đã được thành lập bởi một nhóm NH trung ương và cơ quan quản lý từ 10 nước phát triển (G10), tại Basel (Thụy Sĩ). Uỷ ban Basel thành lập hướng đến phát triển và xây dựng các tiêu chuẩn về mức độ CAR của NH và giám sát hoạt động NH. Hiện tại có 3 hiệp ước Base là Basel I, Basel II, Basel III. Đo lường hệ số CAR theo Basel I Basel I là một hiệp ước về quản lý rủi ro tài chính được ra đời vào năm 1988 bởi Ủy ban Basel về Giám sát NH.

Hiệp ước này được thiết kế để tăng cường tính ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu bằng cách đưa ra các quy định về mức độ vốn tối thiểu mà các NH phải giữ để đảm bảo sự an toàn tài chính. Theo Basel I, tỷ lệ tối thiểu của tổng vốn và các khoản dự phòng tài sản có rủi ro (RWA) phải đạt ít nhất 8% của tổng dư nợ tín dụng của NH. 𝑉ố𝑛 𝑏ắ𝑡 𝑏𝑢ộ𝑐 CAR(%)= 𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑐ó 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 (𝑅𝑊𝐴) Theo quy định Hiệp ước vốn basel I, gân hàng có hệ số CAR trên 10% được coi là có mức vốn tốt. Khi hệ số CAR nằm trong khoảng trên 8% là mức vốn thích hợp, trong khi CAR dưới 6% được xem là thiếu vốn và nếu dưới 2% thì thiếu vốn trầm trọng.

Vốn bắt buộc bao gồm: Vốn cấp 1, vốn cấp 2 và vốn cấp 3 được xem là thành phần cốt lõi của Basel I khi đã đưa ra như một định nghĩa quốc tế chung về vốn của NH và hệ số CAR của NH. Tiêu chuẩn này quy định: Vốn cấp 1 ≥ Vốn cấp 2 + Vốn cấp 3 Trong đó: Vốn cấp 1: là nguồn vốn dự trữ sẵn có và các nguồn dự phòng được công bố, chẳng hạn như khoản dự phòng cho các khoản vay, bao gồm: VCSH vĩnh viễn; lợi nhuận giữ lại; lợi ích thiểu số tại các công ty con, có hợp nhất báo cáo tài chính; lợi thế kinh doanh. 9 Vốn cấp 2 (Vốn bổ sung): là nguồn vốn thứ cấp bao gồm: lợi nhuận giữ lại không công bố; dự phòng đánh giá lại; nợ thứ cấp; vay với thời hạn ưu đãi; đầu tư vào các công ty con tài chính và các TCTD khác. Vốn Cấp 3 (Dành cho rủi ro thị trường) = Vay ngắn hạn Basel I đưa ra trọng số rủi ro gồm 4 mức: quốc gia 0%; NH 20%; doanh nghiệp 100%.

Theo đó, tài sản có rủi ro (RWA) được tính bằng công thức: 𝑇ổ𝑛𝑔 (𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑥 𝑀ứ𝑐 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 𝑝ℎâ𝑛 đị𝑛ℎ 𝑐ℎ𝑜 𝑡ừ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑏ả𝑛𝑔 𝑐â𝑛 đố𝑖 𝑘ế 𝑡𝑜á𝑛 + 𝑇ổ𝑛𝑔 (𝑁ợ 𝑡ươ𝑛𝑔 đươ𝑛𝑔 × 𝑀ứ𝑐 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 𝑛𝑔𝑜ạ𝑖 𝑏ả𝑛𝑔) Nhưng suy cho cùng Basel I vẫn còn nhiều điểm hạn chế, chẳng hạn như rủi ro về vận hành hay không phân biệt theo loại rủi ro,. Chính vì thế mà Basel II ra đời để bổ sung, hoàn thiện và khắc phục những hạn chế của Basel I. Đo lường hệ số CAR theo Basel II Basel II ra mắt với mục tiêu là nâng cao chất lượng và sự ổn định của hệ thống NH quốc tế, tạo ra một môi trường cho các NH hoạt động một cách bình đẳng và điểm mới của mục tiêu chính là các thông lệ trong lĩnh vực quản lí rủi ro sẽ được siết chặt và nghiêm ngặt hơn. Theo đó Basel II, giới thiệu 3 trụ cột chính: Trụ cột I: Bổ sung quy định yêu cầu về CAR tối thiểu Công thức về CAR tối thiểu theo Basel II như sau: 𝑉ố𝑛 𝑐ấ𝑝 1+ 𝑉ố𝑛 𝑐ấ𝑝 2 𝐶𝐴𝑅 = 𝑅𝑊𝐴 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 𝑡í𝑛 𝑑ụ𝑛𝑔 + (𝑅𝑊𝐴 𝑟ủ𝑖 𝑟𝑜 ℎ𝑜ạ𝑡 độ𝑛𝑔 × 12.5) ≥ 8% Basel II vẫn duy trì vốn bắt buộc và giữ tỷ lệ CAR tối thiểu là 8% của RWA như Basel I.

Ba loại rủi ro được quan tâm chính là: rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro vận hành được bổ sung mới. Và trọng số rủi ro của Basel II có sự thay đổi từ 0%-150% hoặc hơn thay vì từ 0%-100% như trước. Trụ cột II : Rà soát giám sát Trụ cột II được bổ sung do việc giám sát trở nên hiệu quả và nhấn mạnh 4 nguyên tắc rà soát. Đầu tiên NH cần thiết lập quy trình đánh giá mức độ đầy đủ vốn nội bộ dựa theo danh mục rủi ro và phát triển chiến lược duy trì phù hợp.

Tiếp theo giám sát viên thẩm tra đánh giá quy trình tự đánh giá, chiến lược vốn và khả năng 10 tuân thủ tỷ lệ vốn tối thiểu của NH. Nếu có bất cập, giám sát viên sẽ có hành động điều chỉnh phù hợp. Tiếp theo, cơ quan giám sát đề xuất NH duy trì mức vốn cao hơn mức tối thiểu theo quy định. Cuối cùng, cơ quan thanh tra theo dõi sát sao và can thiệp kịp thời nếu mức vốn NH có nguy cơ giảm dưới mức tối thiểu, yêu cầu sửa đổi ngay lập tức để đảm bảo an toàn.

Trụ cột III: Minh bạch thông tin theo kỷ luật của thị trường Ở trụ cột này, Basel II tập trung vào việc nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của NH thương mại. Theo đó, các NH buộc phải công khai một loạt thông tin quan trọng, bao gồm: cấu trúc vốn, mức độ đầy đủ vốn, mức độ nhạy cảm với rủi ro và quy trình đánh giá ruir ro. Nhìn chung, ở trụ cột này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các NH tăng cường tính minh bạch, đảm bảo tuân thủ tính kỉ luật thị trường và giảm thiểu rủi ro hệ thống. Có thể thấy Basel II đã được xây dựng và triển khai một cách chi tiết và toàn diện hơn rất nhiều so với Basel I.

Đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hướng đến một hệ thống NH minh bạch, an toàn và hiệu quả, góp phần bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư, khách hàng và nền kinh tế nói chung. Đo lường hệ số CAR theo Basel III Trước bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007-2009 đã khiến Uỷ ban Basel nhận thức được những thiếu sót và sơ hở của Basel II đối với hệ thống tài chính NH thế giới, do đó Basel III đã được BCBS ban hành tăng cường khả năng chống chịu áp lực tài chính và kinh tế của hệ thống NH và cải thiện quản trị rủi ro. Quy định về các tiêu chuẩn CAR tối thiểu, nội dung bao gồm: Basel III không thay đổi yêu cầu về tỷ lệ CAR tối thiểu, vẫn giữ ở mức 8%, và tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu (cổ phần phổ thông) từ 2% lên 4,5%. Tỷ lệ vốn cấp 1 cũng được nâng lên 6%, cao hơn so với quy định của Basel II trước đó là 4%.

Basel III yêu cầu các ngân hàng phải bổ sung một phần vốn đệm dự phòng tài chính bằng vốn chủ sở hữu ở mức 2,5% để đối phó với các cú sốc căng thẳng trong tương lai. Tỷ lệ đệm chống rủi ro chu kỳ được đặt trong khoảng từ 0 - 2,5% vốn cổ 11 phần phổ thông, tùy thuộc vào hoàn cảnh của từng quốc gia. Tỷ lệ này được coi như một phần mở rộng của bộ đệm dự phòng. Quy định về tỷ lệ đòn bẩy: Basel III giới thiệu tỷ lệ đòn bẩy tối thiểu, được thiết kế để đơn giản, minh bạch và không dựa trên rủi ro.

Tỷ lệ này được tính bằng cách chia vốn cấp 1 cho tổng tài sản hợp nhất bình quân của ngân hàng (bao gồm cả tài sản trên bảng cân đối kế toán và các khoản mục ngoài bảng cân đối kế toán).