Luận văn thạc sĩ về quản trị rủi ro tác nghiệp tại ngân hàng TMCP BIDV chi nhánh Phú Mỹ

Luận văn thạc sĩ phân tích quản trị rủi ro tác nghiệp tại ngân hàng TMCP BIDV chi nhánh Phú Mỹ, cung cấp giải pháp và chiến lược hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Xuyến
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Trần Dục Thức
• Trường học: Trường Đại Học Bà Rịa - Vũng Tàu
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tác Nghiệp Tại Ngân Hàng BIDV Phú Mỹ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Bà Rịa Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ RỦI RO VÀ RỦI RO TÁC NGHIỆP TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3. GIỚI THIỆU VỀ BASEL. QUÁ TRÌNH QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP
• 1.4. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP
• 1.5. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.6. KINH NGHIỆM VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP CỦA CÁC NGÂN HÀNG VÀ TỔ CHỨC TÀI CHÍNH QUỐC TẾ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH PHÚ MỸ
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ BIDV - CHI NHÁNH PHÚ MỸ
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI BIDV PHÚ MỸ GIAI ĐOẠN 2011-2016
• 2.3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI BIDV PHÚ MỸ
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI BIDV PHÚ MỸ
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH PHÚ MỸ
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI BIDV PHÚ MỸ ĐẾN NĂM 2020
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP TẠI BIDV NÓI CHUNG VÀ BIDV PHÚ MỸ NÓI RIÊNG
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản trị rủi ro tác nghiệp tại ngân hàng BIDV Phú Mỹ

Quản trị rủi ro tác nghiệp (quản trị rủi ro) tại ngân hàng BIDV Phú Mỹ là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh ngân hàng hiện đại. Rủi ro tác nghiệp (rủi ro tác nghiệp) là một trong những loại rủi ro chính mà ngân hàng phải đối mặt, bao gồm các rủi ro phát sinh từ con người, quy trình, và hệ thống. Trong luận văn thạc sĩ này, tác giả đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro để bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng. Theo nghiên cứu, việc thực hiện tốt công tác quản trị rủi ro không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của ngân hàng trong thị trường tài chính. Đặc biệt, ngân hàng BIDV Phú Mỹ đã áp dụng nhiều biện pháp để quản lý rủi ro tác nghiệp, từ việc nhận diện đến kiểm soát và dự phòng rủi ro. Điều này phù hợp với xu thế toàn cầu hóa và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ ngân hàng.

1.1. Tính cấp thiết của quản trị rủi ro tác nghiệp

Một trong những mục tiêu của quản trị rủi ro là đảm bảo hoạt động của ngân hàng diễn ra liên tục và hiệu quả. Tác giả đã chỉ ra rằng việc áp dụng các tiêu chí đánh giá kết quả công tác quản trị rủi ro là rất quan trọng. Các tiêu chí này bao gồm tần suất xảy ra rủi ro, mức độ rủi ro, và tổn thất mà ngân hàng phải chịu. Việc đánh giá chính xác sẽ giúp ngân hàng có những điều chỉnh kịp thời và hiệu quả trong quy trình quản lý rủi ro.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tác nghiệp tại BIDV Phú Mỹ

Thực trạng quản trị rủi ro tác nghiệp tại ngân hàng BIDV Phú Mỹ trong giai đoạn 2011-2016 cho thấy nhiều thành công cũng như tồn tại. Ngân hàng đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro, từ việc nhận diện đến đánh giá và kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Cụ thể, ngân hàng cần cải thiện quy trình quản lý rủi ro để đối phó với những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro cũng cần được chú trọng hơn nữa, nhằm tăng cường khả năng phát hiện và xử lý rủi ro kịp thời.

2.1. Nhận diện và đánh giá rủi ro tác nghiệp

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, ngân hàng cũng gặp phải một số khó khăn nhất định, như sự thiếu đồng bộ trong quy trình đánh giá và nhận diện rủi ro. Điều này có thể dẫn đến việc bỏ sót các rủi ro tiềm ẩn, ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác quản trị rủi ro. Do đó, cần có sự cải tiến và hoàn thiện hơn nữa trong quy trình này.

III. Giải pháp nâng cao quản trị rủi ro tác nghiệp tại BIDV Phú Mỹ

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tác nghiệp tại ngân hàng BIDV Phú Mỹ, một số giải pháp cần được thực hiện. Đầu tiên, ngân hàng cần hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị rủi ro tác nghiệp, đảm bảo rằng mỗi bộ phận đều có trách nhiệm rõ ràng trong việc quản lý rủi ro. Thứ hai, việc đào tạo cán bộ là rất quan trọng, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý rủi ro cho nhân viên. Điều này sẽ giúp ngân hàng xây dựng một đội ngũ nhân viên có khả năng phát hiện và xử lý rủi ro hiệu quả hơn.

3.1. Hoàn thiện quy trình quản lý rủi ro

Cuối cùng, ngân hàng cũng cần tăng cường công tác kiểm tra và giám sát, đảm bảo rằng các quy trình quản lý rủi ro được thực hiện đúng theo quy định. Điều này không chỉ giúp phát hiện sớm các vấn đề mà còn tạo ra một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả cho toàn bộ nhân viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, quản trị rủi ro tác nghiệp (QTRRTN) trở thành một trong những vấn đề cấp thiết nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại. Theo ước tính, rủi ro tác nghiệp có thể làm giảm khoảng 10% lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh của ngân hàng, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và thương hiệu. Đề tài nghiên cứu “Quản trị rủi ro tác nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Phú Mỹ” tập trung phân tích thực trạng công tác QTRRTN tại chi nhánh này trong giai đoạn 2011-2016, nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện phù hợp với điều kiện thực tế.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm tổng hợp cơ sở lý thuyết về QTRRTN, phân tích kinh nghiệm quản trị rủi ro của các ngân hàng trong và ngoài nước, đánh giá thực trạng QTRRTN tại BIDV Phú Mỹ, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tác nghiệp. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại BIDV chi nhánh Phú Mỹ, dựa trên số liệu báo cáo rủi ro và công tác quản trị rủi ro từ năm 2011 đến 2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp BIDV Phú Mỹ nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro, giảm thiểu tổn thất tài chính và phi tài chính, đồng thời góp phần ổn định hoạt động ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu tuân thủ chuẩn mực quốc tế như Basel II.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tác nghiệp trong ngân hàng thương mại, trong đó nổi bật là:

• Khái niệm rủi ro tác nghiệp: Được định nghĩa theo Ủy ban Basel và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là rủi ro phát sinh từ các quy trình nội bộ không đầy đủ, yếu tố con người, lỗi hệ thống hoặc các sự kiện bên ngoài, gây tổn thất tài chính và phi tài chính cho ngân hàng.

• Mô hình quản trị rủi ro tác nghiệp gồm bốn bước chính: (i) Nhận diện rủi ro, (ii) Đánh giá rủi ro, (iii) Kiểm soát rủi ro, (iv) Dự phòng rủi ro. Mỗi bước được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn và hướng dẫn của Ủy ban Basel, đồng thời áp dụng các công cụ đo lường định tính và định lượng như ma trận rủi ro, chỉ số rủi ro chính (KRIs).

• Các tiêu chí đánh giá hiệu quả QTRRTN: Bao gồm tần suất xảy ra rủi ro, mức độ ảnh hưởng, tổn thất thực tế và dự phòng rủi ro. Các tiêu chí này giúp đánh giá mức độ kiểm soát và giảm thiểu rủi ro của ngân hàng.

• Nhân tố ảnh hưởng đến QTRRTN: Bao gồm nhân tố chủ quan như bộ máy quản lý, năng lực nhân sự, nền tảng công nghệ thông tin; và nhân tố khách quan như môi trường kinh doanh, khung pháp lý và chính sách của Nhà nước.

Ngoài ra, luận văn tham khảo kinh nghiệm quản trị rủi ro tác nghiệp của các ngân hàng lớn trên thế giới như Barings, Citibank, Techcombank, Vietinbank, từ đó rút ra bài học phù hợp cho BIDV Phú Mỹ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê mô tả và khảo sát chuyên gia nhằm làm rõ thực trạng và hiệu quả công tác QTRRTN tại BIDV chi nhánh Phú Mỹ trong giai đoạn 2011-2016. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu báo cáo rủi ro tác nghiệp, báo cáo tài chính, các hồ sơ kiểm tra, kiểm soát nội bộ của BIDV Phú Mỹ; kết quả phỏng vấn chuyên gia và cán bộ quản lý rủi ro tại chi nhánh.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các báo cáo và dữ liệu liên quan đến rủi ro tác nghiệp trong 6 năm (2011-2016) để đảm bảo tính đại diện và liên tục của dữ liệu. Phỏng vấn chuyên gia được thực hiện với các cán bộ có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản trị rủi ro tại BIDV Phú Mỹ.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để trình bày số liệu về tần suất, mức độ và tổn thất do rủi ro tác nghiệp gây ra; áp dụng ma trận rủi ro để đánh giá mức độ nghiêm trọng; phân tích định tính từ các ý kiến chuyên gia nhằm làm rõ nguyên nhân và hạn chế trong công tác quản trị rủi ro.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong khoảng thời gian 6 năm (2011-2016), đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tần suất rủi ro tác nghiệp cao và đa dạng: Trong giai đoạn 2011-2016, BIDV Phú Mỹ ghi nhận số lượng lỗi rủi ro tác nghiệp liên quan đến các nghiệp vụ như tín dụng, thẻ, huy động vốn, chuyển tiền và ngân quỹ với mức tăng trung bình khoảng 15% mỗi năm. Đặc biệt, lỗi liên quan đến nghiệp vụ điện toán chiếm tỷ lệ khoảng 30% tổng số lỗi, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào công nghệ thông tin.

2. Mức độ ảnh hưởng và tổn thất đáng kể: Ma trận rủi ro cho thấy khoảng 20% các sự cố rủi ro tác nghiệp thuộc mức nghiêm trọng (điểm rủi ro từ 15-25), gây tổn thất tài chính ước tính lên đến hàng tỷ đồng trong giai đoạn nghiên cứu. Tỷ lệ nợ xấu và trích lập dự phòng rủi ro cũng có xu hướng tăng nhẹ, phản ánh tác động tiêu cực của rủi ro tác nghiệp đến hiệu quả kinh doanh.

3. Công tác quản trị rủi ro còn nhiều hạn chế: Mặc dù BIDV Phú Mỹ đã xây dựng bộ máy quản trị rủi ro và áp dụng quy trình nhận diện, đánh giá, kiểm soát và dự phòng rủi ro, nhưng việc thực hiện chưa đồng bộ và hiệu quả chưa cao. Các hạn chế bao gồm thiếu sự phối hợp giữa các phòng ban, quy trình kiểm soát chưa chặt chẽ, và nhận thức về rủi ro của một số cán bộ còn hạn chế.

4. Nguyên nhân chủ yếu của hạn chế: Qua phân tích và phỏng vấn chuyên gia, nguyên nhân chính gồm: (i) Hệ thống công nghệ thông tin chưa hoàn thiện, dễ phát sinh lỗi; (ii) Quy trình nghiệp vụ còn phức tạp, chưa tối ưu; (iii) Nhân sự chưa được đào tạo đầy đủ về quản trị rủi ro tác nghiệp; (iv) Thiếu sự giám sát và kiểm tra thường xuyên, dẫn đến việc phát hiện và xử lý rủi ro chậm trễ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy BIDV Phú Mỹ đang đối mặt với thách thức lớn trong việc kiểm soát rủi ro tác nghiệp, tương tự như các ngân hàng thương mại khác trong nước và quốc tế. Việc tần suất rủi ro tăng cao và tổn thất nghiêm trọng phản ánh sự phức tạp và đa dạng của các yếu tố rủi ro, đặc biệt là trong bối cảnh ứng dụng công nghệ ngày càng sâu rộng. So sánh với các nghiên cứu trước đây, mức độ rủi ro tại BIDV Phú Mỹ tương đương với các ngân hàng cùng quy mô, tuy nhiên vẫn còn khoảng cách so với các ngân hàng áp dụng mô hình quản trị rủi ro tiên tiến như AMA.

Việc hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tác nghiệp chủ yếu do yếu tố nội tại như năng lực nhân sự, quy trình và công nghệ, cũng như sự thiếu hụt khung pháp lý và chính sách hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý. Điều này phù hợp với nhận định chung của ngành ngân hàng Việt Nam về sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế như Basel II.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng số lượng lỗi rủi ro theo năm, bảng ma trận rủi ro phân loại mức độ nghiêm trọng, và biểu đồ tròn phân bổ lỗi theo nghiệp vụ để minh họa rõ nét các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị rủi ro tác nghiệp

   • Tăng cường phân công nhiệm vụ rõ ràng, thành lập phòng quản trị rủi ro tác nghiệp độc lập, trực thuộc Ban Giám đốc.
   • Thời gian thực hiện: 6-12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo BIDV Phú Mỹ phối hợp với Ban Quản trị rủi ro tập đoàn.

2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cán bộ về quản trị rủi ro tác nghiệp

   • Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, cập nhật kiến thức về rủi ro tác nghiệp và kỹ năng kiểm soát rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Nhân sự phối hợp Phòng Quản trị rủi ro.

3. Hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và kiểm soát nội bộ

   • Rà soát, đơn giản hóa và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, tăng cường kiểm soát chặt chẽ các bước dễ phát sinh rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Kiểm soát nội bộ phối hợp các phòng ban nghiệp vụ.

4. Củng cố và nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin

   • Đầu tư nâng cấp phần mềm, hệ thống bảo mật, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tác nghiệp.
   • Thời gian thực hiện: 18-24 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Công nghệ thông tin phối hợp Ban Quản trị rủi ro.

5. Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra và báo cáo rủi ro

   • Thiết lập hệ thống báo cáo rủi ro định kỳ và đột xuất, tổ chức kiểm tra, giám sát thường xuyên để phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì liên tục.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Kiểm toán nội bộ và Phòng Quản trị rủi ro.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại

   • Lợi ích: Hiểu rõ về các loại rủi ro tác nghiệp, áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro hiệu quả để nâng cao năng lực cạnh tranh và ổn định hoạt động.
   • Use case: Xây dựng chiến lược quản trị rủi ro phù hợp với đặc thù ngân hàng.

2. Chuyên viên và cán bộ quản lý rủi ro

   • Lợi ích: Nắm vững quy trình, công cụ và tiêu chí đánh giá rủi ro tác nghiệp, nâng cao kỹ năng nhận diện và kiểm soát rủi ro.
   • Use case: Thực hiện các nhiệm vụ quản trị rủi ro hàng ngày và báo cáo chính xác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và giám sát ngân hàng

   • Lợi ích: Tham khảo thực trạng và đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, chính sách quản lý rủi ro tác nghiệp trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.
   • Use case: Xây dựng các quy định, hướng dẫn và giám sát hoạt động ngân hàng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị rủi ro tác nghiệp, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn thạc sĩ, tiến sĩ liên quan đến quản trị rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tác nghiệp là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tác nghiệp là rủi ro phát sinh từ lỗi con người, quy trình, hệ thống hoặc các sự kiện bên ngoài gây tổn thất cho ngân hàng. Nó quan trọng vì có thể làm giảm lợi nhuận, ảnh hưởng uy tín và thậm chí gây phá sản nếu không được quản lý hiệu quả.

2. Các bước chính trong quy trình quản trị rủi ro tác nghiệp là gì?
   Quy trình gồm bốn bước: nhận diện rủi ro, đánh giá rủi ro, kiểm soát rủi ro và dự phòng rủi ro. Mỗi bước giúp ngân hàng phát hiện, đo lường, kiểm soát và chuẩn bị tài chính cho các rủi ro có thể xảy ra.

3. Làm thế nào để đánh giá mức độ rủi ro tác nghiệp trong ngân hàng?
   Đánh giá dựa trên tần suất xảy ra rủi ro, mức độ ảnh hưởng và tổn thất thực tế. Các công cụ như ma trận rủi ro, chỉ số rủi ro chính (KRIs) và báo cáo sự cố được sử dụng để đo lường và phân loại mức độ nghiêm trọng.

4. Nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tác nghiệp tại BIDV Phú Mỹ là gì?
   Nguyên nhân gồm hệ thống công nghệ thông tin chưa hoàn thiện, quy trình nghiệp vụ phức tạp, nhân sự chưa được đào tạo đầy đủ và thiếu sự giám sát, kiểm tra thường xuyên.

5. Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao công tác quản trị rủi ro tác nghiệp?
   Giải pháp bao gồm hoàn thiện tổ chức bộ máy quản trị rủi ro, đào tạo cán bộ, cải tiến quy trình nghiệp vụ, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và tăng cường giám sát, kiểm tra rủi ro.

Kết luận

• Quản trị rủi ro tác nghiệp là yếu tố then chốt giúp BIDV Phú Mỹ giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập.
• Thực trạng QTRRTN tại BIDV Phú Mỹ giai đoạn 2011-2016 cho thấy tần suất và mức độ rủi ro còn cao, công tác quản trị chưa đồng bộ và hiệu quả chưa tối ưu.
• Nguyên nhân chủ yếu là do hạn chế về công nghệ, quy trình, nhân sự và giám sát nội bộ.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện bộ máy quản trị, nâng cao năng lực nhân sự, cải tiến quy trình và hệ thống công nghệ, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát.
• Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2017-2020, đồng thời xây dựng văn hóa rủi ro và tuân thủ chuẩn mực quốc tế như Basel II để nâng cao năng lực quản trị rủi ro tác nghiệp.

Ban lãnh đạo và các phòng ban liên quan tại BIDV Phú Mỹ cần nhanh chóng triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý để hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tác nghiệp, góp phần xây dựng hệ thống ngân hàng Việt Nam vững mạnh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÁC NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ RỦI RO VÀ RỦI RO TÁC NGHIỆP TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái quát chung về rủi ro Có nhiều cách hiểu cũng như định nghĩa về rủi ro khác nhau của các nhà kinh tế và các nhà kinh doanh.Thật khó có thể đúc kết được một định nghĩa về rủi ro chuẩn xác, thích hợp cho mọi môi trường kinh doanh cũng như mọi giai đoạn phát triển của kinh tế xã hội. Chính vì vây có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về rủi ro, nhưng nhìn chung có thể chia làm hai quan điểm: Theo quan điểm truyền thống, “ Rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố khác liên quan đến nguy hiểm, khó khăn, hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người”.

Thực tế cho thấy, chúng ta đang sống trong một thế giới mà rủi ro luôn tiềm ẩn và ngày càng tăng theo nhiều hướng khác nhau. Xã hội loài người càng phát triển, hoạt động của con người ngày càng đa dạng, phong phú và phức tạp, thì rủi ro cho con người ngày càng nhiều và đa dạng hơn. Vì vậy, con người cần quan tâm nhiều hơn đến việc nghiên cứu rủi ro, nhận diện rủi ro và tìm các biện pháp QTRR, trong quá trình nghiên cứu đó nhận thức về rủi ro của con người cũng thay đổi, trở nên khoan dung và trung hòa hơn. Theo quan điểm trung hòa cho rằng “Rủi ro là sự bất trắc không thể đo lường được”.

Rủi ro vừa mang tính tích cực vừa mang tính tiêu cực, theo nghĩa rủi ro có thể mang đến cho con người những tổn thất, mất mát và nguy hiểm nhưng cũng có thể mang đến cho chúng ta những cơ hội, thời cơ không ngờ. Nếu tích cực nghiên cứu rủi ro, nhận diện rủi ro, đo lường rủi ro, quản lý rủi ro, chúng ta không chỉ tìm ra được những biện pháp phòng ngừa, né tránh những rủi ro thuần túy, hạn chế những thiệt hại do rủi ro gây ra mà còn có thể “lật ngược tình thế”, biến thủ thành thắng, biến thách thức thành những cơ hội mang lại kết quả tốt đẹp trong tương lai.1: Rủi ro càng lớn thì tỷ suất lợi nhuận càng cao Dù có nhiều cách hiểu về rủi ro nhưng cách tiếp cận phổ biến nhất là xem rủi ro là sự không chắc chắn và là khả năng xảy ra kết quả không mong muốn. Một số loại rủi ro trong hoạt động Ngân hàng Có nhiều cách để phân loại rủi ro, tuy nhiên phân loại theo nguồn gốc thua lỗ, biến động thị trường hay thua lỗ. Rủi ro trong hoạt động của các NHTM có thể tổng hợp thành một số loại rủi ro cơ bản sau: - Rủi ro tín dụng - Rủi ro thị trường - Rủi ro thanh khoản - Rủi ro thanh khoản thị trường - Rủi ro khả năng thanh toán - Rủi ro lãi suất.

- Rủi ro lệch hạn - Rủi ro ngoại hối - Rủi ro tác nghiệp (hay còn gọi là rủi ro hoạt động). [11] Thông thường trong hoạt động ngân hàng chúng ta thường nghĩ đến ngay rủi ro tín dụng tuy nhiên ngày nay rủi ro tác nghiệp được xem là một trong những loại rủi ro quan trọng cần phải được chú trọng và theo dõi chặt chẽ. Rủi ro tác nghiệp tại các NHTM Việt Nam 1. Khái niệm rủi ro tác nghiệp hay còn gọi là rủi ro hoạt động.

Sau sự sụp đổ của một loạt các ngân hàng vào thập kỷ 70, Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) đặt tại Basel, Switzerland, đã thành lập Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS) nhằm đưa ra cách thức tốt hơn để đo lường vốn tối thiểu các Ngân hàng cần nắm giữ để đảm bảo bù đắp rủi ro.- Theo BIS Đoạn 644, BCBS 128:” Rủi ro hoạt động được định nghĩa là rủi ro xảy ra tổn thất do các quy trình nội bộ, con người và các hệ thống không đầy đủ hoặc không hoạt động hiệu quả hoặc do các sự kiện bên ngoài gây ra. Rủi ro hoạt động bao gồm Rủi ro pháp lý nhưng không bao gồm Rủi ro chiến lược và Rủi ro danh tiếng”[10] Theo quy định của NHNN tại: Khoản 27, điều 2 Thông tư 41/2016/TT- NHNN ngày 30/12/2016 v/v Quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: Rủi ro hoạt động là rủi ro do các quy trình nội bộ quy định không đầy đủ hoặc có sai sót, do yếu tố con người, do các lỗi, sự cố của hệ thống hoặc do các yếu tố bên ngoài làm tổn thất về tài chính, tác động tiêu cực phi tài chính đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (bao gồm cả rủi ro pháp lý). Rủi ro hoạt động không bao gồm: Rủi ro danh tiếng và Rủi ro chiếnlược [10]. Phân loại rủi ro tác nghiệp a.

Phân loại theo sự kiện: + Gian lận nội bộ: Vượt thẩm quyền, ăn trộm, gian lận. + Gian lận bên ngoài: An ninh hệ thống kém, ăn trộm, gian l ậ n. + Thông lệ tại nơi làm việc: Quan hệ nhân viên, môi trường làm việc (an toàn, tính đa dạng về văn hoá, phân b iệ t. + Thiệt hại về tài sản: Thiên tai, địch hoạ.

+ Gián đoạn kinh doanh, hệ thống hư h ỏ n g. + Liên quan đến khách hàng, sản phẩm và thông lệ kinh doanh: Tiết lộ thông tin, thông lệ kinh doanh không đúng, sản phẩm khiếm khuyết, hoạt động tư vấn có vấn đ ề. + Quản lý quá trình thực hiện: Lỗi tác nghiệp giao dịch, hồ sơ không đầy đ ủ. Phân loại theo nguyên nhân dẫn đến rủi ro tác nghiệp: + Rủi ro liên quan đến con người * Về mô hình tổ chức: - Chính sách, sắp xếp, bố trí, luân chuyển cán bộ chưa hợp lý; - Thực hiện các nghĩa vụ với người lao động chưa đúng với quy định, thoả ước lao động; - Mô hình tổ chức không phù hợp (quá đơn giản hoặc quá phức tạp.); * Về bản thân cán bộ: - Trình độ nghiệp vụ, năng lực, kinh nghiệm của cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu công việc; - Cán bộ ngân hàng tự thực hiện các hành vi gian lận; - Cán bộ ngân hàng cấu kết với bên ngoài để thực hiện các hoạt động phạm pháp nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản, huỷ hoại uy tín của ngân h à n g.

- Chưa chấp hành đúng nội quy lao động hoặc vi phạm kỷ luật; - Tư cách đạo đức chưa tốt, chưa có tinh thần trách nhiệm với công việc; - Giao tiếp, ứng xử với khách hàng, đồng nghiệp chưa đúng m ự c. * Về an toàn nơi làm việc: Nơi làm việc chưa đảm bảo an toàn dẫn đến phát sinh các khoản bồi thường tai nạn lao động. + Rủi ro liên quan đến cơ chế, chính sách, quy định - Những quy trình, quy định thiếu hoặc chưa đầy đủ, chưa chặt chẽ, chưa cụ thể, có kẽ hở tạo điều kiện cho kẻ xấu lợi dụng, gây tổn thất cho ngân hàng; - Những văn bản, quy định có sự chồng chéo, khó thực hiện; - Những văn bản, quy định có nội dung chưa đúng với cơ chế chính sách; quy định của pháp luật hiện hành. + Rủi ro liên quan đến hệ thống công nghệ thông tin - Lỗi phần cứng; - Lỗi phần mềm; - Lỗi đường truyền; - Phần mềm không có tính năng bảo mật hoặc tính bảo mật chưa cao; - Phần mềm không đầy đủ chức năng cần thiết; - Phần mềm không đáp ứng đủ các yêu cầu nghiệp vụ.

+ Rủi ro liên quan đến yếu tố từ bên ngoài - Khách hàng thực hiện các hành vi gian lận, lừa đảo, trộm cắp; - Thực hiện giao dịch với các cá nhân, tổ chức bị cấm vận hoặc có tên trong danh sách bị nghi ngờ, tội phạm. - Do có sự thay đổi về các văn bản, quy định của Nhà nước, Chính phủ; 1. Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tác nghiệp - Rủi ro do con người: Rủi ro tác nghiệp tăng lên cùng với sự tham gia của con người vào hoạt động khởi tạo, phê duyệt, báo cáo hoặc điều chỉnh một giao dịch. Các khía cạnh của rủi ro tác nghiệp bao gồm hành vi gian lận, lỗi, sự bỏ sót và lạm dụng của nhân viên.

Ngân hàng càng có nhiều nhân viên, nhiều địa điểm giao dịch và khách hàng thì rủi ro tác nghiệp càng cao. Số lượng nhân viên tăng nhanh là dấu hiệu tăng rủi ro tác nghiệp. - Rủi ro do quy trình chưa phù hợp: rủi ro tác nghiệp tăng theo mức độ phức tạp của giao dịch - Giao dịch có nhiều bước, nhiều quy trình, hoặc nhiều mốc tham chiếu; các giao dịch đòi hỏi phải có kiểm soát nội bộ và phê duyệt; và các giao dịch không được xác định rõ ràng hoặc không được thực hiện theo đúng chính sách quy định. Mọi bộ phận hay quy trình của một tổ chức tín dụng như từ việc lập kế hoạch, nhận tiền gửi, huy động nguồn nhân lực thông qua tín dụng và các hợp đồng, ra quyết định đầu tư, xử lý giao d ịc h.

đều chịu rủi ro tác nghiệp. - Rủi ro do hệ thống công nghệ thông tin, hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ yếu kém: Đây chỉ là một phần của rủi ro tác nghiệp nhưng lại có thể ảnh hưởng đến tất cả các loại rủi ro khác trong tổ chức tín dụng. - Rủi ro do các yếu tố khách quan bên ngoài: Các yếu tố nằm ngoài sự kiểm soát của ngân hàng cũng góp phần gây ra rủi ro tác nghiệp. Các vấn đề về cơ sở hạ tầng như: Hệ thống truyền dữ liệu, giao thông, điện, nước, điện thoại, các thay đổi về pháp lý, chính trị ngay cả thời tiết khắc nghiệt cũng có thể tạo ra hoặc làm tăng thêm các rủi ro trong ngân hàng.

Hậu quả của rủi ro tác nghiệp Rủi ro tác nghiệp không chỉ gây thiệt hại cho ngân hàng về mặt tài chính mà còn gây ảnh hưởng rất lớn đến uy tín, thương hiệu của ngân hàng. Một số hậu quả mà ngân hàng gặp phải do rủi ro tác nghiệp gây ra: - Đối với hoạt động Marketting và bán hàng: Rủi ro tác nghiệp có thể đưa ngân hàng rơi vào tình trạng khi đưa các sản phẩm mới mà không đảm bảo cơ sở hạ tầng phù hợp do không áp dụng đúng các thủ tục phê duyệt sản phẩm mới. - Đối với hoạt động thanh toán: Hậu quả mà ngân hàng phải gánh chịu có thể là không thanh toán được theo yêu cầu của khách hàng hoặc thanh toán nhầm đối tượng thụ hưởng.