Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Tác động của chính sách thuế xuất khẩu thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Đoàn Danh Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế quốc dân
• Chuyên ngành: Ngành công nghiệp ô tô
• Đề tài: Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ CỦA MỘT QUỐC GIA
• 1.1. Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô và sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô
• 1.2. Ngành công nghiệp ô tô
• 1.3. Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trên thế giới
• 1.4. Tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô
• 1.5. Những vấn đề cơ bản về chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
• 1.6. Các khía cạnh tác động của chính sách thuế đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô
• 1.7. Kinh nghiệm xây dựng chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô của Thái Lan
• 1.8. Chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ô tô của Thái Lan
• 1.9. Một số bài học kinh nghiệm
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ Ở VIỆT NAM
• 2.1. Sự hình thành và phát triển của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam
• 2.2. Quá trình hình thành ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam
• 2.3. Cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô hiện nay. Phân tích thực trạng tác động chính sách thuế xuất nhập khẩu ô tô ở Việt Nam
• 2.4. Các chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam
• 2.5. Thực trạng tác động của thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam
• 2.6. Các khía cạnh tác động của chính sách thuế, thuế xuất khẩu, nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô Việt Nam
• 2.7. Đánh giá tác động tích cực, tiêu cực của chính sách thuế xuất nhập khẩu đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam
• 2.7.1. Tác động tích cực
• 2.7.2. Tác động tiêu cực
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC HẠN CHẾ TIÊU CỰC CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU NHẰM PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Định hướng phương hướng hoàn thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam
• 3.2. Định hướng hoàn thiện chiến lược
• 3.3. Giải pháp phát huy tác động tích cực, hạn chế tiêu cực của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ô tô nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam đến năm 2020
• 3.3.1. Điều chỉnh chính sách thuế, phí, lệ phí, các chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu ưu đãi và phát triển công nghiệp hỗ trợ liên quan đến ô tô
• 3.3.2. Hỗ trợ sản xuất trong nước và nâng cao giá trị tạo ra trong nước nhằm hướng tới tăng lượng xe xuất khẩu ra thị trường nước ngoài
• 3.3.3. Giải pháp về nguồn vốn và phát triển nguồn nhân lực
• 3.3.4. Giải pháp an toàn, môi trường và cơ sở hạ tầng
• 3.3.5. Một số giải pháp và cơ chế chính sách khác
• 3.3.6. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 3.3.6.1. Đối với Chính Phủ
• 3.3.6.2. Đối với Các Doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách thuế xuất nhập khẩu đến ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Chính sách thuế xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sự phát triển này. Các chính sách thuế không chỉ ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm mà còn tác động đến khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô trong nước. Việc hiểu rõ tác động của chính sách thuế là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững cho ngành công nghiệp ô tô.

1.1. Chính sách thuế xuất nhập khẩu và vai trò của nó

Chính sách thuế xuất nhập khẩu có ảnh hưởng lớn đến giá thành và khả năng cạnh tranh của ô tô sản xuất trong nước. Việc áp dụng thuế suất hợp lý có thể khuyến khích sản xuất trong nước và giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

1.2. Tác động của chính sách thuế đến giá xe ô tô

Giá xe ô tô tại Việt Nam hiện đang cao hơn so với nhiều nước trong khu vực. Điều này chủ yếu do thuế suất cao và chi phí sản xuất lớn. Chính sách thuế cần được điều chỉnh để giảm giá thành và tăng khả năng tiếp cận của người tiêu dùng.

II. Những thách thức từ chính sách thuế xuất nhập khẩu đối với ngành công nghiệp ô tô

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ chính sách thuế xuất nhập khẩu. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ các thách thức này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn.

2.1. Cạnh tranh từ xe nhập khẩu

Sự gia tăng xe nhập khẩu với giá thành thấp hơn đã tạo ra áp lực lớn cho các nhà sản xuất ô tô trong nước. Chính sách thuế cần được điều chỉnh để bảo vệ các doanh nghiệp trong nước và khuyến khích sản xuất nội địa.

2.2. Tác động đến đầu tư nước ngoài

Chính sách thuế không hợp lý có thể làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Việc cải thiện chính sách thuế sẽ giúp thu hút thêm vốn đầu tư và công nghệ cho ngành công nghiệp ô tô.

III. Phương pháp cải thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu cho ngành công nghiệp ô tô

Để phát triển ngành công nghiệp ô tô, cần có những phương pháp cải thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu. Những cải cách này không chỉ giúp tăng cường sức cạnh tranh mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững cho ngành.

3.1. Điều chỉnh thuế suất hợp lý

Việc điều chỉnh thuế suất xuất nhập khẩu cần được thực hiện để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất trong nước. Các chính sách ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp sản xuất ô tô trong nước sẽ khuyến khích đầu tư và phát triển.

3.2. Tăng cường hỗ trợ cho ngành công nghiệp hỗ trợ

Ngành công nghiệp hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm chi phí sản xuất. Chính sách thuế cần khuyến khích phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất ô tô.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách thuế ô tô

Nghiên cứu về tác động của chính sách thuế xuất nhập khẩu đến ngành công nghiệp ô tô đã chỉ ra nhiều kết quả quan trọng. Những kết quả này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại mà còn cung cấp cơ sở cho các chính sách trong tương lai.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chính sách thuế có tác động lớn đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô. Các số liệu cho thấy rằng việc giảm thuế có thể thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ ô tô trong nước.

4.2. Ứng dụng các bài học kinh nghiệm từ quốc tế

Việc học hỏi từ các quốc gia khác có ngành công nghiệp ô tô phát triển sẽ giúp Việt Nam cải thiện chính sách thuế. Các bài học từ Thái Lan và các nước khác có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả của chính sách thuế.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc cải thiện chính sách thuế xuất nhập khẩu sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của ngành. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao sức cạnh tranh và phát triển công nghiệp hỗ trợ.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Ngành công nghiệp ô tô cần có những định hướng phát triển bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tác động đến môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác với các quốc gia có ngành công nghiệp ô tô phát triển sẽ giúp Việt Nam học hỏi và áp dụng các công nghệ tiên tiến, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam được định vị là ngành kinh tế kỹ thuật mũi nhọn, đóng vai trò tạo động lực lan tỏa thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đến giai đoạn 2012-2016, toàn ngành đã thu hút 14 doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 920 triệu USD, năng lực sản xuất lắp ráp thiết kế đạt 220.000 xe mỗi năm, cùng với khoảng 30 doanh nghiệp sản xuất trong nước với quy mô vốn đầu tư ước tính khoảng 2 tỷ USD. Mặc dù nhận được sự bảo hộ nhất quán và liên tục của Nhà nước thông qua các công cụ thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt từ năm 1999 đến nay, ngành công nghiệp ô tô nội địa vẫn phát triển chưa tương xứng với kỳ vọng và tiềm năng thị trường.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm tập trung vào việc đánh giá toàn diện các chiều hướng tác động đa chiều của chính sách thuế xuất nhập khẩu tới cơ cấu sản xuất, năng lực cạnh tranh và sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ ô tô. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về công cụ thuế quan, phân tích thực trạng thực thi chính sách thuế giai đoạn 2012-2016, đồng thời đối chiếu bài học kinh nghiệm quốc tế nhằm đề xuất định hướng chính sách đến năm 2020. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ thị trường ô tô Việt Nam, tập trung vào mối quan hệ giữa hệ thống thuế quan và các chỉ số kinh tế then chốt như tỷ lệ nội địa hóa, giá thành xuất xưởng và sản lượng tiêu thụ. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi giải quyết nghịch lý giá xe ô tô tại Việt Nam cao gấp 1,2 đến 1,8 lần so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á trong khi tỷ lệ nội địa hóa chỉ dao động từ 10% đến 40%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết bảo hộ ngành công nghiệp non trẻ của các nhà kinh tế học cổ điển và lý thuyết thuế quan trong thương mại quốc tế hiện đại. Theo các khung lý thuyết này, chính sách thuế nhập khẩu đóng vai trò như một hàng rào kỹ thuật và tài chính tạm thời nhằm bảo vệ các nhà sản xuất nội địa non trẻ trước áp lực cạnh tranh từ các tập đoàn đa quốc gia, tạo khoảng thời gian tích lũy công nghệ và đạt quy mô kinh tế tối ưu. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu để phân tích sự dịch chuyển từ mô hình lắp ráp đơn thuần sang sản xuất phụ tùng chuyên sâu có giá trị gia tăng cao.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa xuyên suốt đề tài bao gồm: thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, hình thức lắp ráp từ bộ linh kiện nhập khẩu hoàn chỉnh và tỷ lệ nội địa hóa. Bài học phát triển từ Thái Lan cung cấp minh chứng thực nghiệm quan trọng: thông qua việc áp mức thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc lên tới 150% vào năm 1978 kết hợp quy định tỷ lệ nội địa hóa nghiêm ngặt, quốc gia này đã đạt tỷ lệ nội địa hóa 45% vào năm 1983 và từng bước vươn lên quy mô sản xuất 2,5 triệu xe vào năm 2013, đóng góp khoảng 12% GDP và trở thành trung tâm sản xuất ô tô hàng đầu khu vực ASEAN.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa phương pháp định tính và định lượng, trong đó phân tích định tính đóng vai trò chủ đạo để giải thích các cơ chế chính sách. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê, Vụ Chính sách thuế thuộc Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam trong chuỗi thời gian 5 năm liên tục từ năm 2012 đến năm 2016.

Quy mô khảo sát bao phủ toàn bộ 14 doanh nghiệp liên doanh FDI và 30 doanh nghiệp ô tô nội địa, đại diện cho 100% công suất sản xuất và lắp ráp hợp pháp trên toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập dữ liệu chuyên sâu về cơ cấu nhập khẩu linh kiện, kim ngạch xuất khẩu phụ tùng và biến động sản lượng tiêu thụ của các dòng xe chủ lực. Phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh đối chiếu đa chiều được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc chỉ ra mối tương quan nhân quả giữa các mốc điều chỉnh thuế suất ưu đãi với tốc độ tăng trưởng thị phần ô tô lắp ráp trong nước so với ô tô nhập khẩu nguyên chiếc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chính sách bảo hộ bằng thuế quan trong thời gian dài không mang lại sự bứt phá về tỷ lệ nội địa hóa như mục tiêu đề ra. Dù các doanh nghiệp từng cam kết đạt mức nội địa hóa 30% đến 40% sau 10 năm hoạt động, thực tế giai đoạn 2012-2016 tỷ lệ này chỉ đạt từ 10% đến 40% tùy chủng loại. Trong đó, dòng xe du lịch cá nhân dưới 9 chỗ chỉ đạt tỷ lệ rất thấp khoảng 10% đến 20%, chủ yếu tập trung vào các linh kiện giản đơn có giá trị gia tăng thấp như kính, gương, ghế ngồi, ắc quy và bộ dây điện.

Thứ hai, cấu trúc thuế suất nhập khẩu phức tạp và thuế tiêu thụ đặc biệt duy trì ở mức cao đã đẩy giá bán lẻ xe hơi tại Việt Nam cao gấp 1,2 đến 1,8 lần so với giá xe tương đương tại Thái Lan hay Indonesia. Cơ cấu giá bán bị chi phối nặng nề bởi giá bộ linh kiện nhập khẩu cộng dồn các tầng thuế, gây thiệt thòi trực tiếp cho người tiêu dùng và làm suy giảm sức cầu nội địa.

Thứ ba, năng lực sản xuất của 14 liên doanh FDI với công suất danh định 220.000 xe mỗi năm bị phân mảnh nghiêm trọng. Dây chuyền công nghệ của phần lớn doanh nghiệp chỉ dừng lại ở ba công đoạn cơ bản gồm hàn, tẩy rửa sơn và lắp ráp hoàn thiện mà chưa có sự chuyển giao công nghệ cốt lõi hay hoạt động nghiên cứu phát triển chuyên sâu.

Thứ tư, trước áp lực suy giảm sức cạnh tranh của xe nguyên chiếc, cơ cấu xuất khẩu có sự chuyển dịch mang tính thích nghi. Thay vì xuất khẩu xe thành phẩm, các doanh nghiệp đã chủ động tận dụng lợi thế chi phí lao động để đẩy mạnh xuất khẩu các chi tiết linh kiện rời rạc sang thị trường Nhật Bản và các nước thành viên ASEAN.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên bắt nguồn từ sự thiếu ổn định và khó dự đoán của hệ thống chính sách thuế. So với các nước láng giềng có chiến lược nhất quán kéo dài hàng thập kỷ, chính sách thuế tại Việt Nam thường xuyên biến động theo các chu kỳ ngắn hạn, làm gia tăng rủi ro chính sách và khiến các tập đoàn ô tô đa quốc gia e ngại đầu tư chiều sâu. Mặt khác, việc đánh thuế tiêu thụ đặc biệt căn cứ theo dung tích xi-lanh thay vì gắn liền với hàm lượng giá trị gia tăng nội địa đã làm triệt tiêu động lực mở rộng chuỗi cung ứng phụ trợ của các nhà sản xuất.

Dữ liệu nghiên cứu khi được mô hình hóa qua các biểu đồ phân tích cơ cấu nhập khẩu và bảng so sánh kim ngạch phụ tùng giai đoạn 2012-2016 cho thấy rõ sự mất cân đối nghiêm trọng: quy mô thị trường nội địa nhỏ hẹp dưới ngưỡng 100.000 xe mỗi năm cho một dòng xe riêng biệt đã ngăn cản các nhà sản xuất phụ tùng đạt được lợi thế kinh tế theo quy mô. Thái Lan thành công nhờ chiến lược tập trung tuyệt đối vào dòng xe bán tải và xe tiết kiệm nhiên liệu, áp dụng miễn thuế doanh nghiệp từ 3 đến 8 năm cho sản xuất phụ tùng công nghệ cao, trong khi Việt Nam phát triển dàn trải quá nhiều phân khúc khiến nguồn lực bị phân tán.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với Bộ Công Thương điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu linh kiện theo hướng ưu đãi thực chất trong giai đoạn 2018-2020. Cần áp dụng mức thuế suất 0% đối với các linh kiện, phụ tùng và cụm chi tiết mà trong nước chưa thể sản xuất, đồng thời cấu trúc lại thuế tiêu thụ đặc biệt bằng cách miễn thuế cho phần giá trị tạo ra trong nước, hướng tới mục tiêu giảm giá thành xe xuất xưởng từ 10% đến 15%.

Thứ hai, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Ngân hàng Nhà nước triển khai gói hỗ trợ tài chính và tín dụng ưu đãi lãi suất thấp hơn từ 2% đến 3% so với lãi suất thương mại cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ô tô. Mục tiêu là nâng tỷ lệ nội địa hóa bình quân của toàn ngành lên mức 30% đến 35% vào năm 2020, hình thành mạng lưới cung ứng cấp 1 và cấp 2 đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Thứ ba, Chính phủ và chính quyền các địa phương trọng điểm đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông và dịch vụ logistics kết nối trực tiếp các khu công nghiệp sản xuất ô tô với các cảng biển nước sâu. Việc hoàn thiện hệ thống vận tải đa phương thức sẽ giúp cắt giảm từ 15% đến 20% chi phí vận chuyển nguyên vật liệu và linh kiện nhập khẩu.

Thứ tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các hiệp hội doanh nghiệp thành lập Quỹ phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao và đổi mới công nghệ giai đoạn 2018-2022. Nhà nước cần tài trợ tối thiểu 50% chi phí đào tạo kỹ sư chuyên môn sâu và chuyển giao bằng sáng chế để tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động thiết kế và chế tạo linh kiện phụ trợ phức tạp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Vụ Chính sách thuế và Tổng cục Hải quan: Luận văn cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn vững chắc phục vụ việc rà soát, hoàn thiện biểu thuế xuất nhập khẩu và các chính sách thuế ưu đãi trong giai đoạn hội nhập sâu rộng theo các cam kết thương mại tự do.

Nhóm lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô FDI và nội địa: Tài liệu hỗ trợ các nhà quản trị nhận diện rõ bức tranh cung cầu, xu hướng dịch chuyển chính sách thuế để xây dựng chiến lược kinh doanh trung hạn, tối ưu hóa chuỗi cung ứng linh kiện và định vị phân khúc sản phẩm có lợi thế cạnh tranh.

Nhóm doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và sản xuất phụ tùng cơ khí: Giúp các nhà đầu tư nắm bắt các cơ chế ưu đãi thuế quan dự kiến, từ đó quyết định chính xác việc rót vốn nâng cấp công nghệ sản xuất các nhóm linh kiện rời rạc hướng tới chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên các khối ngành Kinh tế quốc tế, Quản lý kinh tế và Tài chính công: Luận văn là công trình tham khảo chuẩn mực về phương pháp tiếp cận phân tích chính sách thuế thực chứng, cung cấp hệ thống số liệu chuỗi thời gian 2012-2016 và bài học so sánh quốc tế điển hình.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến giá xe ô tô tại Việt Nam giai đoạn 2012-2016 cao hơn từ 1,2 đến 1,8 lần so với khu vực là gì? Hiện tượng này bắt nguồn từ sự cộng dồn của 3 sắc thuế chính gồm thuế nhập khẩu linh kiện, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng, kết hợp với chi phí sản xuất cao do dung lượng thị trường nhỏ chưa đạt hiệu quả kinh tế theo quy mô.

Tỷ lệ nội địa hóa của ngành sản xuất ô tô Việt Nam giai đoạn này đạt mức bao nhiêu? Tỷ lệ nội địa hóa thực tế của ngành chỉ đạt từ 10% đến 40% tùy dòng xe, trong đó xe chở người dưới 9 chỗ chỉ đạt từ 10% đến 20%, thấp hơn rất nhiều so với mức cam kết ban đầu là 30% đến 40% sau 10 năm đi vào hoạt động.

Bài học thành công lớn nhất từ chính sách thuế ô tô của Thái Lan là gì? Thái Lan đã kiên định định hướng phát triển dòng xe chủ lực là xe bán tải và xe thân thiện môi trường, áp dụng mức thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc 150% trong giai đoạn đầu và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 3 đến 8 năm cho sản xuất phụ tùng công nghệ cao.

Hiệp định ATIGA tác động như thế nào đến thị trường ô tô Việt Nam? Lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc nội khối ASEAN về 0% tạo áp lực cạnh tranh gay gắt đối với các nhà máy lắp ráp trong nước, buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng và chuyển dịch sang sản xuất linh kiện chuyên môn hóa.

Chính sách thuế nào tác động nhanh và trực tiếp nhất đến quyết định mua xe của người tiêu dùng? Thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí trước bạ là hai công cụ tài chính có tần suất điều chỉnh nhiều nhất và tác động trực tiếp ngay lập tức tới giá lăn bánh của phương tiện, làm thay đổi đáng kể chỉ số cung cầu trên thị trường.

Kết luận

• Thuế xuất khẩu và thuế nhập khẩu là công cụ điều tiết vĩ mô then chốt nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự thành bại của ngành công nghiệp ô tô.
• Chính sách bảo hộ kéo dài thiếu tính chọn lọc và thiếu ổn định đã không mang lại tỷ lệ nội địa hóa kỳ vọng, trong khi giá xe duy trì ở mức cao gấp 1,2 đến 1,8 lần so với khu vực.
• Việc chuyển dịch định hướng ưu đãi thuế gắn liền với hàm lượng giá trị gia tăng nội địa và phát triển dòng xe thế mạnh là yêu cầu cấp thiết giai đoạn tới.
• Cần phát triển đồng bộ ngành công nghiệp hỗ trợ thông qua các gói ưu đãi thuế phụ tùng, hoàn thiện logistics và đào tạo nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.
• Đóng góp khoa học của luận văn là hệ thống hóa khung đánh giá tác động thuế quan thực chứng giai đoạn 2012-2016, mở đường cho lộ trình chính sách đến năm 2020.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan quản lý cần khẩn trương hoàn thiện biểu thuế xuất nhập khẩu ưu đãi đặc biệt giai đoạn 2018-2020 để thích ứng với làn sóng tự do hóa thương mại. Các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp được khuyến nghị áp dụng các kết quả phân tích trong luận văn này nhằm xây dựng chiến lược phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Một số vấn đề cơ bản về tác động của chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với việc phát triển ngành công nghiệp ô tô của một quốc gia Chương 2. Thực trạng tác động của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu đến sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam Chương 3. Định hướng chiến lược và giải pháp phát huy tác động tích cực hạn chế tiêu cực của chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu nhằm phát triển ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam đến 2020 7 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT KHẨU, THUẾ NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ CỦA MỘT QUỐC GIA 1.

Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô và sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô 1.Ngành công nghiệp ô tô Công nghiệp ô tô là ngành sản xuất, chế tạo, lắp ráp để tạo ra sản phẩm là xe ô tô hoàn chỉnh. Ngành công nghiệp ô tô bao gồm cả: công nghiệp phụ trợ: sản xuất linh phụ kiện, chi tiết máy…phục vụ cho ô tô; nghiên cứu cải tiến, chế tạo, phát minh ra kiểu dáng các loại xe mới; lắp ráp xe hơi; các dịch vụ chăm sóc;…công nghiệp ô tô bị thống trị bởi một số lượng khá nhỏ các nhà sản xuất, những nhà sản xuất lớn nhất (theo con số xe sản xuất ra) hiện là General Motors, Toyota và Ford Motor Company. Ngành công nghiệp ô tô thiết kế, phát triển, sản xuất, tiếp thị và bán tất cả các loại xe cộ. Trong năm 2007, hơn 73 triệu ô tô các loại gồm xe du lịch và xe thương mại được sản xuất ra trên toàn thế giới.

Trong tổng số 71,9 triệu ô tô mới được bán ra trên toàn thế giới có 22,9 triệu ở Châu Âu, 21,4 triệu ở Châu Á Thái Bình Dương, 19,4 triệu ở Mỹ và Canada, 4,4 triệu ở Châu Mỹ La tinh, 2,4 triệu ở Trung Đông và 1,4 triệu ở Châu Phi. Các thị trường ở Bắc Mỹ và Nhật Bản đã chững lại, trong khi đó, thị trường ở Nam Mỹ và Châu Á phát triển rất mạnh. Trong các thị trường chính, Nga, Braxin, Ấn Độ và Trung Quốc cho thấy sự phát triển nhanh nhất. Một số tên hiệu xe hơi nổi tiếng: Volkswagen, Mercedes, Opel, BMW, Audi, Ford, Renault, Toyota, Skoda, Peugeot, Citroen, Fiat, Mazda, Seat, Nissan, Hyundai, Honda, Kia, Volvo, Mitsubishi, Suzuki, Smart, Mini (BMW), Chevrolet, Porsche, Alfa Romeo, Daihatsu, Chrysler, Subaru, Land Rover, Dacia, Jeep, Saab, Lexus, Jaguar, Ssangyong, Lancia, GM, Sonstige, Gesamt.

Công nghiệp ôtô là một ngành kinh tế quan trọng trong quá trình chuyển đổi cơ cấu sản xuất công nghiệp của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Đây cũng là ngành có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nhiều quốc gia. 8 Nhiều quốc gia trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã chọn ngành công nghiệp ô tô làm ngành chiến lược để đầu tư, phát triển. Xét trên phạm vi toàn cầu ngành công nghiệp ô tô luôn được xem là một động cơ quan trọng cho tăng trưởng, tạo thu nhập.

Quá trình phát triển có sự gắn kết chặt chẽ với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của từng quốc gia. Vai trò của ngành công nghiệp ô tô đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia được thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau: Thứ nhất, công nghiệp ô tô đã và đang là động lực tăng trưởng cho nhiều quốc gia, trong đó có các nước phát triển và đang phát triển. Hầu hết chính phủ tại các nước công nghiệp mới đều dành ưu tiên phát triển ngành công nghiệp ô tô để góp phần phục vụ có hiệu quả quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô có đóng góp rất lớn trong phát triển kinh tế - xã hội của từng quốc gia nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung.

Ở Mỹ, ngành công nghiệp ô tô hàng năm tạo ra khoảng từ 3% đến 3,5% GDP của nước này. Ở Brazil ngành công nghiệp ô tô cũng có một vai trò quan trọng. Ước tính giá trị sản xuất của ngành công nghiệp ô tô hàng năm ở Brazil (đứng thứ 6 trên thế giới) chiếm khoảng 5% GDP với 50 cơ sở sản xuất và sản lượng đạt khoảng 4,4 triệu xe mỗi năm. Tương tự ở Trung Quốc, ngành công nghiệp ở nước này cũng đã có sự phát triển nhanh vượt bậc và đến năm 2010, Trung quốc đã vượt Mỹ để trở thành quốc gia có thị trường ô tô đứng đầu thế giới với sản lượng trên 12 triệu chiếc và dự kiến sẽ tiếp tục được mở rộng trong 10 năm tới.

Trung Quốc cũng xác định ngành công nghiệp ô tô là ngành chiến lược trong Kế hoạch 10 năm tới. Thứ hai, ngành công nghiệp ô tô là một ngành sản xuất mà hoạt động sản xuất của ngành này có tác động lan tỏa cao sang nhiều ngành kinh tế khác. Ước tính ngành công nghiệp ô tô ở Mỹ đã sử dụng một nguồn lực lao động lên đến 13 triệu việc làm, chiếm khoảng 10% tổng số lao động trong nền kinh tế. Tương tự, ở Brazil, hiện có khoảng 200 nghìn doanh nghiệp có sự kết gắn và mối quan hệ với ngành sản xuất ô tô.

Ước tính ngành này đã tạo việc làm cho khoảng 1,5 triệu người ở Brazil, cả trực tiếp và gián tiếp, trong đó số lao động gián tiếp là 150 nghìn người. 9 Thứ ba, do đặc trưng là sự phát triển của ngành luôn gắn liền với các thành tựu khoa học kỹ thuật, nên ngành công nghiệp ô tô có tác động thúc đẩy khoa học kỹ thuật phát triển, đặc biệt là các ngành tự động hóa, khoa học điện tử, công nghệ mới, hóa chất, cơ khí chế tạo, công nghiệp luyện kim, sản xuất sắt thép… từ đó thúc đẩy nhiều ngành, lĩnh vực liên quan trong nền kinh tế cùng phát triển. Bên cạnh đó, ngành công nghiệp ô tô thế giới có vai trò quan trọng trong việc đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Quá trình toàn cầu hóa, thông qua việc quốc tế hóa, mở rộng sản xuất của các tập đoàn ô tô trên thế giới đã giúp cho nền kinh tế của nhiều nước đang phát triển có điều kiện hội nhập sâu, rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu cũng như khu vực.

Thứ tư, ngành công nghiệp ô tô là ngành tiêu thụ nhiều sản phẩm của các ngành công nghiệp khác, như: kim loại, hóa chất, cơ khí, điện tử,… và tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động trong các ngành công nghiệp này. Điều này cho thấy, sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô sẽ thúc đẩy và lôi kéo sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp khác (công nghiệp hỗ trợ).Sự cần thiết của ngành công nghiệp ô tô Từ khi ra đời cho đến nay ngành công nghiệp ô tô luôn chứng tỏ vai trò tối quan trọng trong tất cả mọi lĩnh vực: không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày một gia tăng của con người trong việc đi lại và luân chuyển hàng hoá mà còn đóng góp rất lớn trong phát triển kinh tế xã hội của từng quốc gia nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung. Công nghiệp ô tô đã và đang là động lực tăng trưởng cho nhiều quốc gia. Công nghiệp ô tô là một ngành có quy mô lớn mang lại thu nhập cao.

Tổng giá trị hàng hóa do ngành công nghiệp này tạo ra đã đạt tới những con số khổng lồ. Ngành công nghiệp ô tô được xem là một ngành sản xuất vật chất, cung cấp phương tiện đi lại và vận chuyển tối ưu nhằm đảm bảo mạch máu lưu thông, thúc đẩy kinh tế phát triển. Theo thống kê, 82% khối lượng hàng hoá vận chuyển bằng đường ô tô và 75% hành khách đi lại bằng phương tiện cơ động này. Như vậy, ở điểm này, ngành công nghiệp ô tô đã gián tiếp đóng góp vai trò không thể thiếu của mình vào sự nghiệp phát triển kinh tế của quốc gia và thế giới.

Ngoài ra, do đặc trưng gắn liền với thành tựu khoa học kỹ thuật, ngành công nghiệp ô tô có tác động thúc đẩy khoa học kỹ thuật phát triển đặc biệt là các ngành tự động hóa, khoa học điện tử, công 10 nghệ mới, hóa chất, cơ khí chế tạo,… từ đó thúc đẩy nhiều ngành, lĩnh vực liên quan cùng phát triển đóng góp vào sự phát triển chung của nhân loại. Bên cạnh đó, công nghiệp ô tô là khách hàng lớn nhất của nhiều ngành công nghiệp phụ cận như: kim loại, hóa chất, cơ khí, điện tử,… và tạo công ăn việc làm cho vô số lao động trong các ngành công nghiệp này.3 Sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô trên thế giới Vào năm 1769, một kỹ sư người Pháp tên là Nicolas J Cugnot đã phát minh ra chiếc ô tô đầu tiên có thể chạy trên đường. Trên thực tế, sản phẩm này là một chiếc máy kéo ba bánh tự động sử dụng động cơ hơi nước được dùng trong quân đội. Tuy nhiên, hoạt động của chiếc ô tô ban đầu rất giới hạn, nhiều nhất nó chỉ có thể chạy được liên tục trong vòng mười lăm phút.

Ngoài ra, thiết kế của chiếc xe không phù hợp với việc di chuyển trên đường bởi vì động cơ hơi nước làm cho xe có kích thước rất lớn và nặng. Giữa năm 1832 và năm 1839, một người đàn ông Scotland tên là Robert Anderson đã phát minh ra một cỗ xe chạy bằng điện. Tuy nhiên, vào năm 1842, Thomas Davenport (Mỹ) và Robert Davidson (Scotland) là hai trong số những người đầu tiên phát minh ra xe ô tô có tính ứng dụng cao vì họ sử dụng pin không cần sạc. Cùng với sự phát triển của các tuyến đường giao thông, việc đi lại trở nên thuận tiện hơn và kết quả là những sản phẩm ô tô chạy bằng điện không còn là lựa chọn tốt nhất bởi vì nguồn năng lượng quá ngắn của những bộ pin nguồn không phù hợp cho các tuyến đường xa.

Ngành công nghiệp ô tô cuối cùng cũng đã đến tuổi trưởng thành với một số lượng lớn các sản phẩm ô tô được sản xuất bởi Henry Ford vào năm 1914. Điều này dẫn đến sự phát triển của ngành công nghiệp sản xuất ô tô, mà khởi đầu là dây chuyền lắp ráp từ nhà máy sản xuất ô tô của Henry Ford. Những phương pháp sản xuất mới của Ford biến những phát minh về ô tô trở nên phổ biến với nhiều người đặc biệt là giới nhà giàu. Vào những năm 1930 của thế kỷ 20, trước chiến tranh thế giới thứ 2, ô tô đã có được những tính năng kỹ thuật cơ bản.