CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ VÀ KINH NGHIỆM XUẤT KHẨU RAU QUẢ SANG EU CỦA MỘT SỐ NƯỚC 1. Khái niệm, nhiệm vụ và đặc điểm xuất khẩu hàng hóa 1. Khái niệm và nhiệm vụ của xuất khẩu hàng hóa Xuất khẩu là hoạt động mua bán hàng hoá hoặc dịch vụ của một quốc gia mà sang quốc gia khác nhằm phát triển sản xuất kinh doanh và đời sống.
Song hoạt động này có những nét riêng phức tạp hơn trong nước như giao dịch với những người có quốc tịch khác nhau, thị trường rộng lớn khó kiểm soát, mua bán qua trung gian nhiều, đồng tiền thanh toán thường là ngoại tệ mạnh và hàng hoá phải vận chuyển qua biên giới, cửa khẩu các quốc gia khác nhau nên phải tuân thủ các tập quán quốc tế cũng như các luật lệ khác nhau. Không chỉ vậy, hoạt động xuất khẩu diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện kinh tế, từ xuất khẩu hàng hoá tiêu dùng cho đến tư liệu sản xuất, máy móc thiết bị, công nghệ kỹ thuật cao… Tất cả các hoạt động trao đổi đó đều nhằm đem lại lợi ích cho quốc gia. Theo điều 28, Luật Thương mại 2005 quy định: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ quốc gia hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ quốc gia được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Xuất phát từ các mục tiêu phong phú, đa dạng, để thực hiện tốt các mục tiêu đó thì hoạt động xuất khẩu phải thực hiện các nhiệm vụ sau: Thứ nhất, phải ra sức khai thác có hiệu quả mọi nguồn lực của đất nước như đất đai, nhân lực, tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất.
Đối với những quốc gia có tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng- là điều kiện tốt cho việc thúc đẩy sản xuất, tạo ra lợi thế cho ngành sản xuất của mình. Thứ hai hoạt động xuất khẩu cần tạo được động lực để các quốc gia nâng cao năng lực sản xuất hàng hóa nhằm tăng nhanh khối lượng và kim ngạch xuất khẩu, bên cạnh đó chất lượng hàng hóa cũng cần được chú trọng và cải thiện. Cụ thể là những mặt hàng hoặc nhóm hàng xuất khẩu có khối lượng và giá trị lớn đáp ứng những đòi hỏi của thị trường thế giới và của khách hàng về chất lượng và số lượng có sức hấp dẫn và có khả năng cạnh tranh cao. Đặc điểm của xuất khẩu hàng hóa Xuất khẩu hàng hoá thể hiện sự kết hợp chặt chẽ và tối ưu các khoa học quản lý kinh tế với các nghệ thuật kinh doanh, giữa nghệ thuật kinh doanh với các yếu tố khác của từng quốc gia, như yếu tố luật pháp, kinh tế văn hoá.
Về các nguồn lực cho phát triển, xuất khẩu góp phần cải thiện đời sống nhân dân, gia tăng tiến bộ xã hội và góp phần thúc đẩy các quốc gia tiến tới xã hội công bằng văn minh. Trong điều kiện hiện nay xuất khẩu hàng hoá là một trong những mục tiêu đang trở nên cấp bách và tạo cho nhiều quốc gia có cơ hội thuận lợi trong quá trình đẩy nhanh sự phát triển kinh tế văn 1 Thư viện ĐH Thăng Long hoá xã hội. Hoạt động xuất khẩu hàng hoá diễn ra giữa hai hay nhiều quốc gia, và trong môi trường kinh doanh mới và xa lạ. Vì vậy, chúng ta không thể lấy kinh nghiệm trao đổi hàng hoá thông thường trong một quốc gia để áp đặt hoàn tòan cho hoạt động trao đổi hàng hoá với nước ngoài.
Hoạt động xuất khẩu được tiến hành có thể bởi tư nhân hoặc doanh nghiệp nhà nước nhằm đáp ứng các mục đích hoặc nhu cầu của họ, mục đích kinh doanh tư nhân chủ yếu là nhằm tối đa hoá lợi nhuận, còn đối với các doanh nghiệp nhà nước, chính phủ có nhiều mục tiêu khác nhau như văn hoá, ngoại giao, chính trị… Do đó, kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước, chính phủ có thể hiện hoặc không hoàn toàn hướng về lợi nhuận. Phương thức cơ bản nhất để mở rộng hoạt động trong nước ra thị trường nước ngoài là thông qua xuất khẩu. Xuất khẩu cũng là một hoạt động kinh doanh quốc tế, hoạt động này tiếp tục cả khi doanh nghiệp đã đa dạng hoá các hoạt động kinh doanh của mình và có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Việc xuất khẩu có hai ưu điểm rõ nét: - Tránh được đầu tư cho các hoạt động sản xuất ở nước sở tại, mà các chi phí này thường là đáng kể.
- Có thể thực hiện được lợi thế chi phí và lợi thế vị trí. Bằng việc sản xuất sản phẩm ở một địa điểm tập trung và sau đó xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài khác , công ty có thể thực hiện lợi thế qui mô đáng kể qua khối lượng bán cho thị trường toàn cầu của mình Hiệu quả của chiến lược xuất khẩu là nhằm hướng tới làm cho sản phẩm hàng hoá thích ứng và thoả mãn được các nhu cầu của khách hàng và sự ưa thích của thị trường (hoặc không bị thay đổi nếu phù hợp với thị trường). Đồng thời làm cho chính sách giá cả, phân phối và truyền thông được liên kết chặt chẽ trong một chiến lược marketing tổng thể. Tuy nhiên xuất khẩu hàng hóa cũng tồn tại một số nhược điểm : - Các sản phẩm xuất khẩu được sản xuất từ cơ sở cuả công ty ở chính quốc có thể không phù hợp với nhu cầu và điều kiện thị trường địa phương - Chi phí vận chuyển cao có thể làm cho việc xuất khẩu trở nên không kinh tế, đặc biệt trong trường hợp các sản phẩm cồng kềnh, hàng rào thuế quan cũng có thể làm cho việc xuất khẩu không kinh tế.
- Những rủi ro bắt nguồn từ nguyên nhân ít kinh nghiệm xuất khẩu, ít am hiểu thị trường của các công ty vừa mới bắt đầu xuất khẩu. Để khắc phục những nhược điểm trên, công ty có thể chuyển giao những hoạt động marketing ở các nước mà họ kinh doanh cho các đại diện địa phương, nhưng không có giò đảm bảo rằng đại diện đó sẽ hành động theo cách tốt nhất vì lợi ích của công ty. Trường các đại diện cũng chào bán sản phẩm của công try cạnh tranh và vì thế, sự trung 2 thành bị chia sẻ. Do đó, đại diện nước ngoài có thể thực hiện không tốt hoạt động marketing như công ty thực hiện.
Các hình thức xuất khẩu hàng hoá 1. Xuất khẩu trực tiếp Đây là hình thức mà hàng hóa được mua hay bán trực tiếp của nước ngoài mà không thông qua trung gian. Các cuộc đàm phán, thương lượng với đối tác sẽ đều do chính doanh nghiệp xuất khẩu tham gia trực tiếp bao gồm các trách nhiệm về hợp đồng, hoạt động tiếp thị, bán hàng,… để đem khách hàng về cho doanh nghiệp của mình. Doanh nghiệp phải tự kiểm soát được mọi giao dịch và đại diện cho thương hiệu của mình để đem lại các nguồn lợi nhuận cho doanh nghiệp.
- Ưu điểm: + Chủ động trong việc tìm kiếm khách hàng, nắm bắt được nhu cầu tiêu thụ hàng hóa sản phẩm và biến động thị trường để đưa ra phương án phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả mua bán. + Trực tiếp đàm phán, thỏa thuận để đưa ra được mức giá phù hợp và lựa chọn được phương thức thanh toán phù hợp. + Giảm được các khoản chi phí trung gian, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và chủ động trong việc vận chuyển, làm các thủ tục liên quan đến xuất khẩu,… từ đó chọn được những đơn vị hợp tác phù hợp với doanh nghiệp của mình. - Nhược điểm: + Đòi hỏi một số vốn khá lớn để sản xuất và thu mua hàng, gặp nhiều rủi ro.
Bên cạnh đó, hình thức này đòi hỏi một sự hiểu biết về thị trường xuất khẩu và những kinh nghiệm cần thiết để tiến hành giao dịch. + Ngoài ra, để bù đắp được chi phí giao dịch thì lượng hàng hóa xuất khẩu yêu cầu phải đủ lớn. Bên cạnh đó, xuất khẩu trực tiếp còn gây khó khăn cho những doanh nghiệp nhỏ có kinh nghiệm và nguồn lực hạn chế. - Điều kiện áp dụng: Áp dụng cho doanh nghiệp có đủ tiềm năng về tài chính, có quy mô lớn, phát triển đủ mạnh để thành lập riêng tổ chức bán hàng của mình.
Xuất khẩu gián tiếp Xuất khẩu gián tiếp là hình thức bán hàng hóa ra nước ngoài thông qua trung gian (bên thứ ba). Các trung gian chủ yếu trong hoạt động xuất khẩu là: đại lý, công ty quản lý xuất nhập khẩu và công ty kinh doanh xuất nhập khẩu. - Ưu điểm: + Tiết kiệm được thời gian, chi phí, giảm bớt nhiều việc liên quan đến tiêu thụ hàng. Ngoài ra người trung gian còn có thể giúp người xuất khẩu tín dụng trong ngắn hạn và trung hạn thông qua quan hệ với công ty vận tải hay ngân hàng 3 Thư viện ĐH Thăng Long + Đối với doanh nghiệp nhỏ hoặc mới bước vào hoạt động giải trí kinh doanh thương mại xuất khẩu thì chắc như đinh cần đến những đơn vị chức năng trung gian để hoàn toàn có thể thuận tiện trong quy trình chuyển dời sản phẩm & hàng hóa sang quốc tế một cách thuận tiện.
- Nhược điểm: + Tỷ suất lợi nhuận thấp hơn so với xuất khẩu trực tiếp, vì lợi nhuận sẽ được chia cho bên ủy thác/bên thứ ba + Bị động, quá phụ thuộc vào các cam kết với đối tác. Trong trường hợp trung gian kém năng lực hơn, điều này có thể cản trở hoạt động xuất khẩu của công ty. + Ít kiểm soát hơn đối với giá sản phẩm và cách thương hiệu của công ty bạn được thể hiện với thế giới. + Không có mối quan hệ khách hàng và không thể cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng.
+ Không thể thực hiện nghiên cứu thị trường; không phát triển được khả năng truyền thông và hiểu biết về thị trường, xu hướng tiêu dùng. - Điều kiện áp dụng: Áp dụng cho các doanh nghiệp mới tham gia vào thị trường quốc tế, và những doanh nghiệp có khả năng tài chính hạn hẹp. Xuất khẩu ủy thác Ủy thác xuất khẩu là một phương pháp mà doanh nghiệp thuê một công ty thứ ba (forwarder hoặc công ty chuyên dịch vụ ủy thác) thực hiện việc xuất khẩu hàng hóa sang đối tác nước ngoài. Đơn vị này đại diện cho doanh nghiệp trong việc xuất khẩu lô hàng.
Đây dựa trên cơ sở hợp đồng ủy thác xuất khẩu giữa các doanh nghiệp, tuân thủ theo quy định của luật pháp. - Ưu điểm: + Tối ưu chi phí: Thuê công ty ủy thác tiết kiệm rất nhiều chi phí so với việc tự thành lập một bộ phận xuất nhập khẩu riêng.