Luận văn thạc sĩ: So sánh từ chỉ y phục của người Nga và người Việt

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS phân tích từ chỉ y phục của người Nga và người Việt từ góc độ đối chiếu, mang lại cái nhìn sâu sắc về văn hóa.

• Tác giả: Phạm Thị Hồng
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Hoài Nhân
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Ngữ - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Nga
• Đề tài: Những Từ Chỉ Y Phục Của Người Nga Và Người Việt Xét Từ Góc Độ Đối Chiếu
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. ГЛАВА 1: СЛОВО КАК НОМИНАТИВНАЯ ЕДИНИЦА ЯЗЫКА И КАК НОСИТЕЛЬ НАЦИОНАЛЬНО-КУЛЬТУРНОЙ ИНФОРМАЦИИ
• 1.1. Проблема лесико-семантической группы «Одежда» в русском языке в сопоставлении с вьетнамским
• 1.2. ВЫВОДЫ ПО ПЕРВОЙ ГЛАВЕ
• 2. ГЛАВА 2: КЛАССИФИКАЦИЯ СЛОВ-НАЗВАНИЙ
• 2.1. Точка зрения Brent Berlin и Paul Kаy об опорном слове
• 2.2. Лингвокультурологическое сопоставление слов-названий русской и вьетнамской одежды
• 2.3. ВЫВОДЫ ПО ТРЕТЬЕЙ ГЛАВЕ
• ЗАКЛЮЧЕНИЕ
• ОПУБЛИКОВАННЫЕ НАУЧНЫЕ РАБОТЫ ПО ТЕМЕ
• ДИССЕРТАЦИИ
• СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННОЙ ЛИТЕРАТУРЫ
• СПИСОК ИСТОЧНИКОВ ИЛЛЮСТРАТИВНОГО МАТЕРИАЛА
• СЛОВАРИ И СПРАВОЧНИКИ
• ПРИЛОЖЕНИЕ 1
• ПРИЛОЖЕНИЕ 2
• ПРИЛОЖЕНИЕ 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về từ chỉ y phục giữa người Nga và người Việt

Y phục là một phần quan trọng trong văn hóa của mỗi quốc gia. Từ chỉ y phục không chỉ đơn thuần là những từ ngữ mô tả trang phục mà còn phản ánh phong cách sống, thói quen và giá trị văn hóa của người dân. Trong bài viết này, sẽ tiến hành so sánh từ chỉ y phục giữa người Nga và người Việt, từ đó làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng ngôn ngữ để mô tả trang phục.

1.1. Ý nghĩa của từ chỉ y phục trong văn hóa

Từ chỉ y phục không chỉ là danh từ mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về văn hóa. Chẳng hạn, từ 'áo dài' trong tiếng Việt không chỉ đơn thuần là một loại trang phục mà còn là biểu tượng của vẻ đẹp và truyền thống. Tương tự, từ 'шуба' (shuba) trong tiếng Nga không chỉ là áo khoác mà còn thể hiện sự ấm áp và sang trọng trong mùa đông.

1.2. Sự phát triển của từ chỉ y phục qua thời gian

Từ chỉ y phục đã trải qua nhiều biến đổi theo thời gian. Ở Việt Nam, từ 'áo dài' đã được cách tân để phù hợp với xu hướng hiện đại, trong khi ở Nga, từ 'пальто' (pal'to) cũng đã có nhiều biến thể để đáp ứng nhu cầu thời trang hiện đại.

II. So sánh từ chỉ y phục giữa người Nga và người Việt

Việc so sánh từ chỉ y phục giữa người Nga và người Việt giúp làm nổi bật những khác biệt trong cách thức mô tả trang phục. Người Việt thường sử dụng các từ ngữ mang tính hình ảnh và biểu cảm, trong khi người Nga lại có xu hướng sử dụng từ ngữ mang tính chính xác và cụ thể hơn.

2.1. Các từ chỉ y phục phổ biến trong tiếng Việt

Trong tiếng Việt, các từ như 'áo', 'quần', 'váy' rất phổ biến và được sử dụng rộng rãi. Những từ này không chỉ đơn thuần mô tả trang phục mà còn thể hiện phong cách sống và thói quen của người Việt. Ví dụ, 'nón lá' không chỉ là một loại mũ mà còn là biểu tượng của văn hóa nông nghiệp.

2.2. Các từ chỉ y phục phổ biến trong tiếng Nga

Trong tiếng Nga, từ 'платье' (plát'e) và 'рубашка' (rubashka) là những từ chỉ y phục rất thông dụng. Những từ này không chỉ mang ý nghĩa mô tả mà còn thể hiện sự trang trọng và lịch sự trong văn hóa Nga. Ví dụ, 'платье' thường được sử dụng trong các dịp lễ hội và sự kiện quan trọng.

III. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng từ chỉ y phục

Mặc dù có nhiều từ chỉ y phục, nhưng việc sử dụng chúng một cách chính xác vẫn gặp nhiều thách thức. Sự khác biệt về văn hóa và ngữ cảnh có thể dẫn đến việc hiểu sai hoặc sử dụng không đúng từ ngữ.

3.1. Khó khăn trong việc dịch thuật từ chỉ y phục

Việc dịch thuật từ chỉ y phục giữa tiếng Việt và tiếng Nga thường gặp khó khăn do sự khác biệt về văn hóa. Một số từ trong tiếng Việt không có tương đương trực tiếp trong tiếng Nga và ngược lại, điều này có thể gây khó khăn cho người học ngôn ngữ.

3.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến việc sử dụng từ chỉ y phục

Văn hóa ảnh hưởng lớn đến cách sử dụng từ chỉ y phục. Ở Việt Nam, trang phục thường được sử dụng để thể hiện sự tôn trọng và lịch sự, trong khi ở Nga, trang phục có thể mang tính cá nhân hơn và ít bị ràng buộc bởi quy tắc xã hội.

IV. Phương pháp phân tích từ chỉ y phục giữa người Nga và người Việt

Để phân tích từ chỉ y phục, cần áp dụng các phương pháp ngôn ngữ học và văn hóa học. Việc so sánh từ ngữ trong hai ngôn ngữ sẽ giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thức mô tả trang phục.

4.1. Phân tích ngữ nghĩa của từ chỉ y phục

Phân tích ngữ nghĩa của từ chỉ y phục giúp hiểu rõ hơn về cách mà người dân hai nước nhìn nhận và đánh giá trang phục. Các từ như 'áo dài' và 'шуба' không chỉ đơn thuần là từ ngữ mà còn mang theo những giá trị văn hóa sâu sắc.

4.2. So sánh cấu trúc từ chỉ y phục

Cấu trúc từ chỉ y phục trong tiếng Việt và tiếng Nga có sự khác biệt rõ rệt. Trong tiếng Việt, từ chỉ y phục thường được kết hợp với các từ khác để tạo thành cụm từ, trong khi tiếng Nga thường sử dụng các từ đơn để mô tả trang phục.

V. Ứng dụng thực tiễn của việc so sánh từ chỉ y phục

Việc so sánh từ chỉ y phục không chỉ có giá trị học thuật mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa. Nó giúp người học hiểu rõ hơn về cách sử dụng từ ngữ trong ngữ cảnh cụ thể.

5.1. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Việc hiểu rõ về từ chỉ y phục giúp giáo viên có thể giảng dạy hiệu quả hơn. Học sinh sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp thu và sử dụng từ ngữ trong giao tiếp hàng ngày.

5.2. Ứng dụng trong nghiên cứu văn hóa

Nghiên cứu từ chỉ y phục giúp làm rõ hơn về văn hóa của mỗi quốc gia. Điều này không chỉ có giá trị trong việc bảo tồn văn hóa mà còn giúp tăng cường sự hiểu biết giữa các dân tộc.

VI. Kết luận và tương lai của nghiên cứu từ chỉ y phục

Nghiên cứu từ chỉ y phục giữa người Nga và người Việt mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa. Việc hiểu rõ về từ ngữ sẽ giúp tăng cường sự giao lưu văn hóa và thúc đẩy sự phát triển của ngôn ngữ học.

6.1. Tương lai của nghiên cứu ngôn ngữ học

Nghiên cứu từ chỉ y phục sẽ tiếp tục là một lĩnh vực hấp dẫn trong ngôn ngữ học. Các nhà nghiên cứu có thể khai thác sâu hơn về mối liên hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa.

6.2. Tăng cường giao lưu văn hóa giữa hai nước

Việc so sánh từ chỉ y phục không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn hóa của mỗi quốc gia mà còn tạo cơ hội cho sự giao lưu văn hóa giữa người Nga và người Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ    PHẠM THỊ HỒNG NHỮNG TỪ CHỈ Y PHỤC CỦA NGƯỜI NGA VÀ NGƯỜI VIỆT XÉT TỪ GÓC ĐỘ ĐỐI CHIẾU LUẬN ÁN TIẾN SĨ TIẾNG NGA HÀ NỘI - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ    PHẠM THỊ HỒNG NHỮNG TỪ CHỈ Y PHỤC CỦA NGƯỜI NGA VÀ NGƯỜI VIỆT XÉT TỪ GÓC ĐỘ ĐỐI CHIẾU Chuyên ngành: Ngôn ngữ Nga Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TIẾNG NGA Người hướng dẫn khoa học : 1. Nguyễn Thị Hoài Nhân 2. Nguyễn Quý Mão HÀ NỘI - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ОГЛАВЛЕНИЕ 1 TRANG PHỤ BÌA TIẾNG VIỆT 2 TRANG PHỤ BÌA TIẾNG NGA 3 LỜI CAM ĐOAN 4 ОГЛАВЛЕНИЕ 1 5 ОГЛАВЛЕНИЕ 2 8 ВВЕДЕНИЕ 10 ГЛАВА 1: СЛОВО КАК НОМИНАТИВНАЯ ЕДИНИЦА 18 ЯЗЫКА И КАК НОСИТЕЛЬ НАЦИОНАЛЬНО- КУЛЬТУРНОЙ ИНФОРМАЦИИ 1. Проблема лесико-семантической группы «Одежда» в 43 русском языке в сопоставлении с вьетнамским ВЫВОДЫ ПО ПЕРВОЙ ГЛАВЕ 47 ГЛАВА 2: КЛАССИФИКАЦИЯ СЛОВ-НАЗВАНИЙ 49 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Точка зрения Brent Berlin и Paul Kаy об опорном слове 51 2. Лингвокультурологическое сопоставление слов-названий 116 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] русской и вьетнамской одежды ВЫВОДЫ ПО ТРЕТЬЕЙ ГЛАВЕ 162 ЗАКЛЮЧЕНИЕ 164 ОПУБЛИКОВАННЫЕ НАУЧНЫЕ РАБОТЫ ПО ТЕМЕ 168 ДИССЕРТАЦИИ СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННОЙ ЛИТЕРАТУРЫ 169 СПИСОК ИСТОЧНИКОВ ИЛЛЮСТРАТИВНОГО 181 МАТЕРИАЛА СЛОВАРИ И СПРАВОЧНИКИ 185 ПРИЛОЖЕНИЕ 1 187 ПРИЛОЖЕНИЕ 2 189 ПРИЛОЖЕНИЕ 3 209 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Количество слов-названий одежды, заимствованных 92 в русском и вьетнамском языках 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.9: Иллюстративные примеры со словами с широким 114 значением во вьетнамском языке 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ведь для того, 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Это объясняется тем, что любое слово любого языка имеет два плана: 1) форму (материальную сторону - внешнюю оболочку слова); 2) значение (невещественную, нематериальную сторону); и любое слово включено в три главных отношения: 1) в отношение к предметам и явлениям действительности, окружающей человека; 2) в отношение к другим словам языка; 3) в 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Этот выбор вполне оправдан тем, что, 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Научная новизна исследования Научная новизна исследования заключается в следующем: в нѐм впервые: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Практическая значимость исследовательской работы заключается в том, что результаты проведѐнного исследования могут быть использованы: 1) в обучении филологических студентов-вьетнамцев на курсах по русской лексикологии, особенно по вопросам о лексико- семантических группах; 2) для преодоления языковых барьеров при употреблении слов-названий предметов и явлений в языках, вообще и 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Уорф, разработавшие так называемую гипотезу лингвистической 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Новикова [1982, 69], – не просто название предмета или явления, определѐнного «кусочка» окружающего человека 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Восприятие слова во всей его семантической глубине создаѐт предпосылки для понимания жизни, 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Чтобы узнать, как в языке возникают названия и почему разные народы по-разному называют одни и те же предметы и явления, какие 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Однако, отразить в сознании все эти признаки одновременно невозможно, поэтому при наименовании познающий субъект отбирает в называемом предмете несколько 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Действительно, очень часто бывает, что тот признак, по которому получил своѐ название тот или иной предмет, не является главным и не выражает сущности предмета, явления, но языковой традицией 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Например: «khăn mỏ quạ» во вьетнамском языке объясняется так: это женский квадратный головной платок, обмотанный вокруг головы в остром над лбом виде (khăn vuông phụ nữ thành hình nhọn ở trước trán). «Nón lá» пользуется для охраны головы крестьянином, работающим в рисовом поле, от палящего солнца или, наоборот, от субтропических дождей, 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Формант – та часть, которая отличает мотивированное слово от мотивирующего или 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Непрямой способ номинации в лингвистической литературе называется косвенной номинацией и осуществляется через перенос 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Образование наименований происходит путѐм ассоциативно-семантического отражения признаков и 30 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail., 2002, 1528] Развитие значений слова – это длительный исторический процесс, который становится объективной закономерностью, так как язык как средство человеческого общения постоянно развивается, обновляется в соответствии с коммуникативными потребностями всѐ развивающегося 31 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Например, в стихотворении «Cỏ may trên sân thượng» [Нгуен Чонг Тао, 2006] слово-название «áo» употребляется в 32 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] метафорически переносном значении для описания природного пейзажа в деревне: «Cỏ may khâu áo làng quê Cớ chi gió thổi bay về trời cao. Нагибина некоторые слова-названия «капоры», «платочки», «картуз», «шапочки», «ушанки» и «башлыки» употребляются в метонимически переносном значении для наименования учеников: «И сейчас по шоссе с двух сторон ручейками стекались к школьным 33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.»; или во вьетнамском Ка Зао [Киеу Ван, 2005] слово- название «khăn» также употребляется в метонимически переносном значении для наименования женщины, которая скучает по любимому: «Khăn thương nhớ ai mà khăn rơi xuống đất Khăn thương nhớ ai mà khăn vắt lên vai Khăn thương nhớ ai mà khăn chùi nước mắt. 34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Денисова [1980, 95] о том, что «лексическое значение слова - это часто не научное, а «житейское» понятие о соответствующей вещи, осложнѐнное иногда различными культурно-историческими и эмоциональными 35 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Однако, в стихотворном предложении: ―Dưới mặt đất chói lòa yếm đỏ/ Trên bầu trời rạng tỏ mây xanh. 36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Такого типа лексика пользуется как средство 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.; а во вьетнамском языке – «bún bò» (лапша с говядиной), «cây tre» (бамбук), «áo dài» (национальное платье), «nón bài thơ» (островерхая шляпа, украшенная стихотворными строками), «nón thúng quai thao» (старинная широкополая женская шляпа), «áo tơi» 38 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. существо институты 1) Пол 1) Общие 1) Общественная 1) Общественный 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Денисова [1980, 123], остаются объединения слов полевой и 41 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. части речи, в 42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Языки имеют одинаковые номинативные возможности, поэтому любой предмет, любое явление 43 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. С этой точки зрения русский язык является восточнославянским языком флективного синтетического типа внутри славянской группы языков индоевропейской семьи с богато развитым формообразованием и словообразованием, в котором широко распространены синтетосемия и омосемия аффиксов при наличии фузии 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Они оказываются как бы изолированными (Например, вьетнамское слово «áo» (рубашка, кофта) в предложении: «Yêu nhau cởi áo trao nhau/ Về nhà dối mẹ qua cầu gió bay. 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Иначе говоря, эта лексика охватывает отрезок действительности под 46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Группа слов-названий русской и вьетнамской одежды В русском языке Во вьетнамском языке «безрукавка», «бекеша», «áo», «áo sơ mi», «áo sơ mi cộc «блуза», «блузка», «блузка- tay», «áo bay», «áo bà ba», «áo джемпер», «блузка-топ», cánh», «áo lương», «áo bò», «áo «ватник», «ветровка», pi-gia-ma», «áo khoác», «áo gió», «джемпер», «туники», «áo mưa», «áo bông», «áo blu- «дождевик», «жакет», dông», «áo trấn thủ», «áo bành «дублѐнка», «кожан», tô», «áo ba đờ xuy», «áo đại cán», «кожанка», «кофта», «áo da», «áo vét nữ», «áo vestông», «куртка», «макинтош», «áo len», «áo săng đay», «áo lót», «матроска», «мундир», «áo phông», «áo pun», «áo thun», 49 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] «накидка», «пальто», «áo cà sa», «áo choàng», «áo «пелерина», «пиджак», chẽn», «áo dài», «áo chống nắng», «пиджака», «плащ», «áo the», «áo đũi», «quần», «quần «полушубок», «телогрейка», tây», «quần lĩnh», «quần thoa» и «тужурка», «френч», «шуба», др., 2002]; «Từ điển tiếng Việt» (Словарь вьетнамского языка) [Viện Ngôn ngữ học, 2002] и «Từ điển từ và ngữ tiếng Việt» (Словарь: Слово и номинативное словосочетание вьетнамского языка) [Нгуен Лан, 2000] В данной работе даѐтся список 194 русских названий одежды, взятых из словарей: «Словарь русского языка» [Ожегов С., 2002]; и 225 вьетнамских, взятых из словарей: «Từ điển tiếng Việt» (Словарь вьетнамского языка) [Viện Ngôn ngữ học, 2002] и «Từ và ngữ tiếng Việt» (Словарь «Слово и номинативное словосочетание вьетнамского языка) [Нгуен Лан, 2000]. Перед тем, как выдвинуть принципы классификации этих названных слов-названий, мы остановимся на том, какие точки зрения 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] выдвинули Brent Berlin и Paul Kаy, J. Точка зрения Brent Berlin и Paul Kаy об опорном слове Их точку зрения в изучении опорных слов, обозначающих цвет коротко изложил профессор До Хыу Тяу [1987, 177] в своей книге «Cơ sở từ vựng ngữ nghĩa» (Лексико- семантическая основа). «Lục» является частью значения слова «xanh» (зелѐный) и сфера его употребления уже, чем у слова «xanh». 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.