So Sánh Kết Quả Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Khóa luận phân tích so sánh kết quả tiên lượng của thang điểm ASA và OBCMI trong khám trước phẫu thuật cho sản phụ tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội năm 2021.

• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Thị Thu Hiền
• Trường học: Đại học Y Dược - Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y đa khoa
• Đề tài: So Sánh Kết Quả Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TĂNG QUAN
• 1.1. Tiên lượng cuộc đẻ và các yếu tố tiên lượng cuộc đẻ
• 1.2. Tình trạng bệnh nặng ở mẹ (Severe Maternal Morbidity)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.4. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Thiết kế nghiên cứu
• 2.7. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.8. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu
• 2.9. Cách đo lường, thu thập thông tin
• 2.10. Công cụ thu thập
• 2.11. Cách tiến hành nghiên cứu
• 2.12. Các biến số nghiên cứu
• 2.13. Quản lý, xử lý và phân tích số liệu
• 2.14. Cách đánh giá
• 2.15. Mặt sắt tiêu chuẩn đánh giá liên quan đến nghiên cứu
• 2.16. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tình trạng bệnh nặng của sản phụ (SMM) sinh tại bệnh viện Phụ Sản Hà Nội năm 2021
• 3.2. Đặc điểm chung của sản phụ
• 3.3. Các yếu tố nguy cơ và bệnh đi kèm của mẹ
• 3.4. Đặc điểm tình trạng bệnh nặng của mẹ (SMM) và tai biến sơ sinh trong cuộc đẻ
• 3.5. So sánh kết quả phân loại sức khỏe sản phụ của hệ thống phân loại ASA và chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI trong khám trước phẫu thuật thủ thuật tại thời điểm sinh
• 3.6. Kết quả đánh giá tình trạng sức khỏe sản phụ theo hệ thống phân loại ASA và điểm OBCMI
• 3.7. Một số đặc điểm ở sản phụ thuộc nhóm có nguy cơ cao theo phân loại ASA và chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI
• 3.8. Bàn luận về tình trạng bệnh nặng của sản phụ (SMM) sinh tại bệnh viện Phụ Sản Hà Nội năm 2021
• 3.9. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.10. Các yếu tố nguy cơ, bệnh đi kèm của mẹ và mối liên quan với tình trạng bệnh nặng của mẹ (SMM)
• 3.11. Tình trạng bệnh nặng của mẹ (SMM)
• 3.12. Tai biến sơ sinh
• 3.13. Bàn luận và kết quả phân loại sức khỏe sản phụ của hệ thống phân loại ASA và chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI
• 3.14. Kết quả đánh giá tình trạng sức khỏe sản phụ theo hệ thống phân loại ASA và điểm OBCMI
• 3.15. Một số đặc điểm ở sản phụ thuộc nhóm có nguy cơ cao theo phân loại ASA và chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Tiên lượng sức khỏe sản phụ là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho mẹ và con trong quá trình sinh nở. Tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, việc áp dụng các phương pháp tiên lượng như thang điểm ASA và OBCMI đã giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho sản phụ. Nghiên cứu này sẽ so sánh kết quả tiên lượng sức khỏe sản phụ tại bệnh viện, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho các phương pháp tiên lượng hiện tại.

1.1. Định Nghĩa Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ

Tiên lượng sức khỏe sản phụ là quá trình đánh giá tình trạng sức khỏe của mẹ trước khi sinh. Điều này bao gồm việc xác định các yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.

1.2. Vai Trò Của Tiên Lượng Trong Chăm Sóc Sức Khỏe

Tiên lượng chính xác giúp bác sĩ đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu rủi ro cho mẹ và con. Việc này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp sản phụ có bệnh lý nền.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ

Mặc dù có nhiều phương pháp tiên lượng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng chúng một cách hiệu quả. Các yếu tố như sự đa dạng về tình trạng sức khỏe của sản phụ và sự thiếu hụt thông tin có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của các phương pháp tiên lượng.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tiên Lượng

Các yếu tố như tuổi tác, chỉ số BMI, và tiền sử bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng trong quá trình sinh nở. Việc đánh giá không đầy đủ các yếu tố này có thể dẫn đến tiên lượng sai lệch.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Dữ Liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác từ sản phụ là một thách thức lớn. Nhiều sản phụ không cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh lý, điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả tiên lượng.

III. Phương Pháp Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Bệnh viện Phụ sản Hà Nội áp dụng nhiều phương pháp tiên lượng khác nhau, trong đó có thang điểm ASA và OBCMI. Những phương pháp này giúp đánh giá tình trạng sức khỏe của sản phụ một cách toàn diện và chính xác hơn.

3.1. Thang Điểm ASA Trong Tiên Lượng

Thang điểm ASA được sử dụng để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát của sản phụ trước khi thực hiện các thủ thuật. Nó giúp phân loại sản phụ thành các nhóm nguy cơ khác nhau.

3.2. Chỉ Số Bệnh Tật Sản Khoa OBCMI

Chỉ số OBCMI giúp đánh giá các bệnh lý đi kèm của sản phụ, từ đó đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình sinh nở.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng thang điểm ASA và OBCMI tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã mang lại những kết quả tích cực trong việc tiên lượng sức khỏe sản phụ. Các số liệu cho thấy tỷ lệ biến chứng giảm đáng kể khi áp dụng các phương pháp này.

4.1. So Sánh Kết Quả Tiên Lượng Giữa Hai Phương Pháp

Kết quả cho thấy thang điểm ASA và OBCMI đều có độ chính xác cao trong việc tiên lượng sức khỏe sản phụ. Tuy nhiên, OBCMI cho thấy khả năng dự đoán tốt hơn trong các trường hợp có bệnh lý đi kèm.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Bệnh Viện

Việc áp dụng các phương pháp tiên lượng này đã giúp cải thiện quy trình chăm sóc sức khỏe cho sản phụ, từ đó giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

V. Kết Luận Về Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội

Tiên lượng sức khỏe sản phụ là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho mẹ và con. Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng thang điểm ASA và OBCMI tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã mang lại những kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe sản phụ.

5.1. Tương Lai Của Tiên Lượng Sức Khỏe Sản Phụ

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp tiên lượng để đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe sản phụ.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Phương Pháp Tiên Lượng

Cần tăng cường đào tạo cho nhân viên y tế về các phương pháp tiên lượng, đồng thời cải thiện quy trình thu thập dữ liệu để nâng cao độ chính xác của các kết quả tiên lượng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tiên lượng cuộc đẻ là quá trình đánh giá toàn diện của thầy thuốc nhằm dự đoán tiến trình chuyển dạ diễn ra bình thường hay khó khăn, từ đó xác định phương thức can thiệp tối ưu nhằm đảm bảo an toàn cho mẹ và con, phòng ngừa các tai biến sản khoa. Việc nhận diện sớm những sản phụ có nguy cơ cao đối mặt với tình trạng bệnh nặng ở mẹ (Severe Maternal Morbidity - SMM) và tử vong có vai trò then chốt trong công tác chăm sóc sản khoa. Thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho thấy tỷ lệ SMM đã tăng gần 200% trong giai đoạn 1993–2014 (từ 49,5 lên 144,0 trên 10.000 ca nhập viện chuyển dạ). Tại châu Á, gánh nặng SMM vẫn ở mức cao (khoảng 120 ca/1.000 ca sinh tại Ấn Độ).

Trong thực hành lâm sàng hiện nay, hệ thống phân loại sức khỏe thể chất của Hiệp hội Bác sĩ Gây mê Hoa Kỳ (ASA Physical Status Classification System - ASAPS) được sử dụng phổ biến trong quy trình khám tiền mê trước phẫu thuật, thủ thuật. Tuy nhiên, thang điểm ASA chủ yếu đánh giá bệnh lý nội khoa mạn tính toàn thân và các yếu tố nguy cơ chung (BMI, hút thuốc lá), còn hạn chế về tính đặc hiệu đối với các biến đổi sinh lý thai kỳ và các yếu tố nguy cơ sản khoa đặc thù (tuổi mẹ, sẹo mổ đẻ cũ, đa thai, rau tiền đạo, rau bong non, tiền sản giật). Để khắc phục hạn chế này, Bateman và cộng sự (2013, 2019) đã phát triển Chỉ số bệnh tật sản khoa (Obstetric Comorbidity Index - OBCMI) nhằm lượng hóa 20 yếu tố bệnh lý và nguy cơ sản khoa thành điểm số cụ thể để sàng lọc nguy cơ SMM. Tại Việt Nam, trước thời điểm nghiên cứu chưa có công trình nào đánh giá hiệu quả của thang điểm OBCMI.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm hai nội dung:

1. Mô tả tình trạng bệnh nặng của sản phụ (SMM) sinh tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội năm 2021.
2. So sánh kết quả phân loại sức khỏe sản phụ của hệ thống phân loại ASA và chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI trong khám trước phẫu thuật thủ thuật tại thời điểm sinh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Toàn bộ sản phụ nặng và/hoặc có tai biến cuộc đẻ cần được rút kinh nghiệm chuyên môn đáp ứng đủ tiêu chuẩn lựa chọn.
• Địa điểm: Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc và Giảm đau, Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Thu thập số liệu hồi cứu từ tháng 11/2021 đến tháng 08/2022 trên hồ sơ bệnh án của các sản phụ sinh trong toàn bộ năm 2021 (từ 01/01/2021 đến 31/12/2021).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng các khung lý thuyết, khái niệm và tiêu chuẩn chuyên môn đã được công nhận trong và ngoài nước:

• Khái niệm tình trạng bệnh nặng ở mẹ (SMM) theo khuyến cáo năm 2016 của Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) và Hiệp hội Y học Bà mẹ Thai nhi (SMFM), danh mục 21 tiêu chí phân loại bệnh tật quốc tế ICD-9/ICD-10 của CDC Hoa Kỳ, định nghĩa ca bệnh nặng đe dọa tính mạng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
• Hướng dẫn chẩn đoán, xử trí cấp cứu tai biến sản khoa theo Quyết định số 5231/QĐ-BYT của Bộ Y tế Việt Nam.
• Hệ thống phân loại sức khỏe thể chất ASA (bản cập nhật năm 2020) gồm 6 mức độ (từ ASA 1 đến ASA 6).
• Thang điểm Chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI (gồm tuổi mẹ và 20 tình trạng bệnh lý/nguy cơ sản khoa được gán trọng số điểm tương ứng; ngưỡng điểm cảnh báo nguy cơ cao là OBCMI > 6 điểm).
• Thang điểm đánh giá tình trạng trẻ sơ sinh: Chỉ số Apgar (đánh giá tuần hoàn, hô hấp, trương lực cơ, cử động, màu da tại phút thứ 1 và phút thứ 5; phân loại < 4 điểm: ngạt nặng, 4–7 điểm: ngạt nhẹ, ≥ 8 điểm: bình thường) và thang điểm Silverman đánh giá suy hô hấp sơ sinh.

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả cắt ngang.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu thuận tiện toàn bộ sản phụ nặng và tai biến cần rút kinh nghiệm chuyên môn trong năm 2021 tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội. Trong tổng số 33.796 ca đẻ năm 2021, có 162 sản phụ đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ đưa vào phân tích.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Sản phụ mang thai từ 21 tuần 0 ngày trở lên, trọng lượng thai > 500 g; đã được khám tiền mê và phân loại ASA; sinh tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội; có chẩn đoán/diễn biến nặng của bệnh lý cấp/mạn tính hoặc bệnh lý thai kỳ (rau tiền đạo, rau cài răng lược, tiền sản giật...), hoặc xuất hiện tai biến sản khoa (theo Quyết định 5231/QĐ-BYT), hoặc có SMM (theo ICD-9, ICD-10, ACOG/SMFM 2016), hoặc con xuất hiện tai biến trong/sau đẻ.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Sản phụ sinh tại viện nhưng không được khám tiền mê trước chuyển dạ, hoặc sản phụ không sinh tại viện.
• Nguồn dữ liệu: Hồ sơ bệnh án điện tử tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, thu thập thông qua phiếu thu thập số liệu gồm 3 nhóm thông tin chính (thông tin chung, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ theo OBCMI, tình trạng nặng trong/sau đẻ và sức khỏe sơ sinh).
• Quản lý và xử lý số liệu: Nhập liệu bằng Microsoft Excel 2016, phân tích thống kê trên phần mềm SPSS phiên bản 26. Sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình ± độ lệch chuẩn), kiểm định Chi bình phương ($\chi^2$), kiểm định chính xác của Fisher, tính tỷ số chênh (Odds Ratio - OR) và khoảng tin cậy 95% (95% CI) để phân tích mối liên quan; mức ý nghĩa thống kê được xác định khi $p < 0,05$.
• Vấn đề đạo đức: Nghiên cứu đã được Hội đồng Đạo đức Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội thông qua theo Quyết định cấp mã số CS/PSHN/DC/21/08 ngày 13/05/2021.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương này hệ thống hóa các kiến thức cơ bản về tiên lượng cuộc đẻ và phân nhóm các yếu tố nguy cơ: yếu tố có sẵn từ trước (yếu tố từ mẹ, từ thai, từ phần phụ của thai) và yếu tố phát sinh trong chuyển dạ (toàn thân mẹ, cơn co tử cung, sự xóa mở cổ tử cung, các tai biến như rau tiền đạo, rau bong non, dọa vỡ/vỡ tử cung, sa dây rau, sa chi).

Tác giả đi sâu phân tích khái niệm, tiêu chí đánh giá và thực trạng SMM trên thế giới và trong khu vực:

• Các nguyên nhân hàng đầu dẫn đến SMM gồm chảy máu sau đẻ và rối loạn tăng huyết áp thai kỳ.
• Thống kê của CDC Hoa Kỳ chỉ ra các nguyên nhân SMM gia tăng trên 50% trong giai đoạn 1993–2014 gồm truyền máu (tăng 399,0%), suy thận cấp (300,0%), ARDS (205,0%), sốc (173,0%), đặt nội khí quản/mở khí quản (93,0%), nhiễm khuẩn huyết (75,0%), cắt tử cung (55,0%).
• Tổng quan hệ thống phân loại thể chất ASA (từ ASA 1 đến ASA 6) và quy trình khám tiền mê tại Việt Nam, nêu rõ tính ứng dụng nhanh nhưng hạn chế của thang điểm ASA đối với sản khoa do chưa bao quát các yếu tố đặc thù thai kỳ.
• Giới thiệu chỉ số OBCMI do Bateman phát triển (2013, 2019) bao gồm tuổi mẹ và 20 tình trạng bệnh lý, lượng hóa thành điểm số (mỗi điểm tăng thêm làm tăng 37,0% nguy cơ SMM), ngưỡng cảnh báo là > 6 điểm.
• Điểm qua các nghiên cứu quốc tế về OBCMI (Bateman 2019, Bliddal 2021, Stephanie 2022, Ranjit 2020, Desmond Sutton 2021) và thực trạng nghiên cứu khám tiền mê tại Việt Nam (chủ yếu tập trung vào kỹ thuật, thuốc gây mê; chưa có công trình nào đánh giá thang điểm OBCMI).

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội:

• Xác định địa điểm (Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc và Giảm đau), thời gian thu thập dữ liệu (11/2021 – 08/2022) và khung thời gian lấy mẫu hồ sơ bệnh án (năm 2021).
• Trình bày cụ thể 2 nhóm tiêu chuẩn lựa chọn và 2 tiêu chuẩn loại trừ.
• Chi tiết hóa cỡ mẫu nghiên cứu: trong năm 2021 có 33.796 ca đẻ, thu thập được 162 sản phụ nặng/tai biến cần rút kinh nghiệm chuyên môn.
• Xây dựng bảng phân loại biến số nghiên cứu gồm 3 phần: Phần A1 (thông tin chung, cân nặng, chiều cao, BMI, phân loại ASA, tuổi thai, PARA, phương pháp vô cảm, phương pháp sinh), Phần A2 (đánh giá 20 yếu tố nguy cơ theo thang OBCMI), Phần A3 (tổng lượng máu mất, các chế phẩm máu truyền, dấu hiệu sinh tồn, các biến chứng SMM, sức khỏe sơ sinh và điểm Apgar).
• Thiết lập quy chuẩn đánh giá: Nhóm nguy cơ cao theo ASA là ASA ≥ 3; nhóm nguy cơ cao theo OBCMI là OBCMI > 6 điểm.
• Trình bày công cụ phần mềm (Excel 2016, SPSS 26) và các phép kiểm định thống kê toán học tương ứng cho từng loại biến số.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và Bàn luận

Chương 3 công bố toàn bộ dữ liệu định lượng thu được từ 162 trường hợp và đối chiếu với các y văn quốc tế:

1. Đặc điểm chung của nhóm sản phụ nghiên cứu ($n = 162$):

• Tuổi mẹ trung bình: $32,9 \pm 5,0$ năm.
• Tỷ lệ sinh con lần 1 thấp: 18,5% (30 ca); đa số là sinh con lần 2 trở lên.
• Tỷ lệ mổ lấy thai: 81,5% (132 ca).
• Lượng máu mất trung bình: $1183,7 \pm 943,9$ mL.
• Thời gian nằm viện trung bình: $7,4 \pm 6,0$ ngày.
• Tỷ lệ con nhẹ cân (< 2500 g): 47,3% (79 ca); đẻ non < 37 tuần: 44,9% (75 ca).
• Phương pháp vô cảm: Gây mê nội khí quản chiếm 49,5% (80 ca), gây tê tủy sống chiếm 32,1% (52 ca), giảm đau ngoài màng cứng chiếm 16,0% (26 ca), gây mê tĩnh mạch chiếm 1,2% (2 ca), không giảm đau chiếm 1,2% (2 ca).

2. Các yếu tố nguy cơ và bệnh đi kèm của mẹ:

• Tiền sử mổ lấy thai: 55,6% (90 ca); tiền sử phẫu thuật phụ khoa: 3,1% (5 ca).
• Bất thường bánh rau: Rau tiền đạo/rau cài răng lược chiếm 42,6% (69 ca); rau bong non chiếm 7,4% (12 ca); mạch máu tiền đạo chiếm 0,6% (1 ca).
• Rối loạn tăng huyết áp: Tiền sản giật nặng/hội chứng HELLP chiếm 9,9% (16 ca); tiền sản giật/tăng huyết áp thai kỳ chiếm 2,5% (4 ca); sản giật chiếm 0,6% (1 ca).
• Đái tháo đường thai kỳ: Điều trị insulin chiếm 6,2% (10 ca); điều chỉnh chế độ ăn chiếm 6,8% (11 ca).
• Bệnh nội khoa mạn tính: Tuyến giáp (2,5%), tiêu hóa (2,5%), bệnh về máu (1,8%), thần kinh (1,8%), van tim (1,2%), hen (1,2%), lupus (0,6%), HIV/AIDS (0,6%), tâm thần (0,6%), u xơ tử cung (1,9%).

3. Phân tích đơn biến mối liên quan với SMM:

Yếu tố tiên lượng từ mẹ	Có SMM ($n$)	Không có SMM ($n$)	OR	95% CI	Giá trị $p$
Tuổi mẹ (< 35 tuổi so với $\ge$ 35 tuổi)	60 / 53	41 / 8	4,53	1,95 – 10,52	< 0,001
Sẹo mổ cũ tử cung (Không so với Có)	40 / 73	27 / 22	2,24	1,13 – 4,43	0,019
Bệnh lý tăng huyết áp thai kỳ (Không so với Có)	94 / 19	47 / 2	4,75	1,06 – 21,26	0,027
Bệnh mạn tính khác (Không so với Có)	95 / 18	48 / 1	9,10	1,18 – 70,18	0,012
Bệnh lý bánh rau (Không so với Có)	53 / 60	28 / 21	1,51	0,77 – 2,97	0,231
Đái tháo đường thai kỳ (Không / Chế độ ăn / Insulin)	99 / 6 / 8	42 / 5 / 2	—	—	0,424

4. Đặc điểm SMM và tai biến sơ sinh:

• Có 113 ca (69,8% nhóm nghiên cứu, chiếm 0,33% tổng số ca đẻ toàn viện) xuất hiện SMM; không có ca tử vong mẹ (0,0%).
• Cơ cấu SMM: Băng huyết/chảy máu chiếm 53,1% (86 ca); tổn thương tử cung/phần phụ chiếm 17,9% (29 ca); tổn thương bàng quang chiếm 12,3% (20 ca); nằm ICU chiếm 19,1% (31 ca); sốc chiếm 14,8% (24 ca); biến chứng tăng huyết áp/thần kinh chiếm 11,7% (19 ca); suy thận cấp chiếm 6,8% (11 ca); biến chứng hô hấp/thở máy qua NKQ chiếm 4,3% (7 ca); ARDS chiếm 1,9% (3 ca); tổn thương tạng ổ bụng chiếm 2,5% (4 ca); nhiễm khuẩn huyết chiếm 2,5% (4 ca); biến chứng gây mê/giảm đau chiếm 1,2% (2 ca); biến chứng tim mạch chiếm 0,6% (1 ca). Có 71 sản phụ (43,8%) mắc đồng thời từ 2 tình trạng SMM trở lên.
• Tai biến sơ sinh ($n = 167$ trẻ, gồm 5 ca song thai): Ngạt/suy hô hấp/HIE chiếm 29,3% (49 trẻ); nằm NICU chiếm 29,3% (49 trẻ); Apgar 5 phút < 7 chiếm 24,6% (41 trẻ); chấn thương chuyển dạ (gãy xương đòn, xương đùi) chiếm 8,2% (12 trẻ); dị tật thai chiếm 1,8% (3 trẻ); tử vong sơ sinh chiếm 9,6% (16 trẻ, gồm 7 ca thai chết lưu và 9 ca tử vong trong 7 ngày đầu sau sinh).

5. So sánh kết quả phân loại ASA và OBCMI:

• Phân loại ASA: 88,9% (144 ca) sản phụ được xếp nhóm ASA 2; chỉ có 11,1% (18 ca) được xếp nhóm ASA 3; không có ca nào thuộc nhóm ASA 4, ASA 5 hay ASA 6. Ở nhóm ASA 3, tỷ lệ có SMM là 88,9%.
• Thang điểm OBCMI: Dải điểm trải rộng từ 0 đến 14 điểm (phổ biến là 5 điểm). Nhóm điểm OBCMI > 6 chiếm 19,1% (31 ca); có 16,7% ca có OBCMI = 0. Tỷ lệ xuất hiện SMM tăng tiến theo điểm số: 40,7% ở mức OBCMI = 0, tăng lên > 70,0% khi OBCMI $\ge 1$, và đạt 100,0% ở các mức điểm OBCMI $\ge 9$.

Chỉ số / Đặc điểm so sánh	Nhóm ASA 3 ($n = 18$)	Nhóm OBCMI > 6 ($n = 31$)
Số ca có biến chứng chảy máu	10	19
Số ca có biến chứng tăng huyết áp/thần kinh	8	10
Số ca biến chứng phẫu thuật/ổ bụng	8	19
Số ca nằm ICU	7	8
Số ca mắc $\ge$ 2 tình trạng SMM	9	18
Số ca có tuổi mẹ $\ge$ 35	7	21
Số ca có sẹo mổ cũ tử cung	10	21
Số ca có bệnh lý bánh rau	8	15
Số ca có tăng huyết áp thai kỳ	10	17
Số ca đái tháo đường thai kỳ tiêm Insulin	5	6
Số ca mắc bệnh mạn tính	3	3

Phân tích cho thấy thang điểm ASA bỏ sót nhiều yếu tố nguy cơ sản khoa đặc trưng (tuổi mẹ $\ge 35$, sẹo mổ cũ, bất thường bánh rau), dẫn đến đa số sản phụ nặng bị xếp vào nhóm nguy cơ thấp (ASA 2 chiếm 88,9%). Trong khi đó, thang điểm OBCMI bao quát và phát hiện các trường hợp có nguy cơ cao đối mặt với SMM và đa biến chứng sản khoa vượt trội hơn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các kết quả định lượng cụ thể:

• Xác định tỷ lệ sản phụ nặng/tai biến cần rút kinh nghiệm chuyên môn tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội năm 2021 là 0,48% (162/33.796 ca đẻ); tỷ lệ sản phụ xuất hiện SMM là 0,33% (113 ca).
• Làm rõ cơ cấu nguyên nhân hàng đầu gây SMM là chảy máu/băng huyết (53,1%), tổn thương phẫu thuật/ổ bụng (32,7%), nằm ICU (19,1%), sốc (14,8%), tăng huyết áp/thần kinh (11,7%).
• Xác định các yếu tố nguy cơ độc lập làm tăng nguy cơ SMM: tuổi mẹ $\ge 35$ (OR = 4,53; $p < 0,001$), bệnh tăng huyết áp thai kỳ (OR = 4,75; $p = 0,027$), sẹo mổ cũ tử cung (OR = 2,24; $p = 0,019$), bệnh lý mạn tính (OR = 9,10; $p = 0,012$).
• Chứng minh tính hạn chế của hệ thống phân loại ASA trong sản khoa khi xếp tới 88,9% sản phụ có tai biến vào mức ASA 2, bỏ sót các nguy cơ đặc thù thai sản. Ngược lại, điểm OBCMI phản ánh độ dốc nguy cơ rõ rệt (tỷ lệ SMM đạt 100% khi OBCMI $\ge 9$), và nhóm OBCMI > 6 điểm bao quát số ca SMM, đa biến chứng và bệnh lý thai kỳ tốt hơn nhóm ASA 3.

Đề xuất và kiến nghị của tác giả:

• Bổ sung chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI vào quy trình khám trước phẫu thuật thủ thuật (khám tiền mê) tại các cơ sở sản khoa bên cạnh hệ thống ASA.
• Thiết lập quy trình cảnh báo và theo dõi đặc biệt đối với các sản phụ có điểm OBCMI > 6 điểm để chủ động chuẩn bị nhân lực, phương tiện hồi sức và chế phẩm máu trước cuộc đẻ.

Đóng góp mới của đề tài:

• Đây là công trình đầu tiên tại Việt Nam tiến hành khảo sát và đánh giá hiệu quả tiên lượng của thang điểm OBCMI trên sản phụ Việt Nam.
• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm lâm sàng đầu tiên về việc so sánh đối đầu giữa hai công cụ phân loại ASA và OBCMI trong bối cảnh thực tế tại một bệnh viện chuyên khoa sản tuyến cuối.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các hạn chế chính:

• Thiết kế nghiên cứu hồi cứu phụ thuộc vào chất lượng ghi chép thông tin trên hồ sơ bệnh án điện tử, có thể dẫn đến thiếu hụt một số chỉ số chi tiết.
• Cỡ mẫu được chọn từ nhóm sản phụ nặng và có tai biến cần rút kinh nghiệm chuyên môn (162 ca) tại một bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối, chưa đại diện cho toàn bộ quần thể sản phụ sinh thường không có biến chứng trong cộng đồng.
• Thang điểm OBCMI ban đầu được xây dựng trên hệ thống mã bệnh ICD-9 của Hoa Kỳ và chủng tộc da trắng, do đó cần thêm các hiệu chỉnh dịch tễ khi áp dụng rộng rãi tại Việt Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Tiến hành các nghiên cứu tiến cứu với cỡ mẫu lớn trên toàn bộ quần thể sản phụ nhập viện sinh để đánh giá chính xác độ nhạy, độ đặc hiệu và giá trị tiên đoán của điểm cắt OBCMI.
• Nghiên cứu đa trung tâm tại nhiều tuyến bệnh viện khác nhau nhằm hoàn thiện bảng kiểm điểm nguy cơ sản khoa phù hợp với điều kiện y tế Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Bác sĩ chuyên ngành Gây mê hồi sức và Bác sĩ Sản phụ khoa tại các bệnh viện có khoa sản: Tham khảo biểu đồ phân tầng nguy cơ, cách phối hợp lượng hóa điểm OBCMI trong khám tiền mê và tiên lượng chuyển dạ.
• Học viên cao học, bác sĩ nội trú, sinh viên y đa khoa: Tham khảo phương pháp nghiên cứu hồi cứu mô tả cắt ngang, cách thu thập và phân tích biến số sản khoa, cách xử lý số liệu bằng SPSS trong dịch tễ học lâm sàng.
• Các nhà quản lý y tế và hội đồng chuyên môn bệnh viện: Tham khảo số liệu thực tế về cơ cấu SMM và tai biến sơ sinh tại bệnh viện tuyến cuối để xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro và nâng cấp phiếu khám tiền phẫu thuật thủ thuật sản khoa.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ xuất hiện tình trạng bệnh nặng ở mẹ (SMM) trong nhóm nghiên cứu và trên tổng số ca đẻ tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội năm 2021 là bao nhiêu?
Trong năm 2021, tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội có 113 ca ghi nhận tình trạng bệnh nặng ở mẹ (SMM), chiếm tỷ lệ 69,8% trong nhóm 162 sản phụ nặng/tai biến cần rút kinh nghiệm chuyên môn và chiếm 0,33% trên tổng số 33.796 ca đẻ toàn viện. Toàn bộ 162 trường hợp nghiên cứu không có ca tử vong mẹ nào (tỷ lệ tử vong mẹ 0,0%).

2. Những yếu tố nguy cơ nào từ mẹ có mối liên quan có ý nghĩa thống kê làm tăng tỷ lệ SMM?
Phân tích đơn biến chỉ ra 4 yếu tố nguy cơ làm tăng rõ rệt tỷ lệ SMM với $p < 0,05$: Tuổi mẹ $\ge 35$ tuổi (OR = 4,53; 95% CI 1,95–10,52; $p < 0,001$), bệnh lý tăng huyết áp thai kỳ (OR = 4,75; 95% CI 1,06–21,26; $p = 0,027$), sẹo mổ cũ tử cung (OR = 2,24; 95% CI 1,13–4,43; $p = 0,019$) và bệnh mạn tính khác (OR = 9,10; 95% CI 1,18–70,18; $p = 0,012$). Bệnh lý bánh rau và đái tháo đường thai kỳ chưa thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ SMM trong mẫu nghiên cứu này.

3. Vì sao hệ thống phân loại thể chất ASA lại bộc lộ hạn chế khi dùng để tiên lượng cuộc đẻ?
Hệ thống ASA chủ yếu đánh giá tình trạng bệnh lý nội khoa mạn tính toàn thân mà không tính đến các yếu tố nguy cơ đặc thù của thai kỳ. Trong nghiên cứu, có tới 88,9% (144/162) sản phụ có tai biến nặng vẫn bị phân loại ở mức ASA 2 (bệnh nhẹ không ảnh hưởng sinh hoạt), chỉ có 11,1% xếp mức ASA 3 và không có ca nào thuộc ASA 4, 5, 6; do đó bỏ sót các sản phụ có nguy cơ cao xuất phát từ sẹo mổ cũ, rau tiền đạo, tuổi mẹ cao hoặc đa thai.

4. Điểm số OBCMI phân bố như thế nào và khả năng tiên lượng SMM ra sao?
Dải điểm OBCMI của sản phụ dao động từ 0 đến 14 điểm (phổ biến ở mức 5 điểm); nhóm có điểm OBCMI > 6 chiếm 19,1%. Tỷ lệ SMM tăng dần theo điểm số: 40,7% ở nhóm OBCMI = 0, trên 70,0% ở nhóm OBCMI $\ge 1$ và đạt 100,0% ở nhóm OBCMI $\ge 9$. So với nhóm ASA 3, nhóm có điểm OBCMI > 6 bao quát số ca chảy máu, biến chứng phẫu thuật/ổ bụng và số ca mắc $\ge 2$ tình trạng SMM cao hơn gần gấp 2 lần.

5. Các tai biến sơ sinh phổ biến nhất được ghi nhận trong nghiên cứu là gì?
Trên tổng số 167 trẻ sơ sinh (từ 162 sản phụ, có 5 ca song thai), các tai biến hàng đầu gồm: ngạt/suy hô hấp/HIE chiếm 29,3% (49 trẻ), nằm điều trị tại NICU chiếm 29,3% (49 trẻ), chỉ số Apgar 5 phút < 7 điểm chiếm 24,6% (41 trẻ), tử vong sơ sinh chiếm 9,6% (16 trẻ, gồm 7 ca lưu và 9 ca tử vong trong 7 ngày đầu) và chấn thương khi sinh (gãy xương đòn, xương đùi) chiếm 8,2% (12 trẻ).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dư Thị Ngọc Hà đã phân tích thực trạng 162 ca tai biến và bệnh nặng ở sản phụ trong tổng số 33.796 ca sinh tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội năm 2021, ghi nhận tỷ lệ SMM là 0,33% với nguyên nhân chủ yếu là chảy máu và biến chứng phẫu thuật. Nghiên cứu đã chứng minh các yếu tố tuổi mẹ $\ge 35$, sẹo mổ cũ, tăng huyết áp thai kỳ và bệnh mạn tính làm gia tăng rõ rệt nguy cơ SMM. Kết quả so sánh đối đầu khẳng định chỉ số bệnh tật sản khoa OBCMI có ưu thế vượt trội so với hệ thống phân loại ASA truyền thống trong việc nhận diện toàn diện các yếu tố nguy cơ thai sản, đặt nền móng thực nghiệm quan trọng cho việc ứng dụng OBCMI vào quy trình khám tiền mê sản khoa tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NâI TR¯äNG Đ¾I HâC Y D¯ĀC D¯ THà NGâC HÀ SO SÁNH K¾T QUÀ TIÊN L¯ĀNG CĄA THANG ĐIÂM ASA VÀ OBCMI TRONG KHÁM TR¯âC PHÂU THUÄT THĄ THUÄT CHO SÀN PHĂ SINH T¾I BàNH VIàN PHĂ SÀN HÀ NàI NM 2021 KHÓA LUÄN TàT NGHIàP Đ¾I HâC NGÀNH Y ĐA KHOA HÀ NàI – 2023 LäI CÀM ¡N Trong thßi gian hãc tập đß trá thành mãt bác sā, em đã rÃt may m¿n đ°ợc thực hiãn đà tài t¿i Bãnh viãn Phụ sÁn Hà Nãi. Đß hoàn thành khóa luận này, ngoài sự ná lực của bÁn thân, em đã nhận đ°ợc rÃt nhiÃu sự giúp đỡ từ phía thÅy cô, gia đình và b¿n bè. Với lòng kính trãng và biÁt ¢n sâu s¿c, em xin bày tß lßi cÁm ¢n chân thành tới: Ban Giám hiệu Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc Gia Hà Nội, Phòng Đào tạo và CTHSSV, Bộ môn Y Dược học cơ sở đã t¿o mãi điÃu kiãn thuận lợi giúp đỡ em trong quá trình hãc tập và nghiên cứu. Ban Giám đốc, Phòng kế hoạch tổng hợp, Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc và Giảm đau, Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội đã t¿o điÃu kiãn giúp đỡ em trong quá trình lÃy sá liãu và thông qua hãi đãng đ¿o đức bãnh viãn khi tiÁn hành nghiên cứu.

Em xin bày tß lòng biÁt ¢n tới PGS. Nguyễn Duy Ánh, Giám đác Bãnh viãn Phụ sÁn Hà Nãi, Tr°áng Bã môn SÁn phụ khoa 3 Tr°ßng Đ¿i hãc Y D°ợc đã hÁt lòng d¿y dá và t¿o điÃu kiãn thuận lợi đß em hoàn thành luận văn này. ĐÁc biãt em xin gÿi lßi cÁm ¢n chân thành nhÃt tới: ThS. Vũ Thị Thu Hiền, ThS.

Vũ Vân Nga, ng°ßi đã trực tiÁp h°ớng dẫn, tận tình chß d¿y và t¿o mãi điÃu kiãn thuận lợi nhÃt, dành nhāng quan tâm đÁc biãt nhÃt cho em trong suát quá trình thực hiãn khóa luận này. Hà Nội, ngày 25 tháng 5 năm 2023 Sinh viên D° Thá Ngãc Hà LäI CAM ĐOAN Em là D° Thá Ngãc Hà, sinh viên khoá QH.Y, ngành Y đa khoa, Tr°ßng Đ¿i hãc Y D°ợc, Đ¿i hãc Quác gia Hà Nãi, xin cam đoan: 1. Đây là khóa luận do bÁn thân em trực tiÁp thực hiãn d°ới sự h°ớng dẫn của ThS. Vj Thá Thu HiÃn và ThS.

Vj Vân Nga. Công trình này không trùng lÁp với bÃt kÿ nghiên cứu nào khác đã đ°ợc công bá t¿i Viãt Nam. Các sá liãu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đ°ợc xác nhận và chÃp thuận của c¢ sá n¢i nghiên cứu. Em xin hoàn toàn cháu trách nhiãm tr°ớc pháp luật và nhāng cam kÁt này.