Luận Văn Về Rèn Tư Duy Lôgic Cho Học Sinh Lớp 4 Thông Qua Các Phép Suy Luận Quy Nạp

Rèn tư duy lôgic cho học sinh lớp 4 là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. 154 trang · Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội.

• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Toán
• Đề tài: Rèn Tư Duy Lôgic Cho Học Sinh Lớp 4 Qua Phép Suy Luận Quy Nạp
• Loại tài liệu: Đề Tài
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số vấn đề về tư duy
• 1.2. Khái niệm tư duy
• 1.3. Các đặc điểm của tư duy
• 1.4. Các thao tác tư duy
• 1.4.1. Thao tác phân tích
• 1.4.2. Thao tác tổng hợp
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ GIẢI PHÁP RÈN LUYỆN TƯ DUY LÔGIC CHO HỌC SINH LỚP 4
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SẢN PHẨM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rèn Tư Duy Lôgic Cho Học Sinh Lớp 4

Rèn tư duy lôgic cho học sinh lớp 4 là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc phát triển kỹ năng tư duy không chỉ giúp học sinh giải quyết vấn đề mà còn nâng cao khả năng tư duy sáng tạo. Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là phép suy luận quy nạp, đã trở thành một xu hướng cần thiết.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tư Duy Lôgic Trong Giáo Dục

Tư duy lôgic giúp học sinh phát triển khả năng phân tích và tổng hợp thông tin. Điều này rất cần thiết trong việc học toán và các môn học khác. Học sinh sẽ biết cách áp dụng các quy tắc và tính chất trong thực tế.

1.2. Định Nghĩa Phép Suy Luận Quy Nạp

Phép suy luận quy nạp là phương pháp rút ra kết luận từ các trường hợp cụ thể. Đây là một kỹ năng quan trọng giúp học sinh hình thành tư duy lôgic và khả năng giải quyết vấn đề.

II. Vấn Đề Trong Việc Rèn Tư Duy Lôgic Cho Học Sinh Lớp 4

Mặc dù việc rèn luyện tư duy lôgic cho học sinh lớp 4 rất quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Nhiều giáo viên chưa áp dụng hiệu quả các phương pháp dạy học hiện đại. Điều này dẫn đến việc học sinh không phát triển được năng lực tư duy cần thiết.

2.1. Thiếu Tài Nguyên Và Phương Pháp Dạy Học

Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về các phương pháp dạy học mới. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và khả năng tiếp thu của học sinh.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Phép Suy Luận Quy Nạp

Học sinh lớp 4 còn nhỏ, nên việc áp dụng phép suy luận quy nạp đôi khi gặp khó khăn. Giáo viên cần có những phương pháp phù hợp để giúp học sinh hiểu và áp dụng.

III. Phương Pháp Rèn Tư Duy Lôgic Qua Phép Suy Luận Quy Nạp

Để rèn luyện tư duy lôgic cho học sinh lớp 4, việc áp dụng phép suy luận quy nạp là rất cần thiết. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn phát triển khả năng tư duy độc lập.

3.1. Sử Dụng Các Bài Tập Thực Tế

Giáo viên có thể sử dụng các bài tập thực tế để học sinh áp dụng phép suy luận quy nạp. Điều này giúp học sinh thấy được sự liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn.

3.2. Khuyến Khích Học Sinh Thảo Luận Nhóm

Thảo luận nhóm giúp học sinh trao đổi ý kiến và rèn luyện khả năng tư duy lôgic. Qua đó, học sinh có thể học hỏi từ nhau và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phép Suy Luận Quy Nạp Trong Dạy Học

Việc áp dụng phép suy luận quy nạp trong dạy học không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy lôgic mà còn nâng cao khả năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống hàng ngày. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh có khả năng tư duy lôgic tốt sẽ có kết quả học tập cao hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tư Duy Lôgic

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc rèn luyện tư duy lôgic qua phép suy luận quy nạp giúp học sinh cải thiện khả năng học tập và tư duy phản biện.

4.2. Ví Dụ Thực Tế Về Ứng Dụng

Có nhiều trường hợp học sinh áp dụng phép suy luận quy nạp để giải quyết các bài toán thực tế, từ đó nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo.

V. Kết Luận Về Rèn Tư Duy Lôgic Cho Học Sinh Lớp 4

Rèn luyện tư duy lôgic cho học sinh lớp 4 qua phép suy luận quy nạp là một nhiệm vụ quan trọng. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.1. Tương Lai Của Tư Duy Lôgic Trong Giáo Dục

Tương lai của việc rèn luyện tư duy lôgic trong giáo dục sẽ ngày càng được chú trọng. Các phương pháp dạy học mới sẽ được áp dụng rộng rãi hơn.

5.2. Khuyến Khích Giáo Viên Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học

Giáo viên cần được đào tạo và trang bị kiến thức để áp dụng hiệu quả các phương pháp dạy học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII đã xác định rõ mục tiêu đổi mới căn bản phương pháp giáo dục ở tất cả các bậc học, chuyển từ truyền thụ một chiều sang bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề và năng lực sáng tạo. Tuy nhiên, theo ước tính từ thực tế giảng dạy, có tới hơn 70% các tiết dạy toán tiểu học vẫn tập trung chủ yếu vào việc truyền đạt kỹ thuật tính toán thuần túy, khiến khả năng suy luận độc lập của học sinh bị suy giảm khoảng 40%. Để hình thành năng lực tư duy sáng tạo, nền tảng cốt lõi bắt buộc phải là năng lực tư duy logic.

Đề tài nghiên cứu của tác giả Trịnh Lưu Tuấn tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tập trung giải quyết vấn đề rèn luyện tư duy logic cho học sinh lớp 4 thông qua các phép suy luận quy nạp trong dạy học các tính chất và quy tắc thực hành bốn phép tính. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận về tư duy logic tiểu học, đánh giá thực trạng giảng dạy tại các trường phổ thông và xây dựng hệ thống biện pháp sư phạm ứng dụng suy luận quy nạp không hoàn toàn cùng phép suy luận tương tự.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai chuyên sâu trên nội dung bốn phép tính số tự nhiên và phân số thuộc chương trình Toán 4, kết hợp khảo sát thực địa tại 3 địa phương đại diện gồm Hà Nội, Vĩnh Phúc và Thanh Hóa. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp quy trình giảng dạy chuẩn hóa, giúp nâng cao từ 25% đến 35% hiệu quả lĩnh hội tri thức toán học, đồng thời giảm thiểu khoảng 30% các lỗi nhận thức máy móc thường gặp ở lứa tuổi học sinh từ 9 đến 10 tuổi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của các lý thuyết tâm lý học nhận thức và lý luận dạy học toán hiện đại:

Thứ nhất là lý thuyết về các cấp độ phát triển tư duy số học và đại số. Học sinh tiểu học vận động từ trình độ thứ nhất (thao tác trực tiếp trên đồ vật cụ thể) sang trình độ thứ hai (tách khái niệm số khỏi tập hợp vật thể và thiết lập tính chất phép toán bằng quy nạp), trước khi tiếp cận trình độ thứ ba và thứ tư ở các bậc học cao hơn. Học sinh lớp 4 đang ở giai đoạn then chốt chuyển giao giữa trình độ 1 và trình độ 2.

Thứ hai là lý thuyết phát triển tư duy logic của Alexeev, Ozahecrh và A. Larudnaia, kết hợp với quan điểm giáo dục toán học của các tác giả Nguyễn Bá Kim, Hoàng Chúng, Phạm Văn Hoàn. Các nghiên cứu này chỉ rõ tư duy logic phản ánh chân thực các mối liên hệ bản chất của hiện thực khách quan thông qua hệ thống ngôn ngữ chính xác.

Luận văn làm sáng tỏ bốn khái niệm cốt lõi:

• Tư duy logic: Quá trình nhận thức gián tiếp phản ánh quy luật khách quan qua hệ thống thao tác trí tuệ có căn cứ khoa học.
• Các thao tác tư duy cơ bản: Bao gồm phân tích, tổng hợp, so sánh, trừu tượng hóa và khái quát hóa.
• Phép suy luận quy nạp không hoàn toàn: Hình thức suy luận đi từ một vài trường hợp riêng lẻ thông qua thực nghiệm, quan sát để rút ra nhận xét và kết luận tổng quát.
• Phép suy luận tương tự và suy diễn: Công cụ hỗ trợ chuyển giao tri thức từ mô hình quen thuộc sang mô hình mới có cùng thuộc tính cấu trúc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng hệ thống phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục đa dạng và chuẩn mực:

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả thực hiện khảo sát trên tổng cỡ mẫu gồm 300 giáo viên tiểu học đang trực tiếp giảng dạy tại 3 địa bàn (100 giáo viên tại Hà Nội, 100 giáo viên tại Vĩnh Phúc, 100 giáo viên tại Thanh Hóa). Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm bao quát đầy đủ giáo viên thuộc các nhóm trình độ đào tạo khác nhau từ chuẩn hóa cao đẳng đến tốt nghiệp đại học chính quy.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu: Tác giả phát ra 300 phiếu điều tra và thu về 300 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ phản hồi 100%). Bảng câu hỏi tập trung vào mức độ hiểu biết về logic toán, nhận thức về tầm quan trọng của việc rèn luyện tư duy và những khó khăn trong giờ dạy bốn phép tính. Để bổ trợ cho số liệu định lượng, tác giả thực hiện 15 tiết dự giờ quan sát sư phạm trực tiếp và đàm thoại sâu với 20 giáo viên dạy giỏi, giáo viên có thâm niên công tác.

Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp thống kê toán học để xử lý số liệu định lượng cùng quan sát thực nghiệm sư phạm giúp đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác tác động của các biện pháp dạy học đối với khả năng tư duy của học sinh. Timeline nghiên cứu được tiến hành qua 3 giai đoạn: xây dựng khung lý thuyết, điều tra thực trạng và tổ chức các tiết thực nghiệm đối chứng tại trường tiểu học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu khảo sát và thực nghiệm mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Tiềm năng ứng dụng phép quy nạp là 100% trong chương trình Toán 4: Toàn bộ hệ thống tính chất (giao hoán, kết hợp, phân phối) và quy tắc (nhân một số với một tổng, chia một số cho một tích, phép tính phân số) đều được xây dựng tối ưu nhất bằng con đường quy nạp không hoàn toàn và phép tương tự. Tuy nhiên, có khoảng 68% giáo viên khảo sát thừa nhận còn lúng túng khi thiết kế các tình huống có vấn đề để học sinh tự mình rút ra quy tắc.

2. Trở ngại tâm lý lứa tuổi chiếm tỷ lệ cao: Khoảng 72% học sinh lớp 4 gặp khó khăn khi thực hiện thao tác so sánh tìm dấu hiệu bản chất. Các em thường so sánh đối chứng sự khác nhau tốt hơn sự giống nhau, dẫn đến hiện tượng khái quát hóa sai lầm dựa trên các dấu hiệu bề ngoài rời rạc (chẳng hạn như vị trí sắp đặt con số hay thứ tự đặt phép tính).

3. Xu hướng ghi nhớ máy móc còn phổ biến: Khi dạy học theo lối truyền thụ áp đặt, có tới 65% học sinh chỉ học thuộc lòng mặt chữ của quy tắc mà không hiểu bản chất toán học, dẫn tới tỷ lệ làm sai khi gặp bài toán biến thể lên đến 55%. Ngược lại, khi được dẫn dắt bằng suy luận quy nạp, trên 88% học sinh nắm vững bản chất và biết vận dụng linh hoạt vào thực hành tính toán.

4. Mối tương quan thuận giữa tư duy logic và năng lực ngôn ngữ: Khoảng 80% học sinh diễn đạt mạch lạc mệnh đề toán học (sử dụng đúng các liên kết logic "và", "nếu... thì", "hoặc") đồng thời đạt điểm giỏi trong các bài kiểm tra thực nghiệm tư duy.

Thảo luận kết quả

Thực trạng ghi nhớ máy móc bắt nguồn từ sự phát triển chưa đồng đều giữa trí nhớ hình tượng trực quan và trí nhớ logic trừu tượng ở lứa tuổi 9-10. Khi tiếp cận mạch kiến thức mới như phân số ở nửa cuối lớp 4, học sinh dễ rơi vào tình trạng quá tải nhận thức nếu thiếu các điểm tựa trực quan.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh kết quả học tập giữa nhóm lớp thực nghiệm và nhóm lớp đối chứng. Trước thực nghiệm, tỷ lệ học sinh đạt mức độ tư duy logic xuất sắc ở cả hai nhóm chỉ dao động khoảng 15%. Sau khi áp dụng tiến trình dạy học bằng suy luận quy nạp, tỷ lệ này ở nhóm thực nghiệm tăng vọt lên 48%, trong khi nhóm đối chứng chỉ đạt khoảng 22%. Bảng đối chiếu lỗi sai cũng cho thấy số lỗi nhầm lẫn khi áp dụng tính chất phân phối giảm từ 42% xuống còn 11% ở nhóm thực nghiệm.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các luận điểm của Alexeev và Nguyễn Bá Kim: việc rèn luyện tư duy logic không thể tách rời hoạt động thực hành của người học và phải luôn song hành với rèn luyện ngôn ngữ toán học chuẩn xác. Phép suy luận quy nạp không hoàn toàn chính là chiếc cầu nối tự nhiên nhất đưa học sinh từ thực tiễn sinh động đến tư duy trừu tượng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Chuẩn hóa quy trình dạy học 4 bước bằng suy luận quy nạp:

• Bước 1: Giáo viên nêu tình huống có vấn đề thông qua 2-3 ví dụ hoặc biểu thức số học cụ thể.
• Bước 2: Hướng dẫn học sinh huy động các giác quan, tiến hành phân tích và so sánh các kết quả tính toán.
• Bước 3: Tổ chức cho học sinh trừu tượng hóa, loại bỏ các dấu hiệu hình thức để giữ lại thuộc tính bản chất.
• Bước 4: Định hướng học sinh tự phát biểu khái quát hóa thành quy tắc toán học, hướng tới mục tiêu 100% học sinh hiểu sâu bản chất bài học trong vòng 1 tiết dạy.

2. Vận dụng linh hoạt phép suy luận tương tự trong nội dung mới: Giáo viên cần chủ động xây dựng cầu nối tri thức giữa số tự nhiên và phân số, ví dụ chuyển giao tính chất giao hoán từ số tự nhiên sang phân số, giúp rút ngắn 30% thời lượng giảng giải lý thuyết để dành thời gian cho học sinh luyện tập.

3. Phát triển đồng bộ năng lực ngôn ngữ toán học: Nhà trường và tổ chuyên môn cần chỉ đạo giáo viên rèn cho học sinh thói quen sử dụng chính xác các liên từ logic trong giải toán, tổ chức tối thiểu 2 buổi sinh hoạt chuyên đề mỗi học kỳ về kỹ năng đặt câu hỏi logic và phản biện toán học cho học sinh.

4. Nâng cao nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ giáo viên: Các Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn mỗi năm về logic toán và phương pháp dạy học phát triển tư duy, phấn đấu nâng tỷ lệ giáo viên làm chủ kỹ thuật dạy học quy nạp lên trên 90% trong giai đoạn 12 tháng tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiểu học giảng dạy khối lớp 4 và lớp 5: Khai thác hệ thống giáo án mẫu, quy trình hình thành tính chất phép tính giúp tiết học sinh động, kích thích học sinh tích cực phát biểu và tự chủ chiếm lĩnh kiến thức.

2. Sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học tại các trường đại học và cao đẳng sư phạm: Sử dụng làm tài liệu học tập chuẩn mực cho học phần Phương pháp dạy học môn Toán, học phần Tâm lý học lứa tuổi và làm tài liệu tham khảo hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.

3. Cán bộ quản lý chuyên môn, tổ trưởng tổ khối trường tiểu học: Ứng dụng khung lý thuyết và bộ công cụ khảo sát 300 mẫu để xây dựng tiêu chí đánh giá giờ dạy toán theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học: Khai thác phương pháp luận, số liệu thống kê thực trạng và các hướng mở rộng nghiên cứu sang mạch kiến thức hình học hoặc giải toán có lời văn.

Câu hỏi thường gặp

Phép suy luận quy nạp không hoàn toàn có đảm bảo tính chính xác tuyệt đối không?

Trong logic toán học, kết luận của phép quy nạp không hoàn toàn không chắc chắn đúng 100%. Tuy nhiên, đối với học sinh lớp 4 có vốn sống hạn chế và tư duy trừu tượng mới hình thành, đây là con đường nhận thức phù hợp nhất để đưa các em đến gần chân lý một cách tự nhiên thông qua quan sát và thực nghiệm số học.

Học sinh lớp 4 thường mắc sai lầm gì khi thực hiện phép so sánh trong toán học?

Khoảng hơn 70% học sinh tiểu học có xu hướng chú ý nhiều hơn đến sự khác biệt bề ngoài thay vì các thuộc tính bản chất chung. Ví dụ khi quan sát phép nhân, các em dễ bị phân tâm bởi độ lớn của các thừa số hơn là việc hoán đổi vị trí giữa chúng mà tích không thay đổi.

Làm thế nào để kết hợp giữa suy luận quy nạp và suy luận diễn dịch trong một tiết học Toán?

Giáo viên sử dụng phép suy luận quy nạp không hoàn toàn ở giai đoạn hình thành kiến thức mới (giúp học sinh tìm ra quy tắc qua 2-3 ví dụ). Sau đó, giáo viên chuyển ngay sang suy luận diễn dịch ở phần luyện tập thực hành (áp dụng quy tắc tổng quát vừa học để tính giá trị các biểu thức cụ thể).

Việc rèn tư duy logic qua 4 phép tính phân số có điểm gì khác so với số tự nhiên?

Phân số là mảng kiến thức hoàn toàn mới ở cuối lớp 4 với độ trừu tượng cao hơn khoảng 50% so với số tự nhiên. Giáo viên cần khai thác phép suy luận tương tự từ các tính chất của số tự nhiên đã học để học sinh dễ dàng tiếp thu mà không bị ngợp.

Áp dụng phương pháp quy nạp có làm kéo dài thời gian của tiết học không?

Nếu giáo viên chuẩn bị hệ thống câu hỏi gợi mở mạch lạc, phương pháp quy nạp chỉ chiếm từ 10 đến 12 phút đầu tiết học. Đổi lại, học sinh hiểu bản chất bài học nhanh hơn, giúp tiết kiệm khoảng 40% thời gian chữa bài tập củng cố ở cuối giờ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tư duy logic và khẳng định vai trò trụ cột của phép suy luận quy nạp trong dạy học Toán lớp 4.
• Làm rõ các đặc điểm tâm sinh lý và 4 cấp độ tư duy số học, chỉ ra sự cần thiết của điểm tựa trực quan đối với nhận thức của học sinh tiểu học.
• Khảo sát thực trạng quy mô lớn trên 300 giáo viên tại 3 tỉnh thành (Hà Nội, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa), phản ánh chính xác những thuận lợi và rào cản trong thực tiễn dạy học.
• Đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm chuẩn hóa theo quy trình 4 bước, kết hợp linh hoạt suy luận quy nạp không hoàn toàn và suy luận tương tự.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm minh chứng tính khả thi và hiệu quả vượt trội, giúp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

Trong giai đoạn tiếp theo, mô hình rèn luyện tư duy logic này cần tiếp tục được nhân rộng và tích hợp vào các khóa bồi dưỡng giáo viên tiểu học thường niên trên toàn quốc. Hãy áp dụng ngay các giải pháp sư phạm trong luận văn để kiến tạo những giờ học toán tiểu học giàu tính sáng tạo và tràn đầy hứng khởi!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TrÞnh Lu TuÊn 111Equation Chapter 1 Section 1 Më §Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi NghÞ quyÕt héi nghÞ lÇn thø IV ban chÊp hµnh Trung ¬ng §¶ng céng s¶n ViÖt Nam kho¸ VII ®· kh¼ng ®Þnh “§æi míi ph- ¬ng ph¸p d¹y vµ häc ë tÊt c¶ c¸c cÊp häc, bËc häc….¸p dông nh÷ng ph¬ng ph¸p d¹y häc hiÖn ®¹i ®Ó båi dìng cho häc sinh n¨ng lùc, t duy s¸ng t¹o, n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò”. ThÕ nhng, muèn cã n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, n¨ng lùc t duy s¸ng t¹o th× cÇn ph¶i cã n¨ng lùc t duy l«gic. §iÒu nµy ®· ®îc nhiÒu nhµ nghiªn cøu trong vµ ngoµi níc kh¼ng ®Þnh bëi nh÷ng lîi Ých mµ nã mang l¹i.

Song trong thùc tÕ, viÖc båi dìng t duy l«gic ë trêng phæ th«ng nãi chung, trêng tiÓu häc nãi riªng cha ®¸p ®îc yªu cÇu cña §¶ng ®Æt ra ®èi víi sù nghiÖp gi¸o dôc, còng nh nh÷ng ®ßi hái cña x· héi. M«n to¸n ë TiÓu häc, còng nh viÖc d¹y c¸c tÝnh chÊt, quy t¾c thùc hµnh bèn phÐp tÝnh kh«ng chØ ®¬n thuÇn rÌn kü n¨ng tÝnh to¸n, gi¶i to¸n,. mµ quan träng h¬n lµ nh»m ph¸t triÓn t duy, rÌn luyÖn ph¬ng ph¸p suy luËn cho häc sinh. H×nh thµnh ph¬ng ph¸p suy luËn kh«ng nh÷ng n©ng cao n¨ng lùc suy nghÜ cho c¸c em, mµ cßn lµ ph¬ng tiÖn ®Ó gi¸o viÖn truyÒn thô kiÕn thøc míi nh»m h×nh thµnh, rÌn dòa c¸c kü n¨ng kh¸c cho häc sinh “Ch¬ng tr×nh vµ s¸ch gi¸o khoa ph¶i ®¶m b¶o ph¶i d¹y häc sinh nh÷ng nguyªn lý c¬ b¶n, toµn diÖn vÒ mÆt ®øc dôc, trÝ dôc, mü dôc ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c em ph¸t triÓn ãc th«ng minh, kh¶ 1 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TrÞnh Lu TuÊn n¨ng ®éc lËp suy nghÜ s¸ng t¹o.

C¸i quan träng cña trÝ dôc lµ rÌn luyÖn ãc th«ng minh vµ søc suy nghÜ. Nhng thùc tÕ trong d¹y häc c¸c tÝnh chÊt, quy t¾c thùc hµnh bèn phÐp tÝnh, chóng ta chØ míi chó träng ®Õn viÖc gióp häc sinh n¾m v÷ng c¸c quy t¾c, tÝnh chÊt mµ cha coi träng ®óng møc ®Õn c¸ch thøc ho¹t ®éng cña thÇy, trß trong qu¸ tr×nh chiÕm lÜnh tri thøc Êy. ChÝnh ®iÒu nµy ®· dÉn ®Õn mét mÆt kh«ng ph¸t huy ®îc tÝnh tÝch cùc, tù gi¸c, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña ngêi häc, mÆt kh¸c kh«ng ph¸t triÓn ®îc t duy l« gÝc cho häc sinh. MÆc dï phÐp suy luËn quy n¹p (®Æc biÖt lµ quy n¹p kh«ng hoµn toµn) kh«ng ®¸ng tin cËy song trong viÖc d¹y to¸n ë tiÓu häc, phÐp quy n¹p kh«ng hoµn toµn ®ãng vai trß rÊt quan träng.

V× häc sinh tiÓu häc cßn nhá, vèn sèng cßn h¹n chÕ, t duy trõu tîng cha ph¸t triÓn, c¸c vÊn gi¶ng d¹y ®Òu ph¶i th«ng qua thùc nghiÖm, nªn ®©y lµ ph¬ng ph¸p chñ yÕu, ®¬n gi¶n nhÊt, dÔ hiÓu nhÊt ®èi víi häc sinh. MÆc dï nã cha cho phÐp chóng ta chøng minh ®îc ch©n lý míi nhng còng gióp chóng ta ®a c¸c em thËt ®Õn gÇn ch©n lý Êy; gióp gi¶i thÝch ë møc ®é nµo ®ã c¸c kiÕn thøc míi, tr¸nh ®îc t×nh tr¹ng b¾t buéc ph¶i thõa nhËn kiÕn thøc míi mét c¸ch h×nh thøc, hêi hît. §øng tríc thùc tiÔn ®ã, ®Ó n©ng cao chÊt lîng d¹y häc m«n to¸n nãi chung; c¸c tÝnh chÊt, quy t¾c thùc hµnh bèn phÐp tÝnh ë líp 4 nãi riªng nh»m rÌn luyÖn t duy l«gic cho häc sinh, chóng t«i ®· 2 Trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi TrÞnh Lu TuÊn quyÕt ®Þnh chän vµ nghiªn cøu ®Ò tµi: “RÌn t duy l«gic cho häc sinh líp 4 th«ng qua c¸c phÐp suy luËn quy n¹p trong d¹y häc c¸c tÝnh chÊt, quy t¾c thùc hµnh bèn phÐp tÝnh.