BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN HÓA HỌC Chuyên ngành: PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY Đề tài: U TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG "VUI ĐỂ HỌC " NHẰM RÈN LUYỆN KỸ NĂNG DẠY HỌC CHO SINH VIÊN GVHD: Ts. Trịnh Văn Biều SVTH: Lâm Vĩnh Thuận Lớp: Hoá 4B Niên khoá: 2002-2006 Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2006 LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành được cuốn luận văn này, bên cạnh sự nỗ lực và cố gắng của bản thân, em luôn nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, những lời động viên khuyến khích của gia đình, của các thầy cô trong khoa và bạn bè mỗi khi em gặp khó khăn. Em xin chân thành cảm ơn tất cả. Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy Trịnh Văn Biều, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em đi hết chặng đường, khơi dậy trong em niềm yêu thích và say mê nghiên cứu khoa học.
Em cũng xin cảm ơn cô chủ nhiệm lớp 10-11 và các em học sinh lớp 10/11 đã tạo điều kiện tốt nhất cho em tiến hành thực nghiệm đề tài nghiên cứu. Xin cảm ơn tập thể lớp Hoá 4 đã luôn sát cánh cùng em trong thời gian qua. Bước đầu thực hiện nghiên cứu với thời gian và khả năng hạn chế, luận văn không tránh những thiếu sót. Em kính mong nhận được sự đóng góp chân thành của thầy cô và các bạn.
Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 05 năm 2006 MỤC LỤC LỜI CÁM ƠN .LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU .NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU .KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU .PHẠM VI NGHIÊN CỨU .GIẢ THUYẾT KHOA HỌC .PHƯƠNG PHÁP VÀ CÁC PHƯƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN T 0 CỨU. KỸ NĂNG DẠY HỌC .Kỹ năng dạy học là gì?. Một số đặc điểm của kỹ năng.
CÁC KỸ NĂNG DẠY HỌC CƠ BẢN CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN [1, tr. QUY TRÌNH RÈN LUYỆN CÁC KỸ NĂNG DẠY HỌC. Mục đích rèn luyện các kỹ năng dạy học [1, tr. Nội dung rèn luyện các kỹ năng dạy học có các nội dung sau: [1, tr.
Nguyên tắc rèn luyện các kỹ năng dạy học. Quy trình chung khi rèn luyện các kỹ năng dạy học [1, tr. Việc vận dụng lý thuyết kỹ năng vào đề tài. DẠY HỌC BẰNG HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI HỌC [4, tr.
Những biện pháp để tăng cường hoạt động của người học. LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG. Khái niệm chung về hoạt động [5 ,tr. Các loại hoạt động [5, tr.
Cấu trúc của hoạt động [5, tr. Vận dụng lý thuyết hoạt động vào thực tế của đề tài. THAM KHẢO Ý KIẾN SINH VIÊN VỀ HOẠT ĐỘNG "VUI ĐỂ HỌC ". Mục đích điều tra .Đối tượng và nội dung điều tra .Phương pháp pháp điều tra .Kết quả điều tra.
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG "VUI ĐỂ HỌC " NHẰM RÈN T 0 LUYỆN KỸ NĂNG CHO SINH VIÊN KHOA HÓA. GIỚI THIỆU HOẠT ĐỘNG "VUI ĐỂ HỌC ". Giới thiệu về hoạt động "Vui để học ". Ưu nhược điểm của hoạt động "Vui để học " .Tác dụng của hoạt động "Vui để học " [9].
NỘI DUNG CÁC CÂU ĐỐ. Câu hỏi về phần kỹ năng. Câu hỏi về phần kiến thức hóa học. Câu hỏi về phần kiến thức ngoại ngữ.
Câu hỏi về phần kiến thức xã hội. HÌNH THỨC TỔ CHỨC. Cách thức tổ chức. Chọn nhóm tham dự.
Vai trò ban giám khảo .Người dẫn chương trình .Người cổ vũ - Câu hỏi dành cho khán giả .Sử dụng thời gian - lên kế hoạch - phân bố- điều chỉnh. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.MỤC ĐÍCH THỰC NGHIỆM .ĐỐI TƯỢNG THỰC NGHIỆM .TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM. CÁC BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
98 T 0 T 0 TÀI LIỆU THAM KHẢO .LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Hiện nay, có rất nhiều sinh viên sư phạm đi thực tập không đạt yêu cầu về mặt kỹ năng dạy học do đó việc rèn luyện kỹ năng dạy học cho sinh viên sư phạm là một công việc hết sức quan trọng vì đây chính là hành trang chuẩn bị cho sinh viên sau này ra trường không phải bỡ ngỡ. Việc rèn luyện này phải thông qua nhiều hoạt động để cho sinh viên có thể thực hành được nhiều lần như: hoạt động đố vui để học, hoạt động học tập theo nhóm, seminar, thuyết trình, đánh giá và tự đánh giá, sinh hoạt và vui chơi tập thể. Đây là những hoạt động cực kỳ quan trọng và rất cần thiết cho việc rèn luyện kỹ năng của sinh viên sư phạm. Tuy nhiên, việc ứng dụng những hoạt động này chưa được rộng rãi và còn đang ở giai đoạn thể nghiệm ở khoa Hóa ĐHSP TP.
Trước thực tế này, em quyết định chọn một trong các hoạt động rèn luyện kỹ năng cho sinh viên để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp, đó là việc tổ chức hoạt động "Vui để học".MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Thiết kế hoạt động "Vui để học" nhằm rèn luyện các kỹ năng sư phạm cho sinh viên khoa Hóa trường Đại học Sư Phạm Tp.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU • Xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu. • Thiết kế hĩnh thức tổ chức và nội dung họ át động "Vui để học ". • Thực nghiệm sư phạm nhằm xác định tính khả thi và hiệu quả của hoạt động "Vui để học", rút ra những bài học kinh nghiệm.KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU - Đối tượng nghiên cứu: việc tổ chức hoạt động "Vui để học" cho sinh viên khoa Hóa trường Đại Học Sư phạm TP. - Khách thể nghiên cứu: quá trình dạy học và rèn luyện kỹ năng cho sinh viên.PHẠM VI NGHIÊN CỨU • Sinh viên năm IV khoa Hóa trường ĐHSP niên khóa 2002 - 2006.GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Nếu hoạt động này được nghiên cứu sâu sắc và kiểm chứng bằng thực nghiệm tốt thì nó sẽ góp phần rất lớn vào việc rèn luyện kỹ năng dạy học cho sinh viên sư phạm, những thầy cô giáo tương lai.PHƯƠNG PHÁP VÀ CÁC PHƯƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU • Đọc và nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài.
• Điều tra, tham khảo ý kiến thầy cô và các bạn. • Tổ chức làm thực nghiệm cho sinh viên năm IV khoa Hóa hoặc học sinh trong đợt TTSP II năm học 2005 - 2006. • Phân tích, tổng hợp. • Xử lý số liệu bằng xác suất thống kê.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. KỸ NĂNG DẠY HỌC 1.Kỹ năng dạy học là gì? Có nhiều cách hiểu về kỹ năng: 1.Hiểu kỹ năng như là sự thể hiện của năng lực con người [1, tr. 48] • Đại Từ điển Tiếng Việt - NXB Văn hóa thông tin 1998 định nghĩa kỹ năng là "khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được vào thực tế". Năng lực là "khả năng đủ để thực hiện tốt một công việc".
• "Kỹ năng là khả năng vận dụng kiến thức (khái niệm, cách thức, phương pháp .) để giải quyết một nhiệm vụ mới". Tóm lại, ta có thể hiểu kỹ năng như là một bộ phận chính (như CPU của một máy vi tính) của một công cụ (chiếc máy vi tính) giúp con người thực hiện tốt những việc làm của mình. Bộ phận chính đó chính là những kỹ năng có được trong quá trình rèn luyện và hoạt động của mình và từ những kỹ năng đó qúa lâu ngày vận dụng nhuần nhuyễn thì nó sẽ trở thành một trong các bộ phận cấu thành nên năng lực của con người. Do đó, TS Trịnh Văn Biểu mới viết: "Hiểu kỹ năng như là sự thể hiện của năng lực" 2.Hiểu kỹ năng như là hệ thống các thao tác, cách thức hành động.49] • Gurianốp: "kỹ năng là những phương thức thực hiện hành động thích hợp với mục đích và những điều kiện hành động".
• "Kỹ năng là tổng hợp những thao tác, cử chỉ phối hợp hài hoa, hợp lý nhằm đảm bảo cho hành động đạt kết quả cao với sự tiêu hao năng lượng tinh thần, cơ bắp ít nhất trong những điều kiện thay đổi" Ngô Công Hoàn, Nguyễn Quang Uẩn. Như đã nói ở trên kỹ năng là do sự rèn luyện và tham gia nhiều hoạt động của con người. Khi tham gia nhiều hoạt động và rèn luyện nhiều nên con người cần phải có sự phối hợp nhiều thao tác, nhiều cử chỉ, nhiều kỹ xảo với nhau để biến chúng thành một kỹ năng. Do đó, để có được một kỹ năng hoàn chỉnh con người cần có bỏ công ra rất nhiều và bỏ thời gian ra luyện tập rất nhiều, có như vậy nó mới trở thành một kỹ năng nhuần nhuyễn của con người được.
Chính vì thế, TS. Trịnh Văn Biều mới cho rằng "kỹ năng như là một hệ thống các thao tác, cách thức hành động". Không chỉ coi kỹ năng là kỹ thuật, cách thức hành động mà còn coi kỹ năng là sự thể hiện của năng lực con người, đòi hỏi con người phải luyện tập theo một quy trình nhất định.49] • Theo Nguyễn Như An, "Kỹ năng sư phạm là khả năng thực hiện có kết quả một số thao tác hay một loạt các thao tác phức tạp của một hành động sư phạm bằng cách lựa chọn và vân dụng những tri thức, những cách thức, những quy trình hợp lý". • Theo tác giả Nguyễn Thị Côi thì: "kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một hành động nào đó bằng cách vận dụng những tri thức, kinh nghiệm đã có để hành động phù hợp với các điều kiện cho phép".
Kỹ năng đòi hỏi con người phải: - Có tri thức và những kinh nghiệm cần thiết về hành động. - Vận dụng vốn tri thức và kinh nghiệm thu nhận được vào hành động một cách phù hợp với điều kiện cụ thể cho phép (phải linh hoạt, sáng tạo). Như vậy, theo những cách hiểu về kỹ năng ở trên có 2 cách tiếp cận kỹ năng theo 2 phương diện khác nhau: 1. Xét kỹ năng dưới dạng năng lực hoạt động.
Xét kỹ năng dưới dạng hệ thống các thao tác. Ta có thể hiểu một cách tổng quát: "Kỹ năng là hệ thống phức tạp các thao tác hợp lý có hiệu quả được hình thành qua quá trình rèn luyện". Thực chất của quá trình hình thành kỹ năng là quá trình rèn luyện để nắm vững hệ thống các thao tác. Muốn rèn luyện kỹ năng có hiệu quả sinh viên cần phải: - Nắm vững các kỹ thuật của hành động - Thực hiện các thao tác theo những quy trình hợp lý - Tìm ra những vấn đề bản chất, cốt lõi nhất để có thể điều khiển được quá trình rèn luyện các kỹ năng dạy học.
Lâu nay, vẫn có quan niệm cho rằng rèn luyện kỹ năng là việc riêng của mỗi cá nhân.