BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ HOÀNG KHÔI NGUYÊN XÂY DỰNG QUY TRÌNH KỸ THUẬT ĐIỀU TRỊ GÃY KÍN XƯƠNG BÁNH CHÈ PHỨC TẠP NHIỀU MẢNH BẰNG NẸP KHÓA ĐỀ ÁN THẠC SĨ ỨNG DỤNG Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ HOÀNG KHÔI NGUYÊN XÂY DỰNG QUY TRÌNH KỸ THUẬT ĐIỀU TRỊ GÃY KÍN XƯƠNG BÁNH CHÈ PHỨC TẠP NHIỀU MẢNH BẰNG NẸP KHÓA NGÀNH: NGOẠI KHOA (CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH) MÃ SỐ: 8720104 ĐỀ ÁN THẠC SĨ ỨNG DỤNG Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHẠM QUANG VINH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023. i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề án này là do bản thân thực hiện cùng sự hỗ trợ, tham khảo từ các tài liệu liên quan đến đề tài, không có sự đạo văn các tài liệu đó dưới bất kỳ hình thức nào, các kết quả được trình bày trong đề án là trung thực và khách quan.
Tác giả đề án Lê Hoàng Khôi Nguyên. ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .iii DANH MỤC BẢNG .iv DANH MỤC HÌNH ẢNH. Người thực hiện.
Lý do thực hiện đề án. Mục tiêu của đề án. 3 CHƯƠNG II. Nội dung của đề án.
Cơ sở xây dựng đề án. Nội dung cơ bản của đề án. Tổ chức thực hiện đề án. Kết quả của đề án.
42 CHƯƠNG III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kết luận và kiến nghị. 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADLS : Activities of Daily Living Score AO : Association of Ostheosynthesis BHYT : Bảo hiểm y tế BYT : Bộ Y tế HĐKH&ĐĐ : Hội đồng Khoa học và Đạo đức IKDC : International Knee Documentation Committee Subjective Knee Form GĐ : Giám đốc KHX : Kết hợp xương KOS-ADLS : Knee Outcome Survey Activities of Daily Living Scale NCKH : Nghiên cứu khoa học ROM : Range of motion TT : Thông tư VBHN : Văn bản hợp nhất VPQH : Văn phòng Quốc Hội XBC : Xương bánh chè XQ : X quang WOMAC : Western Ontario and McMaster Universities Arthritis Index. iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Kế hoạch và tiến độ thực hiện đề án. Bảng phân công nhân sự.
Bảng giá điều trị tại bệnh viện Chấn thương Chỉnh Hình. Bảng giá tham khảo một số loại nẹp khóa xương bánh chè. Các nghiên cứu tham khảo. Bảng khảo sát KOS-ADLS.
Bảng khảo sát chức năng khớp gối. v DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Giải phẫu gối nhìn trước. Sơ đồ mạch máu cung cấp cho xương bánh chè.
Hình thái tổn thương giải phẫu. Phân loại gãy xương bánh chè theo AO. Phân loại chi tiết gãy xương bánh chè theo AO. X quang khớp gối thẳng ở bệnh nhân gãy xương bánh chè.
X quang khớp gối nghiêng ở bệnh nhân gãy xương bánh chè. X quang theo trục xương bánh chè tư thế gấp gối 90o ở bệnh nhân gãy xương bánh chè. Nguyên lý cơ sinh học của phương pháp néo ép xương bánh chè bằng đinh và chỉ thép. Nguyên lý hoạt động của nẹp khóa.
Cấu hình các loại nẹp khóa xương bánh chè AO. Thiết kế nẹp khóa đa hướng xương bánh chè 2. Các loại nẹp khóa đa hướng xương bánh chè 2. Nẹp khóa đa hướng XBC 2.4 mm được dùng trên lâm sàng.
Thiết kế nẹp khóa đa hướng XBC có vành bên ngoài 2. Các loại nẹp khóa đa hướng XBC có vành bên ngoài. Cách đặt nẹp khóa đa hướng XBC có vành bên ngoài. Nẹp khóa hình sao xương bánh chè SuturePlate 3.
Hình ảnh X quang sử dụng nẹp khóa hình sao SuturePlate. Nẹp khóa hình sao XBC có móc SuturePlate 3. Hình X quang sử dụng nẹp khóa hình sao có móc SuturePlate. Nẹp khóa XBC hình sao có móc SuturePlate 3.5 mm được dùng trên lâm sàng.
Nẹp khóa đa hướng hai bên xương bánh chè 3. Hình X quang sử dụng nẹp khóa hai bên 3. Hình ảnh trong mổ .26 Kỹ thuật sử dụng nẹp khóa trong điều trị gãy kín xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh. Kết quả X quang và chức năng sau sáu tháng của một trường hợp gãy XBC phải phân loại AO - C3.
Tên đề án: Xây dựng quy trình kỹ thuật điều trị gãy kín xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh bằng nẹp khóa 1. Người thực hiện: Học viên cao học Lê Hoàng Khôi Nguyên 1. Lý do thực hiện đề án: Gãy xương bánh chè chiếm khoảng 0,7 - 1% trong các loại gãy xương.1 Tỷ lệ tăng dần theo tuổi, cao nhất ở nam là từ 10 - 19 tuổi, và ở nữ là từ 60 - 90 tuổi.2 Ở những bệnh nhân trẻ thường gặp loại gãy ngang đơn giản do cơ chế chấn thương trực tiếp năng lượng cao, trong khi đó người lớn tuổi thường gặp loại gãy nhiều mảnh do chấn thương năng lượng thấp.3 Tỷ lệ gãy nhiều mảnh chiếm khoảng 25% trong các trường hợp gãy xương bánh chè và được dự đoán là sẽ tăng trong tương lai do sự già hóa dân số.2 Một trong những mục tiêu chính trong phẫu thuật điều trị gãy xương bánh chè là phục hồi được mặt khớp sau xương bánh chè, tránh tình trạng thoái hóa khớp sau chấn thương.4 Một mục tiêu nữa cần đạt được là cố định vững chắc ổ gãy tạo điều kiện cho bệnh nhân có thể tập vận động sớm, giảm nguy cơ gây cứng khớp sau mổ.4 Kỹ thuật néo ép bằng đinh và chỉ thép được sử dụng phổ biến nhất cho các trường hợp gãy xương bánh chè,4 phương pháp này đạt hiệu quả tối ưu đối với loại gãy ngang đơn giản và mặt gãy phía khớp còn nguyên vẹn.5,6 Trong những năm gần đây, các nghiên cứu về sử dụng nẹp khóa mặt trước xương bánh chè cho các trường hợp gãy nhiều mảnh xương bánh chè cho kết quả khá tốt. Về mặt cơ sinh học, các nghiên cứu của tác giả Ferdinand C Wagner cùng cộng sự công bố năm 20207 và của tác giả Simone Wurm.
2 cùng cộng sự thực công bố năm 20158 so sánh độ chịu lực của hệ thống nẹp khóa mặt trước xương bánh chè với néo ép bằng đinh và chỉ thép trên các xương bánh chè được làm gãy nhiều mảnh, các nghiên cứu này đều cho kết quả nẹp khóa có độ chịu lực ban đầu tương đối tốt hơn so với đinh và chỉ thép. Các nghiên cứu lâm sàng của các tác giả Alexander Ellwein (2019),9 Maxi Benita Tengler (2021),10 Saurabh Singh (2021),11 Stefan Buschbeck (2022)12 đánh giá kết quả điều trị bằng nẹp khóa xương bánh chè trên các trường hợp gãy nhiều mảnh cũng đã được thực hiện và đều cho kết quả tốt về mặt lành xương, phục hồi chức năng sau mổ cũng như tỉ lệ biến chứng khá thấp. Các tác giả đều đưa ra kết luận rằng nẹp khóa mặt trước xương bánh chè có thể là một lựa chọn an toàn và hiệu quả trong điều trị gãy kín xương bánh chè nhiều mảnh. 9-12 Hiện tại ở bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình chưa có quy trình kỹ thuật cụ thể sử dụng nẹp khóa cho các trường hợp gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh, do đó việc xây dựng đề án này là cần thiết.
Mục tiêu của đề án: 1. Mục tiêu chung: Xây dựng được quy trình kỹ thuật sử dụng nẹp khóa cho các bệnh nhân gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh tại bệnh viện Chấn Thương Chỉnh Hình Thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu cụ thể: Mục tiêu 1: Xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật điều trị gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh bằng nẹp khóa. Mục tiêu 2: Chứng minh tính an toàn, hiệu quả và khả thi của quy trình kỹ thuật điều trị gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh bằng nẹp khóa.
3 Mục tiêu 3: Lập kế hoạch để có thể áp dụng quy trình kỹ thuật điều trị gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh bằng nẹp khóa cho bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình. Nhiệm vụ đề án: - Chứng minh tính cấp thiết, khả thi cũng như tính an toàn của quy trình kỹ thuật sử dụng nẹp khóa cho các bệnh nhân gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh. - Xây dựng, hoàn thiện quy trình kỹ thuật sử dụng nẹp khóa cho các bệnh nhân gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh tại bệnh viện Chấn Thương Chỉnh Hình Thành phố Hồ Chí Minh. - Xây dựng đề cương nghiên cứu dự kiến để đánh giá kết quả trong giai đoạn điều trị thí điểm quy trình kỹ thuật mới tại Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình.
- Lên kế hoạch hoàn thiện và áp dụng quy trình kỹ thuật sử dụng nẹp khóa cho các bệnh nhân gãy xương bánh chè phức tạp nhiều mảnh cho bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình. Đối tượng: Các bác sĩ tại bệnh viện Chấn thương Chỉnh Hình Thành phố Hồ Chí Minh 1. Địa điểm: Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình Thành phố Hồ Chí Minh 1. Thời gian thực hiện đề án: Từ tháng 3/2023 đến tháng 6/2023.
4 CHƯƠNG II. Nội dung của đề án 2. Cơ sở xây dựng đề án 2. Giải phẫu, chức khớp gối 2.
Giải phẫu khớp gối Khớp gối là một khớp phức hợp bao gồm 2 khớp: - Khớp của 2 lồi cầu xương đùi với 2 mâm chày. - Khớp của rãnh liên lồi cầu xương đùi với xương bánh chè. Khớp gối chia làm 3 phần: cấu trúc xương, cấu trúc phần mềm trong khớp và cấu trúc phần mềm ngoài khớp.13 Cấu trúc xương - Đầu dưới xương đùi: có 3 diện khớp là: Lồi cầu trong, lồi cầu ngoài và diện bánh chè hay ròng rọc. - Đầu trên xương chày: Là hai diện khớp mâm chày trong và mâm chày ngoài để tiếp khớp với hai lồi cầu tương ứng.
- Mặt sau xương bánh chè: Tiếp khớp với rãnh liên lồi cầu xương đùi. Cấu trúc phần mềm ngoài khớp Bao khớp: Đi từ đầu dưới xương đùi đến đầu trên xương chày, ở đầu dưới xương đùi bao khớp bám vào phía trên hai lồi cầu, hố gian lồi cầu và diện ròng rọc. Ở đầu trên xương chày bám vào phía dưới hai diện khớp trên. Ở khoảng giữa bao khớp bám vào rìa ngoài sụn chêm và các bờ của xương bánh chè.
Các dây chằng bên: - Dây chằng bên trong hay còn gọi là dây chằng bên chày (Ligamentum collaterale tibiale) đi từ lồi củ bên lồi cầu trong xương đùi và bám vào mặt trong đầu trên xương chày. 5 - Dây chằng bên ngoài hay còn gọi là dây chằng bên mác (Ligamentum collaterale fibular) đi từ củ bên lồi cầu ngoài xương đùi đến chỏm xương mác. Các dây chằng trước gồm: + Dây chằng bánh chè.