Khảo sát đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng toàn phần ở bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi tại bệnh viện đa khoa trung ương cần thơ nă

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng toàn phần ở bệnh nhân hoại tử… 100 trang · Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ · 2019.

• Tác giả: Huỳnh Trung Tín
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Hoàng Lai
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Ngoại Khoa
• Đề tài: Khảo Sát Đặc Điểm Lâm Sàng, Cận Lâm Sàng Và Đánh Giá Kết Quả Phẫu Thuật Thay Khớp Háng Toàn Phần Ở Bệnh Nhân Hoại Tử Vô Khuẩn Chỏm Xương Đùi Tại Bệnh Viện Đa Khoa Trung Ương Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Y Học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giải phẫu vùng khớp háng
• 2.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
• 2.3. Phương pháp điều trị ngoại khoa hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
• 2.4. Sơ lược lịch sử và tình hình nghiên cứu về thay khớp háng toàn phần trên thế giới và trong nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm chung của các đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
• 4.3. Đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng toàn phần ở bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. Phiếu thu thập thông tin nghiên cứu
• 2. Thang điểm Merle D’Aubigné – Postel
• 3. Bệnh án minh họa

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Thay Khớp Háng

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá kết quả phẫu thuật thay khớp háng toàn phần ở bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi tại Bệnh viện Đa Khoa Trung Ương Cần Thơ. Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là một tình trạng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Việc phẫu thuật thay khớp háng đã trở thành một giải pháp phổ biến nhằm khôi phục chức năng vận động và giảm đau cho bệnh nhân.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Bệnh Nhân Hoại Tử Vô Khuẩn

Bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi thường có triệu chứng đau khớp háng, hạn chế vận động và có thể kèm theo các bệnh lý nền khác. Đặc điểm lâm sàng này cần được nhận diện sớm để có phương pháp điều trị kịp thời.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Về Thay Khớp Háng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng phẫu thuật thay khớp háng mang lại kết quả khả quan cho bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc giảm thiểu biến chứng sau phẫu thuật.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Hoại Tử Vô Khuẩn

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là một bệnh lý phức tạp, thường gặp ở độ tuổi trung niên và có thể dẫn đến tàn phế nếu không được điều trị kịp thời. Các yếu tố nguy cơ như sử dụng corticoid, nghiện rượu và chấn thương có thể làm tăng khả năng phát triển bệnh. Việc nhận diện và điều trị sớm là rất quan trọng.

2.1. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Hoại Tử

Các yếu tố như tuổi tác, giới tính, và thói quen sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi. Đặc biệt, nam giới có nguy cơ cao hơn so với nữ giới.

2.2. Biến Chứng Sau Phẫu Thuật Thay Khớp Háng

Mặc dù phẫu thuật thay khớp háng mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có thể xảy ra các biến chứng như trật khớp, nhiễm trùng và gãy xương. Việc theo dõi và quản lý các biến chứng này là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Thay Khớp Háng

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đa Khoa Trung Ương Cần Thơ với các bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập dữ liệu lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật thông qua các thang điểm chức năng.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hồi cứu, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân đã phẫu thuật thay khớp háng trong khoảng thời gian từ 2018 đến 2019.

3.2. Đánh Giá Kết Quả Phẫu Thuật

Kết quả phẫu thuật được đánh giá dựa trên các chỉ số như mức độ đau, khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau phẫu thuật.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phẫu Thuật Thay Khớp Háng

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật thay khớp háng toàn phần mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi. Đánh giá chức năng khớp sau phẫu thuật cho thấy sự cải thiện rõ rệt về mức độ đau và khả năng vận động.

4.1. Cải Thiện Mức Độ Đau Sau Phẫu Thuật

Nghiên cứu cho thấy mức độ đau của bệnh nhân giảm đáng kể sau phẫu thuật, với nhiều bệnh nhân đạt được điểm số cao trong thang điểm Harris.

4.2. Khả Năng Vận Động Sau Phẫu Thuật

Khả năng vận động của bệnh nhân được cải thiện rõ rệt, cho phép họ trở lại với các hoạt động hàng ngày một cách dễ dàng hơn.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Thay Khớp Háng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng phẫu thuật thay khớp háng toàn phần là một phương pháp hiệu quả trong điều trị hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và nghiên cứu để cải thiện hơn nữa kết quả điều trị và giảm thiểu biến chứng.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Cần có thêm nhiều nghiên cứu dài hạn để đánh giá hiệu quả bền vững của phẫu thuật thay khớp háng và các phương pháp điều trị hỗ trợ.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Bệnh Nhân

Bệnh nhân cần được tư vấn kỹ lưỡng về các phương pháp điều trị và theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là một bệnh lý mạn tính gây tổn thương hoại tử các tế bào xương và tủy xương do suy giảm tuần hoàn nuôi dưỡng. Căn bệnh này thường khởi phát âm thầm ở độ tuổi lao động từ 20 đến 50 tuổi, trong đó nam giới chiếm ưu thế với khoảng 80% trường hợp. Do các triệu chứng giai đoạn sớm không điển hình, đa số bệnh nhân tại Việt Nam chỉ đến khám khi tổn thương đã tiến triển nặng, dẫn đến xẹp lún chỏm xương đùi, biến dạng khớp háng và tàn phế chức năng vận động.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đa Khoa Trung Ương Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 3/2018 đến tháng 8/2019 nhằm giải quyết thực trạng chẩn đoán muộn và tối ưu hóa kết quả phẫu thuật tái tạo khớp. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: mô tả các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi được chỉ định thay khớp háng toàn phần không xi măng; đồng thời đánh giá kết quả phục hồi chức năng và các yếu tố liên quan trực tiếp đến hiệu quả điều trị phẫu thuật.

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Việc ứng dụng khớp háng nhân tạo chuôi tự chốt sinh học không xi măng giúp bảo tồn mật độ xương quanh khớp, nâng tỷ lệ phục hồi chức năng vận động đạt mức tốt và rất tốt lên trên 90%, đồng thời rút ngắn thời gian nằm viện xuống còn khoảng 7 đến 10 ngày. Công trình cung cấp bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy giúp các phẫu thuật viên nâng cao độ an toàn phẫu thuật và hạn chế tối đa các biến chứng nặng nề.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở giải phẫu học, sinh bệnh học mạch máu nuôi chỏm xương đùi và các mô hình phân loại chuẩn quốc tế trong chấn thương chỉnh hình:

• Hệ thống phân loại tổn thương: Ứng dụng bảng phân độ X-quang Ficat và Arlet gồm các giai đoạn từ 0 đến IV để nhận diện mức độ xẹp lún và thoái hóa thứ phát; kết hợp hệ thống phân loại ARCO gồm 6 giai đoạn nhằm đối chiếu chi tiết giữa hình ảnh X-quang, cắt lớp vi tính (CT) và cộng hưởng từ (MRI).
• Phân loại cấu trúc xương theo Dorr: Đo lường chỉ số vỏ xương (Cortical Index) và tỷ lệ ống tủy (Canal to Calcar Ratio) để phân loại ống tủy xương đùi thành ba dạng A, B, C. Xương loại A có vỏ dày hình phễu (CI trung bình 0,58), xương loại B có độ dày trung bình (CI trung bình 0,50), và xương loại C có hình ống khói vỏ mỏng (CI trung bình 0,42), làm cơ sở quyết định kích cỡ và độ vững của chuôi khớp nhân tạo.
• Nguyên lý tự chốt sinh học không xi măng: Khái niệm khớp háng AML (Anatomic Medullary Locking) dựa trên sự phát triển và tích hợp trực tiếp của mô xương vào bề mặt phủ Hydroxyapatite của chuôi và ổ cối nhân tạo.
• Thang điểm đánh giá chức năng: Sử dụng thang điểm Merle d’Aubigné – Postel với tổng điểm tối đa 18 điểm (phân bố đều 6 điểm cho từng tiêu chí: mức độ đau, biên độ vận động và khả năng đi lại) cùng bảng điểm đau Pain Score chuyên biệt.

+-------------------------------------------------------------------+
|               HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ VÀ PHÂN LOẠI LÂM SÀNG             |
+-------------------------------------------------------------------+
                                  |
        +-------------------------+-------------------------+
        |                                                   |
        v                                                   v
+-----------------------+                           +-----------------------+
|  Phân loại tổn thương |                           |  Đánh giá cấu trúc    |
|  - Ficat & Arlet: 0-IV|                           |  - Chỉ số Dorr A,B,C  |
|  - ARCO: Độ 0 - VI    |                           |  - Điểm Merle d'Aubigné|
+-----------------------+                           +-----------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang mô tả, tiến cứu kết hợp can thiệp lâm sàng không nhóm chứng. Cỡ mẫu nghiên cứu được tính toán theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể:

$$n = \frac{Z_{1-\alpha/2}^2 \cdot p(1-p)}{d^2}$$

Với độ tin cậy 95% ($Z_{1-\alpha/2} = 1,96$), sai số cho phép $d = 0,07$ và tỷ lệ phục hồi chức năng vận động tốt theo y văn $p = 0,93$, cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu là 51 bệnh nhân. Trong quá trình triển khai thực tế từ tháng 3/2018 đến tháng 8/2019, phương pháp chọn mẫu thuận tiện đã thu thập được 58 bệnh nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chọn mẫu: trên 18 tuổi, mắc hoại tử chỏm xương đùi không do chấn thương độ IIb, III, IV theo Ficat - Arlet và có chỉ định thay khớp háng toàn phần không xi măng.

Các tiêu chuẩn loại trừ bao gồm: tình trạng nhiễm khuẩn toàn thân hoặc tại khớp, phân loại gây mê ASA mức 5-6, di chứng tai biến mạch máu não làm mất khả năng đi lại, và loãng xương quá nặng không thể cố định vững chắc khớp nhân tạo. Toàn bộ dữ liệu được thu thập qua hồ sơ bệnh án, phiếu theo dõi chuẩn hóa, hình ảnh X-quang trước - sau mổ, và các đợt tái khám định kỳ tại các mốc 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng. Số liệu được quản lý và xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0. Các biến định tính được so sánh bằng kiểm định Chi-square hoặc Fisher's exact test; các biến định lượng được phân tích bằng T-test, ANOVA và hệ số tương quan Spearman với ngưỡng ý nghĩa thống kê $p < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 58 bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi được thay khớp háng toàn phần không xi măng đã ghi nhận những kết quả nổi bật sau:

• Đặc điểm nhân khẩu học: Nam giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 74,1% (43 bệnh nhân), trong khi nữ giới chỉ chiếm 25,9% (15 bệnh nhân), tương ứng tỷ lệ nam/nữ xấp xỉ 3/1. Độ tuổi trung bình của các đối tượng nghiên cứu là 52 ± 13,09 tuổi (nam giới là 50,23 ± 13,42 tuổi; nữ giới là 57,07 ± 10,98 tuổi). Nhóm tuổi lao động từ 40 đến 69 tuổi chiếm tỷ trọng cao nhất với 75,9%.
• Yếu tố nguy cơ và vị trí tổn thương: Nguyên nhân tự phát chiếm tỷ lệ lớn nhất với 60,34% (35 ca). Trong các yếu tố nguy cơ thứ phát, sử dụng Corticoid kéo dài chiếm 18,97% (11 ca), hút thuốc lá chiếm 15,52% (9 ca), lạm dụng rượu bia chiếm 13,79% (8 ca), và đái tháo đường chiếm 12,07% (7 ca). Tỷ lệ tổn thương khớp háng bên trái là 41,4% (24 ca), bên phải là 37,9% (22 ca) và tổn thương đồng thời cả hai chân là 20,7% (12 ca).
• Mối liên quan giữa yếu tố nguy cơ và tổn thương hai bên: Có sự khác biệt mang ý nghĩa thống kê rõ rệt ($p < 0,05$) giữa nhóm tổn thương một bên và hai bên khớp háng. Ở nhóm tổn thương cả hai chân, tỷ lệ sử dụng Corticoid kéo dài lên tới 58,3% (so với 8,7% ở nhóm một chân, $p = 0,001$) và tỷ lệ lạm dụng rượu bia đạt 33,3% (so với 8,7% ở nhóm một chân, $p = 0,049$). Ngược lại, nhóm mắc bệnh tự phát tập trung chủ yếu ở tổn thương một chân với 71,7% ($p = 0,001$).
• Hiệu quả phục hồi chức năng sau phẫu thuật: Đánh giá trên 50 bệnh nhân tái khám sau 6 tháng cho thấy mức độ đau giảm rõ rệt, điểm vận động theo thang Merle d’Aubigné cải thiện vượt bậc từ mức trung bình/xấu trước mổ lên mức rất tốt và tốt đạt trên 92%, không có trường hợp nào gặp biến chứng trật khớp hay lỏng chuôi nhân tạo sớm.

Phân bố yếu tố nguy cơ giữa tổn thương 1 chân và 2 chân:
Tự phát:           [1 chân: 71,7%]  >>>>  [2 chân: 16,7%] (p = 0,001)
Dùng Corticoid:    [1 chân:  8,7%]  <<<<  [2 chân: 58,3%] (p = 0,001)
Lạm dụng rượu:     [1 chân:  8,7%]  <<<<  [2 chân: 33,3%] (p = 0,049)

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nam giới mắc bệnh cao gấp 3 lần nữ giới hoàn toàn tương thích với các báo cáo dịch tễ học trong và ngoài nước, phản ánh thói quen sinh hoạt lạm dụng rượu bia và hút thuốc lá ở nam giới trưởng thành. Về mặt sinh bệnh học, nồng độ cồn cao và độc chất Corticoid gây rối loạn chuyển hóa lipid, tăng lắng đọng vi giọt mỡ trong lòng mạch, dẫn đến tắc nghẽn hệ vi tuần hoàn của động mạch mũ đùi trong và chùm mạch Weitbrecht, làm hoại tử tế bào xương và hủy hoại cấu trúc chỏm.

Khi trình bày dữ liệu lâm sàng, sự chuyển biến tích cực về mức độ đau và tầm vận động có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cột kép so sánh điểm Pain Score trước mổ và sau mổ tại các mốc 1, 3, 6 tháng. Đồng thời, bảng phân tích tương quan giữa cấu trúc xương theo Dorr (loại A, B, C) và kích thước chuôi khớp cho thấy việc lựa chọn chuôi phù hợp giúp đạt độ vững cơ học sơ cấp tuyệt đối.

So sánh với các công trình nghiên cứu cùng chuyên ngành, kết quả của luận văn tương đồng với nghiên cứu của Lưu Hồng Hải tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (tỷ lệ tốt và rất tốt đạt 96,15%) và nghiên cứu của Bệnh viện Đà Nẵng (tỷ lệ tốt và rất tốt đạt 93,12%). Điểm vượt trội của kỹ thuật thay khớp háng toàn phần không xi măng là loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tiêu xương và lỏng chuôi do thoái hóa xi măng sau 10 đến 15 năm, đặc biệt thích hợp cho nhóm bệnh nhân trẻ tuổi có nhu cầu vận động cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả lâm sàng và thực tiễn điều trị, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

• Tăng cường chẩn đoán sớm và sàng lọc nguy cơ: Các bác sĩ nội khoa, cơ xương khớp tại các cơ sở y tế tuyến huyện và tỉnh cần chủ động chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) khớp háng cho các đối tượng nguy cơ cao (nam giới uống rượu bia nhiều, người có tiền sử dùng Corticoid kéo dài trên 2 tháng). Mục tiêu nâng tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn I và II lên trên 40% trong giai đoạn 2024-2026.
• Chuẩn hóa kỹ thuật mổ thay khớp không xi măng: Phẫu thuật viên chấn thương chỉnh hình cần tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật mở khớp đường sau ngoài Gibson/Moore (độ dài 9-12cm), doa ổ cối bảo tồn tối đa xương dưới sụn, và định vị ổ cối góc nghiêng 40-45 độ, hướng trước 15 độ. Mục tiêu đảm bảo trục chuôi khớp đạt vị trí trung tính trên 95% và hạ tỷ lệ trật khớp sau mổ xuống dưới 1%.
• Thực hiện phác đồ dự phòng thuyên tắc mạch nghiêm ngặt: Khoa Hồi sức và Ngoại chấn thương chỉnh hình triển khai sử dụng thuốc chống đông thế hệ mới đường uống Dabigatran liều 220mg/ngày trong 28 đến 35 ngày hoặc Enoxaparine 40mg/ngày tiêm dưới da trong 7 đến 10 ngày sau mổ cho 100% bệnh nhân phẫu thuật thay khớp háng, nhằm triệt tiêu nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu.
• Xây dựng chương trình tập phục hồi chức năng sớm: Khoa Phục hồi chức năng thiết lập quy trình hướng dẫn bệnh nhân tập co cơ tĩnh trong 24 giờ đầu, tập đứng chịu lực có trợ giúp sau 48 giờ, và hướng dẫn người bệnh tuân thủ các nguyên tắc hạn chế tư thế xấu (không bắt chéo chân, không gấp háng quá 90 độ) trong tối thiểu 6 tuần sau mổ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Bác sĩ chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình: Nắm bắt quy trình phẫu thuật chuẩn hóa, các bước doa ống tủy, kỹ thuật bắt vít cố định ổ cối không xi măng và phương pháp xử lý các biến dị giải phẫu theo chỉ số phân loại xương đùi Dorr A, B, C.
• Học viên Sau đại học, Bác sĩ Nội trú và Nghiên cứu sinh Y học: Tham khảo một mô hình thiết kế nghiên cứu can thiệp lâm sàng hoàn chỉnh, phương pháp tính cỡ mẫu chuẩn xác, và cách ứng dụng các thang đo quốc tế (Merle d’Aubigné – Postel, Ficat - Arlet, Dorr, Pain Score) kết hợp phân tích thống kê trên phần mềm SPSS.
• Bác sĩ và Kỹ thuật viên Phục hồi chức năng: Sử dụng tài liệu để xây dựng phác đồ vận động trị liệu đa giai đoạn sau thay khớp háng nhân tạo, nhận diện sớm các dấu hiệu quá tải khớp và phòng tránh nguy cơ trật khớp háng trong sinh hoạt hằng ngày.
• Bác sĩ Đa khoa và Nội tổng quát: Củng cố kiến thức chẩn đoán phân biệt đau khớp háng, nâng cao cảnh giác trước tác dụng phụ gây hoại tử vô mạch của thuốc giảm đau, kháng viêm chứa Corticoid không rõ nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi thường gặp ở nhóm đối tượng nào nhất?

Bệnh lý này xuất hiện phổ biến nhất ở nam giới trong độ tuổi lao động từ 20 đến 50 tuổi. Nghiên cứu thực tế ghi nhận 74,1% bệnh nhân là nam với độ tuổi trung bình 52. Những người có tiền sử lạm dụng rượu bia thường xuyên hoặc tự ý dùng thuốc chứa Corticoid kéo dài là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.

Tại sao phẫu thuật thay khớp háng không xi măng được ưu tiên lựa chọn?

Khớp háng không xi măng sử dụng cơ chế tự chốt sinh học, cho phép tế bào xương mọc trực tiếp vào bề mặt chuôi và ổ cối phủ Hydroxyapatite. Phương pháp này giúp loại bỏ nguy cơ gãy vỡ và tiêu xương do xi măng sau 10 đến 15 năm, mang lại độ bền cơ học lâu dài và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thay lại khớp nếu cần.

Yếu tố nào làm tăng nguy cơ bị hoại tử chỏm xương đùi ở cả hai bên chân?

Sử dụng Corticoid kéo dài và lạm dụng rượu bia là hai nguyên nhân chính gây tổn thương đồng thời hai bên khớp háng. Số liệu cho thấy 58,3% bệnh nhân tổn thương hai bên có dùng Corticoid (so với 8,7% ở nhóm một bên) và 33,3% có thói quen nghiện rượu bia, do độc chất tác động theo đường toàn thân lên hệ mạch máu nuôi dưỡng.

Thang điểm Merle d’Aubigné – Postel đánh giá kết quả điều trị dựa trên những tiêu chí nào?

Thang điểm đánh giá toàn diện chức năng khớp háng dựa trên 3 tiêu chí chính: mức độ đau (tối đa 6 điểm), biên độ vận động khớp (tối đa 6 điểm) và khả năng đi lại độc lập (tối đa 6 điểm). Tổng điểm đạt từ 15 đến 18 điểm được xếp loại phục hồi chức năng ở mức tốt và rất tốt.

Bệnh nhân cần kiêng những động tác nào trong giai đoạn hậu phẫu?

Trong 6 tuần đầu sau mổ, bệnh nhân tuyệt đối không được bắt chéo chân, không nằm nghiêng về bên phẫu thuật mà không có gối chèn giữa hai đùi, không ngồi ghế quá thấp hoặc ngồi xổm, và tránh gập háng quá 90 độ để ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ trật chỏm khớp háng nhân tạo ra sau.

Kết luận

• Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi tại khu vực nghiên cứu tập trung chủ yếu ở nam giới trong độ tuổi lao động (chiếm 74,1%), với độ tuổi mắc bệnh trung bình là 52 ± 13,09 tuổi.
• Nguyên nhân tự phát chiếm 60,34%, trong khi yếu tố sử dụng Corticoid kéo dài (58,3%) và lạm dụng rượu bia (33,3%) có mối liên quan chặt chẽ với tình trạng tổn thương đồng thời cả hai khớp háng ($p < 0,05$).
• Phẫu thuật thay khớp háng toàn phần không xi măng là giải pháp điều trị triệt để cho giai đoạn muộn (độ IIb, III, IV), mang lại tỷ lệ phục hồi chức năng vận động tốt và rất tốt đạt trên 92% sau 6 tháng theo dõi.
• Kiểm soát tốt kỹ thuật định vị chuôi khớp trung tính, đánh giá chính xác mật độ xương theo chỉ số Dorr và tuân thủ phác đồ chống đông dự phòng giúp triệt tiêu các biến chứng trật khớp hay thuyên tắc huyết khối sau phẫu thuật.
• Cần nhân rộng các chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của Corticoid và cồn, đồng thời triển khai nghiên cứu theo dõi dài hạn từ 5 đến 10 năm để đánh giá toàn diện tuổi thọ của khớp nhân tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giải phẫu vùng khớp háng Khớp háng là khớp giữa chỏm xương đùi và ổ cối của xương chậu, chức năng chính là nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể ở cả hai tư thế tĩnh và động. Khớp này vững chắc nhờ hệ thống dây chằng khỏe, các cơ qua khớp và độ sâu của ổ cối. Ổ cối Ổ cối là một cấu trúc có hình dạng gần nửa hình cầu nằm mặt ngoài khung chậu, là chỗ gặp nhau của 3 xương: xương cánh chậu, xương mu và xương ngồi tạo thành.

Cột trước của ổ cối (trụ trước) do xương cánh chậu hợp với xương mu, cột sau của ổ cối (trụ sau) do xương cánh chậu hợp với xương ngồi. Ổ cối hướng xuống dưới, hợp với mặt phẳng ngang một góc 450 và hơi ra trước một góc 15-200. Nó bao gồm 2 phần: diện nguyệt để tiếp xúc với chỏm xương đùi và hố ổ cối được lót bởi một lớp mô mỡ đệm, đây cũng là nơi xuất phát của dây chằng tròn. Lớp sụn chỉ bao phủ phần tiếp khớp của ổ cối, hình chữ Y, lớp sụn này dày ở trên sau hơn là ở trước dưới, ngoại vi dày hơn trung tâm, sụn viền làm ổ cối thêm sâu để ôm lấy chỏm xương đùi.

Quanh ổ cối xương nhô lên thành viền ổ cối, phía dưới viền ổ cối có khuyết ổ cối có dây chằng ngang ổ cối vắt ngang [4], [13]. Đầu trên xương đùi Đầu trên xương đùi gồm chỏm, cổ, mấu chuyển lớn, mấu chuyển bé. - Chỏm xương đùi lồi tròn hình 2/3 khối cầu hướng lên trên, vào trong và hơi ra trước, đường kính trung bình 40-60mm, đỉnh chỏm có hố chỏm đùi cho dây chằng tròn bám, nó được bao phủ bởi một lớp sụn-lớp này dày ở nửa trên hơn nửa dưới không trùm lên hố dây chằng tròn, dày nhất ở trung tâm. 4 - Cổ xương đùi là đoạn xương dài khoảng 3-4cm nối chỏm với vùng mấu chuyển đầu trên xương đùi, hoàn toàn nằm trong bao khớp háng.

Đây là đoạn xương yếu nhất vì cổ xương đùi không có cơ bám lên nó và phải chịu lực nén, lực xé do trọng lượng cơ thể, bờ trên cổ tận hết ở mấu chuyển lớn và bờ dưới tận hết ở mấu chuyển bé, bờ trên ngắn và dày hơn so với bờ dưới, cổ hợp với thân xương đùi một góc 1300±70, cổ nghiêng trước 10,40±6,70 là góc hợp bởi trục cổ xương đùi và mặt phẳng qua hai lồi cầu đùi. - Mấu chuyển lớn ở mặt trước ngoài của đầu trên xương đùi là nơi bám của cơ mông nhỡ và cơ mông bé, còn mấu chuyển bé nằm ở phía trong có cơ thắt lưng chậu bám vào [4], [8]. Giải phẫu khớp háng (Nguồn: Gray’s Anatomy for Students 3rd Edition, 2015 [56]) Về mặt cấu tạo, đầu trên xương đùi có một cấu trúc đặc biệt đó là canca. Đây là mảng xương đặc xuất phát từ phía sau trong của thân xương đùi từ dưới mấu chuyển bé đi lên và hòa vào vỏ sau dưới của cổ xương đùi.

Canca là thành phần cứng nhất của cổ nhận gần như toàn bộ ứng lực tác dụng vào đây trong quá trình vận động. Các bè xương ở cổ chỏm mấu chuyển cũng góp phần tạo độ rắn chắc của cổ xương đùi. Năm 1838, Ward mô tả 5 bè xương gồm: 2 bè ép, 2 bè căng và một ở mấu chuyển lớn. Tam giác Ward là nơi không có bè xương là điểm yếu nhất của cổ xương đùi.

Tại cổ xương đùi, màng xương không có lớp tạo xương, đây là thành phần chủ lực tạo can ngoại 5 vi, mà chỉ có màng xương sợi. Vì vậy quá trình lành xương rất khó khăn và chậm, chỉ phụ thuộc vào can tủy mà không được hỗ trợ can ngoại vi [8], [13].