Luận án tiến sĩ đánh giá kết quả điều trị ung thư lưỡi giai đoạn t12n1m0 bằng phẫu thuật kết hợp hóa xạ trị đồng thời

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đánh giá kết quả điều trị ung thư lưỡi giai đoạn t12n1m0 bằng phẫu thuật kết hợp hóa xạ trị đồng, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Đinh Xuân Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Quảng
• Trường học: Trường Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Ung thư
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Ung Thư Lưỡi Giai Đoạn T1/T2N1M0 Bằng Phẫu Thuật Kết Hợp Hóa Xạ Trị
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giải phẫu và liên quan định khu
• 1.2. Hình thể ngoài
• 1.3. Cấu tạo của lưỡi
• 1.4. Mạch máu và thần kinh của lưỡi
• 1.5. Đường vị giác
• 1.6. Giải phẫu hệ thống hạch vùng đầu mặt cổ
• 1.7. Dịch tễ học, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
• 1.7.1. Dịch tễ học
• 1.7.2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh
• 1.8. Đặc điểm bệnh học
• 1.9. Triệu chứng lâm sàng
• 1.10. Cận lâm sàng
• 1.11. Chẩn đoán phân biệt
• 1.12. Chẩn đoán giai đoạn
• 1.13. Xạ trị kết hợp hóa chất phác đồ có nhóm platinium
• 1.14. Điều trị tái phát
• 1.15. Điều trị ung thư lưỡi giai đoạn sớm
• 1.16. Thuốc sử dụng trong nghiên cứu
• 1.17. Một số yếu tố tiên lượng
• 1.18. Một số nghiên cứu về ung thư lưỡi T1-2N1M0
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5. Các chỉ số/ biến số nghiên cứu
• 2.6. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.7. Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu
• 2.8. Phân giai đoạn TNM trong ung thư lưỡi
• 2.9. Phân loại chỉ số toàn trạng
• 2.10. Tiêu chuẩn đánh giá tác dụng không mong muốn
• 2.11. Phương pháp phân tích và xử lý kết quả
• 2.12. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm nghiên cứu
• 3.1.1. Tuổi và giới
• 3.1.2. Tiền sử bản thân
• 3.1.3. Tiền sử mắc các bệnh nội khoa
• 3.1.4. Thời gian phát hiện bệnh
• 3.1.5. Triệu chứng cơ năng
• 3.1.6. Chỉ số toàn trạng trước điều trị
• 3.1.7. Đặc điểm gầy sút cân trước điều trị
• 3.1.8. Đặc điểm tổn thương trên lâm sàng
• 3.1.9. Đặc điểm mô bệnh học
• 3.1.10. Đặc điểm hạch trước điều trị
• 3.2. Kết quả điều trị
• 3.2.1. Đặc điểm điều trị
• 3.2.2. Đặc điểm tái phát di căn
• 3.2.3. Thời gian sống thêm
• 3.2.4. Sống thêm không bệnh
• 3.2.5. Sống thêm toàn bộ
• 3.2.6. Một số tác dụng không mong muốn của phác đồ
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng
• 4.1.1. Tuổi và giới
• 4.1.2. Tiền sử bản thân
• 4.1.3. Lý do vào viện và thời gian phát hiện bệnh
• 4.1.4. Triệu chứng cơ năng đầu tiên
• 4.1.5. Chỉ số toàn trạng và triệu chứng toàn thân
• 4.1.6. Đặc điểm tổn thương ung thư lưỡi
• 4.1.7. Mô bệnh học tổn thương
• 4.1.8. Đặc điểm di căn hạch cổ
• 4.2. Phương pháp điều trị
• 4.3. Kết quả điều trị
• 4.4. Tái phát sau điều trị
• 4.5. Thời gian sống thêm toàn bộ và sống thêm không bệnh
• 4.6. Độc tính và biến chứng của phác đồ điều trị
• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Ung Thư Lưỡi

Ung thư lưỡi là một trong những loại ung thư phổ biến nhất trong khoang miệng, chiếm tỷ lệ cao trong các bệnh ung thư. Việc đánh giá kết quả điều trị ung thư lưỡi giai đoạn T1/T2N1M0 bằng phẫu thuật kết hợp hóa xạ trị là rất quan trọng. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hiệu quả điều trị mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các phương pháp điều trị trong tương lai.

1.1. Đặc Điểm Của Ung Thư Lưỡi Giai Đoạn Sớm

Ung thư lưỡi giai đoạn sớm thường có tiên lượng tốt hơn. Tỷ lệ sống thêm 5 năm cho bệnh nhân giai đoạn I là 79,9% và giai đoạn II là 58%. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất cần thiết để giảm thiểu tỷ lệ tái phát.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Đánh Giá Kết Quả Điều Trị

Đánh giá kết quả điều trị giúp xác định hiệu quả của các phương pháp điều trị khác nhau. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân mà còn giảm thiểu các tác dụng không mong muốn từ điều trị.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Ung Thư Lưỡi

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị, nhưng ung thư lưỡi vẫn gặp nhiều thách thức trong việc điều trị. Tình trạng tái phát và di căn là những vấn đề lớn cần được giải quyết. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là rất quan trọng để đạt được kết quả tốt nhất.

2.1. Tình Trạng Tái Phát Sau Điều Trị

Tỷ lệ tái phát sau điều trị ung thư lưỡi giai đoạn I là 13,3% và giai đoạn II là 29,8%. Điều này cho thấy cần có các biện pháp điều trị bổ trợ hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ tái phát.

2.2. Các Tác Dụng Không Mong Muốn Của Phương Pháp Điều Trị

Các phương pháp điều trị như hóa xạ trị có thể gây ra nhiều tác dụng không mong muốn. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tác dụng không mong muốn cấp từ độ 3 trở lên là 34% trong nhóm xạ trị đơn thuần và 77% trong nhóm hóa xạ trị đồng thời.

III. Phương Pháp Điều Trị Ung Thư Lưỡi Giai Đoạn T1 T2N1M0

Phẫu thuật kết hợp hóa xạ trị là phương pháp điều trị chính cho ung thư lưỡi giai đoạn T1/T2N1M0. Phương pháp này không chỉ giúp loại bỏ khối u mà còn giảm nguy cơ tái phát. Việc áp dụng các phác đồ điều trị hợp lý là rất quan trọng.

3.1. Phẫu Thuật Trong Điều Trị Ung Thư Lưỡi

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính cho ung thư lưỡi giai đoạn sớm. Việc loại bỏ hoàn toàn khối u giúp cải thiện tỷ lệ sống thêm cho bệnh nhân.

3.2. Hóa Xạ Trị Đồng Thời Là Giải Pháp Hiệu Quả

Hóa xạ trị đồng thời đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ tái phát. Nghiên cứu cho thấy nhóm bệnh nhân được hóa xạ trị có thời gian sống thêm dài hơn so với nhóm chỉ phẫu thuật.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Điều Trị Ung Thư Lưỡi

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật kết hợp hóa xạ trị mang lại hiệu quả cao trong điều trị ung thư lưỡi giai đoạn T1/T2N1M0. Thời gian sống thêm không bệnh và sống thêm toàn bộ được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi để đánh giá lâu dài.

4.1. Thời Gian Sống Thêm Sau Điều Trị

Thời gian sống thêm không bệnh cho nhóm bệnh nhân được hóa xạ trị đồng thời là 43,7 tháng, cho thấy hiệu quả của phương pháp này trong việc kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân.

4.2. Tác Dụng Không Mong Muốn Của Phác Đồ Điều Trị

Mặc dù có hiệu quả cao, nhưng phác đồ điều trị cũng tiềm ẩn nhiều tác dụng không mong muốn. Cần có các biện pháp theo dõi và quản lý hiệu quả để giảm thiểu các tác dụng này.

V. Kết Luận Về Điều Trị Ung Thư Lưỡi Giai Đoạn T1 T2N1M0

Điều trị ung thư lưỡi giai đoạn T1/T2N1M0 bằng phẫu thuật kết hợp hóa xạ trị là một phương pháp hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy cần tiếp tục cải tiến các phương pháp điều trị để nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân. Tương lai của điều trị ung thư lưỡi cần tập trung vào việc giảm thiểu tái phát và cải thiện thời gian sống thêm.

5.1. Hướng Đi Tương Lai Trong Nghiên Cứu

Nghiên cứu cần tiếp tục để tìm ra các phương pháp điều trị mới, hiệu quả hơn cho ung thư lưỡi. Việc áp dụng công nghệ mới trong điều trị có thể mang lại nhiều hy vọng cho bệnh nhân.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Theo Dõi Sau Điều Trị

Theo dõi sau điều trị là rất quan trọng để phát hiện sớm các dấu hiệu tái phát. Cần có các chương trình theo dõi định kỳ để đảm bảo sức khỏe cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢ NG I HỌC H N I INH XUÂN CƢ NG ÁNH GIÁ KẾT QUẢ IỀU TRỊ UNG THƢ LƢỠI GIAI O N T1/T2N1M0 BẰNG PHẪU THUẬT KẾT HỢP HÓA X TRỊ ỒNG TH I LUẬN ÁN TIẾN SĨ HỌC H N I – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢ NG I HỌC H N I =========== INH XUÂN CƢ NG ÁNH GIÁ KẾT QUẢ IỀU TRỊ UNG THƢ LƢỠI GIAI O N T1/T2N1M0 BẰNG PHẪU THUẬT KẾT HỢP HÓA X TRỊ ỒNG TH I Chuyên ngành : Ung thư Mã số : 9720108 LUẬN ÁN TIẾN SĨ HỌC Người hướng dẫn khoa học 1. Nguyễn Phi Hùng H N I – 2022 L I CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Giáo sư, tiến sỹ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế; Chủ nhiệm bộ môn Ung thư - Trường Đại học Y Hà Nội, người thầy đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Phó giáo sư, tiến sỹ Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, Phó chủ nhiệm Bộ môn Ung thư – Trường Đại học Y Hà Nội, người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, đóng góp cho tôi nhiều kiến thức quí báu để hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến sỹ Nguyễn Phi Hùng, những người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện K, Ban Giám hiệu, Bộ môn Ung thư, Phòng Quản lý sau đại học - Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Ngoại Đầu Cổ, Khoa Xạ Đầu cổ, Xạ tổng hợp Tân Triều, khoa Nội 1, khoa Nội 4 phòng Kế hoạch tổng hợp - Bệnh viện K đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Trân trọng biết ơn cha, mẹ, vợ, các con và gia đình những người luôn bên tôi động viên, chia sẻ khó khăn và dành cho tôi những điều kiện thuận lợi nhất. Hà Nội, ngày 10 tháng 2 năm 2022 inh Xuân Cƣờng L I CAM OAN Tôi là: inh Xuân Cƣờng nghiên cứu sinh khóa 34 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ung thư xin cam đoan: 1.

Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Lê Văn Quảng và TS Nguyễn Phi Hùng. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày 10 tháng 2 năm 2022 Ngƣời viết cam đoan inh Xuân Cƣờng DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BN Bệnh nhân CT Computed tomography (Cắt lớp vi tính) cT1-2N1M0 Giai đoạn lâm sàng T1-2N1M0 DFS Disease free survival (Sống thêm không bệnh) DOI Depth of invasion (độ xâm lấn sâu) EORTC European Organisation for Research and Treatment of Cancer (Tổ chức nghiên cứu và điều trị ung thư châu Âu) FDG 18-fluorine-2-deoxyglucose HPV Human papilomavirus (Virus gây u nhú ở người) HXT Hóa xạ trị HXTĐT Hóa xạ trị đồng thời MRI Magnetic resonance imaging (Cộng hưởng từ) OS Overall survival (Sống thêm toàn bộ) PET Positron emission tomography (Chụp cắt lớp positron) PT Phẫu thuật RR Relative ratio (tỷ số tương đối) RTOG Radiation Therapy Oncology Group (Nhóm xạ trị ung thư) TNM Tumor, node, metastasis (khối u, hạch, di căn) UICC Union for International Cancer Control (Hiệp hội Quốc tế phòng chống ung thư) UT Ung thư UTL Ung thư lưỡi WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) XT Xạ trị MỤC LỤC ẶT VẤN Ề. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN. Giải phẫu và liên quan định khu. Hình thể ngoài.

Cấu tạo của lưỡi. Mạch máu và thần kinh của lưỡi. Đường vị giác. Giải phẫu hệ thống hạch vùng đầu mặt cổ.

Dịch tễ học, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ. Dịch tễ học. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh. Đặc điểm bệnh học.

Triệu chứng lâm sàng. Cận lâm sàng. Chẩn đoán phân biệt. Chẩn đoán giai đoạn.

Xạ trị kết hợp hóa chất phác đồ có nhóm platinium. Điều trị tái phát. Điều trị ung thư lưỡi giai đoạn sớm. Thuốc sử dụng trong nghiên cứu.

Một số yếu tố tiên lượng. Một số nghiên cứu về ung thư lưỡi t1-2n1m0. 31 CHƢƠNG 2: ỐI TƢỢNG V PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Các chỉ số/ biến số nghiên cứu.

Các bước tiến hành nghiên cứu. Các tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu. Phân giai đoạn TNM trong ung thư lưỡi. Phân loại chỉ số toàn trạng.

Tiêu chuẩn đánh giá tác dụng không mong muốn. Phương pháp phân tích và xử lý kết quả. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 49 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm nghiên cứu. Tuổi và giới. Tiền sử bản thân. Tiền sử mắc các bệnh nội khoa.

Thời gian phát hiện bệnh. Triệu chứng cơ năng. Chỉ số toàn trạng trước điều trị. Đặc điểm gày sút cân trước điều trị.

Đặc điểm tổn thương trên lâm sàng. Đặc điểm mô bệnh học. Đặc điểm hạch trước điều trị. Kết quả điều trị.

Đặc điểm điều trị. Đặc điểm tái phát di căn. Thời gian sống thêm. Sống thêm không bệnh.

Sống thêm toàn bộ. Một số tác dụng không mong muốn của phác đồ. 81 CHƢƠNG 4:BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Tuổi và giới. Tiền sử bản thân. Lý do vào viện và thời gian phát hiện bệnh. Triệu chứng cơ năng đầu tiên.

Chỉ số toàn trạng và triệu chứng toàn thân. Đặc điểm tổn thương ung thư lưỡi. Mô bệnh học tổn thương. Đặc điểm di căn hạch cổ.

Phương pháp điều trị. Kết quả điều trị. Tái phát sau điều trị. Thời gian sống thêm toàn bộ và sống thêm không bệnh.

Độc tính và biến chứng của phác đồ điều trị. 120 DANH MỤC CÁC C NG TR NH NGHIÊN CỨU C NG BỐ LIÊN QUAN ẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân bố tuổi. Đặc điểm tiền sử bản thân.

Tiền sử bệnh nội khoa. Thời gian phát hiện bệnh. Các triệu chứng lâm sàng trước điều trị. Đặc điểm gày sút cân trước điều trị.

Đặc điểm tổn thương trên lâm sàng. Đặc điểm độ xâm lấn sâu khối u. Đặc điểm hạch phá vỡ vỏ trên mô bệnh học. Đặc điểm hạch trước điều trị.

Đặc điểm di căn theo nhóm hạch. Đặc điểm số lượng hạch phẫu tích. Kết quả sớm sau phẫu thuật. Các yếu tố nguy cơ tái phát sau phẫu thuật.

Liều hóa chất sử dụng trong hoá xạ đồng thời. Liều xạ trị trong hoá xạ đồng thời. Đặc điểm tái phát di căn sau điều trị. Mối liên quan tỷ lệ tái phát và nhóm tuổi.

Mối liên quan tỷ lệ tái phát và nhóm giới tính. Mối liên quan tỷ lệ tái phát và phân loại độ mô học. Mối liên quan tỷ lệ tái phát và độ xâm lấn sâu. Mối liên quan tỷ lệ tái phát và phân loại giai đoạn u.

Mối liên quan tỷ lệ tái phát và tình trạng phá vỡ vỏ hạch. Phân tích đa biến tái phát và một số yếu tố. Thời gian sống thêm theo các năm. Mối liên quan giữa thời gian sống thêm theo tuổi.

Mối liên quan giữa thời gian sống thêm và giới tính. Mối liên quan giữa thời gian sống thêm và giai đoạn u. Mối liên quan giữa sống thêm và độ mô học. Mối liên quan giữa sống thêm và độ xâm lấn sâu.

Mối liên quan giữa sống thêm và tình trạng hạch phá vỡ vỏ. Thời gian sống thêm theo các năm. Mối liên quan giữa thời gian sống thêm theo tuổi. Mối liên quan giữa thời gian sống thêm và giới tính.

Mối liên quan giữa thời gian sống thêm và giai đoạn u. Mối liên quan giữa sống thêm và độ mô học. Mối liên quan giữa sống thêm và độ xâm lấn sâu. Mối liên quan giữa sống thêm và tình trạng hạch phá vỡ vỏ.

Tác dụng không mong muốn trên hệ huyết học. Tác dụng không mong muốn trên gan, thận. Tác dụng không mong muốn ngoài hệ huyết học khác. Tác dụng không mong muốn muộn.

82 DANH MỤC BIỂU Ồ Biểu đồ 3. Phân bố giới tính. Đặc điểm về chỉ số toàn trạng theo ECOG. Phân loại độ mô học khối u.

Thời gian sống thêm không bệnh. Thời gian sống thêm theo nhóm tuổi. Thời gian sống thêm theo giới tính. Thời gian sống thêm theo giai đoạn u.

Thời gian sống thêm theo độ mô học. Thời gian sống thêm và độ xâm lấn sâu. Thời gian sống thêm và tình trạng hạch phá vỡ vỏ. Thời gian sống thêm toàn bộ.

Thời gian sống thêm theo nhóm tuổi. Thời gian sống thêm theo giới tính. Thời gian sống thêm theo giai đoạn u. Thời gian sống thêm theo độ mô học.

Thời gian sống thêm và độ xâm lấn sâu. Thời gian sống thêm và tình trạng hạch phá vỡ vỏ. 80 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Các mạch và hạch bạch huyết vùng đầu và cổ.Các nhóm hạch cổ.

Độ xâm lấn sâu. 41 1 ẶT VẤN Ề Ung thư lưỡi (UTL) là ung thư thường gặp nhất trong các ung thư vùng khoang miệng, chiếm tỷ lệ 30-40%. Theo GLOBOCAN 2020, trên toàn thế giới hằng năm có khoảng 377.713 trường hợp ung thư khoang miệng mới mắc và khoảng 177.757 trường hợp tử vong.1 Theo ghi nhận tại Việt Nam năm 2020 cho thấy hàng năm có khoảng 2152 trường hợp ung thư khoang miệng mới mắc và 1099 trường hợp tử vong.1 UTL thường gặp ở lứa tuổi từ 50-60, nam gặp nhiều hơn nữ, tỷ lệ nam/nữ là 3/1.2,3 Ung thư lưỡi được chẩn đoán bằng lâm sàng, cận lâm sàng và mô bệnh học nhưng có thể nhầm lẫn với các tổn thương lành tính của lưỡi.