Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học tại các trường Đại học trong bối cảnh Cách mạng Công nghệ 4.0 Chương 2: Thực trạng công tác quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học tại trường Đại học Nha Trang trong bối cảnh Cách mạng Công nghệ 4.0 hiện nay Chương 3: Các giải pháp quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học tại trường Đại học Nha Trang trong bối cảnh Cách mạng Công nghệ 4.0 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHƢƠNG TIỆN KỸ THUẬT DẠY HỌC TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ 4. Tổng quan nghiên cứu 1. Những nghiên cứu ở trên thế giới Trên thế giới từ thế kỷ XVI đã có các công trình nghiên cứu về phương tiện kỹ thuật dạy học như Komenski, nhà giáo dục của Tiệp Khắc. Trường phái giáo dục Liên Xô có các nhà giáo dục lỗi lạc như: Usinski, A.Leontiev và trường phái giáo dục Thụy Điển có nhà giáo dục lỗi lạc J.Pestalossi, đã phát triển quan điểm dạy học trực quan mang lại hiệu quả cao.
(Trích dẫn từ Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Đăng Chín, 2013) Ở thời Phục Hưng, có nhiều nhà giáo dục tiên phong đã đưa ra quan điểm về phương pháp dạy học tích cực. Họ đã giúp sinh viên nắm vững các vấn đề học tập qua sử dụng phương tiện trực quan.Komenxki (1592-1670) nhà giáo dục lỗi lạc người Séc đã đánh giá rất cao vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học, ông cũng cho rằng “trực quan là nguyên tắc vàng”. Từ đó ông yêu cầu trong dạy học giảng viên phải thường xuyên sử dụng các phương tiện trực quan để người học phát huy được tất cả các giác quan vào việc tri giác tài liệu, nhờ đó mà sinh viên nâng cao được khả năng nhận thức. Lý thuyết về dạy học trực quan đã phát triển cùng với các lĩnh vực khác, từ đó giúp chúng ta nhận định được vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học trong quá trình dạy học, giúp người học lĩnh hội được bản chất sự vật hiện tượng dễ dàng hơn.Leotiev (1903-1979) là nhà Tâm lý học đại diện xuất sắc thuộc trường phái Tâm lý học Xô Viết hiện đại cho rằng: “Phương tiện kỹ thuật dạy học làm chỗ dựa bên ngoài cho các hành động bên trong của sinh viên dưới sự 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lãnh đạo của giảng viên trong quá trình sinh viên nhận thức”.
Ông nhấn mạnh cần phải sử dụng các phương tiện trực quan phù hợp với lứa tuổi sinh viên và với nội dung các môn học, sẽ đem lại kết quả giáo dục tốt. Trong bài tham luận: “Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học: phát huy các nguồn lực” tại Triển lãm giáo dục quốc tế Moscow (2001), bà Yulia Olegovna Krasilnikova của Đại học nghiên cứu công nghệ quốc gia LB Nga có nhận định “Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học là một phần trong quản lý quá trình giáo dục đào tạo, có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục. Các quá trình quản lý đảm bảo hoạt động của phương tiện kỹ thuật dạy học cần phải được tự động hóa một cách tối đa. Công tác quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học cần phải được tiến hành theo mô hình quản trị: cần phải xác định rõ mục đích của việc quản lý, xây dựng các chỉ số đánh giá hiệu quả, quy trách nhiệm trong việc hoàn thành hay không hoàn thành mục tiêu đề ra”.
Zafievsky (2010) đăng trên tạp chí “Những thành tựu khoa học tự nhiên hiện đại” đã nêu: “Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học là một trong những nhiệm vụ quan trọng của mọi cơ sở hoạt động trong lĩnh vực giáo dục… Để nâng cao hiệu quả quản lý, cần phải tự động hóa quá trình và xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá”. Những nghiên cứu ở Việt Nam Kế thừa và phát huy những lý thuyết của nền giáo dục học thế giới, Việt Nam cũng có nhiều nhà nghiên cứu về phương tiện kỹ thuật dạy học và việc quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học. Những nghiên cứu này có thể kể đến các nhà khoa học tiêu biểu đã phát triển và truyền bá lý luận về các nguyên tắc dạy học trực quan như Tô Xuân Giáp, Vũ Trọng Rỹ, Trần Đức Vượng, Ngô Quang Sơn… Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, việc nghiên cứu cải tiến, ứng dụng, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học trở thành chủ đề thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà giáo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo gắn 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com liền lý thuyết với thực hành. Tiêu biểu là các công trình nghiên cứu, đề tài khoa học sau: “Phương tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học” của Nguyên Lương (1995); “Vai trò của phương tiện dạy học trong dạy học hiện nay” của Hứa Xuân Trường (1997); “Hiện trạng và những giải pháp đầu tư phát triển khai thác phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường quân đội” của Nguyễn Lương Sơn (1997); “Công tác PTKTDH trường học trong giai đoạn hiện nay” của Lê Hoàng Hảo (1998) báo cáo tại Hội nghị toàn quốc về PTKTDH giáo dục.
Tác giả Nguyễn Đức Thắng với đề tài “Quản lý thiết bị đào tạo của các trường đại học kỹ thuật trong Quân đội theo tiếp cận đảm bảo chất lượng” đã tập trung nghiên khảo sát quản lý thiết bị đào tạo của các trường đại học đào tạo các ngành kỹ thuật quân sự trong Quân đội, bao gồm: Học viện Kỹ thuật quân sự, Học viện Hải quân, Học viện Phòng không - không quân, Trường sĩ quan Kỹ thuật quân sự. Từ đó tác giả đã đề xuất các giải pháp quản lý thiết bị đào tạo của các trường đại học kỹ thuật trong Quân đội theo tiếp cận đảm bảo chất lượng, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục đại học của Quân đội trong bối cảnh hiện nay. Trong nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội” tác giả Phạm Việt Hùng đã đánh giá thực trạng về mua sắm, sử dụng, bảo quản và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học trong trường Đại học. Trong luận văn thạc sĩ giáo dục của tác giả Nguyễn Thị Liễu với đề tài “Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học ở trường đại học sư phạm Hưng Yên” tác giả cũng đã hệ thống hóa lý thuyết liên quan đến phương tiện dạy học, đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học tại trường Đại học Hưng Yên.
Đề tài cấp bộ “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phương tiện kỹ thuật dạy học, tại các Trung tâm Giáo dục thường xuyên và Trung tâm học tập cộng đồng”. Do tác giả Ngô Quang Sơn làm chủ nhiệm đã làm rõ được cơ sở lý luận và thực tiễn trang bị, sử dụng và bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học ở các trung tâm giáo dục thường xuyên và trung tâm giáo dục cộng đồng. Trên cơ sở phân tích thực trạng đó, tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học trong các Trung tâm giáo dục thường xuyên và Trung tâm học tập cộng đồng. Theo nghiên cứu của tác giả, trong những năm gần đây cũng có rất nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học trường học, có thể kể đến là nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Út Ba (2015) với luận văn thạc sĩ “Quản lý hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học ở trường Tiểu học Tân Mỹ thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn hiện nay”, nghiên cứu của tác giả Vũ Văn Đạt (2013) với luận văn thạc sĩ “Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở các trường trung học đại học huyện An Lão, thành phố Hải Phòng”, nghiên cứu của tác giả.
Các đề tài này đều có điểm chung là nghiên cứu thực trạng quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học tại trường học từ đó đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả công tác quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học. Cho đến nay đã có một vài đề tài nghiên cứu về quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở trường các trường Cao đẳng và Đại học, nhưng phân tích chưa sâu sắc. Đặc biệt là chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học tại trường Đại học Nha Trang trong xu thế Cách mạng Công nghiệp 4. Đề tài nghiên cứu này là quan trọng và cấp thiết, đáp ứng nhu cầu về lý luận và thực tiễn quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở các trường đại học trong trong xu thế Cách mạng Công nghiệp 4.0, đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay.
Các khái niệm công cụ 1. Quản lý Theo lí thuyết hệ thống, quản lý chính là: “Phương thức tác động có 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chủ đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lí của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt được những mục tiêu dự kiến” [17]. Theo quan điểm điều khiển học: “quản lý là chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật) nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động. Quản lý là một tác động hợp quy luật khách quan, làm cho hệ vận hành và phát triển”.Taylo (1856-1915) người Mỹ, là “cha đẻ của Thuyết quản lý khoa học”, thì “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất, rẻ nhất”.
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [17].