Quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp tại tỉnh Bắc Giang, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: La Thanh Hiền
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Quốc Oánh
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp tại Bắc Giang

Quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp tại Bắc Giang là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Các cụm công nghiệp không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh. Theo quy hoạch phát triển, Bắc Giang đã xác định rõ ràng các cụm công nghiệp cần thiết để thu hút đầu tư và phát triển sản xuất. Tuy nhiên, việc quản lý nhà nước vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc điểm của cụm công nghiệp tại Bắc Giang

Cụm công nghiệp tại Bắc Giang có diện tích và quy mô khác nhau, với nhiều lĩnh vực sản xuất đa dạng. Các cụm này được quy hoạch nhằm tối ưu hóa việc sử dụng đất và tài nguyên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động. Tuy nhiên, sự phát triển không đồng đều giữa các cụm công nghiệp cũng là một vấn đề cần được chú ý.

1.2. Vai trò của quản lý nhà nước trong phát triển cụm công nghiệp

Quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển các cụm công nghiệp. Chính sách và quy định của nhà nước giúp tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi, đồng thời đảm bảo việc thực hiện các tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý.

II. Thách thức trong quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp Bắc Giang

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp tại Bắc Giang vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và sự chồng chéo trong quản lý là những yếu tố cản trở sự phát triển. Đặc biệt, việc thu hút đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp trong cụm công nghiệp còn hạn chế.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Nhiều cụm công nghiệp tại Bắc Giang vẫn chưa có cơ sở hạ tầng đồng bộ, điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư. Các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như điện, nước và giao thông. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng cần được ưu tiên để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động.

2.2. Sự chồng chéo trong quản lý

Quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp còn gặp phải sự chồng chéo giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc thiếu sự thống nhất trong các chính sách và quy định, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục hành chính. Cần có sự cải cách trong quản lý để nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Phương pháp quản lý nhà nước hiệu quả cho cụm công nghiệp

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và linh hoạt. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, cải cách thủ tục hành chính và tăng cường đào tạo nguồn nhân lực là những giải pháp cần thiết. Đồng thời, cần có sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp trong quá trình quản lý.

3.1. Xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp. Các chương trình hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật và đào tạo sẽ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3.2. Cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý. Việc đơn giản hóa các quy trình và giảm thiểu thời gian xử lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các thủ tục cần thiết.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bắc Giang

Nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp tại Bắc Giang đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các cụm công nghiệp đã thu hút được nhiều dự án đầu tư, tạo ra hàng ngàn việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

4.1. Kết quả thu hút đầu tư vào cụm công nghiệp

Tính đến năm 2020, Bắc Giang đã thu hút được nhiều dự án đầu tư vào các cụm công nghiệp, với tổng vốn đầu tư lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của các cụm công nghiệp tại tỉnh là rất lớn.

4.2. Tác động đến phát triển kinh tế địa phương

Sự phát triển của các cụm công nghiệp đã góp phần quan trọng vào việc tăng trưởng kinh tế của tỉnh Bắc Giang. Nhiều doanh nghiệp đã tạo ra giá trị gia tăng cao, đóng góp vào ngân sách địa phương và cải thiện đời sống của người dân.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp tại Bắc Giang cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng quản lý và phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cần được đặt lên hàng đầu trong quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp. Việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển và bảo vệ tài nguyên.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý. Sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp tạo ra các giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn trong quản lý các cụm công nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn liền với công nghiệp hóa, hiện đại hóa đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị lãnh thổ và quy hoạch không gian sản xuất tại các địa phương thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Tại tỉnh Bắc Giang, giai đoạn 2014 - 2016 ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 113,09%, trong đó tổng giá trị sản xuất công nghiệp và xây dựng năm 2016 đạt 5.731,68 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 33,39% cơ cấu kinh tế toàn tỉnh. Để đáp ứng nhu cầu mặt bằng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường xen cài trong khu dân cư, tỉnh Bắc Giang đã phê duyệt quy hoạch 40 cụm công nghiệp đến năm 2020 với tổng diện tích 1.258 ha.

Tính đến tháng 12/2016, toàn tỉnh đã hình thành 33 cụm công nghiệp với diện tích 803,75 ha, thu hút 220 dự án đăng ký đầu tư với tổng vốn 2.539,69 tỷ đồng và 79,50 triệu USD. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân vốn thực tế mới đạt xấp xỉ 53% và tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp bình quân dừng lại ở mức 61,70%. Hoạt động quản lý nhà nước bộc lộ nhiều điểm nghẽn về hạ tầng kỹ thuật, phân cấp quản lý và bảo vệ môi trường khi mới chỉ có 2 trên tổng số 33 cụm công nghiệp sở hữu hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hệ thống cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2016, nhận diện các yếu tố cản trở và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, phấn đấu lấp đầy 100% diện tích các cụm công nghiệp đã thành lập và đạt mục tiêu 40 cụm công nghiệp theo quy hoạch vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế không gian và quản trị học hiện đại. Trước hết, lý thuyết cụm công nghiệp của Alfred Marshall (1920) giải thích lợi thế tích tụ địa lý qua ba yếu tố: sự lan tỏa thông tin công nghệ, phân công lao động chuyên môn hóa và sự hình thành thị trường lao động tay nghề cao. Tiếp đó, mô hình cụm liên kết ngành của Michael Porter (1990) nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ giữa doanh nghiệp, nhà cung ứng, cơ quan quản lý và các định chế hỗ trợ trong việc gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Về mặt khái niệm, quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp được tiếp cận theo nghĩa rộng, bao gồm toàn bộ quá trình lập quy hoạch, ban hành cơ chế chính sách, xúc tiến đầu tư, tổ chức bộ máy thực thi và kiểm tra, giám sát dựa trên Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 39/2009/TT-BCT của Bộ Công Thương. Cụm công nghiệp được xác định là khu vực tập trung sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp có ranh giới xác định, không có dân cư sinh sống, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập nhằm di dời, sắp xếp và thu hút các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2014 - 2016 thu thập từ Sở Công Thương, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư, cùng Niên giám Thống kê tỉnh Bắc Giang với tổng diện tích tự nhiên 384.395 ha và lực lượng lao động hơn 1 triệu người.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra chọn mẫu phân tầng có chủ đích với quy mô 150 mẫu khảo sát. Mẫu điều tra bao gồm 30 cán bộ quản lý nhà nước tại Sở Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp huyện, cùng 120 đại diện doanh nghiệp đang hoạt động tại các cụm công nghiệp trọng điểm. Phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh, chỉ số phát triển và tổng hợp định tính được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc lượng hóa mức độ hài lòng về thủ tục hành chính, đồng thời phản ánh khách quan tương quan giữa vốn đầu tư đăng ký và vốn thực hiện trong suốt chu kỳ nghiên cứu từ năm 2014 đến năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô quy hoạch và hiệu quả sử dụng đất công nghiệp có sự phân hóa rõ nét. Trong 33 cụm công nghiệp đã hình thành với diện tích 803,75 ha (32 cụm đã có quyết định thành lập chính thức với 790,65 ha), diện tích đất công nghiệp theo quy hoạch chi tiết là 468,6 ha, nhưng diện tích đã cho thuê mới đạt 289,17 ha, tương ứng tỷ lệ lấp đầy 61,70%.

Thứ hai, cơ cấu thu hút đầu tư ghi nhận 220 dự án đăng ký với tổng vốn 2.539,69 tỷ đồng và 79,50 triệu USD. Tuy nhiên, vốn thực hiện chỉ đạt 1.327,39 tỷ đồng và 86,35 triệu USD, đạt tỷ lệ xấp xỉ 53%. Trong đó, 126 dự án đã đi vào hoạt động (111 dự án trong nước và 15 dự án có vốn đầu tư nước ngoài), 54 dự án đang xây dựng nhà xưởng, 12 dự án đang làm thủ tục thuê đất và 8 dự án chưa triển khai thực hiện.

Thứ ba, mô hình quản lý và hạ tầng kỹ thuật bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng. Có 24 cụm công nghiệp với diện tích 427,6 ha do các Trung tâm phát triển quỹ đất cấp huyện quản lý theo diện kiêm nhiệm, thiếu năng lực tài chính và chuyên môn xúc tiến đầu tư; 8 cụm công nghiệp (367 ha) do doanh nghiệp hạ tầng đầu tư; 1 cụm công nghiệp (57,6 ha) do Công ty hạ tầng thuộc Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh quản lý. Chỉ có 2 trên 33 cụm công nghiệp (chiếm 6,06%) có trạm xử lý nước thải tập trung vận hành theo phương pháp tự nhiên, 5 cụm công nghiệp có đường giao thông nội bộ nhưng chưa hoàn thiện, phần lớn nước thải thoát tự nhiên vào môi trường.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc ngân sách địa phương còn hạn hẹp, nguồn vốn phát triển hạ tầng phụ thuộc chủ yếu vào hỗ trợ từ Trung ương, trong khi cơ chế thu hút khu vực tư nhân đầu tư hạ tầng kỹ thuật chưa đủ sức hấp dẫn. So sánh với tỉnh Vĩnh Phúc – nơi đã thành lập 14 cụm công nghiệp (226,27 ha) tạo ra giá trị sản xuất công nghiệp hơn 3.050 tỷ đồng và giải quyết việc làm cho hơn 6.100 lao động nhờ cơ chế một cửa liên thông hiệu quả, công tác quản lý tại Bắc Giang còn dàn trải và thiếu tính đột phá.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng so sánh giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện của 220 dự án, cùng bảng cơ cấu phân chia tỷ lệ 72,7% số cụm công nghiệp do cấp huyện quản lý kiêm nhiệm đối lập với 24,2% do doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng kỹ thuật đảm nhận. Điều này khẳng định năng lực điều hành của bộ máy quản lý cấp huyện và chất lượng quy hoạch là hai biến số quyết định sự thành công của cụm công nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế và cải cách thủ tục hành chính. Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang cần ban hành quy chế phối hợp liên ngành thống nhất giữa Sở Công Thương, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng và Ủy ban nhân dân cấp huyện, áp dụng triệt để cơ chế "một cửa tại chỗ" nhằm cắt giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết thủ tục thẩm định dự án và cấp phép xây dựng trong giai đoạn 2018 - 2020.

Thứ hai, tái cơ cấu mô hình chủ đầu tư và nâng cao chất lượng hạ tầng kỹ thuật. Chuyển đổi mô hình quản lý từ các Trung tâm quỹ đất cấp huyện sang hình thức đấu thầu lựa chọn doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng chuyên nghiệp. Đặt mục tiêu đến năm 2020 đạt 100% cụm công nghiệp có quy hoạch chi tiết và tối thiểu 70% cụm công nghiệp hoàn thành trạm xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.

Thứ ba, đổi mới chiến lược xúc tiến và chọn lọc dự án đầu tư. Chuyển từ thu hút bị động sang chủ động tiếp cận các doanh nghiệp vệ tinh, công nghiệp hỗ trợ có hàm lượng công nghệ cao; phấn đấu nâng tỷ lệ vốn giải ngân thực tế từ mức 53% lên trên 75% tổng vốn đăng ký trong giai đoạn 2018 - 2022.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ công chức. Định kỳ tổ chức 2 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng xúc tiến đầu tư, quản lý quy hoạch và giám sát tác động môi trường cho 100% cán bộ phụ trách công thương cấp huyện.

Thứ năm, tăng cường cơ chế hỗ trợ di dời và đào tạo lao động. Ban hành chính sách ưu đãi giá thuê đất và hỗ trợ tín dụng để di dời 100% cơ sở sản xuất gây ô nhiễm trong khu dân cư vào cụm công nghiệp, đồng thời phối hợp với các cơ sở dạy nghề nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 44% lên trên 60% vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách cấp tỉnh, huyện: Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc giúp các nhà quản lý hoàn thiện quy chế quản lý cụm công nghiệp, tối ưu hóa quy trình phân cấp và nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra chuyên ngành.

Nhóm doanh nghiệp đầu tư kinh doanh hạ tầng và nhà đầu tư thứ cấp: Tài liệu cung cấp bức tranh chi tiết về hiện trạng quy hoạch, phân bố địa lý, chi phí mặt bằng và thủ tục đầu tư tại 33 cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang để xây dựng phương án kinh doanh khả thi.

Nhóm nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý kinh tế: Luận văn là công trình tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu quản lý nhà nước theo ngành và lãnh thổ, kết hợp giữa khung lý thuyết cụm công nghiệp quốc tế với thực tiễn chuyển đổi kinh tế tại Việt Nam.

Nhóm tổ chức tư vấn phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường: Cung cấp số liệu hiện trạng làm căn cứ đề xuất các giải pháp công nghệ xử lý chất thải công nghiệp và mô hình liên kết chuỗi giá trị tại các địa bàn nông thôn trung du.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng tỷ lệ lấp đầy các cụm công nghiệp tại Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2016 đạt kết quả ra sao? Tính đến tháng 12/2016, toàn tỉnh có 33 cụm công nghiệp hình thành với diện tích 803,75 ha. Diện tích đất công nghiệp đã cho thuê đạt 289,17 ha trên tổng số 468,6 ha theo quy hoạch chi tiết, tương ứng tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 61,70%.

Tại sao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư vào các cụm công nghiệp tỉnh Bắc Giang mới đạt xấp xỉ 53%? Nguyên nhân chủ yếu do 54 dự án gặp vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và xây dựng nhà xưởng, 12 dự án chậm hoàn thiện thủ tục thuê đất, cùng với sự thiếu đồng bộ của hạ tầng giao thông và dịch vụ ngoài hàng rào khiến nhà đầu tư kéo dài tiến độ triển khai.

Điểm nghẽn lớn nhất về hạ tầng bảo vệ môi trường tại các cụm công nghiệp Bắc Giang là gì? Toàn tỉnh chỉ có 2 trên 33 cụm công nghiệp xây dựng được hệ thống thu gom và trạm xử lý nước thải tập trung bằng nguồn vốn xã hội hóa. Hầu hết các cụm công nghiệp còn lại đều xả thải tự nhiên, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng đối với nguồn nước mặt xung quanh.

Mô hình quản lý cụm công nghiệp tại Bắc Giang có đặc điểm gì nổi bật so với các địa phương khác? Có đến 24/33 cụm công nghiệp (chiếm 72,7%) do các Trung tâm phát triển quỹ đất cấp huyện kiêm nhiệm quản lý. Mô hình này bộc lộ hạn chế lớn về nguồn vốn đầu tư công, thiếu chuyên môn hóa về xúc tiến thương mại so với mô hình doanh nghiệp tư nhân khai thác hạ tầng chuyên nghiệp.

Luận văn đóng góp giải pháp đột phá nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý? Tác giả đề xuất xây dựng khung chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên biệt định kỳ hàng năm, tập trung vào kỹ năng thẩm định dự án đầu tư và quản lý môi trường, thay vì chỉ dừng lại ở việc phổ biến văn bản pháp luật chung như các giai đoạn trước.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp, làm rõ vai trò của cụm công nghiệp trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giải quyết mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Phân tích chi tiết thực trạng 33 cụm công nghiệp tại Bắc Giang với 220 dự án, chỉ rõ khoảng cách giữa tỷ lệ lấp đầy 61,70% và tỷ lệ vốn thực hiện mới đạt 53% so với vốn đăng ký.
• Xác định nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế bắt nguồn từ mô hình quản lý kiêm nhiệm cấp huyện và sự thiếu hụt hạ tầng xử lý chất thải tập trung (mới đạt 2/33 cụm công nghiệp).
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình hoàn thiện thể chế, nâng cấp hạ tầng và đào tạo nhân lực hướng tới mục tiêu hoàn thành 40 cụm công nghiệp (1.258 ha) vào năm 2020.
• Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng tin cậy cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp hạ tầng và các nhà nghiên cứu trong việc nâng cao hiệu lực quản lý công nghiệp cấp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn Phần 3. Phƣơng pháp nghiên cứu Phần 4. Kết quả nghiên cứu Phần 5.

Kết luận và kiến nghị 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Các khái niệm liên quan 2. Khái niệm quản lý Quản lý đƣợc hình thành và phát triển từ thực tiễn.

Vì vậy, có rất nhiều quan niệm về quản lý: - Theo Mary Parker Follet (đầu thế kỷ 20): "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc đƣợc thực hiện thông qua ngƣời khác". - Theo Robert Kreitner (1992): "Quản lý là tiến trình làm việc với và thông qua ngƣời khác để đạt các mục tiêu của tổ chức trong một môi trƣờng thay đổi. Trong tâm của tiến trình này là kết quả và hiệu quả của việc của việc sử dụng các nguồn lực giới hạn". - Theo Harol Koontz (1952): "Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hƣớng dẫn hoạt động của những ngƣời khác".

- Theo Nguyễn Minh Đạo (1997): "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hƣớng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời nhằm đạt tới mục tiêu đã đề ra". - Nguyễn Hồng Sơn (2013): "Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một cách có kết quả và hiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các nguồn lực của tổ chức". Từ những quan niệm này cho thấy, quản lý là một hoạt động liên tục và cần thiết khi con ngƣời kết hợp với nhau trong tổ chức. Đó là quá trình tạo nên sức mạnh gắn liền các hoạt động của các cá nhân với nhau trong một tổ chức nhằm đạt đƣợc mục tiêu chung.

Quản lý bao gồm các yếu tố sau: Chủ thể quản lý: Là tác nhân tạo ra các tác động quản lý. Chủ thể có thể là cá nhân hoặc tổ chức. Chủ thể quản lý tác động lên đối tƣợng quản lý bằng các công cụ, hình thức và phƣơng pháp thích hợp, cần thiết và dựa trên cơ sở những nguyên tắc nhất định; Đối tƣợng quản lý (khách thể quản lý): Tiếp nhận sự tác động của chủ thể quản lý; Mục tiêu quản lý: là cái đích cần phải đạt tới tại một thời điểm nhất định do chủ thể quản lý đề ra. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đây là căn cứ để chủ thể quản lý thực hiện các tác động quản lý cũng nhƣ lựa chọn các hình thức, phƣơng pháp thích hợp.

Tóm lại: Quản lý là một quá trình tác động, gây ảnh hƣởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý một cách hợp quy luật nhằm đạt đƣợc mục tiêu chung (Nguyễn Hồng Sơn, 2013). Quản lý nhà nước Theo Nguyễn Hữu Hải (2010): “Quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực Nhà nƣớc, sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội, do các cơ quan trong bộ máy Nhà nƣớc thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội”. Nhƣ vậy, quản lý nhà nƣớc là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nƣớc, đƣợc sửa dụng quyền lực nhà nƣớc để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nƣớc đƣợc xem là một hoạt động chức năng của nhà nƣớc trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt quản lý nhà nƣớc đƣợc hiểu theo hai nghĩa.

Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nƣớc là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nƣớc, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tƣ pháp. Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nƣớc chỉ bao gồm hoạt động hành pháp. Quản lý nhà nƣớc đƣợc đề cập trong đề tài này là khái niệm quản lý nhà nƣớc theo nghĩa rộng; quản lý nhà nƣớc bao gồm toàn bộ các hoạt động từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tƣợng bị quản lý và vấn đề tƣ pháp đối với đối tƣợng quản lý cần thiết của Nhà nƣớc. Hoạt động quản lý nhà nƣớc chủ yếu và trƣớc hết đƣợc thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nƣớc, song có thể các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu đƣợc nhà nƣớc uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nƣớc theo quy định của pháp luật.

Cụm công nghiệp (CCN) Tại Việt Nam, trong quá trình phát triển của đất nƣớc khái niệm CCN đƣợc nói đến từ rất lâu, tuy nhiên khái niệm CCN chính thức đƣợc ra đời từ khi có Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg ngày 19/8/2009 của Thủ tƣớng Chính phủ ban hành Quy chế quản lý CCN. CCN là khu vực tập trung các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, cơ sở dịch vụ phục vụ sản xuất 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; có ranh giới địa lý xác định, không có dân cƣ sinh sống; đƣợc đầu tƣ xây dựng chủ yếu nhằm di dời, sắp xếp, thu hút các cơ sở sản xuất, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cá nhân, hộ gia đình ở địa phƣơng vào đầu tƣ sản xuất, kinh doanh, do Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng (gọi chung là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) quyết định thành lập. Hiện nay có sự định nghĩa không hoàn toàn giống nhau giữa các học giả, các tổ chức nƣớc ngoài và Việt Nam về CCN. Khái niệm CCN “Geographical clusters” hay “Industrial districts” xuất hiện vào cuối thế kỷ 19 bởi Alpred Marshall (năm 1920), xuất phát từ việc nghiên cứu của ông về sự tập trung sản xuất công nghiệp ở miền Bắc nƣớc Anh.

Theo Marshall, các CCN có ba lợi thế cơ bản từ sự tập trung, đó là: sự lan toả của thông tin, sự chuyên môn hoá và phân công lao động giữa các cơ sở với nhau và sự phát triển của thị trƣờng lao động đa dạng có tay nghề cao. Tiếp đó, khái niệm này đã đƣợc phát triển thành hai trƣờng phái tiếp cận công nghiệp khác nhau. Các nhà nghiên cứu theo trƣờng phái Pháp nhƣ Courlet et Pecqueur, Colletis. gọi là các hệ thống sản xuất địa phƣơng.

Các nhà nghiên cứu theo trƣờng phái Anh, Mỹ gọi là CCN “Indusƣial Cluster” hoặc “Industrial disƣicts” với cách tiếp cận của Michael Porter. Theo Michael Porter (1990), CCN là sự tập trung về mặt địa lý của các công ty và tổ chức có liên quan trong một lĩnh vực cụ thể nào đó và bao gồm các ngành gắn kết với nhau. CCN tập trung các nhà cung cấp đầu vào, các khách hàng tiêu thụ sản phẩm, cũng nhƣ các nhà sản xuất các sản phẩm khác có liên quan. Các CCN cũng có thể bao gồm các tổ chức nhƣ trƣờng đại học, viện nghiên cứu, trƣờng đào tạo nghề và các hiệp hội thƣơng mại.

Bộ Kinh tế, Thƣơng mại và công nghiệp (METI) của Nhật Bản, 2001, coi CCN là "sự tập trung công nghiệp với một mạng lƣới phát triển bao gồm các liên kết về công nghiệp giữa các công ty, các trƣờng đại học và các viện nghiên cứu để tiến hành các cải tiến". Sonobe and Otsuka (2006), coi "CCN là sự tập trung về mặt địa lý của các doanh nghiệp (DN) sản xuất các sản phẩm tƣơng tự hoặc có liên quan với nhau trong một khu vực nhỏ”. Khái niệm này coi CCN không đơn thuần chỉ là sự tập trung của các DN ở một khu vực nhất định mà phải là sự tập trung của các DN sản xuất các sản phẩm tƣơng tự nhau hoặc có liên quan gần gũi với nhau. Theo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kuchiki, CCN là "sự tập trung về mặt địa lý các công ty, các nhà cung cấp đặc thù, các nhà cung cấp dịch vụ và các tổ chức có liên quan chặt chẽ với nhau trong một lĩnh vực nào đó trong phạm vi một nƣớc hoặc một khu vực".

Ở Việt Nam, từ khi có quyết định 132/2000/QĐ - TTg, ngày 24/11/2000 về một số chính sách, khuyến khích phát triển ngành nghề nông thôn đến trƣớc khi có quyết định 105/2009/QĐ-TTg ngày 19/8/2009, CCN đƣợc hiểu và gọi tên rất khác nhau giữa các địa phƣơng trong cả nƣớc, nơi thì gọi là CCN làng nghề, nơi gọi là CCN nông thôn, nơi gọi là điểm công nghiệp, nơi gọi là CCN vừa và nhỏ. Tại Bắc Giang, CCN đƣợc xem là nơi tập trung các đơn vị chuyên sản xuất các sản phẩm công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, đƣợc thành lập theo quyết định của UBND tỉnh. Bắc Ninh còn sử dụng khái niệm “CCN làng nghề” để nói đến các Khu công nghiệp nhỏ thuộc phạm vi quản lý của tỉnh. Quyết định 105/2009/QĐ-TTg ngày l9/8/2009 ban hành quy chế quản lý CCN đã thống nhất tên gọi là CCN và định nghĩa nhƣ sau: "CCN là khu vục tập trung các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, cơ sở dịch vụ phục vụ sản xuất; có ranh giới địa lý xác định, không có dân cƣ sinh sống; đƣợc đầu tƣ xây dựng chủ yếu nhằm di dời, sắp xếp, thu hút các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cá nhân, hộ gia đình ở địa phƣơng vào đầu tƣ sản xuất, kinh doanh; do UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng (gọi chung là UBND cấp tinh) quyết định thành lập”.

Mục tiêu chủ yếu của thành lập, phát triển CCN ở nƣớc ngoài là phát triển liên kết, nâng cao khả năng cạnh tranh, còn mục tiêu trực tiếp của CCN ở Việt Nam hiện nay là: thu hút, di dời các các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể ở địa phƣơng vào đầu tƣ sản xuất, kinh doanh; sắp xếp làm tăng cơ sở hạ tầng thúc đẩy sản xuất kinh doanh và khắc phục ô nhiễm môi trƣờng. Các thành viên tham gia CCN ở nƣớc ngoài khá rộng rãi, bao gồm các nhà cung cấp, các cơ sở sản xuất, các tổ chức dịch vụ, các trƣờng đại học và Viện có quan hệ với nhau trong chuỗi giá trị sản xuất; còn ở Việt Nam, CCN chỉ tập trung các cơ sở sản xuất kinh doanh có liên hệ với nhau chủ yếu trong sử dụng chung cơ sở hạ tầng và xử lý môi trƣờng.