Đặt vấn đề Hoàng sin cô – Sâm khoai (hay còn còn gọi là Yacon) là một loại cây được tiêu thụ làm thực phẩm và được sử dụng trong y học dân gian để điều trị bệnh tiểu đường, táo bón và các bệnh khác. Cây phát triển tốt ở những vùng ấm áp, sương giá thấp và trong hầu hết các điều kiện, không cần thuốc trừ sâu để bảo vệ khỏi nấm và côn trùng. Sâm khoai là loài thực vật có hoa thuộc họ Cúc, có nguồn gốc từ vùng Andes - Nam Mỹ. Ở Việt Nam, Sâm khoai trồng ở một số vùng núi phía Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu.
Củ sâm khoai có vị ngọt, thanh mát, chứa nhiều chất dinh dưỡng có thể thay thế các loại ngũ cốc. Theo kinh nghiệm dân gian ở các nước Nam Mỹ, củ sâm khoai tác dụng chữa trị các bệnh đường ruột, đái tháo đường, hạ huyết áp, béo phì (Ojansivua et al. Thành phần hóa học củ Sâm khoai gồm có fructo-oligosaccharid (FOS), các acid phenolic như acid chlorogenic, L-tryptophan, dẫn suất este của acid caffeic, acid ferulic, tinh dầu có chứa α-pinen, caryophylen, γ-cardinen (Lachman et al. Trong các thử nghiệm in vitro, dịch chiết từ củ sâm khoai thể hiện các hoạt tính kháng oxi hóa, ức chế enzyme acetylcholinesterase (AChE), butyrylcholinesterase (BchE) khá đáng kể (Simonovska et al.
Polymatin B và các serquiterpen lacton như uvedafolin, enhydrofolin khác phân lập từ sâm khoai, có tác động gây độc tế bào theo các con đường khác nhau tùy thuộc từng dòng tế bào như gây apoptosis trên dòng tế bào CCRF-CEM, gây necroptosis trên dòng tế bào CEMADR5000, gây necrosis trên dòng tế bào MIA-PaCa-2, giảm thời gian nghỉ giữa hai phase G2/M đối với dòng tế bào ung thư HeLa (Ford et al., 2015; Kitai et al. Một số nghiên cứu in vivo cũng cho kết quả khả quan, chuột ăn thức ăn có bổ sung sâm khoai liều 340 và 6800 mg FOS/kg/ngày có tác dụng giảm tăng cân giảm trọng lượng mỡ trong nội tạng, phục hồi chỉ số lipid máu, 1 cải thiện dung nạp glucose, tăng độ nhạy insulin (Honoré et al. Nếu sử dụng sâm khoai trong 90 ngày liên tục có sự giảm đáng kể nồng độ triglycerid, VLDL-c; làm tăng số lượng tế bào β tụy tạng, điều hòa tiết insulin, cải thiện glucose huyết (Habib et al. Trong thử nghiệm chống trầm cảm bằng mô hình treo đuôi chuột (TST) và bơi bắt buộc (FST), cho chuột uống FOS được chiết xuất từ củ sâm khoai25, 50 và 100 mg/kg có tác dụng làm giảm thời gian bất động của chuột có khác biệt với đối chứng (An et al.
Sâm khoai là đối tượng tiềm năng làm nguyên liệu để sản xuất các thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến rối loạn chuyển hóa như cao huyết áp, đái tháo đường, béo phì. Ở Việt Nam, các nghiên cứu về sâm khoai còn hạn chế, những khảo sát ban đầu về thành phần hóa học cũng như hoạt tính sinh học làm tiền đề cho những nghiên cứu sâu hơn về sâm khoailà cần thiết. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, tôi thực hiện đề tài: “Đánh giá sinh trưởng, phát triển, thời vụ trồng ảnh hưởng đến sự phát triển của cây Hoàng Sin Cô” 1. Mục đích và yêu cầu 1.
Mục đích Đánh giá sinh trưởng phát triển của cây Sâm khoai ở các thời vụ trồng khác nhau với các mức phân bón khác nhau và mật độ trồng khác nhau.Yêu cầu Đánh giá ảnh hưởng của thời vụ đến sinh trưởng cây sâm khoai. Đánh giá ảnh hưởng mật độ đến khả năng sinh trưởng và phát triển, đặc điểm thực vật học và khả năng thích ứng của sâm khoai trồng tại Lai Châu. Đánh giá ảnh hưởng của phân bón đến khả năng sinh trưởng và phát triển, đặc điểm thực vật học của sâm khoai trồng tại Lai Châu. Phạm vi nghiên cứu 2 Do thời gian thực tập có giới hạn và cây sâm khoai có thời gian sinh trưởng dài nên đề tài tập trung đánh giá giai đoạn đầu của thời gian sinh trưởng sinh dưỡng.
3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LiỆU NGHIÊN CỨU 2. Giới thiệu về cây Sâm khoai 2. Tên gọi, nguồn gốc xuất xứ Củ sâm khoai hay còn được gọi với các tên như Địa thàng thiên, Tuyết Liên Quả, Sâm khoai, Yacon, Hoàng cinco thực chấ t tên là Cây yacón, tên khoa học Smallanthus sonchifolius, là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Poepp.
miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978. Sâm khoai là loài cây trồng lâu năm có nguồn gốc Nam Mỹ, được trồng nhiều ở vùng Andes và di thực tới nhiều nơi khác trên thế giới như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Nepal, Việt Nam. Nó được biết đến với thân rễ củ giòn, có vị ngọt đặc trưng. Cấu trúc và hương vị đã được mô tả như là một sự pha trộn dịch vị giữa một quả táo tươi và dưa hấu.
Nó đã được giới thiệu vào thị trường nông sản và các cửa hàng thực phẩm thiên nhiên ở Mỹ. Sâm khoai là loài cây trồng lâu năm có nguồn gốc Nam Mỹ, được trồng nhiều ở vùng Andes và di thực tới nhiều nơi khác trên thế giới như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Nepal, Việt Nam. Nó được biết đến với thân rễ củ giòn, có vị ngọt đặc trưng. Cấu trúc và hương vị đã được mô tả như là một sự pha trộn dịch vị giữa một quả táo tươi và dưa hấu.
Nó đã được giới thiệu vào thị trường nông sản và các cửa hàng thực phẩm thiên nhiên ở Mỹ. 4 Cây tạo ra hai loại rễ: rễ sinh trưởng và rễ tích trữ. Rễ sinh trưởng phát triển ngay dưới bề mặt đất và tạo ra các mầm sinh trưởng mới mà sẽ trở thành các bộ phận trên không của mùa sau. Phần rễ tích trữ lớn và ăn được nhìn như củ khoai lang, nên trong tiếng Việt cây được biết đến với tên gọi sâm khoai.
Những rễ ăn được này có chứa fructo oligosaccharides (FOS – chất xơ hòa tan), tạo cho nó một hương vị ngọt ngào và làm cho sâm khoai được khuyến cáo cao cho bệnh nhân tiểu đường. Sâm khoai thể phát triển lên đến 2 mét chiều cao và ra hoa màu vàng,nhỏ,khó thấy ở cuối của mùa sinh trưởng của cây. Không giống như nhiều loại rau củ khác được thuần hóa bởi người Inca (ulluco, OCA), Yacón không mãn cảm với quang kỳ, và có thể sản xuất kinh doanh ở vùng nhiệt đới. 5 Sâm khoai với tỉ lệ cao fructo oligosaccharides (FOS – chất xơ hòa tan), có nghiên cứu cho biết Sâm khoai có đến 37% FOS theo trọng lượng khô.
FOS là nguồn chất chống oxy hóa tự nhiên, giúp hạ đường huyết, cải thiện hoạt động của các loại vi khuẩn đường ruột có lợi và các tác dụng tốt khác trên đường tiêu hóa. Ở Việt Nam rất nhiều người nghĩ rằng sâm khoaiđất có nguồn gốc từ Tân Cương Trung Quốc. Thực tế, sâm khoai có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Chúng được trồng và làm thực phẩm từ rất lâu rồi từ vùng núi Andes (từ phía nam Colombia tới phía bắc Achentina) với tên gọi yacon.
Sau này sâm khoaiđất được đem giống đi trồng ở khắp nơi từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, New Zealand, Australia… Khoảng hơn một chục năm trở lại đây sâm khoaiđất được du nhập và trồng ở các vùng cao phía bắc Việt Nam. Hầu hết trong số chúng được nhập giống từ Trung Quốc về. Vậy nên đôi khi có sự nhầm lẫn của nhiều người rằng loại cây này có nguồn gốc Từ Trung Quốc. Những nghiên cứu về đặc điểm cây sâm khoai 2.
Đặc điểm thực vật học Sâm khoai hay còn gọi cây yacon, địa tàng thiên (danh pháp khoa học: Smallanthus sonchifolius) là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Poepp. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978. Bảng phân loại khoa học của Sâm khoai - Giới (Kingdom) - Plantae – Thực vật - Bộ (Order) - Asterales (Bộ Hoa cúc) - Họ (Faminly) - Asterales ( Họ Cúc ) - Chi (Genus) - Smallanthus ( Chi thực vật có hoa họ cúc) - Loài (Species) - S.
sonchifollus Nguồn: https://vi.org/wiki/Yac%C3%B3n - Bộ rễ: Cây tạo ra hai loại rễ: rễ sinh trưởng và rễ tích trữ. Rễ sinh trưởng phát triển ngay dưới bề mặt đất và tạo ra các mầm sinh trưởng mới mà sẽ trở thành các bộ phận trên không của mùa sau. Phần rễ tích trữ lớn và ăn được nhìn như củ khoai lang, nên trong tiếng Việt cây được biết đến với tên gọi sâm khoai. rễ sâm khoai phát triển tốt theo chiều rộng trên bề mặt đất nên có thể giữ cho cây không bị đổ ngã.
- Thân cao lên đến 2 mét, thường mọc thẳng đứng với phần thân nhẵn và phân thành nhiều nhánh, khả năng phân cành rất tốt, mỗi nách lá đều có thể phân hóa chồi để phát triển thành cành. Lá hình trái tim, bản lá dài 10-15cm, rộng 6-10 cm tùy vị trí, mép lá có viền răng cưa, cuống lá dài 6-8cm Sâm khoai có lá hình tim viền răng cưa, hoa màu vàng, nhỏ, khó thấy ở cuối của mùa sinh trưởng của cây. - Củ sâm khoai: củ có hình thoi, dài 12-15cm, rộng 6-8cm. Củ dự trữ nhiều nước, mọng nước.
Có màu nâu, khi tách vỏ củ có màu vàng, vàng nhạt. Chất dinh dưỡng và các thành phẩm quý giá nằm hết ở phần này. Giá trị của sâm khoai 2. Thành phần hóa học của củ sâm khoai Sâm khoai đã được thuần hóa thành cây trồng và được sử dụng tại nhiều vùng như một loại thuốc dân gian truyền thống cho những người bị bệnh tiểu đường và rối loạn tiêu hóa, thận.
Tuy nhiên, các đặc tính y học của cây này và các loại thực phẩm chế biến của nó vẫn chưa được hoàn thiện. Nghiên cứu này điều tra tác dụng chống oxy hóa mạnh của lá trà thảo mộc từ yacon trong các mô hình gốc tự do khác nhau và mô hình khử sắt. Dịch chiết bằng nước nóng thể hiện năng suất tổng số polyphenol cao nhất và tác dụng loại bỏ gốc 1,1- diphenyl-2-picryl hydrazyl (DPPH) trong số bốn chất chiết được chuẩn bị bằng nước nóng, metanol, etanol và ethylacetat. Ngoài ra, khả năng khử cao hơn của chiết xuất nước nóng cũng được chứng minh tương tự trong số các chiết xuất này.
Nồng độ thay đổi của chiết xuất nước nóng dẫn đến các hoạt động nhặt rác khác nhau trong bốn mô hình gốc tự do tổng hợp: gốc DPPH (EC50 28,1 μg / mL), gốc cation 2,2'-azinobis (3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic) (EC50 23,7 μg / mL), gốc galvinoxyl (EC50 3,06 μg / mL) và gốc cation chlorpromazine (EC50 475 μg / mL). Chiết xuất lá trà yacon còn chứng minh thêm tác dụng loại bỏ gốc superoxide anion (O2 (-)) trong phenazine methosulfate-NADH-nitroblue tetrazolium (EC50 64,5 μg / mL) và hệ thống xét nghiệm xanthine oxidase (EC50 20,7 μg / mL).
