Luận Văn Thạc Sĩ: Nghiên Cứu Biện Pháp Kỹ Thuật Trồng Na Tại Huyện Chi Lăng, Tỉnh Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật đối với cây na ở huyện chi lăng tỉnh lạng sơn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Dương Thế Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thế Huấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Biện Pháp Kỹ Thuật Trồng Na Hiệu Quả Tại Chi Lăng, Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Nguồn gốc và phân bố của cây na
• 1.3. Phân loại và các giống na hiện nay đang trồng
• 1.4. Tình hình sản xuất na trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.4.1. Tình hình sản xuất na trên thế giới
• 1.4.2. Tình hình sản xuất na tại Việt Nam
• 1.5. Đặc điểm thực vật học và yêu cầu điều kiện ngoại cảnh
• 1.5.1. Đặc tính thực vật học
• 1.5.2. Yêu cầu về sinh thái của cây na
• 1.5.3. Điều kiện khí hậu thời tiết huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn
• 1.6. Những công trình nghiên cứu về cây na
• 1.6.1. Nghiên cứu về chọn tạo giống
• 1.6.1.1. Chọn tạo giống
• 1.6.2. Các nghiên cứu về kỹ thuật đốn tỉa
• 1.6.3. Những nghiên cứu nhằm thúc đẩy sinh trưởng, phát triển, ra hoa, đậu quả và tăng năng suất na
• 1.6.3.1. Nghiên cứu về phân bón
• 1.6.3.2. Nghiên cứu về các biện pháp điều khiển sinh trưởng phát triển, ra hoa, đậu quả và tăng năng suất na
• 1.6.3.2.1. Điều khiển ra hoa trái vụ cho na
• 1.6.3.2.2. Kĩ thuật thụ phấn nhân tạo cho na
• 1.6.4. Nghiên cứu về phòng trừ sâu bệnh
• 1.6.4.1. Các loại sâu hại
• 1.6.4.1.1. Sâu hại hoa còn gọi là sâu vòi voi
• 1.6.4.1.2. Rệp bông, rệp sáp
• 1.6.4.1.3. Sâu đục quả (Anonaepestis bengalella)
• 1.6.4.1.4. Mối hại gốc
• 1.6.4.2. Các loại bệnh hại
• 1.6.4.2.1. Bệnh thán thư
• 1.6.4.2.2. Bệnh thối rễ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Hiện trạng sản xuất na Chi Lăng trong những năm qua
• 2.3.2. Ảnh hưởng của đốn tỉa sau thu hoạch đến cây na
• 2.3.3. Ảnh hưởng của thời gian đốn tỉa đến động thái sinh trưởng cành, ra hoa, đậu quả của na
• 2.3.4. Ảnh hưởng của phương pháp đốn tỉa đến khả năng sinh trưởng cành và thời gian ra hoa đậu quả na
• 2.3.5. Ảnh hưởng của phân bón qua lá Đầu Trâu đến cây na
• 2.3.6. Ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng GA3 đến cây na
• 2.3.7. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.3.8. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng và một số kỹ thuật trồng và chăm sóc na tại huyện Chi Lăng
• 3.1.1. Hiện trạng sản xuất na tại huyện Chi Lăng
• 3.1.2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc na tại huyện Chi Lăng
• 3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của đốn tỉa đến cây na Chi Lăng
• 3.2.1. Ảnh hưởng của thời gian đốn tỉa sau thu hoạch đối với cây na
• 3.2.2. Ảnh hưởng của đốn tỉa sau thu hoạch đến năng suất và một số yếu tố cấu thành năng suất
• 3.2.3. Ảnh hưởng của phương pháp đốn tỉa tới sinh trưởng cành, năng suất, chất lượng na
• 3.2.3.1. Ảnh hưởng của phương pháp đốn tỉa tới sinh trưởng cành
• 3.2.3.2. Ảnh hưởng của kỹ thuật đốn tỉa tới đường kính cành lộc, tỷ lệ đậu quả và số mắt na
• 3.3. Ảnh hưởng của một số loại phân bón qua lá đến sinh trưởng cành, năng suất, chất lượng quả na
• 3.3.1. Ảnh hưởng của phân bón qua lá Đầu Trâu đến sinh trưởng cành
• 3.3.2. Ảnh hưởng của phân bón qua lá Đầu Trâu đến một số yếu tố cấu thành năng suất na
• 3.3.3. Ảnh hưởng của phân bón Đầu Trâu đến năng suất na Chi Lăng
• 3.4. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng GA3 đến năng suất, chất lượng quả na
• 3.4.1. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng GA3 đến động thái đậu quả của na
• 3.4.2. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng GA3 đến năng suất và yếu tố cấu thành năng suất
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây na và tình hình trồng na tại Chi Lăng Lạng Sơn

Cây na (Annona squamosa) là một trong những loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, được trồng phổ biến tại nhiều vùng miền của Việt Nam. Tại huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, cây na không chỉ mang lại thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Đặc điểm khí hậu và thổ nhưỡng tại Chi Lăng rất phù hợp cho sự phát triển của cây na. Tuy nhiên, sản xuất na tại đây vẫn gặp nhiều khó khăn như năng suất không ổn định, chất lượng quả chưa cao. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng na hợp lý là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo nghiên cứu, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như đốn tỉa, bón phân hợp lý có thể cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng quả na.

1.1. Đặc điểm sinh thái của cây na

Cây na là loại cây ưa sáng, cần nhiều ánh sáng để phát triển. Điều kiện khí hậu tại Chi Lăng với mùa hè nóng ẩm và mùa đông lạnh khô là rất thuận lợi cho cây na. Cây na có khả năng chịu hạn tốt nhưng lại nhạy cảm với ngập úng. Để cây phát triển tốt, cần chú ý đến chế độ tưới tiêu và bón phân hợp lý. Việc sử dụng phân bón cho na đúng cách sẽ giúp cây sinh trưởng mạnh mẽ, ra hoa và đậu quả tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy, cây na cần được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng như đạm, lân, kali để phát triển và cho năng suất cao.

II. Các biện pháp kỹ thuật trồng na hiệu quả

Để nâng cao năng suất và chất lượng cây na, việc áp dụng các biện pháp trồng na hiệu quả là rất quan trọng. Một trong những biện pháp chính là đốn tỉa na. Đốn tỉa không chỉ giúp cây có hình dáng đẹp mà còn tạo điều kiện cho ánh sáng chiếu vào, giúp các chồi non phát triển tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy, thời gian và phương pháp đốn tỉa có ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng quả. Việc đốn tỉa đúng thời điểm sẽ kích thích cây ra hoa đồng loạt, giảm tình trạng thu hoạch ồ ạt. Bên cạnh đó, việc sử dụng phân bón qua lá cũng là một biện pháp quan trọng. Phân bón qua lá giúp cung cấp nhanh chóng các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây, đặc biệt là trong giai đoạn cây đang sinh trưởng mạnh.

2.1. Ảnh hưởng của đốn tỉa đến năng suất na

Đốn tỉa là một trong những kỹ thuật quan trọng trong việc chăm sóc cây na. Nghiên cứu cho thấy, việc đốn tỉa cành, ngọn giúp cây phát triển đồng đều, tăng khả năng ra hoa và đậu quả. Thời gian đốn tỉa cũng cần được xác định chính xác để đạt hiệu quả cao nhất. Nếu đốn tỉa quá sớm hoặc quá muộn sẽ ảnh hưởng đến năng suất. Các phương pháp đốn tỉa như đốn tỉa nhẹ, đốn tỉa mạnh cũng cần được áp dụng linh hoạt tùy theo tình trạng sinh trưởng của cây. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng quả na, tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn trên thị trường.

III. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật trồng na tại Chi Lăng, Lạng Sơn đã chỉ ra rằng việc áp dụng các kỹ thuật chăm sóc hợp lý có thể nâng cao năng suất và chất lượng quả na. Các biện pháp như đốn tỉa, bón phân hợp lý, và sử dụng chất kích thích sinh trưởng GA3 là những yếu tố quan trọng giúp cải thiện tình hình sản xuất na tại địa phương. Để đạt được hiệu quả cao nhất, nông dân cần được hướng dẫn và đào tạo về các kỹ thuật này. Việc xây dựng quy trình sản xuất na theo hướng hàng hóa sẽ góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng na tại Chi Lăng, đồng thời tạo ra sản phẩm chất lượng cao phục vụ nhu cầu thị trường.

3.1. Đề xuất các biện pháp hỗ trợ nông dân

Để nâng cao hiệu quả sản xuất na, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc cung cấp thông tin, kỹ thuật và giống cây trồng chất lượng. Các chương trình đào tạo, hội thảo về kỹ thuật trồng na cũng cần được tổ chức thường xuyên để nông dân có cơ hội học hỏi và áp dụng các biện pháp mới. Ngoài ra, việc xây dựng các mô hình sản xuất na hiệu quả cũng sẽ giúp nông dân có thêm kinh nghiệm thực tiễn, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây na (Annona squamosa) là loại cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế cao, được trồng phổ biến tại nhiều vùng miền Việt Nam, trong đó huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn là một trong những vùng trọng điểm với diện tích trồng na rộng lớn. Theo thống kê, diện tích trồng na tại Chi Lăng duy trì ổn định trong giai đoạn 2012-2015, đóng góp quan trọng vào thu nhập của người dân địa phương. Tuy nhiên, sản xuất na tại đây vẫn còn nhiều hạn chế như quả chín tập trung, kích thước quả không đồng đều, chất lượng chưa cao do kỹ thuật canh tác chưa được áp dụng đồng bộ và hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định và đánh giá một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của cây na tại huyện Chi Lăng. Nghiên cứu tập trung vào các biện pháp đốn tỉa cành, sử dụng phân bón qua lá Đầu Trâu và phun chất kích thích sinh trưởng GA3. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 10/2015 đến tháng 9/2016, thực hiện tại vườn hộ nông dân thị trấn Chi Lăng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh na, góp phần phát triển sản xuất na theo hướng hàng hóa, nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về sinh trưởng, phát triển và kỹ thuật canh tác cây ăn quả nhiệt đới, đặc biệt là cây na. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về kỹ thuật đốn tỉa cây ăn quả: Đốn tỉa giúp tạo hình tán cây, tăng cường ánh sáng và thông thoáng, loại bỏ cành sâu bệnh, kích thích sinh trưởng cành mới và tăng năng suất. Các phương pháp đốn tỉa được nghiên cứu bao gồm đốn phớt, đốn lửng và đốn đau, với thời điểm đốn tỉa khác nhau ảnh hưởng đến sinh trưởng và ra hoa của cây.

2. Lý thuyết dinh dưỡng cây trồng và sử dụng phân bón qua lá: Phân bón qua lá cung cấp nhanh các nguyên tố đa lượng (đạm, lân, kali) và vi lượng cần thiết cho cây, giúp cải thiện sinh trưởng, ra hoa, đậu quả và chất lượng trái. Phân bón lá Đầu Trâu được lựa chọn nghiên cứu do thành phần dinh dưỡng cân đối và hiệu quả cao.

3. Lý thuyết về chất kích thích sinh trưởng GA3 (Gibberellic acid): GA3 kích thích sự phát triển tế bào theo chiều dài, thúc đẩy sinh trưởng thân, cành, tăng tỷ lệ đậu quả, cải thiện kích thước và chất lượng quả.

Các khái niệm chính bao gồm: đốn tỉa cành, phân bón qua lá, chất kích thích sinh trưởng, tỷ lệ đậu quả, năng suất và chất lượng quả.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Giống na dai (Annona squamosa), cây từ 5 đến 10 năm tuổi, được trồng tại thị trấn Chi Lăng, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn.

• Thiết kế thí nghiệm:

  • Thí nghiệm đốn tỉa gồm 5 công thức theo thời điểm đốn (tháng 10 đến tháng 2) và 4 công thức theo phương pháp đốn (không cắt, đốn phớt, đốn lửng, đốn đau), mỗi công thức 3 cây, 3 lần nhắc lại, bố trí theo khối ngẫu nhiên.
  • Thí nghiệm phân bón qua lá gồm 3 công thức: không phun, phun nước lã, phun phân bón lá Đầu Trâu.
  • Thí nghiệm GA3 gồm 5 công thức với các nồng độ khác nhau (0, 10, 20, 30, 40 ppm), phun 2 lần khi hoa nở rộ và kết thúc nở.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập trực tiếp từ các thí nghiệm thực địa, quan sát và đo đạc các chỉ tiêu sinh trưởng, ra hoa, đậu quả, năng suất và chất lượng quả.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm IRRISTAT và Excel để xử lý số liệu thống kê, phân tích phương sai và so sánh các công thức thí nghiệm.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 10/2015 đến tháng 9/2016, bao gồm các giai đoạn chuẩn bị, thực hiện thí nghiệm, thu thập số liệu và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của thời gian đốn tỉa sau thu hoạch: Đốn tỉa vào tháng 11 và tháng 12 cho kết quả sinh trưởng cành lộc tốt nhất, thời gian ra lộc và ra hoa sớm hơn so với các thời điểm khác. Năng suất na tăng khoảng 15-20% so với đốn tỉa vào tháng 2 (đối chứng). Tỷ lệ đậu quả cũng cao hơn đáng kể, đạt trên 80%.

2. Ảnh hưởng của phương pháp đốn tỉa: Phương pháp đốn lửng (để lại cành đường kính ≥1,5 cm, cắt cách 30-40 cm) giúp tăng chiều dài và đường kính cành lộc trung bình lên 12-15% so với không cắt tỉa. Tỷ lệ đậu quả và số mắt na trên quả cũng tăng, năng suất quả tăng trung bình 18%.

3. Ảnh hưởng của phân bón qua lá Đầu Trâu: Phun phân bón lá Đầu Trâu làm tăng số lá trên cành lộc khoảng 20%, chiều dài cành lộc tăng 10%, đồng thời nâng cao tỷ lệ đậu quả lên 25% so với không phun. Năng suất na tăng trung bình 22%, kích thước quả lớn hơn và chất lượng quả được cải thiện rõ rệt.

4. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng GA3: Phun GA3 ở nồng độ 30 ppm cho kết quả tốt nhất, tăng tỷ lệ đậu quả lên 30% so với đối chứng, kích thước quả tăng 15%, năng suất na tăng khoảng 25%. GA3 cũng giúp quả na có màu sắc đẹp hơn, đồng đều và tăng độ bóng bề mặt.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc đốn tỉa đúng thời điểm và phương pháp hợp lý giúp cây na phát triển cành lộc khỏe mạnh, tăng khả năng ra hoa và đậu quả, từ đó nâng cao năng suất. Thời điểm đốn tỉa vào tháng 11-12 phù hợp với điều kiện khí hậu huyện Chi Lăng, giúp cây phục hồi nhanh sau thu hoạch và chuẩn bị cho vụ hoa tiếp theo.

Phân bón qua lá Đầu Trâu cung cấp nhanh các nguyên tố đa lượng và vi lượng thiết yếu, giúp cây hấp thu hiệu quả, cải thiện sinh trưởng và năng suất. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong ngành nông học về hiệu quả của phân bón lá trong cây ăn quả nhiệt đới.

Chất kích thích sinh trưởng GA3 kích thích sự phát triển tế bào và tăng cường quá trình sinh lý, giúp tăng tỷ lệ đậu quả và cải thiện chất lượng quả. Nồng độ 30 ppm được xác định là tối ưu, phù hợp với đặc điểm sinh học của cây na tại vùng nghiên cứu.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh năng suất, tỷ lệ đậu quả và kích thước quả giữa các công thức đốn tỉa, phân bón và GA3, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả từng biện pháp kỹ thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng đốn tỉa vào tháng 11-12 hàng năm nhằm kích thích sinh trưởng cành lộc và rải vụ thu hoạch, giúp tăng năng suất và chất lượng quả. Chủ thể thực hiện là nông dân và cán bộ kỹ thuật địa phương, thời gian áp dụng ngay từ vụ mùa tiếp theo.

2. Sử dụng phương pháp đốn lửng, giữ lại cành có đường kính ≥1,5 cm và cắt cách 30-40 cm để tạo bộ khung tán cây thông thoáng, thuận lợi cho chăm sóc và thu hoạch. Thực hiện đồng bộ với đốn tỉa thời vụ.

3. Phun phân bón qua lá Đầu Trâu vào giai đoạn lộc cành nhú ra dài 5-7 cm, phun kép cách nhau 10-15 ngày để cung cấp dinh dưỡng nhanh, nâng cao sinh trưởng và tỷ lệ đậu quả. Nông dân cần được tập huấn kỹ thuật phun đúng liều lượng và thời điểm.

4. Phun chất kích thích sinh trưởng GA3 ở nồng độ 30 ppm vào thời điểm hoa nở rộ và kết thúc nở để tăng tỷ lệ đậu quả, kích thước và chất lượng quả. Cần hướng dẫn kỹ thuật phun và bảo đảm an toàn trong sử dụng.

5. Tăng cường công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân về các biện pháp kỹ thuật trên, đồng thời xây dựng mô hình trình diễn để nhân rộng hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng na tại các vùng miền núi và đồi núi: Nhận biết và áp dụng các biện pháp kỹ thuật đốn tỉa, bón phân qua lá và phun GA3 để nâng cao năng suất và chất lượng quả, tăng thu nhập.

2. Cán bộ kỹ thuật nông nghiệp và khuyến nông: Sử dụng kết quả nghiên cứu để tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật canh tác na phù hợp với điều kiện địa phương, xây dựng chương trình đào tạo và hỗ trợ nông dân.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông học, khoa học cây trồng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về cây ăn quả nhiệt đới.

4. Doanh nghiệp sản xuất và cung ứng vật tư nông nghiệp: Đánh giá hiệu quả các sản phẩm phân bón lá và chất kích thích sinh trưởng, từ đó phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường và hỗ trợ kỹ thuật cho người dùng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đốn tỉa cây na sau thu hoạch?
   Đốn tỉa giúp loại bỏ cành già, sâu bệnh, tạo tán cây thông thoáng, tăng cường ánh sáng, kích thích sinh trưởng cành mới và ra hoa đều hơn, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng quả.

2. Thời điểm đốn tỉa nào phù hợp nhất cho cây na tại Chi Lăng?
   Nghiên cứu cho thấy đốn tỉa vào tháng 11 và tháng 12 là thời điểm tối ưu, giúp cây phục hồi nhanh và ra hoa đậu quả hiệu quả hơn so với các tháng khác.

3. Phân bón qua lá có tác dụng gì đối với cây na?
   Phân bón qua lá cung cấp nhanh các nguyên tố đa lượng và vi lượng, giúp cây hấp thu hiệu quả, cải thiện sinh trưởng cành, tăng tỷ lệ đậu quả và nâng cao chất lượng quả.

4. Nồng độ GA3 nào là hiệu quả nhất để phun cho cây na?
   Nồng độ 30 ppm được xác định là tối ưu, giúp tăng tỷ lệ đậu quả, kích thước và chất lượng quả na, đồng thời thúc đẩy sinh trưởng cành.

5. Làm thế nào để áp dụng các biện pháp kỹ thuật này hiệu quả trong sản xuất thực tế?
   Cần tổ chức tập huấn kỹ thuật cho nông dân, xây dựng mô hình trình diễn, hướng dẫn cách phun phân bón và GA3 đúng liều lượng, thời điểm, kết hợp với chăm sóc tổng thể và phòng trừ sâu bệnh.

Kết luận

• Đốn tỉa cây na vào tháng 11-12 và áp dụng phương pháp đốn lửng giúp tăng sinh trưởng cành, tỷ lệ đậu quả và năng suất na tại huyện Chi Lăng.
• Phun phân bón qua lá Đầu Trâu cải thiện đáng kể số lá, chiều dài cành lộc, tỷ lệ đậu quả và chất lượng quả.
• Sử dụng chất kích thích sinh trưởng GA3 ở nồng độ 30 ppm nâng cao năng suất và phẩm chất quả na.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh na theo hướng sản xuất hàng hóa tại Chi Lăng và các vùng trồng na khác.
• Đề xuất áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật trên trong sản xuất, kết hợp đào tạo và chuyển giao công nghệ cho nông dân nhằm phát triển bền vững cây na.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan chức năng, tổ chức khuyến nông và nông dân triển khai áp dụng các biện pháp kỹ thuật đã nghiên cứu, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả sản xuất cây na.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài - Đốn tỉa cành, ngọn cho cây na có vai trò rất quan trọng, vì có ảnh hưởng đến năng suất của cây. Mục đích của việc đốn tỉa cành là tạo cho cây có hình dáng đều đặn, chắc chắn, thông thoáng, hưởng được nhiều ánh sáng, loại bỏ được các cành bị sâu bệnh, cành bị khô chết và các cành vô hiệu; đồng thời đốn tỉa ngọn cũng giúp cho quá trình chăm sóc, thu hoạch thuận lợi hơn. Nếu không đốn tỉa ngọn thì cây na sẽ mọc cao, dẫn đến khó khăn trong việc chăm sóc như: phải leo trèo lên cây để thụ phấn bổ sung, vặt bớt quả vẹo, thu hoạch na.; nếu không đốn tỉa cành thì các cành, các tược sẽ mọc dầy, làm cho lòng tán cây bị thiếu ánh sáng, các chồi non không phát triển được, sau vài năm cây na chỉ cho quả ở phía trên và phía ngoài tán nơi có ánh sáng, còn trong lòng tán thì không.

Như vậy, việc đốn tỉa các cành, ngọn là rất cần thiết để lòng, tán cây được thông thoáng, có đầy đủ ánh sáng, kích thích các chồi cho trái phát triển nên sẽ cho năng suất cao hơn. Tuy nhiên, chúng ta chưa biết đốn tỉa vào thời điểm nào thì phù hợp và phương pháp đốn tỉa như thế nào thì cho năng suất, chất lượng cao nhất. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu về thời gian đốn tỉa và phương pháp ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng na tại huyện Chi Lăng. - Cây ăn trái cần nhiều loại dinh dưỡng để sinh trưởng, phát triển, cho năng suất, chất lượng, nhưng trong đó đạm, lân, kali là 3 yếu tố mà cây trồng cần nhiều nhất và ảnh hưởng lớn nhất đến năng suất, chất lượng trái cây.

- Phân đạm: Là một nguyên tố quan trọng bậ c nhất trong các nguyên tố cấu tạo nên sự sống. Đạm có trong thành phần tất cả các protein đơn giản và phức tạp, mà nó là thành phần chính của màng tế bào thực vật, tham gia vào thành phần của axit Nucleic (tức ADN và ARN), có vai trò cực kỳ quan trọng 4 trong trao đổi vật chất của các cơ quan thực vật. Đạm còn có trong thành phần của diệp lục tố, mà thiếu nó cây xanh không có khả năng quang hợp, có trong các hợp chất Alcaloid, các phecmen và trong nhiều vật chất quan trong khác của tế bào thực vật. Biểu hiện Thiếu đạm (N) cây sinh trưởng còi cọc, lá toàn thân biến vàng.

Thiếu đạm có nghĩa là thiếu vật chất cơ bản để hình thành tế bào nên khả năng sinh trưởng bị đình trệ, hàng loạt các quá trình sinh lý - sinh hóa trong cây cũng bị ngưng trệ, diệp lục ít được hình thành nên làm lá chuyển vàng. Tuy nhiên nếu bón thừa đạm cũng không tốt. Thừa đạm sẽ làm cho cây không chuyển hóa hết được sang dạng hữu cơ, làm tích lũy nhiều dạng đạm vô cơ gây độc cho cây. Thừa đạm sẽ làm cho cây sinh trưởng thái quá, gây vóng.

Các hợp chất các bon phải huy động nhiều cho việc giải độc đạm nên không hình thành được các chất “xơ” vì vậy làm cây yếu, các quá trình hình thành hoa quả bị đình trệ làm giảm hoặc không cho thu hoạch v. - Phân lân: Lân cũng quan trọng không kém so với đạm. Thiếu lân không một tế bào sống nào có thể tồn tại. Nucleoproteid là vật chất di truyền tối quan trọng trong nhân tế bào không thể thiếu thành phần Phospho (lân).

Nucleoproteid là hợp chất của protein và axit nucleic , mà axit nucleic có chứa Phospho. Axit nucleic là một hợp chất cao phân tử có tính chất như một chất keo. AND và ARN là 2 dạng tồn tại của axit nucleic. Cấu trúc của 2 chất này cực kỳ phức tạp và đóng vai trò “sao chép lại các đặc điểm sinh học” cho đời sau.

Trong thành phần của axit nucleic Phospho chiếm khoảng 20% (Quy về P2O5) và axit nucleic tồn tại trong mọi tế bào và trong tất cả các mô và bộ phận của cây. Phospho còn có trong thành phần của rất nhiều vật chất khác của cây như phitin , lexitin, saccarophosphat v. các chất này đều có vai trò quan trọng trong thực vật nói chung. Biểu hiện thiếu lân là những lá già có những mảng mầu huyết dụ.

Cây thiếu lân thì quá trình tổng hợp protein bị ngưng trệ và sự tích lũy đường 5 saccaro xảy ra đồng thời. Cây thiếu lân lá bị nhỏ lại và bản lá bị hẹp và có xu hướng dựng đứng. Khi lá chưa biến sang mầu tía thì mầu lá bị tối lại so với cây có đủ lân. Thiếu lân cây sinh trưởng chậm lại và quá trình chín cũng bị kéo dài.

Tuy nhiên thừa lân lại làm cho cây sử dụng lân tồi hơn, vì trong trường hợp này rất nhiều lân nằm ở dạng vô cơ, nhất là ở các bộ phận sinh trưởng. Thừa lân làm cho cây chín quá sớm, không kịp tích lũy được một vụ mùa năng suất cao. - Phân kali: Là một nguyên tố rất linh động và tồn tại trong cây dưới dạng ion. Đặc biệt kali không có trong thành phần các chất hữu cơ trong cây.

Kali tồn tại chủ yếu ở huyết tương tế bào và không bào và hoàn toàn không có mặt trong nhân tế bào. Hầu hết kali trong tế bào thực vật (80%) tồn tại trong dịch tế bào, chỉ khoảng 20% là tồn tại ở dạng hấp phụ trao đổi với thể keo trong huyết tương và không bào. Mặc dù không trực tiếp tham gia vào cấu trúc vật chất cấu tạo nên tế bào nhưng kali lại có vai trò quan trọng trong việc ổn định các cấu trúc này và hỗ trợ cho việc hình thành các cấu trúc giầu năng lượng như ATP trong quá trình quang hợp và phosphoril hóa. Kali ảnh hưởng trước tiên đến việc tăng cường hydrat hóa các cấu trúc keo của huyết tương, nâng cao khả năng phân tán của chúng mà nhờ đó giúp cây giữ nước tốt, tăng khả năng chống hạn.

Kali giúp cây tăng cường tích lũy tinh bột trong củ khoai tây và đường saccaro trong cây củ cải đường và đường đơn trong rất nhiều loại cây rau quả khác nhau. Kali tăng cường tính chống rét và sự chống chịu qua mùa đông của cây nhờ nó làm tăng lực thẩm thấu của dịch tế bào. Kali cũng giúp cây tăng cường khả năng kháng các bệnh nấm và vi khuẩn. Kali giúp cây tăng cường khả năng tổng hợp các hợp chất hydrat các bon cao phân tử như cellulo, hemicellulo, các hợp chất peptit v.

nhờ đó làm cho các loại cây hòa thảo cứng cáp, chống đổ tốt. Kali giúp cho cây tăng cường tổng hợp và tích lũy hàng loạt các vitamin, có vai trò quan trọng trong đời sống thực vật. Thiếu kali gây ảnh hưởng xấu đến sự trao đổi chất trong cây. Thiếu vắng 6 kali sẽ làm suy yếu hoạt động của hàng loạt các men, làm phá hủy quá trình trao đổi các hợp chất cacbon và protein trong cây, làm tăng chi phí đường cho quá trình hô hấp, gây lép hạt, làm giảm tỷ lệ nảy mầm và sức sống hạt giống dẫn đến ảnh hưởng xấu đến số lượng và chất lượng mùa màng.

Biểu hiện thiếu kali có thể thấy là: Các lá già trở nên vàng sớm và bắt đầu từ bìa lá sau đó bìa lá và đầu lá có thể trở nên đốm vàng hoặc bạc, bìa lá chết và bị hủy hoại và lá có biểu hiện như bị rách. Thiếu kali làm chậm lại hàng loạt các quá trình hóa sinh ,làm xấu đi hầu như tất cả các mặt của quá trình trao đổi chất. Thiếu kali sẽ làm chậm quá trình trình phân bào, sự tăng trưởng và sự dài ra của tế bào. Thiếu kali còn làm giảm năng suất quang hợp và trực tiếp dẫn đến giảm sản lượng mùa màng.

Ngược lại, sự dư thừa kali cũng không tốt cho cây. Dư thừa ở mức thấp gây đối kháng ion, làm cây không hút được đầy đủ các chất dinh dưỡng khác như magie, natri v., Dư thừa ở mức cao có thể làm tăng áp suất thẩm thấu của môi trường đất, ngăn cản sự hút nước và dinh dưỡng nói chung, ảnh hưởng xấu đến năng suất mùa màng. Ngoài ra, các yếu tố trung lượng, vi lượng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng chất lượng trái cây. Trung, vi lượng thường có mặt khá đầy đủ trong các loại phân bón lá.

Bên cạnh đó, phân hữu cơ cũng đóng vai trò rất quan trọng, giúp cung cấp một phần dinh dưỡng cho cây, nhưng cơ bản nhất là làm cho đất tơi xốp, giữ ẩm cho đất, giảm thất thoát phân bón. Để sử dụng phân bón đạt hiệu quả, có nhiều điều cần phải lưu ý như điều kiện đất đai, giai đoạn sinh trưởng, tình trạng sinh trưởng của cây, giống trồng. Trong đó, quan trọng nhất là chủng loại, liều lượng phân bón theo từng giai đoạn sinh trưởng để đáp ứng tốt nhất yêu cầu của cây và cách bón thích hợp để cây sử dụng được nhiều nhất. Cây hút chất dinh dưỡng chủ yếu qua rễ, đồng thời cũng có thể hấp thu một lượng ít qua lá.

Vì vậy, để góp phần cung cấp thêm chất dinh dưỡng cho 7 cây, nhất là các chất vi lượng cần thiết, người ta thường dùng dưới dạng phân bón qua lá. Nói cách khác, phân bón qua lá chủ yếu là các chất vi lượng, do cây cần với số lượng rất ít nên bón qua lá sẽ có hiệu quả cao hơn và đỡ lãng phí hơn nhiều so với bón qua đất. Cây cũng có thể hấp thu chất đa lượng qua lá, nên trong nhiều loại phân bón qua lá, ngoài các chất vi lượng, người ta cũng cho thêm các chất đa lượng để cung cấp thêm cho cây. Trong trồng trọt, việc sử dụng phân bón qua lá đã trở thành phổ biến và có tác dụng rất lớn đối với sự sinh trưởng - phát triển của cây.

Trong trường hợp cây có biểu hiện sinh trưởng kém do thiếu chất vi lượng hoặc ở những giai đoạn phát triển mà nhu cầu các chất vi lượng nhiều thì việc phun phân bón qua lá có tác dụng như một chất kích thích sinh trưởng. Tuy vậy, về cơ chế thì tác dụng kích thích của phân bón lá khác với các chất ĐHST. Tác dụng của phân bón lá là cung cấp chất dinh dưỡng cho các quá trình sống tiến hành tốt hơn, còn chất ĐHST giữ vai trò điều khiển sự tiến triển và chuyển hóa các quá trình đó. Hai mặt tác động này đều rất cần thiết và có quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình sinh trưởng - phát triển của cây, nhưng không thể thay thế cho nhau mà cần phối hợp với nhau.