Tình Hình Hội Chứng Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn NáI Sinh Sản Tại Trại Lê Văn Tuấn

Hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn (PRRS) là một trong những thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn hiện nay. 66 trang · Đại Học Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Vy Thị Kiều Loan
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đặng Xuân Bình
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Tình Hình Hội Chứng Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn NáI Sinh Sản Tại Trại Lê Văn Tuấn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.3. Đánh giá chung
• 2.2. Quá trình thành lập và phát triển của trại
• 2.2.1. Quá trình thành lập
• 2.2.2. Cơ cấu tổ chức của trang trại
• 2.2.3. Cơ sở vật chất của trang trại
• 2.2.4. Đối tượng và các kết quả sản xuất của cơ sở
• 2.2.4.1. Công tác chọn giống
• 2.2.4.2. Tình hình chăn nuôi của trại
• 2.3. Vai trò chức năng của bộ máy hô hấp
• 2.4. Hiểu biết về một số bệnh về đường hô hấp
• 2.5. Biện pháp phòng, trị bệnh chung cho hội chứng bệnh hô hấp ở lợn
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.6.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.6.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu, chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.2. Chỉ tiêu theo dõi
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Điều tra tình hình lợn có biểu hiện hội chứng bệnh đường hô hấp
• 4.3.2. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn nái theo cá thể
• 4.3.3. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn nái theo đàn
• 4.3.4. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp theo các tháng (từ tháng 6 đến tháng 10)
• 4.3.5. Tình hình lợn chết do mắc bệnh đường hô hấp
• 4.3.6. Kiểm tra một số triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc bệnh đường hô hấp
• 4.3.7. Đánh giá khả năng điều trị bệnh theo một số phác đồ điều trị tại trại
• 4.3.8. Biện pháp phòng bệnh hô hấp ở lợn nái sinh sản
• 4.3.9. Quy trình điều trị bệnh
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hội Chứng Bệnh Đường Hô Hấp ở Lợn Nái

Hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn (PRRS) là một trong những thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn hiện nay. Bệnh gây ra nhiều thiệt hại về kinh tế do làm giảm năng suất sinh sản, tăng chi phí điều trị và tỷ lệ chết ở lợn. Đặc biệt, lợn nái sinh sản là đối tượng dễ bị tổn thương do hệ miễn dịch suy yếu trong giai đoạn mang thai và cho con bú. Việc hiểu rõ về dịch tễ học PRRS, triệu chứng lâm sàng và các biện pháp phòng trị là vô cùng quan trọng để bảo vệ đàn lợn và đảm bảo hiệu quả chăn nuôi. Theo tài liệu nghiên cứu, PRRS có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như sảy thai, đẻ non, lợn con yếu ớt và dễ mắc bệnh.

1.1. Tầm Quan Trọng của Việc Nghiên Cứu PRRS ở Lợn Nái

Nghiên cứu về PRRSV (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus) ở lợn nái sinh sản giúp xác định các yếu tố nguy cơ, đường lây truyền và mức độ ảnh hưởng của bệnh đến năng suất sinh sản. Từ đó, có thể xây dựng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc nghiên cứu cũng giúp nâng cao nhận thức về bệnh và khuyến khích áp dụng các biện pháp quản lý sức khỏe lợn nái tốt hơn.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tình Hình PRRS ở Lợn Nái

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến tình hình PRRS ở lợn nái, bao gồm điều kiện vệ sinh chuồng trại, mật độ nuôi, chế độ dinh dưỡng, và tình trạng miễn dịch của đàn lợn. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm cũng có thể tác động đến sự lây lan và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Việc quản lý tốt các yếu tố này là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ năng suất sinh sản lợn.

II. Thực Trạng Hội Chứng PRRS Tại Trại Lợn Lê Văn Tuấn

Trại lợn Lê Văn Tuấn tại xã Bình Xuyên, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương là một trong những trang trại chăn nuôi lợn nái sinh sản quy mô lớn. Tuy nhiên, trang trại cũng đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn (PRRS). Việc đánh giá thực trạng bệnh tại trại, bao gồm tỷ lệ mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng và ảnh hưởng đến năng suất sinh sản, là cần thiết để đưa ra các giải pháp can thiệp phù hợp. Theo báo cáo, tình hình dịch bệnh tại trại có thể biến động theo thời gian và mùa vụ, đòi hỏi sự theo dõi và quản lý chặt chẽ.

2.1. Điều Kiện Chăn Nuôi Tại Trại Lợn Lê Văn Tuấn

Trại lợn Lê Văn Tuấn có quy mô chăn nuôi lớn, với số lượng lợn nái sinh sản đáng kể. Điều kiện chuồng trại, chế độ dinh dưỡng và quản lý đàn lợn có thể ảnh hưởng đến tình hình PRRS. Việc đánh giá các yếu tố này giúp xác định các điểm yếu trong quy trình chăn nuôi và đưa ra các biện pháp cải thiện. Theo tài liệu, trại áp dụng quy trình chăn nuôi gia công cho công ty CP Việt Nam, điều này có thể ảnh hưởng đến việc kiểm soát dịch bệnh.

2.2. Tỷ Lệ Mắc Bệnh PRRS ở Lợn Nái Tại Trại

Tỷ lệ mắc bệnh PRRS ở lợn nái tại trại Lê Văn Tuấn là một chỉ số quan trọng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh đến năng suất sinh sản. Việc theo dõi tỷ lệ mắc bệnh theo thời gian, theo đàn và theo cá thể giúp xác định các yếu tố nguy cơ và đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời. Bảng số liệu về tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn nái trong 3 năm gần đây tại trại là một nguồn thông tin quan trọng.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán và Điều Trị PRRS ở Lợn Nái

Việc chẩn đoán PRRS kịp thời và chính xác là yếu tố then chốt để điều trị bệnh hiệu quả. Các phương pháp chẩn đoán bao gồm xét nghiệm lâm sàng, xét nghiệm huyết thanh học và xét nghiệm PCR. Sau khi chẩn đoán, việc điều trị cần tập trung vào việc giảm triệu chứng, tăng cường sức đề kháng và ngăn ngừa lây lan bệnh. Các biện pháp điều trị có thể bao gồm sử dụng kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc hạ sốt và các sản phẩm hỗ trợ miễn dịch. Tuy nhiên, việc sử dụng vaccine PRRS cũng cần được cân nhắc để phòng ngừa bệnh lâu dài.

3.1. Các Triệu Chứng Lâm Sàng Của PRRS ở Lợn Nái

Các triệu chứng PRRS ở lợn nái có thể khác nhau tùy thuộc vào giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe của lợn. Các triệu chứng thường gặp bao gồm sốt, bỏ ăn, khó thở, sảy thai, đẻ non, lợn con yếu ớt và dễ mắc bệnh. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này giúp chẩn đoán bệnh kịp thời và đưa ra các biện pháp điều trị phù hợp. Bảng kết quả kiểm tra một số triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc bệnh đường hô hấp cung cấp thông tin chi tiết về các biểu hiện bệnh.

3.2. Phác Đồ Điều Trị PRRS Hiệu Quả Tại Trại Lê Văn Tuấn

Việc lựa chọn phác đồ điều trị PRRS phù hợp là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Các phác đồ điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng bệnh và điều kiện chăn nuôi. Việc đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị khác nhau tại trại Lê Văn Tuấn giúp xác định các phương pháp điều trị tốt nhất. Bảng kết quả điều trị bệnh hô hấp ở lợn nái theo các phác đồ điều trị thực tế tại trại cung cấp thông tin hữu ích về hiệu quả điều trị.

IV. Biện Pháp Phòng Bệnh PRRS Hiệu Quả Cho Lợn Nái

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng bệnh PRRS hiệu quả bao gồm tăng cường vệ sinh chuồng trại, kiểm soát dịch bệnh, quản lý đàn lợn chặt chẽ và sử dụng vaccine PRRS. Việc áp dụng các biện pháp an toàn sinh học, như kiểm soát ra vào trại, khử trùng dụng cụ và隔离 lợn mới nhập, cũng rất quan trọng để ngăn ngừa lây lan bệnh. Ngoài ra, việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và giảm stress cho lợn nái cũng giúp tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.

4.1. Vệ Sinh Chuồng Trại và Kiểm Soát Dịch Bệnh

Vệ sinh chuồng trại là một trong những biện pháp phòng bệnh PRRS quan trọng nhất. Việc thường xuyên vệ sinh, khử trùng chuồng trại giúp loại bỏ mầm bệnh và giảm nguy cơ lây lan bệnh. Kiểm soát dịch bệnh, bao gồm kiểm soát ra vào trại,隔离 lợn mới nhập và tiêu hủy lợn bệnh, cũng rất quan trọng để ngăn ngừa lây lan bệnh. Việc sử dụng các chất khử trùng phù hợp và tuân thủ quy trình vệ sinh nghiêm ngặt là cần thiết.

4.2. Sử Dụng Vaccine PRRS và Quản Lý Đàn Lợn

Sử dụng vaccine PRRS là một biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giúp tăng cường miễn dịch cho đàn lợn và giảm nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, việc lựa chọn loại vaccine phù hợp và tuân thủ lịch tiêm phòng là rất quan trọng. Quản lý đàn lợn chặt chẽ, bao gồm kiểm soát mật độ nuôi, cung cấp đủ dinh dưỡng và giảm stress cho lợn nái, cũng giúp tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh. Lịch sử sử dụng vacxin trong trang trại là một thông tin quan trọng để đánh giá hiệu quả của việc tiêm phòng.

V. Ảnh Hưởng Của PRRS Đến Năng Suất Sinh Sản và Kinh Tế

PRRS gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất sinh sản lợn và hiệu quả kinh tế của trang trại. Bệnh làm giảm số lượng lợn con sinh ra, tăng tỷ lệ chết ở lợn con, kéo dài thời gian động dục trở lại và tăng chi phí điều trị. Việc đánh giá ảnh hưởng của PRRS đến năng suất sinh sản và chi phí điều trị PRRS giúp người chăn nuôi nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc phòng bệnh và đưa ra các quyết định quản lý phù hợp. Theo các nghiên cứu, PRRS có thể làm giảm lợi nhuận của trang trại đáng kể.

5.1. Giảm Năng Suất Sinh Sản Do PRRS

PRRS có thể làm giảm năng suất sinh sản lợn thông qua nhiều cơ chế, bao gồm sảy thai, đẻ non, lợn con yếu ớt và giảm khả năng thụ thai. Việc đánh giá mức độ giảm năng suất sinh sản do PRRS giúp người chăn nuôi ước tính thiệt hại kinh tế và đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp. Các chỉ số như số lượng lợn con sinh ra, tỷ lệ sống sót của lợn con và thời gian động dục trở lại là những thước đo quan trọng.

5.2. Chi Phí Điều Trị và Phòng Bệnh PRRS

Việc điều trị và phòng bệnh PRRS đòi hỏi chi phí đáng kể, bao gồm chi phí thuốc men, vaccine, xét nghiệm và công lao động. Việc đánh giá chi phí điều trị PRRS và chi phí phòng bệnh PRRS giúp người chăn nuôi cân nhắc các lựa chọn quản lý và đưa ra các quyết định kinh tế hợp lý. Việc so sánh chi phí và lợi ích của các biện pháp phòng bệnh khác nhau là cần thiết.

VI. Quản Lý Trại Lợn và Kiểm Soát PRRS Hiệu Quả

Quản lý trại lợn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát PRRS. Việc áp dụng các biện pháp quản lý tốt, bao gồm quản lý đàn lợn, quản lý thức ăn, quản lý nước uống và quản lý chất thải, giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn và giảm nguy cơ mắc bệnh. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên về các biện pháp phòng bệnh và kiểm soát dịch bệnh cũng rất quan trọng. Quản lý trại lợn hiệu quả là chìa khóa để kiểm soát PRRS và đảm bảo năng suất sinh sản lợn ổn định.

6.1. Quản Lý Đàn Lợn và Dinh Dưỡng Hợp Lý

Quản lý đàn lợn chặt chẽ, bao gồm kiểm soát mật độ nuôi,隔离 lợn mới nhập và loại thải lợn bệnh, giúp ngăn ngừa lây lan bệnh. Cung cấp dinh dưỡng hợp lý, bao gồm đủ protein, vitamin và khoáng chất, giúp tăng cường sức đề kháng cho lợn và giảm nguy cơ mắc bệnh. Việc theo dõi tình trạng sức khỏe của lợn và phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh là rất quan trọng.

6.2. Đào Tạo Nhân Viên và Áp Dụng An Toàn Sinh Học

Đào tạo nhân viên về các biện pháp phòng bệnh và kiểm soát dịch bệnh giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng của nhân viên, từ đó cải thiện hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh. Áp dụng các biện pháp an toàn sinh học, như kiểm soát ra vào trại, khử trùng dụng cụ và隔离 lợn mới nhập, giúp ngăn ngừa lây lan bệnh. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình an toàn sinh học là cần thiết.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vị trí chiến lược trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng và phụ phẩm phân bón hữu cơ cho trồng trọt. Tại tỉnh Hải Dương nói chung và huyện Bình Giang nói riêng, phương thức chăn nuôi gia công quy mô trang trại tập trung liên kết với các doanh nghiệp lớn (tiêu biểu như Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam) đang phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là các trại chăn nuôi lợn nái sinh sản.

Tuy nhiên, sự gia tăng mật độ nuôi nhốt cùng với những biến động bất lợi của thời tiết, khí hậu nhiệt đới gió mùa đã làm gia tăng nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm. Trong đó, hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản do nhiều căn nguyên (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng) gây ra là một trong những trở ngại kỹ thuật lớn. Dù tỷ lệ chết trực tiếp ở lợn nái không quá cao, bệnh gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng thông qua việc làm giảm thể trạng, suy giảm năng suất sinh sản (gây chậm lên giống, sảy thai, thai chết lưu, đẻ non), tiêu tốn thức ăn và làm giảm chất lượng đàn con cai sữa.

Xuất phát từ thực tiễn trên, khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Tìm hiểu một số đặc điểm dịch tễ hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản.
  2. Lựa chọn phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản đạt hiệu quả cao.
  3. Xây dựng biện pháp phòng, trị bệnh, góp phần hạn chế thiệt hại do bệnh đường hô hấp gây ra ở lợn nái sinh sản.
• Yêu cầu của đề tài:
  1. Nắm được tình hình hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản tại trại lợn Lê Văn Tuấn, xã Bình Xuyên, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.
  2. Lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản.
  3. Xây dựng biện pháp phòng, trị bệnh, góp phần hạn chế thiệt hại do bệnh đường hô hấp gây ra ở lợn nái tại địa bàn nghiên cứu.
• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (giống lai Yorkshire x Landrace) và các lứa lợn con theo mẹ.
• Phạm vi không gian: Trại lợn nái gia công Lê Văn Tuấn, thôn Dinh Như, xã Bình Xuyên, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương (quy mô thiết kế trên 600 lợn nái cơ bản, tổng diện tích khoảng 3 ha).
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực nghiệm và theo dõi trực tiếp từ ngày 18/05/2016 đến ngày 18/11/2016; kết hợp thu thập số liệu hồi cứu dịch tễ giai đoạn 2014 – 2016.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và kiến thức bệnh học

Nghiên cứu dựa trên cơ sở sinh lý học bộ máy hô hấp của gia súc và bệnh lý học thú y về các mầm bệnh truyền nhiễm chính gây tổn thương đường hô hấp ở lợn:

• Bệnh viêm phổi - màng phổi: Do vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae gây ra, lây lan mạnh qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp, gây ho, khó thở, thở thể bụng, tổn thương phổi gan hóa và viêm dính màng phổi với thành ngực.
• Bệnh tụ huyết trùng: Do cầu trực khuẩn Gram âm Pasteurella multocida (chủ yếu thuộc serotyp A và D) thường trú ở đường hô hấp trên và hạch amidan, phát tác khi gặp điều kiện stress bất lợi, gây xuất huyết, tụ huyết và viêm phổi cấp tính hoặc mãn tính.
• Bệnh suyễn lợn (Viêm phổi địa phương): Do Mycoplasma hyopneumoniae gây viêm phế quản phổi mãn tính, làm tổn thương hệ thống lông rung niêm mạc khí quản, gây ho kéo dài, giảm đáp ứng miễn dịch và mở đường cho các nhiễm trùng thứ phát.
• Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS - Bệnh tai xanh): Do virus thuộc họ Arteriviridae tấn công trực tiếp vào đại thực bào phế nang, làm suy giảm miễn dịch nghiêm trọng, gây sốt, khó thở, tai tím tái cùng các triệu chứng rối loạn sinh sản nặng nề (sảy thai, thai khô, chết lưu, mất sữa).

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận áp dụng kết hợp các phương pháp chẩn đoán lâm sàng, dịch tễ học thú y và thực nghiệm điều trị tại trại:

• Phương pháp khám lâm sàng:
  • Đánh giá động tác hô hấp: Đếm tần số hô hấp (trong 2 - 3 phút để tính trung bình), xác định thể hô hấp (thở ngực, thở bụng, thở hỗn hợp), nhịp thở (hít vào/thở ra kéo dài, thở ngắt quãng, thở kiểu Kussmaul).
  • Khám đường hô hấp trên: Kiểm tra tính chất dịch mũi, quan sát niêm mạc mũi bằng nguồn sáng, gõ xoang mũi, sờ nắn thanh khí quản và kiểm tra phản xạ ho.
  • Khám vùng ngực và nghe phổi: Đánh giá biên độ co dãn lồng ngực, gõ vùng phổi xác định ranh giới vùng viêm, nghe tiếng phế nang và các âm bệnh lý; ghi nhận bệnh tích đại thể (nhục hóa, gan hóa, màng phổi dính) khi mổ khám lợn chết.
• Phương pháp điều tra dịch tễ học: Theo dõi trực tiếp, lập bảng ghi chép hàng ngày các chỉ tiêu mắc bệnh, chết, khỏi bệnh trên 3 lô theo dõi (mỗi lô 10 đàn, tương ứng 100 con lợn nái/lô).
• Phương pháp thử nghiệm phác đồ điều trị: Bố trí thí nghiệm so sánh trên các nhóm lợn nái mắc bệnh có tương đồng về khối lượng, giống, lứa đẻ và điều kiện chăm sóc:
  • Phác đồ 1: Sử dụng kháng sinh Hitamox LA (tiêm bắp, liều 1,5 ml/con, 1 lần/ngày, liệu trình 3 - 5 ngày).
  • Phác đồ 2: Sử dụng kháng sinh Vetrimoxin LA (tiêm bắp, liều 1 ml/10 kg thể trọng, 1 lần/ngày, liệu trình 3 - 6 ngày).
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu theo dõi lâm sàng và dịch tễ học được tổng hợp và tính toán tỷ lệ phần trăm bằng phần mềm Microsoft Excel 2010 theo các công thức chuẩn:

$$\text{Tỷ lệ nhiễm (%)} = \frac{\text{Số con mắc bệnh}}{\text{Số con theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ chết (%)} = \frac{\text{Tổng số con chết}}{\text{Tổng số con theo dõi}} \times 100$$

$$\text{Tỷ lệ khỏi (%)} = \frac{\text{Tổng số con khỏi bệnh}}{\text{Tổng số con điều trị}} \times 100$$

• Nguồn dữ liệu: Số liệu ghi chép nhật ký theo dõi thực tế tại trại từ 18/05/2016 đến 18/11/2016 và dữ liệu lưu trữ trên phần mềm quản lý đàn BIGPRO CPV của Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam tại trang trại.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày vai trò của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam và tính cấp thiết của việc kiểm soát dịch bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản tại các trang trại tập trung. Chương này xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu và 3 yêu cầu cụ thể cần đạt được nhằm tìm hiểu dịch tễ, lựa chọn phác đồ điều trị và hoàn thiện biện pháp phòng trị bệnh tại trại lợn Lê Văn Tuấn.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này được chia thành hai nội dung lớn:

• Điều kiện cơ sở thực tập: Giới thiệu vị trí địa lý xã Bình Xuyên, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương; lịch sử thành lập và mô hình liên kết gia công của trại lợn Lê Văn Tuấn với Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam. Trại có diện tích 3 ha, cách khu dân cư >1 km, bố trí 3 chuồng đẻ (58 ô/chuồng), 1 chuồng nái chửa (560 ô) và 1 chuồng cách ly (6 ô lớn), vận hành hệ thống chuồng kín với giàn làm mát và quạt thông gió (8 quạt ở chuồng bầu, 6 quạt ở mỗi chuồng đẻ). Tổng đàn lợn duy trì tăng dần: 1.765 con (năm 2014), 1.830 con (năm 2015) và 1.871 con (năm 2016). Đàn nái đạt năng suất 2,45 - 2,47 lứa/năm, số con sơ sinh bình quân 11,23 con/ổ, số con cai sữa đạt 10,7 con/ổ.
• Tổng quan bệnh lý và nghiên cứu liên quan: Trình bày chi tiết cơ chế sinh lý bộ máy hô hấp; nguyên nhân, triệu chứng, bệnh tích và hướng phòng trị của 4 bệnh chính: Viêm phổi - màng phổi, Tụ huyết trùng, Suyễn lợn, Tai xanh (PRRS); đồng thời điểm cứu các công trình nghiên cứu trong nước (Đặng Xuân Bình, Lê Văn Tạo, Nguyễn Ngọc Nhiên, Trương Quang Khải) và quốc tế (Carter, Ahn & Kim, Laval A.).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Xác định rõ đối tượng theo dõi là đàn lợn nái sinh sản tại trại lợn Lê Văn Tuấn trong thời gian 6 tháng (18/05/2016 – 18/11/2016). Mô tả chi tiết quy trình chẩn đoán lâm sàng qua các bước khám tần số, thể thở, tiếng ho, tiếng gõ, nghe phổi; phương pháp điều tra dịch tễ học và thiết kế thử nghiệm 2 phác đồ điều trị bằng kháng sinh Hitamox LA và Vetrimoxin LA; các chỉ tiêu thống kê và phương pháp xử lý dữ liệu bằng MS Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả thực hiện tại cơ sở qua hai nhóm nội dung:

• Kết quả phục vụ sản xuất: Trực tiếp thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng nái chửa theo 3 giai đoạn (giai đoạn I: 1 - 84 ngày ăn 1,5 - 2,5 kg/con/ngày cám CP-566; giai đoạn II: 85 - 100 ngày ăn 2,0 - 3,0 kg/con/ngày cám CP-566; giai đoạn III: 100 - 114 ngày ăn 2,0 - 3,0 kg/con/ngày cám CP-567); kỹ thuật đỡ đẻ và chăm sóc lợn con (cắt rốn, mài nanh, bấm tai, cắt đuôi, tiêm sắt, phòng cầu trùng bằng Toltrazuril 5%, cai sữa lúc 18 - 21 ngày tuổi); thực hiện quy trình tiêm vaccine 100% cho đàn lợn theo lịch định kỳ. Kết quả điều trị tiêu chảy ở lợn con khỏi 465/471 con (98,73%), điều trị viêm phổi khỏi 25/25 con (100%), đỡ đẻ an toàn 63 ca và xử lý ngoại khoa cho 476 lợn con đạt 100%.
• Kết quả nghiên cứu chuyên đề:
  • Điều tra dịch tễ 3 năm (2014 – 2016): Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn nái giảm dần qua các năm, từ 8,10% (năm 2014: 47/580 con) xuống 6,23% (năm 2015: 38/610 con) và 5,20% (11 tháng năm 2016: 32/615 con); tính chung 3 năm là 6,48% (177/1.805 lượt theo dõi).
  • Tỷ lệ mắc theo cá thể: Theo dõi trên 3 lô (300 nái) ghi nhận 25 con mắc bệnh, chiếm tỷ lệ trung bình 8,33% (Lô 1: 5,0%; Lô 2: 13,0%; Lô 3: 7,0%).
  • Tỷ lệ mắc theo đàn: Theo dõi trên 30 đàn ghi nhận 6 đàn có lợn mắc bệnh, chiếm tỷ lệ 20,0% (Lô 1: 20,0%; Lô 2: 30,0%; Lô 3: 10,0%), cao hơn 11,67% so với tỷ lệ tính theo cá thể.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tác giả tổng kết các kết luận chính về tình hình dịch tễ, tỷ lệ mắc bệnh hô hấp tại trại, khẳng định hiệu quả của các quy trình chăm sóc, vệ sinh phòng dịch và điều trị lâm sàng; đồng thời đưa ra các đề nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở hạ tầng xử lý chất thải và nâng cao năng lực kỹ thuật chăn nuôi tại cơ sở.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả chính trong văn bản

Chỉ tiêu theo dõi	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016 (11 tháng)	Tính chung
Số lợn nái sinh sản của trại (con)	580	610	600	-
Tổng đàn lợn của trang trại (con)	1.765	1.830	1.871	-
Số lợn nái theo dõi dịch tễ (con)	580	610	615	1.805
Số lợn nái mắc bệnh hô hấp (con)	47	38	32	177
Tỷ lệ lợn nái mắc bệnh hô hấp (%)	8,10%	6,23%	5,20%	6,48%

Lô theo dõi thực nghiệm (năm 2016)	Quy mô theo dõi	Số mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)
Theo dõi theo cá thể (con)
- Lô 1	100	5	5,00%
- Lô 2	100	13	13,00%
- Lô 3	100	7	7,00%
Tính chung theo cá thể	300	25	8,33%
Theo dõi theo đàn (đàn)
- Lô 1	10	2	20,00%
- Lô 2	10	3	30,00%
- Lô 3	10	1	10,00%
Tính chung theo đàn	30	6	20,00%

Giải pháp và quy trình đề xuất

1. Quy trình phòng bệnh tổng hợp: Áp dụng nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn sinh học "cùng vào - cùng ra" (all in - all out); khử trùng chuồng đẻ để trống 5 - 7 ngày trước khi đưa nái lên; định kỳ sát trùng chuồng trại bằng nước vôi 20%, xút NaOH 10%, Formol 5%, rắc vôi bột lối đi và nhúng ủng trước cửa chuồng.
2. Quy trình tiêm phòng vaccine định kỳ:
   • Lợn hậu bị: Tiêm phòng Khô thai (PV lúc tuần 25, 30), Tai xanh (PRRS lúc tuần 26, 31), Dịch tả lợn (SF lúc tuần 27), Giả dại (AD lúc tuần 28, 32), Lở mồm long móng (FMD lúc tuần 29).
   • Lợn nái sinh sản: Tiêm Dịch tả lợn (chửa 10 tuần), Lở mồm long móng (chửa 12 tuần), Tai xanh (định kỳ tháng 3, 7, 11), Giả dại (định kỳ tháng 4, 8, 12).
   • Lợn đực giống: Tiêm Dịch tả lợn (tháng 5, 11), Tai xanh (tháng 3, 7, 11), Giả dại và Lở mồm long móng (tháng 4, 8, 12).
3. Phác đồ điều trị lâm sàng: Phát hiện sớm các triệu chứng sốt, thở thể bụng, ho; cách ly kịp thời và sử dụng kháng sinh phổ rộng (Vetrimoxin LA liều 1 ml/10 kg thể trọng hoặc Hitamox LA 1,5 ml/con) kết hợp thuốc kháng viêm (Dexamethasone), thuốc giãn phế quản/long đờm (Bromhexin) và thuốc trợ sức (Cafein, B-complex, Vitamin C).

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bộ dữ liệu thực tế về dịch tễ hội chứng hô hấp trên đàn lợn nái tại một trang trại gia công quy mô lớn ở Hải Dương trong giai đoạn 3 năm liên tục.
• Kiểm chứng hiệu quả ứng dụng thực địa của các phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp chăm sóc hộ lý, giúp cơ sở nâng tỷ lệ điều trị khỏi các ca viêm phổi lên 100% trong thời gian thực tập.
• Chuẩn hóa các khâu kỹ thuật chăm sóc nái chửa, đỡ đẻ, nuôi dưỡng lợn con theo mẹ và lịch vaccine phù hợp với điều kiện chăn nuôi công nghiệp khép kín.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Nghiên cứu được tiến hành tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Trại lợn Lê Văn Tuấn) trong khoảng thời gian thực tập 6 tháng, do đó số liệu phản ánh đặc thù quản lý và tiểu khí hậu của trang trại này.
  • Chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa trên triệu chứng lâm sàng, dịch tễ và bệnh tích đại thể khi mổ khám; chưa thực hiện các kỹ thuật xét nghiệm vi sinh chuyên sâu (phân lập vi khuẩn, giám định virus bằng PCR, làm kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm) để định lượng chính xác tỷ lệ nhiễm từng mầm bệnh đơn lẻ hoặc ghép.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng lấy mẫu xét nghiệm vi sinh học và kiểm tra hiệu giá kháng thể huyết thanh học sau tiêm phòng vaccine trên đàn nái qua các chu kỳ sinh sản.
  • Thực hiện kháng sinh đồ định kỳ đối với các chủng vi khuẩn phân lập tại trại nhằm phát hiện sớm hiện tượng kháng thuốc và tối ưu hóa phác đồ điều trị.
  • Đánh giá sâu hơn tác động của các chỉ số tiểu khí hậu chuồng nuôi (nhiệt độ, ẩm độ, nồng độ khí $NH_3$, $H_2S$) đến tần suất phát sinh bệnh hô hấp theo từng mùa trong năm.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên đại học và cao đẳng thuộc các chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Chăn nuôi - Thú y chuẩn bị thực tập tốt nghiệp hoặc làm khóa luận về bệnh lý đường hô hấp trên lợn.
  • Kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y và quản lý trang trại tại các hệ thống trại lợn gia công hoặc trang trại lợn nái sinh sản quy mô công nghiệp vừa và lớn.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao trong văn bản:
  • Bảng định mức khẩu phần thức ăn chi tiết cho lợn nái theo từng giai đoạn mang thai (thời kỳ 1 - 84 ngày, 85 - 100 ngày, 100 - 114 ngày) và giai đoạn nuôi con/tiết sữa.
  • Lịch trình sử dụng vaccine chi tiết theo tuần tuổi và tháng cho từng đối tượng lợn (nái sinh sản, lợn hậu bị, lợn đực giống, lợn con).
  • Hệ thống quy trình chẩn đoán lâm sàng từng bước đối với các bệnh đường hô hấp ở lợn và phương pháp bố trí theo dõi dịch tễ tại trại.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô cơ sở vật chất và cơ cấu đàn lợn tại trại Lê Văn Tuấn được ghi nhận như thế nào?

Trang trại có diện tích khoảng 3 ha, thiết kế chuồng kín công nghiệp đủ nuôi trên 600 nái cơ bản, gồm 3 chuồng đẻ (58 ô/chuồng), 1 chuồng nái chửa (560 ô) và 1 chuồng cách ly (6 ô lớn). Cơ cấu đàn năm 2016 gồm 600 nái sinh sản, 80 nái hậu bị, 11 lợn đực giống và 1.180 lợn con (tổng đàn 1.871 con). Năng suất đạt 2,45 – 2,47 lứa/nái/năm, số con sơ sinh bình quân 11,23 con/đàn và số con cai sữa đạt 10,7 con/đàn.

2. Tỷ lệ mắc hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái tại trại biến động ra sao trong giai đoạn 2014 – 2016?

Theo dữ liệu ghi nhận tại trại, tỷ lệ mắc bệnh hô hấp ở lợn nái có xu hướng giảm dần: năm 2014 đạt 8,10% (47/580 con), năm 2015 giảm xuống 6,23% (38/610 con), và trong 11 tháng đầu năm 2016 là 5,20% (32/615 con). Tính chung cả giai đoạn 3 năm, tỷ lệ mắc bệnh trung bình là 6,48% (177/1.805 lượt lợn nái theo dõi).

3. Sự khác biệt giữa tỷ lệ mắc bệnh theo cá thể và theo đàn trong nghiên cứu là gì?

Khi theo dõi thực nghiệm trên 3 lô (tổng số 30 đàn, 300 cá thể lợn nái), kết quả cho thấy:

• Tỷ lệ mắc theo cá thể trung bình là 8,33% (25/300 con mắc bệnh).
• Tỷ lệ mắc theo đàn trung bình là 20,0% (6/30 đàn có lợn mắc bệnh). Tỷ lệ mắc bệnh tính theo đàn cao hơn 11,67% so với tính theo cá thể, phản ánh đặc tính lây lan cục bộ của mầm bệnh hô hấp trong cùng ô/dãy chuồng nuôi.

4. Khẩu phần dinh dưỡng cho lợn nái chửa tại trại được phân chia qua các giai đoạn như thế nào?

Trại sử dụng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh của Công ty C.P. Việt Nam, chia làm 3 giai đoạn:

• Giai đoạn I (1 - 84 ngày): Cám CP-566, nái gầy ăn 2,0 - 2,5 kg/ngày; nái trung bình ăn 1,8 kg/ngày; nái béo ăn 1,5 kg/ngày (cho ăn 1 lần/ngày lúc 13h30).
• Giai đoạn II (85 - 100 ngày): Cám CP-566, nái gầy ăn 2,5 - 3,0 kg/ngày; nái trung bình ăn 2,0 - 2,5 kg/ngày; nái béo ăn 2,0 - 2,2 kg/ngày.
• Giai đoạn III (100 - 114 ngày): Cám CP-567, nái gầy ăn 2,5 - 3,0 kg/ngày; nái trung bình ăn 2,2 - 2,5 kg/ngày; nái béo ăn 2,0 - 2,2 kg/ngày.

5. Những phác đồ kháng sinh nào đã được áp dụng để điều trị bệnh hô hấp trong khóa luận?

Nghiên cứu áp dụng hai phác đồ điều trị thực tế: Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh Hitamox LA tiêm bắp với liều 1,5 ml/con/ngày, liệu trình liên tục 3 - 5 ngày; Phác đồ 2 sử dụng Vetrimoxin LA tiêm bắp với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3 - 6 ngày. Quá trình điều trị đều kết hợp với thuốc trợ sức, trợ lực (Cafein, Vitamin C, B-complex) và thuốc hạ sốt, giảm đau, kháng viêm.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Vy Thị Kiều Loan đã phản ánh toàn diện tình hình dịch tễ hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản tại trại lợn gia công Lê Văn Tuấn (Hải Dương), ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng giảm dần qua các năm (từ 8,10% năm 2014 xuống 5,20% năm 2016). Công trình đã hệ thống hóa và áp dụng thành công các quy trình kỹ thuật chăn nuôi khép kín, lịch tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt cùng các phác đồ điều trị kháng sinh hiệu quả, đạt tỷ lệ chữa khỏi 100% đối với các ca bệnh hô hấp trong thời gian thực nghiệm. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao cho sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y và các cán bộ kỹ thuật quản lý trang trại lợn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt Nam là một nước nông nghiệp, cuộc sống của nhân dân gắn liền với chăn nuôi và trồng trọt. Trong sự nghiệp phát triển của kinh tế quốc dân, ngành chăn nuôi vẫn giữ vị trí quan trọng, đặt biệt là chăn nuôi lợn. Đây là nghề có truyền thống lâu đời và luôn được khuyến khích phát triển ở nước ta. Những năm gần đây, việc áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật vào ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng ngày càng phát triển.

Nhờ đó mà đàn lợn ở nước ta ngày càng tăng nhanh về số lượng và chất lượng, cung cấp thực phẩm nguồn gốc động vật có giá trị dinh dưỡng cao cho con người. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn cung cấp một lượng lớn phân hữu cơ cho ngành trồng trọt. Hải Dương nói chung và huyện Bình Giang nói riêng có những điều kiện thuận lợi để phát triển ngành chăn nuôi, có nhiều trang trại được đầu tư quy mô lớn. Nhờ vào chăn nuôi lợn mà nhiều hộ gia đình trong huyện đã có cuộc sống phát triển và vươn lên làm giàu bằng nghề chăn nuôi lợn đặc biệt là chăn nuôi lợn nái sinh sản.

Chăn nuôi lợn phát triển nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh cộng với thời tiết, khí hậu, đất đai không thuận tiện nên dịch bệnh phát sinh nhiều và khó kiểm soát, đặc biệt là các bệnh hô hấp lợn sẽ ngày càng tăng lên. Có nhiều nguyên nhân gây ra các bệnh đường hô hấp như: vi khuẩn, virus, ký sinh trùng. gây ảnh hưởng đến chức năng hô hấp ở lợn, nhất là lợn nái sinh sản. Mặc dù tỷ lệ chết không cao nhưng các bệnh này lại làm giảm khả năng sinh sản, chậm sinh trưởng và làm tiêu tốn thức ăn.

Đòi hỏi ngành thú y can thiệp để tìm ra các nguyên nhân, cơ chế, phương thức truyền bệnh để có các phương án, biện pháp điều trị kịp thời chữa trị và đảm bảo ngành chăn nuôi thú y ngày càng phát triển. 2 Để góp phần giúp người chăn nuôi phòng và trị bệnh hô hấp có hiệu quả, em tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Tình hình hội chứng bệnh hô hấp ở lợn nái sinh sản tại trại lợn Lê Văn Tuấn, xã Bình Xuyên huyện Bình Giang tỉnh Hải Dương và biện pháp phòng trị”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu - Tìm hiểu một số đặc điểm dịch tễ hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản.

- Lựa chọn phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản. - Xây dựng biện pháp phòng, trị bệnh, góp phần hạn chế thiệt hại do bệnh đường hô hấp gây ra ở lợn nái sinh sản. Yêu cầu của đề tài - Nắm được tình hình hội chứng bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản tại trại lợn Lê Văn Tuấn, xã Bình Xuyên huyện Bình Giang tỉnh Hải Dương. - Lựa chọn phác đồ điều trị hiệu quả bệnh đường hô hấp ở lợn nái sinh sản.

- Xây dựng biện pháp phòng, trị bệnh, góp phần hạn chế thiệt hại do bệnh đường hô hấp gây ra ở lợn nái tại xã Bình Xuyên huyện Bình Giang tỉnh Hải Dương. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2.

Vị trí địa lý Xã Bình Xuyên nằm ở phía nam của huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Huyện Bình Giang nằm ở phía Tây của thành phố Hải Dương cách thành phố Hải Dương 20 km. Phía Bắc giáp huyện Cẩm Giàng. Phía Nam giáp huyện Thanh Miện.

Phía Đông giáp huyện Gia Lộc. Phía Tây giáp huyện Ân Thi và Mỹ Hào của tỉnh Hưng Yên.