Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC UBND CẤP TỈNH 1. Công chức cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh 1. Khái niệm công chức và công chức cơ quan chuyên môn cấp tỉnh - Khái niệm công chức: Theo Khoản, Điều 1, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ công chức và Luật Viên chức, Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”.
- Khái niệm công chức cơ quan chuyên môn cấp tỉnh: Để tìm hiểu khái niệm công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, ta làm rõ khái niệm cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh. Theo Nghị định 24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, cơ quan chuyên môn thuộc UBND gồm có các sở và cơ quan ngang Sở. Đó là cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương theo quy định của pháp luật và theo phân công hoặc ủy quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh gồm: Sở Nội vụ, Sở Tư pháp, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Công thương, Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Sở Giao thông vận tải, Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên & Môi trường, Sở Thông tin & Truyền thông, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Khoa học & Công nghệ, Sở Giáo dục & Đào tạo, Sở Y tế, Thanh tra tỉnh, Văn phòng UBND.
Ngoài ra, các sở đặc thù có thể được tổ chức ở địa phương như: Sở Ngoại vụ, Ban Dân tộc, Sở Quy hoạch & Kiến trúc (được thành lập ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh). 6 Từ khái niệm công chức và khái niệm cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh như vừa nêu trên, có thể hiểu, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ tương ứng với vị trí việc làm trong các sở và cơ quan ngang Sở (gọi chung là Sở), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Bao gồm 2 nhóm: Nhóm công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý (Giám đốc, Phó giám đốc Sở; Trưởng, Phó các đơn vị thuộc Sở) và nhóm công chức thừa hành (công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý). Công chức làm việc tại Sở Nội vụ thuộc nhóm công chức cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh.
Đặc điểm, vai trò của công chức cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh Đội ngũ công chức hành chính nhà nước là một bộ phận nhân lực quan trọng trong hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý. Họ là những người được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan hành chính nhà nước, trực tiếp tham gia vào bộ máy công quyền của nền hành chính quốc gia. Với vai trò đó, công chức hành chính nhà nước mang những đặc điểm sau: - Là chủ thể của nền công vụ, là những người trực tiếp thực thi công vụ, được Nhà nước đảm bảo các điều kiện cần thiết để thực thi công vụ. - Là lực lượng lao động chuyên nghiệp, có tính chất chuyên môn hóa cao.
- Hoạt động của công chức hành chính nhà nước diễn ra thường xuyên, liên tục trên phạm vi rộng và mang tính phức tạp. Là một bộ phận của công chức hành chính nhà nước do đó công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh mang đầy đủ các đặc điểm kể trên. Ngoài ra, công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh còn có một số đặc điểm riêng biệt như: - Công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh được tuyển dụng thông qua kỳ thi công chức định kỳ do Sở Nội vụ tổ chức theo sự chỉ đạo của UBND cấp tỉnh. - Công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh là những người được tuyển dụng vào làm việc trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh.
- Công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh đảm nhiệm 7 các công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh là Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực được giao quản lý. - Hoạt động của công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh diễn ra thường xuyên, liên tục trên phạm vi rộng và mang tính phức tạp. Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ tham mưu cho UBND tỉnh quản lý, điều hành các lĩnh vực kinh tế, xã hội, xây dựng chính quyền, an ninh, quốc phòng với các hoạt động hết sức phong phú và phức tạp. Tất cả các hoạt động đó liên quan hàng ngày, trực tiếp hoặc gián tiếp đến cuộc sống của tất cả mọi người dân.
Đòi hỏi hệ thống các cơ quan chuyên môn và đội ngũ công chức làm việc tại các cơ quan này phải đủ năng lực, thẩm quyền để giải quyết tất cả các vấn đề thuộc phạm vi quản lý một cách nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả. - Công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh phải am hiểu và tôn trọng luật pháp quốc tế để đáp ứng công cuộc hội nhập. Riêng công chức Sở Nội vụ có chức năng thực thi các nhiệm vụ: Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về: Tổ chức bộ máy; vị trí việc làm; biên chế công chức, cơ cấu ngạch công chức trong các cơ quan, tổ chức hành chính; vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp và số lượng người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập; tiền lương đối với công chức, viên chức, lao động hợp đồng trong cơ quan, tổ chức hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập; cải cách hành chính, cải cách chế độ công vụ, công chức; chính quyền địa phương; địa giới hành chính; công chức, viên chức và công chức cấp xã; đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức và công chức cấp xã; những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; tổ chức hội, tổ chức phi chính phủ; văn thư, lưu trữ nhà nước; tôn giáo; công tác thanh niên; thi đua - khen thưởng. Từ thực tế yêu cầu của quản lý hành chính nhà nước, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh có vị trí, vai trò cơ bản sau đây: - Là lực lượng nòng cốt trong bộ máy hành chính nhà nước cấp tỉnh, có nhiệm vụ tham mưu, hoạch định các chính sách, đưa chính sách vào đời sống - Là nguồn nhân lực quan trọng, có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, là nguồn nhân lực quan trọng trong việc thực hiện cải cách hành chính, hội nhập quốc tế và chuyển đổi 8 số… góp phần quan trọng đê thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Chất lượng công chức cơ quan chuyên môn cấp tỉnh 1. Khái niệm chất lượng và chất lượng công chức * Khái niệm chất lượng: Chất lượng là một khái niệm đang gây nhiều tranh cãi bởi khái niệm này có ý nghĩa khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau. Chất lượng có thể được hiểu là sự phán xét về một thực thể nào đó hoặc là kết quả từ sự so sánh giữa kỳ vọng của cá nhân và thực tế. Nhưng cũng có thể hiểu chất lượng là một khía cạnh khách quan hay tính năng của một vật hay sự kiện.
- Reeves và Bednar (1994) đã đưa ra quan điểm về chất lượng như sau : + Chất lượng là sự xuất sắc; + Chất lượng là sự phù hợp với thông số kỹ thuật; - Theo Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa: + Tiêu chuẩn ISO 9001 - 2000 đưa ra: “Chất lượng là mức độ mà một tập hợp các đặc tính vốn có đáp ứng các yêu cầu”. + Tiêu chuẩn ISO 8402 đưa ra: “Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể tạo cho thực thể đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra và nhu cầu tiềm ẩn”. - Theo Từ điển Tiếng Việt, năm 2010 thì chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, hay sự việc”. Nhưng dù tiếp cận theo cách nào, khái niệm “chất lượng” cũng phải đảm bảo: phù hợp với tiêu chuẩn đã được công bố, phù hợp với những đòi hỏi của người phục vụ, sự kết hợp của cả tiêu chuẩn và đòi hỏi của người được phục vụ.
Từ các đặc điểm đó, trong khía cạnh nghiên cứu của khóa luận, có thể hiểu chất lượng là một thuật ngữ chỉ mức độ đáp ứng yêu cầu của con người đối với đối tượng được phục vụ, được đánh giá thông qua phẩm chất giá trị, thái độ của một người. * Khái niệm chất lượng công chức: Chất lượng công chức được hiểu là tập hợp tất cả những đặc điểm, thuộc tính của từng công chức, gồm phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, văn hóa ứng xử, trình độ lý luận chính trị, trình độ quản lý hành chính nhà nước, trình độ tin học, ngoại ngữ… cho đến sức khỏe (thể chất, tâm lý) phù hợp với cơ cấu, yêu cầu trong thực hiện chức trách 9 nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, nhằm đáp ứng yêu cầu, mục tiêu chung của địa phương trong thời điểm nhất định. Chất lượng công chức được biểu hiện cụ thể thông qua tình trạng sức khỏe để đáp ứng yêu cầu công việc; chất lượng lao động, khả năng triển khai, hoàn thành nhiệm vụ được giao; tinh thần, thái độ trong thực thi công vụ; trình độ, năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức, chính trị; khả năng thích ứng với điều kiện cải cách hành chính đang diễn ra trong tình hình mới hiện nay.