Đề Tài Luận Văn Thạc Sĩ: Hoàn Thiện Quản Lý Ngân Sách Huyện Đông Triều

Quản lý ngân sách huyện Đông Triều là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính của địa… 112 trang · Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội · 2016.

• Tác giả: Đậu Thị Hà
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Công Nghiệp
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Huyện Đông Triều: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN
• 1.1. Ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách nhà nước
• 1.2. Ngân sách nhà nước
• 1.3. Bản chất ngân sách nhà nước
• 1.4. Vai trò của ngân sách nhà nước
• 1.5. Hệ thống ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN ĐÔNG TRIỀU
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH HUYỆN CỦA HUYỆN ĐÔNG TRIỀU TRONG THỜI GIAN TỚI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Ngân Sách Huyện Đông Triều

Quản lý ngân sách huyện Đông Triều là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính của địa phương. Ngân sách huyện không chỉ đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội mà còn phản ánh sự điều hành của chính quyền địa phương. Việc quản lý ngân sách hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò Của Ngân Sách Huyện

Ngân sách huyện Đông Triều là tổng hợp các khoản thu chi của chính quyền địa phương. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ nguồn lực cho các lĩnh vực như giáo dục, y tế và hạ tầng cơ sở.

1.2. Cơ Cấu Ngân Sách Huyện Đông Triều

Cơ cấu ngân sách huyện bao gồm các khoản thu từ thuế, phí và các nguồn thu khác. Việc phân bổ ngân sách cần được thực hiện một cách hợp lý để đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực.

II. Thực Trạng Quản Lý Ngân Sách Huyện Đông Triều Hiện Nay

Thực trạng quản lý ngân sách huyện Đông Triều hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có những tiến bộ nhất định, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong công tác lập dự toán và thực hiện ngân sách.

2.1. Tình Hình Thu Chi Ngân Sách Huyện

Trong giai đoạn 2013-2015, ngân sách huyện Đông Triều đã có sự tăng trưởng nhất định. Tuy nhiên, việc thu ngân sách vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra, dẫn đến áp lực lớn cho việc chi tiêu.

2.2. Những Hạn Chế Trong Quản Lý Ngân Sách

Một số hạn chế trong quản lý ngân sách bao gồm việc lập dự toán chưa chính xác, thiếu minh bạch trong chi tiêu và công tác kiểm tra, kiểm toán còn yếu kém.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Ngân Sách Huyện Đông Triều

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách huyện Đông Triều, cần có những giải pháp đồng bộ và cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững.

3.1. Hoàn Thiện Công Tác Lập Dự Toán Ngân Sách

Cần cải tiến quy trình lập dự toán ngân sách, đảm bảo tính chính xác và khả thi. Việc này sẽ giúp chính quyền địa phương có kế hoạch chi tiêu hợp lý hơn.

3.2. Tăng Cường Công Tác Kiểm Tra Kiểm Toán

Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm toán ngân sách sẽ giúp phát hiện kịp thời các sai sót và lãng phí trong chi tiêu, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Ngân Sách Huyện Đông Triều

Nghiên cứu về quản lý ngân sách huyện Đông Triều đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ công.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Giải Pháp Đề Xuất

Các giải pháp đề xuất đã mang lại những kết quả tích cực trong việc cải thiện tình hình thu chi ngân sách, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Học hỏi từ kinh nghiệm quản lý ngân sách của các địa phương khác sẽ giúp huyện Đông Triều có thêm những phương pháp hiệu quả trong quản lý ngân sách.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Quản Lý Ngân Sách Huyện Đông Triều

Quản lý ngân sách huyện Đông Triều cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai. Việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Ngân Sách

Quản lý ngân sách hiệu quả là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của huyện Đông Triều. Cần có sự quan tâm đúng mức từ các cấp chính quyền.

5.2. Định Hướng Phát Triển Ngân Sách Trong Tương Lai

Định hướng phát triển ngân sách huyện Đông Triều trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện giữ vị trí then chốt trong việc phân bổ nguồn lực công, phục vụ trực tiếp các mục tiêu an sinh và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh sở hữu diện tích tự nhiên 39.657,01 ha với 21 đơn vị hành chính cấp xã, phường và nằm trong vùng tam giác kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Địa bàn này có tiềm năng công nghiệp phong phú với trữ lượng than đá khoảng 60 triệu tấn và tài nguyên đất sét trên 50 triệu m3 phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, việc khai thác và quản lý ngân sách nhà nước tại địa phương trong giai đoạn chuyển đổi còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự mất cân đối giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế với hiệu quả điều hành ngân sách, biểu hiện qua tình trạng lập dự toán thiếu chuẩn xác, thất thu thuế ngoài quốc doanh và áp lực chi thường xuyên gia tăng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý tài khóa cấp huyện, phân tích thực trạng thu - chi ngân sách huyện Đông Triều trong giai đoạn 2013–2015, từ đó đánh giá những mặt đạt được cùng các hạn chế tồn tại. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống giải pháp tài khóa đồng bộ cho giai đoạn 2016–2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng tới tối ưu hóa cơ cấu thu chi, kiểm soát bội chi ở mức dưới 3% GDP địa phương và nâng cao tính tự chủ cho chính quyền cấp cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết phân cấp tài khóa (Fiscal Decentralization Theory) và Lý thuyết quản lý tài chính công theo kết quả đầu ra (Performance-Based Budgeting) nhằm làm rõ cơ chế tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ ngân sách. Hệ thống lý luận tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi: ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương, phân cấp quản lý ngân sách, chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển.

Quản lý ngân sách nhà nước được tiếp cận theo chu trình hoàn chỉnh gồm 3 khâu kế tiếp: lập dự toán ngân sách, chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách. Khung pháp lý của nghiên cứu căn cứ trực tiếp vào Luật Ngân sách Nhà nước và Nghị định số 60/2003/NĐ-CP của Chính phủ. Các văn bản này quy định rõ nguyên tắc ổn định nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa các cấp chính quyền trong thời kỳ ổn định từ 3 đến 5 năm, đồng thời bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách cấp trên kết hợp quyền tự chủ của cấp huyện.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo quyết toán, số liệu thống kê thu - chi ngân sách giai đoạn 2013–2015 do Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Đông Triều, Chi cục Thuế và Kho bạc Nhà nước huyện cung cấp. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua khảo sát và phỏng vấn chuyên sâu 45 cán bộ chuyên trách quản lý tài chính - kế toán tại 21 xã, thị trấn và các phòng ban chuyên môn trực thuộc huyện. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất (chọn mẫu định mức kết hợp chuyên gia) được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện của các đơn vị dự toán cơ sở.

Phương pháp xử lý số liệu bao gồm thống kê mô tả và phương pháp so sánh, đối chiếu chuỗi thời gian 3 năm (2013–2015). Việc lựa chọn phương pháp phân tích số tương đối, số tuyệt đối và số tương đối kết cấu giúp lượng hóa chính xác tỷ lệ hoàn thành dự toán, tốc độ tăng trưởng nguồn thu và biến động cơ cấu chi, từ đó phát hiện các sai lệch trọng yếu trong quá trình chấp hành ngân sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nguồn thu ngân sách huyện Đông Triều giai đoạn 2013–2015 có sự tăng trưởng nhưng cơ cấu thu chưa thực sự bền vững. Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp từ khu vực ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng chi phối trên 50% tổng thu ngân sách trên toàn huyện. Trong khi đó, các khoản thu từ tiền sử dụng đất qua đấu giá đất ở biến động mạnh theo từng năm, dẫn đến tình trạng mất cân đối thu trong dài hạn.

Thứ hai, công tác lập dự toán thu - chi chưa bám sát thực tế sản xuất kinh doanh của địa phương. Khoảng cách chênh lệch giữa dự toán giao đầu năm và số quyết toán thực tế tại huyện Đông Triều còn lớn, tương tự hiện tượng xảy ra tại một số địa phương lân cận như huyện Tiên Yên (tỷ lệ hoàn thành dự toán dao động từ 98% đến 166%) hay huyện Hải Hà (năm 2013 số thu đạt 429.741 triệu đồng, bằng 188% dự toán).

Thứ ba, cơ cấu chi ngân sách bộc lộ sự bất hợp lý khi chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo từ 75% đến 85% tổng chi ngân sách huyện. Chi cho các sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, quản lý hành chính và an sinh xã hội chiếm phần lớn nguồn lực, khiến tỷ trọng chi đầu tư phát triển chỉ chiếm khoảng 15% đến 25%, chưa đáp ứng kịp nhu cầu hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông và đô thị.

Thứ tư, công tác thanh tra, kiểm tra và quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản còn nhiều vướng mắc. Tình trạng thất thu thuế và nợ đọng thuế trong khu vực kinh doanh cá thể, xây dựng tư nhân ước tính chiếm khoảng 8% đến 12% tổng số nợ đọng. Một số công trình xây dựng cơ bản đã bàn giao đưa vào sử dụng nhưng việc lập hồ sơ hoàn công và phê duyệt quyết toán bị chậm trễ kéo dài qua nhiều niên độ tài chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ năng lực chuyên môn chưa đồng đều của đội ngũ cán bộ tài chính kế toán cấp xã, sự phối hợp giữa Chi cục Thuế, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước chưa đạt hiệu quả tối ưu. Khi đối chiếu với các điển hình như huyện Hải Hà (năm 2013 thực hiện chi 417.084 triệu đồng, đạt 66,6% dự toán tỉnh giao nhưng tăng 42,7% so với cùng kỳ), việc kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước tại các huyện miền núi và trung du tỉnh Quảng Ninh đều đối mặt với rủi ro giải ngân chậm và thiếu hồ sơ thanh toán khối lượng hoàn thành.

Để minh họa trực quan, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày qua bảng tổng hợp so sánh dự toán - quyết toán thu chi giai đoạn 2013–2015 và biểu đồ cơ cấu nguồn thu. Biểu đồ hình tròn phân tách rõ 4 cấu phần thu chính (thuế giá trị gia tăng, thuế tài nguyên, tiền cấp quyền sử dụng đất, lệ phí trước bạ) sẽ phản ánh sự phụ thuộc lớn vào tài nguyên và đất đai, từ đó nhấn mạnh tính cấp thiết của việc đa dạng hóa nguồn thu công nghiệp và dịch vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Đông Triều, hệ thống giải pháp trọng tâm cần được triển khai:

• Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý tài chính cấp huyện: Ủy ban nhân dân huyện Đông Triều cần tinh gọn quy trình luân chuyển chứng từ giữa Phòng Tài chính - Kế hoạch và các phòng ban chuyên môn, tổ chức bồi dưỡng chuẩn hóa nghiệp vụ cho 100% cán bộ kế toán cấp xã trước năm 2018.
• Nâng cao chất lượng công tác lập dự toán thu chi: Chi cục Thuế huyện phối hợp với chính quyền 21 xã, phường rà soát toàn bộ hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân, đưa vào sổ bộ quản lý thu nhằm giảm tỷ lệ sai lệch dự toán thu dưới 5% hàng năm trong giai đoạn 2016–2020.
• Tái cơ cấu chi ngân sách và triệt để thực hành tiết kiệm: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Đông Triều ban hành định mức chi tiêu nội bộ chặt chẽ, chủ động cắt giảm 10% chi hội nghị, khánh tiết để nâng tỷ trọng chi đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng lên trên 30% tổng chi ngân sách địa phương.
• Tăng cường kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Kho bạc Nhà nước huyện Đông Triều đẩy mạnh hiện đại hóa quy trình thẩm định hồ sơ giải ngân, rút ngắn thời gian phê duyệt quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản xuống dưới 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Khuyến nghị cấp tỉnh về phân cấp quản lý: Đề nghị Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh hoàn thiện tỷ lệ điều tiết các nguồn thu phân chia, tăng tỷ lệ để lại ngân sách huyện đối với thuế tài nguyên và tiền sử dụng đất để bảo đảm sự chủ động tài chính trong chu kỳ ổn định ngân sách 2016–2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tài chính cấp huyện, xã: Nắm vững chu trình quản lý ngân sách 3 khâu để áp dụng trực tiếp vào công tác lập dự toán, quản lý thu thuế và kiểm soát chi tại 21 đơn vị hành chính trực thuộc.
• Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh (Sở Tài chính, Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh): Sử dụng các số liệu thực chứng để đánh giá chính sách phân cấp nguồn thu, định mức phân bổ ngân sách cho các địa phương trong thời kỳ ổn định 3–5 năm.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản lý công: Khai thác khung lý thuyết phân cấp tài khóa và phương pháp phân tích chênh lệch dự toán - quyết toán phục vụ giảng dạy và thực hiện các đề tài khoa học.
• Doanh nghiệp và các nhà đầu tư trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh: Tìm hiểu định hướng đầu tư công và chính sách quản lý tài chính địa phương để xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn thu nào đóng vai trò chủ đạo trong ngân sách huyện Đông Triều?
Nguồn thu từ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp thuộc khu vực ngoài quốc doanh chiếm trên 50% tổng số thu ngân sách trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, nguồn thu từ tiền sử dụng đất và cấp quyền khai thác khoáng sản vẫn biến động phức tạp theo chu kỳ thị trường.

2. Điểm hạn chế lớn nhất trong cơ cấu chi ngân sách huyện giai đoạn 2013–2015 là gì?
Hạn chế lớn nhất là chi thường xuyên chiếm tỷ trọng quá cao (từ 75% đến 85% tổng chi ngân sách), tập trung vào bộ máy hành chính và sự nghiệp xã hội, khiến nguồn vốn dành cho chi đầu tư phát triển hạ tầng chỉ đạt khoảng 15% đến 25%.

3. Phân cấp ngân sách giữa cấp tỉnh và cấp huyện được xác định theo chu kỳ nào?
Theo Luật Ngân sách Nhà nước và Nghị định số 60/2003/NĐ-CP, tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu và số bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên cho cấp dưới được giữ ổn định trong thời kỳ từ 3 đến 5 năm nhằm tạo tính chủ động cho địa phương.

4. Giải pháp nào giúp khắc phục tình trạng nợ đọng thuế tại địa bàn huyện?
Giải pháp then chốt là tăng cường phối hợp liên ngành giữa Chi cục Thuế, Công an huyện và Ủy ban nhân dân các xã; thực hiện công khai đối tượng nợ đọng thuế, phấn đấu xử lý dứt điểm 90% các khoản nợ thuế ngoài quốc doanh chây ì.

5. Luận văn có giá trị tham khảo như thế nào đối với các địa phương khác?
Luận văn cung cấp bài học so sánh thực tiễn giữa huyện Đông Triều với huyện Hải Hà và Tiên Yên, giúp các huyện có điều kiện kinh tế tương đồng áp dụng quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước và lập dự toán ngân sách hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chu trình ngân sách nhà nước 3 khâu tại chính quyền cấp huyện theo quy định pháp luật Việt Nam.
• Đánh giá chi tiết thực trạng thu - chi ngân sách huyện Đông Triều giai đoạn 2013–2015, làm rõ tỷ trọng thuế ngoài quốc doanh chiếm trên 50% tổng thu và chi thường xuyên chiếm từ 75% đến 85% tổng chi.
• Nhận diện các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thất thu thuế và chậm quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại 21 xã, phường trên địa bàn.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ và kiến nghị phân cấp tài khóa nhằm nâng cao hiệu quả điều hành ngân sách giai đoạn 2016–2020 và tầm nhìn 2030.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo khoa học có giá trị thực tiễn cao cho công tác quản lý tài chính công tại các địa phương trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 1. Ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách nhà nước 1. Ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước NSNN là một phạm trù kinh tế, lịch sử gắn liền với sự hình thành và phát triển của Nhà nước và sự ra đời của quan hệ hàng hóa, tiền tệ.

Nhà nước với tư cách là cơ quan quyền lực thực hiện duy trì và phát triển xã hội thường quy định các khoản thu mang tính bắt buộc các đối tượng trong xã hội phải đóng góp để đảm bảo chi tiêu cho bộ máy Nhà nước, quân đội, cảnh sát, giáo dục. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển của các chế độ xã hội, nhiều khái niệm về NSNN đã được đề cập theo các góc độ khác nhau. NSNN là một văn kiện lập pháp hay một đạo luật chứa đựng hay có kèm theo một bảng kê khai các khoản thu chi dự liệu cho một thời gian nào đó, là một khuôn mẫu mà các cơ quan lập pháp, hành pháp cùng các cơ quan hành chính phụ thuộc phải tuân theo. NSNN là kế hoạch thu chi tài chính hàng năm của Nhà nước được xét duyệt theo trình tự pháp định.

NSNN là bản dự toán (bản ghi) cân đối hàng năm về thu, chi cho các cơ quan chính quyền Nhà nước. Về hình thức, các khái niệm này có sự khác nhau nhất định, tuy nhiên, chúng đều phản ánh về các kế hoạch, dự toán thu, chi của Nhà nước trong một thời gian nhất định với hình thái biểu hiện là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước và Nhà nước sử dụng quỹ tiền tệ tập trung đó để trang trải cho các chi tiêu gồm: chi cho hoạt động của bộ máy Nhà nước, chi cho an ninh quốc phòng, chi cho an sinh xã hội. Trong thực tiễn hoạt động NSNN là hoạt động thu (tạo thu) và chi tiêu (sử dụng) quỹ tiền tệ của Nhà nước, làm cho nguồn tài chính vận động giữa một bên là Nhà nước với một bên là các chủ thể kinh tế, xã hội trong quá trình phân phối tổng sản phẩm quốc dân dưới hình thức giá trị. Đằng sau các hoạt động thu 6 chi đó chứa đựng các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể khác.

Nói cách khác, NSNN phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế - xã hội và trong phân phối tổng sản phẩm xã hội. Thông qua việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước, chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể thành thu nhập của Nhà nước và Nhà nước chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể được thụ hưởng nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Ở Việt Nam, NSNN được quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước như sau: "NSNN là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước". Bản chất ngân sách nhà nước Ngân sách Nhà nước là phạm trù kinh tế mang tính lịch sử, nó ra đời cùng với sự xuất hiện của Nhà nước.

Do đó, NSNN gắn liền với chức năng nhiệm vụ của Nhà nước, đồng thời là phương tiện vật chất cần thiết để hệ thống chính quyền Nhà nước thực hiện được nhiệm vụ kinh tế - xã hội của mình. Ở mỗi giai đoạn phát triển người ta có các quan điểm khác nhau về NSNN.