Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công cuộc đổi mới và chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo lập hành lang pháp lý vững chắc thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Ngân sách cấp xã là cấp cơ sở trong hệ thống Ngân sách Nhà nước bốn cấp, đóng vai trò trực tiếp trong việc bảo đảm nguồn lực tài chính thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh quốc phòng tại địa phương. Việc ban hành Luật Ngân sách Nhà nước cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan quản lý, tạo điều kiện tăng cường kiểm tra, giám sát và công khai tài chính cơ sở.

Tại xã Đông Yên (huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội), chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp nhằm cải tiến quy trình quản lý tài chính - ngân sách nhằm đáp ứng các yêu cầu của nền kinh tế thị trường và công tác kiểm toán nhà nước. Tuy nhiên, thực tế công tác quản lý ngân sách tại xã vẫn bộc lộ những tồn tại từ khâu lập, chấp hành dự toán cho đến khâu quyết toán và kiểm tra, giám sát. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Tạ Thị Chiêm đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Kế toán với đề tài: "Nghiên cứu công tác quản lý ngân sách cấp xã tại xã Đông Yên, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội".

Mục tiêu nghiên cứu:

  • Mục tiêu chung: Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn xã Đông Yên, đề xuất các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp xã tại địa phương trong thời gian tới.
  • Mục tiêu cụ thể:
    1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về Ngân sách Nhà nước và công tác thu, chi Ngân sách Nhà nước cấp xã.
    2. Tìm hiểu tình hình đặc điểm cơ bản về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Đông Yên, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội.
    3. Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu, chi Ngân sách Nhà nước tại xã Đông Yên.
    4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách cấp xã tại xã Đông Yên.
    5. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách tại xã Đông Yên, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn xã Đông Yên, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội.
  • Phạm vi nội dung: Nguồn thu, nhiệm vụ chi, phân cấp nguồn thu - nhiệm vụ chi và công tác quản lý thu - chi ngân sách xã theo ba khâu của chu trình ngân sách (lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách).
  • Phạm vi không gian: Địa bàn xã Đông Yên, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội.
  • Phạm vi thời gian: Thu thập, phân tích số liệu thực trạng trong giai đoạn 3 năm từ năm 2019 đến năm 2021; các giải pháp đề xuất có định hướng ứng dụng cho những năm tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và các nguyên tắc quản lý tài chính công tại Việt Nam.

Khung pháp lý và cơ sở khái niệm:

  • Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật áp dụng gồm: Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015; Thông tư số 344/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 của Bộ Tài chính quy định về quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác của xã, phường, thị trấn; Thông tư số 70/2019/TT-BTC ngày 03/10/2019 của Bộ Tài chính; Thông tư số 77/2017/TT-BTC ngày 28/07/2017 của Bộ Tài chính; Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Ngân sách Nhà nước.
  • Bản chất ngân sách cấp xã: Là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền cấp cơ sở.
  • Chu trình ngân sách xã: Gồm ba khâu kế tiếp nhau: Lập dự toán ngân sách, Chấp hành dự toán ngân sách và Quyết toán ngân sách xã.
  • Cơ cấu nguồn thu và nhiệm vụ chi:
    • Nguồn thu: Gồm các khoản thu ngân sách xã hưởng 100% (phí, lệ phí, thu sự nghiệp, thu hoa lợi công sản và quỹ đất công ích 5%, huy động đóng góp tự nguyện, viện trợ, thu chuyển nguồn năm trước); các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, lệ phí trước bạ nhà đất, thuế môn bài cá nhân/hộ kinh doanh với tỷ lệ hưởng tối thiểu 50%); các khoản thu bổ sung từ ngân sách cấp trên (bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu).
    • Nhiệm vụ chi: Gồm chi thường xuyên (hoạt động cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, dân quân tự vệ, an ninh trật tự, giáo dục, y tế, văn hóa - thể thao, xã hội, môi trường) và chi đầu tư phát triển (xây dựng hạ tầng kỹ thuật, công trình phúc lợi không có khả năng thu hồi vốn).
    • Nguyên tắc cân đối: Chi không vượt quá nguồn thu được hưởng; không được đi vay hoặc chiếm dụng vốn; xử lý thiếu hụt tạm thời bằng tạm ứng từ ngân sách cấp huyện hoặc quỹ dự trữ tài chính cấp tỉnh và phải hoàn trả trong năm ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu:

  • Phương pháp thu thập số liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết hàng năm của UBND xã Đông Yên, báo cáo tài chính - ngân sách của Ban Tài chính - Kế toán xã Đông Yên, các báo cáo phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2019–2021, cùng các tài liệu hướng dẫn từ cơ quan quản lý cấp trên.
  • Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Số liệu được tổng hợp, xử lý trên phần mềm Microsoft Excel. Sử dụng phương pháp thống kê mô tả (số tuyệt đối, số tương đối, tỷ trọng %); phương pháp so sánh (so sánh số thực hiện với dự toán, xác định tốc độ phát triển liên hoàn - TĐPTLH, tốc độ phát triển bình quân - TĐPTBQ); phương pháp thống kê kinh tế và phân tích kinh tế để làm rõ biến động của các chỉ tiêu thu - chi.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận về công tác quản lý ngân sách cấp xã

Chương I tập trung hệ thống hóa các vấn đề lý luận cốt lõi về ngân sách xã và quy trình quản lý ngân sách nhà nước cấp cơ sở:

  • Xác định rõ khái niệm, bản chất và vai trò của ngân sách cấp xã trong hệ thống tài chính công; phân tích chi tiết nội dung phân cấp các nguồn thu (thu 100%, thu phân chia tỷ lệ %, thu bổ sung) và nhiệm vụ chi (chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển) theo Thông tư 344/2016/TT-BTC và Thông tư 70/2019/TT-BTC.
  • Trình bày các nguyên tắc phân cấp và nguyên tắc cân đối ngân sách xã; quy định về thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách kết thúc vào ngày 31 tháng 01 năm sau; khóa sổ thu, chi vào ngày 31 tháng 12.
  • Làm rõ quy trình ba khâu trong quản lý ngân sách xã: (1) Lập dự toán ngân sách dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và số kiểm tra của UBND huyện; (2) Chấp hành dự toán ngân sách trong quản lý thu (phối hợp cơ quan thuế, nghiêm cấm thu ngoài sổ sách) và quản lý chi (kiểm soát qua Kho bạc Nhà nước, sử dụng hình thức lệnh chi tiền); (3) Quyết toán, kiểm tra, giám sát và thực hiện công khai ngân sách cơ sở theo Nghị định 163/2016/NĐ-CP.
  • Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách: nhóm yếu tố khách quan (cơ chế quản lý tài chính, điều kiện kinh tế - xã hội) và nhóm yếu tố chủ quan (nhận thức của cấp ủy, chính quyền địa phương; năng lực của đội ngũ cán bộ tài chính - kế toán; hệ thống thông tin và ứng dụng công nghệ thông tin).

Chương II: Đặc điểm cơ bản của xã Đông Yên, huyện Quốc Oai, Thành phố Hà Nội

Chương II phân tích toàn diện điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội và tổ chức bộ máy của xã Đông Yên:

  • Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên: Xã nằm ở phía Tây huyện Quốc Oai, cách trung tâm Hà Nội 30 km, gồm 4 thôn: Yên Thái, Đông Hạ, Đông Thượng, Việt Yên. Địa hình bán sơn địa phức tạp, có các tuyến giao thông chính chạy qua như Tỉnh lộ 412B, Quốc lộ 21A.
  • Hiện trạng đất đai: Tổng diện tích tự nhiên đạt 1.047,12 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm ưu thế với 806,85 ha (năm 2021). Diện tích đất sản xuất nông nghiệp giảm nhẹ từ 605,5 ha (2019) xuống 591,6 ha (2020–2021) do chuyển đổi mục đích sang làm đường nội đồng và nuôi trồng thủy sản. Diện tích đất nuôi trồng thủy sản tăng từ 155,72 ha lên 168 ha (TĐPTBQ đạt 103,87%). Đất phi nông nghiệp tăng lên 221,01 ha vào năm 2021.
STT Chỉ tiêu Năm 2019 (ha) Năm 2020 (ha) Năm 2021 (ha) TĐPTBQ (%)
1 Đất nông nghiệp 806,97 806,85 806,85 99,99
1.1 Đất sản xuất nông nghiệp 605,50 591,60 591,60 98,85
1.2 Đất nuôi trồng thủy sản 155,72 168,00 168,00 103,87
1.3 Đất nông nghiệp khác 45,75 47,25 47,25 101,63
2 Đất phi nông nghiệp 217,59 219,71 221,01 100,78
3 Đất chưa sử dụng 20,56 20,56 19,26 96,79
Tổng Tổng diện tích đất tự nhiên 1.045,12 1.047,12 1.047,12 100,10
  • Dân số và lao động: Dân số tăng bình quân 2,36%/năm (năm 2019: 13.727 người; năm 2020: 14.140 người; năm 2021 đạt 3.678 hộ, mật độ 935 người/km²). Lao động trong độ tuổi chiếm 57,92%, tốc độ tăng lao động bình quân đạt 3,96%/năm. Có khoảng 800 lao động đi làm kinh tế ngoài địa phương, 150 người xuất khẩu lao động (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản), 1.500 lao động làm nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ (mộc, inox, nhôm kính, cơ khí). Thu nhập bình quân đầu người năm 2021 đạt 58 triệu đồng/người/năm; xã không còn hộ nghèo từ cuối năm 2020 (hộ cận nghèo chiếm 2-3%).
  • Tăng trưởng và cơ cấu kinh tế: Tổng giá trị sản xuất tăng đều qua các năm: 215,56 tỷ đồng (2019), 233,44 tỷ đồng (2020) và 242,20 tỷ đồng (2021), đạt TĐPTBQ 106,02%. Ngành Công nghiệp - Xây dựng chiếm tỷ trọng cao nhất (47,37% năm 2019), tiếp theo là Thương mại - Dịch vụ (28,81%) và Sản xuất nông nghiệp (23,82%).
STT Ngành kinh tế Năm 2019 (Tỷ đồng) Năm 2020 (Tỷ đồng) Năm 2021 (Tỷ đồng) TĐPTBQ (%)
1 Sản xuất nông nghiệp 51,34 54,23 58,82 107,05
2 Công nghiệp - Xây dựng 102,12 109,50 113,13 105,27
3 Thương mại - Dịch vụ 62,10 69,71 70,25 106,51
Tổng Tổng giá trị sản xuất 215,56 233,44 242,20 106,02
  • Tổ chức bộ máy chính quyền: Vận hành theo mô hình trực tuyến, phân định rõ chức năng lãnh đạo của Đảng ủy, quyền quyết định và giám sát của HĐND, chức năng quản lý điều hành của UBND xã cùng các bộ phận tham mưu chuyên môn (Ban Tài chính - Kế toán, Địa chính, Ban Chỉ huy Quân sự, Công an xã).

Chương III: Thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp xã tại xã Đông Yên

Chương III đi sâu phân tích thực trạng công tác quản lý ngân sách xã Đông Yên giai đoạn 2019–2021:

  • Quy trình quản lý và chế độ kế toán: Xã Đông Yên thực hiện lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách theo mẫu biểu quy định tại Thông tư 344/2016/TT-BTC. Công tác hạch toán kế toán được thực hiện trên Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (phần mềm TABMIS) liên kết trực tiếp với Kho bạc Nhà nước huyện Quốc Oai. Mọi khoản chi được kiểm soát qua Kho bạc thông qua lệnh chi tiền hoặc giấy đề nghị thanh toán tạm ứng.
  • Đánh giá công tác lập dự toán: Công tác lập dự toán được thực hiện đúng thời gian quy định của Luật Ngân sách Nhà nước. Tốc độ phát triển bình quân dự toán tổng thu đạt 108,06%, dự toán tổng chi đạt 112,35%. Tuy nhiên, chất lượng lập dự toán chưa cao, việc xác định số liệu dự toán chủ yếu dựa trên ước tính cơ học từ số thực hiện năm trước cộng thêm một tỷ lệ tăng trưởng nhất định, dẫn đến khoảng cách chênh lệch lớn giữa dự toán và thực hiện.
  • Thực trạng chấp hành thu ngân sách: Tổng thu ngân sách thực tế tại xã Đông Yên luôn vượt dự toán được giao qua các năm. Tỷ lệ thực hiện so với dự toán năm 2021 đạt 119,04%.
STT Khoản mục thu Thực hiện / Dự toán 2021 (%)
I Các khoản thu 100%
1 Phí và lệ phí 125,92
2 Đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân 70,83
3 Thu phạt, tịch thu khác theo quy định 116,30
II Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ % 114,41
1 Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 111,88
2 Thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh 108,91
3 Thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình 138,77
III Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên 115,97
1 Thu bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên 105,51
2 Thu bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp trên 120,32
IV Thu chuyển nguồn năm trước chuyển sang 108,06
Tổng Tổng thu ngân sách xã 119,04
  • Thực trạng chấp hành chi ngân sách: Tổng chi ngân sách xã có xu hướng tăng nhanh qua các năm. Tỷ lệ thực hiện chi so với dự toán năm 2019 đạt 110,17%; năm 2020 đạt 108,63%; năm 2021 đạt 114,44%. Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi (năm 2021 đạt 117,22% dự toán), tập trung vào chi quản lý nhà nước, Đảng, đoàn thể, sự nghiệp xã hội (130,44% dự toán), y tế (125,09% dự toán), giáo dục (118,73% dự toán). Chi đầu tư phát triển năm 2021 đạt 98,93% dự toán (trong đó chi xây dựng cơ bản đạt 111,85%, chi mua sắm đạt 51,03%).
  • Đánh giá nguyên nhân: Chi ngân sách tăng vượt dự toán do thực hiện các chính sách tăng lương, phụ cấp cho cán bộ cơ sở (trưởng thôn, cán bộ đoàn thể) theo nghị định mới của Chính phủ và đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, việc phần lớn các khoản chi vượt dự toán cho thấy kỷ luật tài chính chưa thật sự nghiêm ngặt.
  • Công tác quyết toán: Báo cáo quyết toán năm được lập theo đúng quy định, gửi Ban Kinh tế - Xã hội xã thẩm tra, trình HĐND xã phê chuẩn và gửi Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Quốc Oai thẩm định, đồng thời thực hiện công khai tài chính tại trụ sở xã.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ dữ liệu nghiên cứu:

  • Phản ánh trung thực tình hình tài chính của xã Đông Yên giai đoạn 2019–2021: Thu ngân sách đạt kết quả cao, vượt dự toán giao hàng năm (năm 2021 đạt 119,04% dự toán), đảm bảo cân đối các nhiệm vụ chi tại chỗ và duy trì hoạt động của bộ máy hành chính, tổ chức chính trị - xã hội.
  • Ghi nhận những chuyển biến tích cực trong kinh tế - xã hội địa phương: Giá trị sản xuất tăng trưởng bình quân 106,02%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 58 triệu đồng/năm vào năm 2021; hoàn thành tiêu chí không còn hộ nghèo từ cuối năm 2020.
  • Chỉ rõ các điểm hạn chế trong quản lý tài chính cơ sở: Chất lượng công tác lập dự toán chưa sát thực tế; hiện tượng thất thu thuế ở khu vực hộ kinh doanh nhỏ lẻ do kê khai chưa đầy đủ; hiệu quả sử dụng đất đai cho thuê còn lãng phí; công tác chấp hành chi thường xuyên vượt dự toán; trình độ ứng dụng công nghệ thông tin của một số cán bộ kế toán lớn tuổi còn hạn chế.

Giải pháp do tác giả đề xuất:

  1. Đổi mới nhận thức: Nâng cao nhận thức của lãnh đạo và cán bộ địa phương về vai trò, vị trí của ngân sách cấp xã trong phát triển kinh tế cơ sở.
  2. Kiện toàn bộ máy và cán bộ: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và phần mềm kế toán cho đội ngũ công chức tài chính - kế toán xã.
  3. Tăng cường khai thác nguồn thu: Phối hợp chặt chẽ với Chi cục Thuế kiểm tra, rà soát các hộ kinh doanh cá thể; quản lý chặt chẽ quỹ đất công ích 5% và hoa lợi công sản, không khoán thầu thu một lần cho nhiều năm.
  4. Quản lý nhiệm vụ chi đúng chế độ: Đảm bảo chi tiêu đúng tiêu chuẩn, định mức; kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phát sinh ngoài dự toán; ưu tiên chi lương, phụ cấp và các nhiệm vụ an sinh xã hội cấp bách.
  5. Đổi mới phương thức quản lý: Đẩy mạnh ứng dụng phần mềm TABMIS, chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ thanh toán qua Kho bạc Nhà nước.
  6. Hoàn thiện cơ chế phân cấp: Đề xuất cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi phù hợp với năng lực quản lý của cấp xã.
  7. Xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ: Ban hành hệ thống định mức, tiêu chuẩn chi tiêu nội bộ phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng cân đối ngân sách của xã.

Đóng góp của khóa luận: Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm toàn diện về quản lý ngân sách xã tại một địa bàn bán sơn địa thuộc thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2019–2021, làm rõ mối quan hệ giữa phân cấp ngân sách và hiệu quả điều hành kinh tế - xã hội tại cấp chính quyền cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã (xã Đông Yên, huyện Quốc Oai) với chuỗi số liệu thứ cấp trong 3 năm (2019–2021); chưa thực hiện các khảo sát điều tra xã hội học định lượng diện rộng về mức độ hài lòng của người dân đối với tính minh bạch và hiệu quả phân bổ ngân sách xã.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh giữa nhiều xã có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau trên địa bàn huyện Quốc Oai hoặc các huyện ngoại thành Hà Nội; nghiên cứu sâu hơn về tác động của chuyển đổi số và dịch vụ công trực tuyến đối với công tác thu - chi ngân sách cấp xã giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng thụ hưởng: Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho sinh viên các ngành Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Quản lý công, Kinh tế phát triển khi thực hiện đề tài tốt nghiệp về quản lý ngân sách nhà nước cấp cơ sở. Đồng thời, tài liệu hữu ích cho cán bộ công chức tài chính - kế toán xã, phường, thị trấn trong việc chuẩn hóa quy trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách.
  • Nội dung đáng tham khảo:
    • Phương pháp phân tích, đánh giá số liệu thu - chi ngân sách theo mục lục ngân sách nhà nước và biểu mẫu Thông tư 344/2016/TT-BTC.
    • Sơ đồ quy trình luân chuyển chứng từ chi ngân sách và mô hình kế toán ngân sách xã trên phần mềm TABMIS qua hệ thống Kho bạc Nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu đất đai và chuyển dịch diện tích đất nông nghiệp tại xã Đông Yên giai đoạn 2019–2021 có đặc điểm gì?
Tổng diện tích tự nhiên của xã Đông Yên là 1.047,12 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 806,85 ha (năm 2021). Diện tích đất trồng lúa giảm từ 605,5 ha xuống 591,6 ha để chuyển đổi sang hạ tầng giao thông nội đồng và nuôi trồng thủy sản. Diện tích đất nuôi trồng thủy sản tăng từ 155,72 ha lên 168 ha với tốc độ phát triển bình quân đạt 103,87%.

2. Tăng trưởng kinh tế và cơ cấu ngành của xã Đông Yên trong giai đoạn 2019–2021 đạt kết quả như thế nào?
Tổng giá trị sản xuất toàn xã tăng từ 215,56 tỷ đồng (năm 2019) lên 233,44 tỷ đồng (năm 2020) và 242,20 tỷ đồng (năm 2021), đạt tốc độ phát triển bình quân 106,02%/năm. Cơ cấu kinh tế năm 2019 gồm ngành Công nghiệp - Xây dựng chiếm 47,37%, Thương mại - Dịch vụ chiếm 28,81% và Sản xuất nông nghiệp chiếm 23,82%.

3. Khóa luận đã phân tích quy trình quản lý ngân sách xã Đông Yên dựa trên những văn bản pháp lý và công cụ phần mềm nào?
Quy trình quản lý ngân sách xã được đối chiếu theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, Thông tư 344/2016/TT-BTC, Thông tư 70/2019/TT-BTC, Thông tư 77/2017/TT-BTC và Nghị định 163/2016/NĐ-CP. Công tác hạch toán kế toán và kiểm soát thanh toán thu - chi được thực hiện thông qua phần mềm kế toán TABMIS kết nối với Kho bạc Nhà nước huyện Quốc Oai.

4. Kết quả chấp hành thu và chi ngân sách xã Đông Yên năm 2021 so với dự toán được giao đạt tỷ lệ bao nhiêu?
Năm 2021, tổng thu ngân sách xã thực hiện đạt 119,04% so với dự toán (trong đó thu phân chia tỷ lệ % đạt 114,41%, thu bổ sung từ cấp trên đạt 115,97%). Tổng chi ngân sách xã thực hiện đạt 114,44% so với dự toán (trong đó chi thường xuyên đạt 117,22% dự toán và chi đầu tư phát triển đạt 98,93% dự toán).

5. Những nguyên nhân chủ yếu khiến chi ngân sách xã Đông Yên thường xuyên vượt dự toán trong giai đoạn 2019–2021 là gì?
Chi ngân sách vượt dự toán chủ yếu do thực hiện các chế độ, chính sách mới của Nhà nước về tăng lương, phụ cấp cho cán bộ thôn xóm, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; đồng thời công tác lập dự toán ban đầu chưa sát thực tế, chủ yếu tính toán cơ học dựa trên số ước thực hiện của năm trước.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Tạ Thị Chiêm đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp xã tại xã Đông Yên, huyện Quốc Oai trong giai đoạn 2019–2021. Bằng việc xử lý chuỗi số liệu thực tế qua ba khâu lập dự toán, chấp hành và quyết toán, tác giả đã chỉ rõ những kết quả đạt được trong việc đảm bảo nguồn lực cho bộ máy hành chính và an sinh xã hội, đồng thời nhận diện các hạn chế về kỷ luật chi tiêu và thất thu thuế kinh doanh nhỏ lẻ. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi, gắn liền với việc đổi mới nhận thức, nâng cao năng lực cán bộ, chuẩn hóa quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước và hoàn thiện cơ chế phân cấp tài chính cơ sở.