phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng liên kết đào tạo và quản lý liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp của Trƣờng Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội Chƣơng 3: Biện pháp quản lý liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp của Trƣờng Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LIÊN KẾT ĐÀO TẠO GIỮA NHÀ TRƢỜNG VÀ DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Học để hành, học với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì học vô ích, hành mà không học thì hành không trôi chảy”. Đảng Nhà nƣớc đang rất quan tâm đến phát triển dạy nghề, nhất là phát triển dạy nghề tại doanh nghiệp, giải quyết mối quan hệ giữa đào tạo với sử dụng.
Luật giáo dục Điều 3 quy định: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất…” Chiến lƣợc phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 định hƣớng : “Thực hiện liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp, cơ sở sử dụng lao động, cơ sở đào tạo và Nhà nƣớc để phát triển nguồn nhân lực theo nhu cầu xã hội”. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/12/2013 của Hội nghị Trung ƣơng 8-Khóa XI về Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nêu rõ tồn tai: “Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất, kinh doanh và nhu cầu thị trƣờng lao động” đồng thời định hƣớng “Khuyến khích các doanh nghiệp, cá nhân sử dụng lao động tham gia hỗ trợ hoạt động đào tạo”. Hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về liên kết và quản lý liên kết trong đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp nhƣ của Đào Thị Lợi với đề tài: “Những biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng các lớp đào tạo bậc Đại học theo hình thức liên kết tại Trung tâm giáo dục thƣờng xuyên tỉnh Bắc Giang”, Nguyễn Khánh Thọ với đề tài : “Biện pháp quản lý hệ vừa học vừa làm tại cơ sở liên kết đào tạo của trƣờng Đại học Nông nghiệp Hà Nội”, đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động liên kết đào tạo văn bằng 2 hệ đại học ở trƣờng Cán bộ thanh tra thuộc Thanh tra Chính phủ” của Công Văn Hƣớng, đề tài “Quản lý hoạt động liên kết đào tạo ở trƣờng Cao đẳng kinh tế kỹ thuật 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thái Bình” của Nguyễn Thị Loan, đề tài “Quản lý hoạt động liên kết dào tạo ở Trung tâm giáo dục thƣờng xuyên Phố Nối tỉnh Hƣng Yên” của Đặng Thị Phƣơng. Các đề tài nghiên cứu trên đã đề cập đến một số giải pháp nâng cao chất lƣợng đào tạo, quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên, hoạt động học tập của học viên… Tuy nhiên hiện nay có rất ít công trình nghiên cứu có hệ thống về quản lý liên kết trong đào tạo nghề và tổ chức thực nghiệm tại một trƣờng dạy nghề cụ thể.
Trong luận văn học viên triển khai nghiên cứu cơ sở lý luận về liên kết trong đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp, phân tích một cách tƣơng đối toàn diện, có hệ thống thực trạng của sự liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp của Trƣờng Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội. Đồng thời bƣớc đầu đề xuất và khảo nghiệm một số biện pháp quản lý nhằm kết hợp chặt chẽ giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả đào tạo. Một số khái niệm cơ bản 1. Liên kết Liên kết là “kết, buộc lại với nhau, gắn bó chặt chẽ với nhau” (từ điển Từ và Ngữ Hán Việt).
Theo Đại từ điển Tiếng Việt - NXB Văn hóa - Thông tin 2005 Nguyễn Nhƣ Ý chủ biên) thuật ngữ “liên kết” cũng đƣợc định nghĩa là: “Kết lại với nhau từ nhiều thành phần hoặc tổ chức riêng rẽ nhằm mục đích nào đó” [31]. Khái niệm liên kết phản ánh các mối quan hệ chặt chẽ, rằng buộc lẫn nhau giữa các thành phần trong một tổ chức hoặc giữa các tổ chức với nhau nhằm hƣớng đến một mục đích chung nào đó. Tính hƣớng đích là tiêu điểm, là cơ sở và động lực của các mối liên kết. Sự liên kết giữa các tổ chức theo một mục đích nào đó (lợi ích chung, giải quyết một vấn đề chung…) tạo nên một sức mạnh mới, khả năng mới mà từng thành phần hoặc tổ chức riêng rẽ không thể có [12].
Tùy theo từng loại hình liên kết mà có các mối liên hệ trong hoặc liên hệ bên ngoài của một tổ chức (nhà trƣờng, doanh nghiệp….) trong bối cảnh 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và môi trƣờng KT-XH nhất định. Nói đến liên kết là nói đến các thành tố sau (Xem sơ đồ 1.): LIÊN KẾT Mục Thành Hình Nội Cơ Sản Môi tiêu phần thức dung chế phẩm trƣờng Sơ đồ 1.1: Các thành tố của quan hệ liên kết - Mục đích, mục tiêu liên kết: Phản ánh lợi ích, mong muốn chung và cụ thể của từng tổ chức, thành phần tham gia liên kết nhƣ lợi ích kinh tế, lợi ích môi trƣờng,… - Các thành phần, tổ chức liên kết: Bao gồm các thành phần tổ chức độc lập, có tƣ cách pháp nhân thuộc nhiều loại hình, tổ chức kinh tế - xã hội, giáo dục - đào tạo, cơ quan quản lý nhà nƣớc…tham gia với những vai trò, vị trí nhất định trong liên kết. - Các hình thức liên kết: Tùy theo mục đích và tính chất liên kết mà có thể có theo hình thức tổ chức đào tạo các khóa đào tạo liên kết, thỏa thuận phối hợp thực hiện các dự án nghiên cứu hay phát triển các sản phẩm dịch vụ, các hợp đồng kinh tế trong hợp tác nghiên cứu, đào tạo và bồi dƣỡng nhân lực, nghiên cứu và sản xuất sản phẩm mới,… - Các nội dung liên kết: Tùy thuộc vào mục đích đối tƣợng và hình thức liên kết mà có các nội dung liên kết sẽ khác nhau bao gồm: Đầu tƣ, hỗ trợ tài chính, đào tạo và bồi dƣỡng nhân tài, nghiên cứu KH&CN đến các hoạt động sản xuất kinh doanh với vai trò, vị trí, trách nhiệm tham gia theo thỏa thuận của các bên tham gia liên kết. - Cơ chế liên kết: Là cách thức tổ chức, quản lý và các nguyên tắc vận hành các mối liên kết bảo đảm đạt đƣợc mục tiêu mong muốn và trách nhiệm, quyền lợi, lợi ích của các bên tham gia liên kết.
Trên thực tế có thể phối hợp 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều cơ chế khác nhau nhƣ cơ chế thị trƣờng (theo quy luật cung cầu, giá trị, giá cả…), cơ chế hợp tác, liên kết mở, liên kết toàn diện… - Sản phẩm liên kết: Là các sản phẩm đƣợc tạo ra của quá trình liên kết nhƣ các sản phẩm hàng hóa - dịch vụ; Sản phẩm đào tạo (nhân lực KH&CN); sản phẩm nghiên cứu khoa học - công nghệ (vật liệu mới, thiết bị, quy trình, công nghệ mới…). - Môi trƣờng và các điều kiện liên kết: Là tập hợp các nhân tố bên ngoài (môi trƣờng chính trị - xã hội, kinh tế văn hóa, các tổ chức khác,…) và môi trƣờng bên trong của mối liên kết giữa các đối tác (các quan hệ nội bộ, các điều kiện, đặc tính bên trong của từng đối tác…) 1. Đào tạo Theo từ điển bách khoa Việt Nam: “Đào tạo là quá trình tác động đến một con ngƣời nhằm làm cho ngƣời đó lĩnh hội và nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách hệ thống nhằm chuẩn bị cho ngƣời đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển xã hội, duy trì phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài ngƣời” [28] Theo Nguyễn Minh Đƣờng: “Đào tạo là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức, nhằm hình thành và phát triển hệ thống các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ…để hoàn thiện nhân cách cho mỗi cá nhân tạo tiền đề cho họ có thể vào đời hành nghề một cách năng suất, hiệu quả” [14] Nhƣ vậy, theo học viên có thể hiểu đào tạo là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, giáo dục phẩm chất đạo đức, thái độ cho học sinh và thanh niên để họ trở thành ngƣời công dân, ngƣời lao động có chuyên môn và nghề nghiệp nhất định. Nhằm thoả mãn nhu cầu tồn tại và phát triển của mỗi cá nhân, đáp ứng yêu cầu nhân lực của xã hội trong một giai đoạn lịch sử nhất định.
Quá trình này diễn ra trong các cơ sở đào tạo nhƣ: Các trƣờng đại học, các trƣờng cao đẳng nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp, các trung tâm giáo dục thƣờng xuyên, Trung tâm dạy nghề… theo một kế hoạch, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nội dung chƣơng trình quy định cho từng ngành nghề cụ thể, nhằm giúp ngƣời học đạt đƣợc một trình độ đào tạo nhất định để bƣớc vào cuộc sống lao động nghề nghiệp. Liên kết đào tạo Trong xã hội hiện đại hoá không có một tổ chức nào tồn tại mà không có mối liên hệ, liên kết với các tổ chức kinh tế, xã hội khác… Trong đào tạo, liên kết là hình thức phối hợp, hỗ trợ, tạo sự gắn bó chặt chẽ với nhau giữa các cơ sở đào tạo hoặc giữa các cơ sở đào tạo với các đối tác khác ( với doanh nghiệp, với cơ sở đào tạo khác, với viện nghiên cứu…) nhằm thực hiện các mục tiêu , nhiệm vụ của cơ sở đào tạo. Ví dụ: Năm 2008 Bộ Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) đã ban hành quyết định số 42/2008/QĐ-BGD ĐT về liên kết đào tạo trình độ trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học. Theo đó liên kết đào tạo đƣợc hiểu là sự hợp tác giữa các bên để tổ chức thực hiện các chƣơng trình đào tạo, cấp bằng tốt nghiệp trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học.
Nhà trường Theo Điều 15, Điều 22, Điều 29 của Luật Dạy nghề, trong hệ thống dạy nghề cơ sở dạy nghề đƣợc quy định cụ thể bao gồm: trung tâm dạy nghề; trƣờng trung cấp nghề; trƣờng cao đẳng nghề. Khái niệm “nhà trƣờng” nghiên cứu trong luận văn đƣợc hiểu là: các trƣờng trung cấp nghề; trƣờng cao đẳng nghề.