Nghiên cứu quản lý lễ hội Tây Thiên tại xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp quản lý lễ hội tây thiên tại xã đại đình huyện tam đảo tỉnh vĩnh phúc, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Lưu Thị Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Hồng Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Nội Vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Văn Hóa
• Đề tài: Quản Lý Lễ Hội Tây Thiên Tại Xã Đại Đình, Huyện Tam Đảo, Tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của khóa luận
• 0.7. Bố cục của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LỄ HỘI, TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI TÂY THIÊN
• 1.1. Những vấn đề lý luận chung về quản lý lễ hội truyền thống
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1.1. Khái niệm lễ hội, lễ hội truyền thống
• 1.1.1.2. Khái niệm quản lý, quản lý lễ hội
• 1.1.1.3. Quản lý của cộng đồng về lễ hội truyền thống
• 1.1.2. Nội dung của quản lý lễ hội truyền thống
• 1.1.2.1. Chủ thể quản lý
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.3. Nội dung của quản lý lễ hội truyền thống
• 1.4. Vai trò của hoạt động quản lý đối với lễ hội truyền thống
• 1.5. Tổng quan về xã Đại Đình và Lễ hội Tây Thiên
• 1.5.1. Tổng quan về xã Đại Đình
• 1.5.2. Lễ hội Tây Thiên
• 1.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI TÂY THIÊN, THỊ TRẤN ĐẠI ĐÌNH, HUYỆN TAM ĐẢO, TỈNH VĨNH PHÚC
• 2.1. Chủ thể quản lý
• 2.1.1. Chủ thể quản lý Nhà nước
• 2.1.2. Cơ chế phối hợp giữa các chủ thể quản lý
• 2.2. Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên
• 2.2.1. Thực hiện và ban hành các văn bản quản lý lễ hội
• 2.2.2. Quản lý các hoạt động trong lễ hội Tây Thiên
• 2.2.3. Đánh giá công tác quản lý lễ hội Tây Thiên
• 2.2.3.1. Những điểm tích cực
• 2.2.3.2. Những điểm hạn chế
• 2.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ LỄ HỘI TÂY THIÊN, XÃ ĐẠI ĐÌNH, HUYỆN TAM ĐẢO, TỈNH VĨNH PHÚC
• 3.1. Nhóm giải pháp đối với chủ thể quản lý
• 3.1.1. Tăng cường quản lý Nhà nước đối với di tích và lễ hội
• 3.1.2. Đào tạo, bổ sung và nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý
• 3.1.3. Tăng cường công tác quản lý di tích nơi diễn ra lễ hội
• 3.1.4. Phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống trong lễ hội
• 3.2. Nhóm giải pháp đối với đối tƣợng quản lý
• 3.2.1. Tăng cường hoạt động quảng bá về lễ hội Tây Thiên
• 3.2.2. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về lễ hội Tây Thiên đối với người dân và học sinh địa phương
• 3.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ WEBSITE THAM KHẢO
• PHỤ LỤC ẢNH

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý lễ hội tổng quan về lễ hội Tây Thiên

Quản lý lễ hội là một lĩnh vực quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Lễ hội Tây Thiên không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Việc quản lý lễ hội cần được thực hiện một cách có hệ thống, từ việc xây dựng các văn bản pháp lý đến việc tổ chức các hoạt động lễ hội. Theo tác giả Bùi Hoài Sơn, quản lý lễ hội là công việc của Nhà nước nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý trong việc duy trì các giá trị văn hóa và lịch sử của lễ hội Tây Thiên.

1.1. Khái niệm lễ hội và lễ hội truyền thống

Lễ hội được định nghĩa là một sự kiện văn hóa mang tính cộng đồng, bao gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ thể hiện sự tôn kính đối với thần linh, trong khi phần hội là các hoạt động vui chơi giải trí. Lễ hội truyền thống là những lễ hội đã tồn tại lâu đời, được tổ chức qua nhiều thế hệ và mang đậm bản sắc văn hóa của cộng đồng. Việc bảo tồn và phát huy lễ hội Tây Thiên không chỉ giúp duy trì các giá trị văn hóa mà còn tạo ra cơ hội cho du khách tìm hiểu về văn hóa địa phương, từ đó phát triển du lịch Vĩnh Phúc.

1.2. Vai trò của hoạt động quản lý đối với lễ hội truyền thống

Hoạt động quản lý có vai trò quan trọng trong việc tổ chức và duy trì các lễ hội truyền thống. Quản lý lễ hội không chỉ đảm bảo an ninh, an toàn cho người tham gia mà còn giúp bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể. Lễ hội Tây Thiên là một ví dụ điển hình cho việc kết hợp giữa quản lý nhà nước và sự tham gia của cộng đồng. Qua đó, các hoạt động lễ hội được tổ chức một cách bài bản, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ di sản văn hóa trong cộng đồng địa phương.

II. Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên

Công tác quản lý lễ hội Tây Thiên hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù có sự quan tâm từ các cơ quan chức năng, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc thực hiện và ban hành các văn bản quản lý lễ hội chưa đồng bộ, dẫn đến sự thiếu hụt trong công tác tổ chức. Các hoạt động trong lễ hội đôi khi không được kiểm soát chặt chẽ, gây ra tình trạng lộn xộn và mất an ninh. Đánh giá công tác quản lý cho thấy có những điểm tích cực như sự tham gia của cộng đồng trong việc tổ chức lễ hội, nhưng cũng có những hạn chế cần khắc phục để nâng cao hiệu quả quản lý.

2.1. Chủ thể quản lý và cơ chế phối hợp

Chủ thể quản lý lễ hội Tây Thiên bao gồm các cơ quan nhà nước và cộng đồng địa phương. Cơ chế phối hợp giữa các chủ thể này chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong công tác tổ chức. Việc phân cấp quản lý cần được thực hiện rõ ràng hơn để đảm bảo rằng mọi hoạt động lễ hội đều được giám sát và quản lý chặt chẽ. Sự tham gia của cộng đồng trong việc tổ chức lễ hội là rất quan trọng, nhưng cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để đảm bảo tính chuyên nghiệp và an toàn cho lễ hội.

2.2. Đánh giá công tác quản lý lễ hội

Đánh giá công tác quản lý lễ hội Tây Thiên cho thấy có nhiều điểm tích cực như sự phát triển của du lịch Vĩnh Phúc nhờ vào lễ hội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại như sự thiếu hụt trong công tác tuyên truyền và giáo dục về giá trị của lễ hội. Nhiều người dân địa phương chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ di sản văn hóa.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý lễ hội Tây Thiên

Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường quản lý nhà nước đối với di tích và lễ hội, đảm bảo rằng các hoạt động diễn ra theo đúng quy định. Đào tạo, bổ sung và nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý cũng là một yếu tố quan trọng. Bên cạnh đó, việc phát triển du lịch Vĩnh Phúc gắn với bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống trong lễ hội cũng cần được chú trọng. Các hoạt động quảng bá về lễ hội Tây Thiên cần được tăng cường để thu hút khách du lịch và nâng cao nhận thức của cộng đồng.

3.1. Nhóm giải pháp đối với chủ thể quản lý

Cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng trong việc tổ chức lễ hội. Việc xây dựng các văn bản pháp lý rõ ràng và cụ thể sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo cho đội ngũ quản lý để nâng cao năng lực và kỹ năng tổ chức lễ hội. Sự tham gia của cộng đồng trong việc tổ chức lễ hội cũng cần được khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi.

3.2. Nhóm giải pháp đối với đối tượng quản lý

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về giá trị của lễ hội Tây Thiên đối với người dân và học sinh địa phương. Việc tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật sẽ giúp nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ di sản văn hóa trong cộng đồng. Đồng thời, cần có các chương trình quảng bá về lễ hội để thu hút khách du lịch, từ đó góp phần phát triển kinh tế địa phương và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Quản lý văn hóa với đề tài "Quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc" được thực hiện bởi sinh viên Lưu Thị Thảo (Khoa Quản lý Xã hội, Trường Đại học Nội vụ Hà Nội) dưới sự hướng dẫn của TS. Đặng Thị Hồng Hạnh vào năm 2022.

Theo số liệu thống kê được tác giả trình bày, tỉnh Vĩnh Phúc hiện có 107 lễ hội truyền thống được tổ chức thường niên, cùng 5 di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu đã được công nhận. Trong đó, có 01 di sản được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (kéo song Hương Canh) và 05 di sản thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (ca trù, kéo song Hương Canh, hát Soọng cô của người Sán Dìu, lễ hội rước nước đền Ngự Dội, hát trống quân Đức Bác, tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên). Quần thể danh thắng Tây Thiên là không gian văn hóa - tín ngưỡng trọng điểm gắn với tín ngưỡng thờ Quốc Mẫu Tây Thiên Tam Đảo và chốn tổ Phật giáo. Ngày 14/01/2020, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 176/QĐ-BVHTTDL đưa Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý và tổ chức lễ hội.

Công tác quản lý lễ hội tại địa phương bên cạnh việc bảo tồn bản sắc và thúc đẩy kinh tế - xã hội vẫn còn bộc lộ những tồn tại về vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, phân luồng giao thông và quản lý dịch vụ thương mại. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý lễ hội Tây Thiên có ý nghĩa thiết thực.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là làm rõ thực trạng công tác quản lý lễ hội truyền thống Tây Thiên, phân tích các kết quả đạt được và hạn chế, từ đó đề xuất nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý, tổ chức lễ hội tại xã Đại Đình, huyện Tam Đảo trong giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm 3 nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về lễ hội, lễ hội truyền thống và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý lễ hội làm cơ sở khoa học cho đề tài.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý, tổ chức lễ hội Tây Thiên giai đoạn 2020–2022, chỉ rõ những thuận lợi và khó khăn.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý tổ chức lễ hội Tây Thiên phù hợp với tình hình thực tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác tổ chức và quản lý lễ hội Tây Thiên.
• Phạm vi nội dung: Các hoạt động tổ chức và quản lý nhà nước, quản lý cộng đồng đối với lễ hội.
• Phạm vi không gian: Không gian tổ chức lễ hội Tây Thiên tại xã (nay là thị trấn) Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi thời gian: Tập trung khảo sát từ năm 2020 đến năm 2022 (mốc thời gian sau khi Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các công trình nghiên cứu văn hóa và quản lý lễ hội tiêu biểu tại Việt Nam:

• Quan niệm về cấu trúc "Lễ" và "Hội" của Đoàn Văn Chúc, góc nhìn sinh hoạt văn hóa dân gian của Ngô Đức Thịnh, cùng định nghĩa về lễ hội trong Giáo trình Quản lý lễ hội và Sự kiện do PGS. Cao Đức Hải chủ biên (2010).
• Khung lý luận về quản lý di sản và lễ hội truyền thống từ công trình Quản lý lễ hội truyền thống của người Việt (2009) của Bùi Hoài Sơn và nghiên cứu của Phạm Thị Thanh Quy (2009).
• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước: Luật Di sản văn hóa năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2009 và văn bản hợp nhất năm 2013, trọng tâm là Điều 4, Điều 25 và Điều 54 quy định nội dung quản lý nhà nước về di sản văn hóa); Chỉ thị số 41-CT/TW ngày 05/02/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng; Công điện số 229/CĐ-TTg ngày 12/02/2015 của Thủ tướng Chính phủ; Nghị định số 110/2018/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý và tổ chức lễ hội; Thông tư số 15/2015/TT-BVHTTDL; Quyết định số 39/2011/QĐ-BVHTT; Nghị định số 158/2003/NĐ-CP; các văn bản quản lý của UBND tỉnh Vĩnh Phúc như Quyết định số 388/QĐ-UBND ngày 29/01/2016 và Quyết định số 02/2019/QĐ-UBND ngày 10/01/2019.

Cấp hành chính	Cơ quan trực tiếp quản lý	Cơ quan trực tiếp thực hiện
Trung ương	Chính phủ	Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Cấp Tỉnh	UBND tỉnh (Phó Chủ tịch phụ trách Văn - Xã)	Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Cấp Huyện	UBND huyện (Phó Chủ tịch phụ trách Văn - Xã)	Phòng Văn hóa – Thông tin
Cấp Xã	UBND xã (Phó Chủ tịch phụ trách Văn hóa)	Cán bộ công chức văn hóa xã

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả sử dụng bao gồm:

• Phương pháp quan sát, mô tả: Thu thập tư liệu thực tế qua điền dã tại quần thể di tích danh thắng Tây Thiên.
• Phương pháp điền dã: Khảo sát trực tiếp tại địa điểm tổ chức lễ hội và các phòng, ban chuyên môn phụ trách công tác quản lý lễ hội.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Thu thập ý kiến, dữ liệu từ cán bộ quản lý (đại diện Trung tâm Văn hóa - Thông tin huyện Tam Đảo) và du khách tham gia lễ hội (du khách từ Quảng Ninh, Tam Dương) trong giai đoạn 2020–2022.
• Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Kế thừa tư liệu từ các văn bản pháp luật, báo cáo khoa học, kỷ yếu hội thảo khoa học về danh thắng Tây Thiên (năm 1999) và các nguồn sử liệu thành văn cổ (Bắc Thành địa dư chí lục, Lịch triều hiến chương loại chí, Kiến văn tiểu lục).

Nội dung chính theo từng chương của khóa luận

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý lễ hội, tổng quan về lễ hội Tây Thiên

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về lễ hội, lễ hội truyền thống, quản lý nhà nước đối với lễ hội và mô hình quản lý lễ hội dựa vào cộng đồng. Tác giả phân tích nội dung quản lý lễ hội theo quy định của pháp luật Việt Nam, bao gồm thẩm quyền của các cơ quan từ trung ương đến địa phương, cơ chế phối hợp và vai trò của quản lý đối với việc định hướng phát triển lễ hội lành mạnh trong nền kinh tế thị trường.

Về địa bàn nghiên cứu, xã (thị trấn) Đại Đình nằm ở phía Bắc huyện Tam Đảo, có tổng diện tích tự nhiên là 3.452 ha (đất trồng trọt 512 ha, còn lại là đất đồi rừng, thổ cư và ao hồ). Tốc độ tăng trưởng kinh tế của xã đạt bình quân 14–15%/năm; sản lượng lương thực bình quân đạt 350 kg/người/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 11,2 triệu đồng/người/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch với tỷ trọng du lịch – dịch vụ chiếm 34%, nông lâm thủy sản 42%, công nghiệp – xây dựng 24% (số liệu năm 2011). Tổng thu từ hoạt động du lịch trong giai đoạn 5 năm đạt 60 tỷ đồng.

Về di tích và lễ hội, quần thể danh thắng Tây Thiên được Nhà nước xếp hạng Di tích danh thắng cấp Quốc gia năm 1991. Nơi đây là trung tâm Phật giáo cổ (ghi nhận dấu tích phái bộ Phật giáo của vua A Dục từ thế kỷ III TCN, Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử) và là nơi thờ Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu (chính phi của Hùng Chiêu Vương, được sắc phong Tam Đảo Sơn Trụ Quốc Mẫu Đại Vương). Lễ hội Tây Thiên diễn ra chính hội vào ngày 15 tháng 2 Âm lịch hàng năm với sự tham gia của 14 xóm thuộc xã Đại Đình, bao gồm các nghi lễ truyền thống (lễ cáo, lễ rước kiệu từ đền Mẫu Sinh qua chùa Ngò về đền Thõng, lễ dâng hương tại đền Thượng, chùa Thượng và lễ tạ) cùng các trò chơi dân gian, hội thi thể thao và liên hoan hát Soọng cô của người Sán Dìu.

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, thị trấn Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 2 đi sâu phân tích cơ cấu tổ chức và hoạt động quản lý thực tế trên địa bàn:

1. Chủ thể quản lý và cơ chế phối hợp: Công tác quản lý chịu sự chỉ đạo trực tiếp của UBND huyện Tam Đảo với cơ quan tham mưu chuyên môn là Phòng Văn hóa - Thông tin huyện. Ban Chỉ đạo lễ hội Tây Thiên được thành lập gồm 19 thành viên. Ban Quản lý Di tích Danh thắng Tây Thiên chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác vệ sinh, bảo tồn di tích và chuẩn bị cơ sở vật chất. Đội kiểm tra liên ngành 814 của huyện định kỳ thanh tra việc chấp hành quy chế văn hóa theo Nghị định 158/2003/NĐ-CP.
2. Ban hành và thực thi văn bản: Địa phương triển khai các văn bản của Trung ương và tỉnh Vĩnh Phúc (Chỉ thị 41-CT/TW, Nghị định 110/2018/NĐ-CP, Quyết định 388/QĐ-UBND, Quyết định 02/2019/QĐ-UBND). Năm 2017, Ban Quản lý ban hành "Nội quy giữ gìn ANTT, quản lý hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, hoạt động kinh doanh, dịch vụ tại khu di tích lịch sử và danh thắng Tây Thiên".
3. Thực tế tổ chức trong bối cảnh phòng chống dịch Covid-19: Năm 2022 (xuân Nhâm Dần), nhằm thực hiện nghiêm quy định phòng dịch, lễ hội Tây Thiên chỉ tổ chức phần lễ (ngày 14/3/2022 tức 12/2 Âm lịch tổ chức lễ cáo; ngày 17/3/2022 tức 15/2 Âm lịch thực hiện nghi thức tế, rước kiệu và dâng hương tại sân đền Thõng, đền Thượng) và không tổ chức phần hội.
4. Công tác an ninh trật tự, an toàn giao thông và phòng cháy chữa cháy: Công an huyện Tam Đảo thành lập Cụm công an Tây Thiên và 02 tổ công tác 141 thực hiện tuần tra lưu động, điều tiết giao thông, lắp đặt hệ thống camera giám sát và biển chỉ dẫn lối đi. Ban Quản lý phối hợp cùng Công ty Cổ phần Đầu tư Lạc Hồng (đơn vị quản lý cáp treo) thực hiện khử trùng xe điện, cabin cáp treo và đo thân nhiệt cho du khách.
5. Quản lý tài chính và dịch vụ: Nguồn kinh phí tổ chức lễ hội được huy động chủ yếu qua công tác xã hội hóa từ đóng góp của nhân dân và khách thập phương. Việc thu chi được giao cho tiểu ban tài chính quản lý, số dư được gửi ngân hàng và trích một phần vào quỹ khuyến học tại địa phương. Ban tổ chức đã quy hoạch khu bán hàng lưu niệm tập trung, giải tỏa lấn chiếm lòng đường, quản lý dịch vụ xe ôm và xe điện. Tuy nhiên, qua khảo sát vẫn ghi nhận tình trạng mất vệ sinh an toàn thực phẩm cục bộ tại một số cơ sở ăn uống dưới chân núi.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp chia thành hai nhóm chính:

• Nhóm giải pháp đối với chủ thể quản lý: Tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với di tích và lễ hội; đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ văn hóa cấp cơ sở (đặc biệt là cán bộ văn hóa xã kiêm nhiệm); tăng cường công tác quy hoạch, tu bổ di tích; gắn kết phát triển du lịch bền vững với bảo tồn các giá trị di sản văn hóa phi vật thể của lễ hội.
• Nhóm giải pháp đối với đối tượng quản lý (cộng đồng và du khách): Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá giá trị di sản trên các phương tiện truyền thông đa phương tiện; tăng cường giáo dục truyền thống lịch sử - văn hóa về lễ hội Tây Thiên cho cộng đồng dân cư và học sinh các trường THCS, THPT trên địa bàn huyện Tam Đảo; nâng cao ý thức thực hiện nếp sống văn minh và trách nhiệm bảo vệ môi trường cảnh quan.

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh toàn diện bức tranh quản lý lễ hội Tây Thiên từ năm 2020 đến năm 2022 thông qua các số liệu và sự kiện pháp lý cụ thể:

Lĩnh vực quản lý	Kết quả và thực trạng ghi nhận trong khóa luận
Cơ cấu tổ chức	Thành lập Ban Chỉ đạo lễ hội gồm 19 thành viên; phối hợp giữa UBND huyện Tam Đảo, Sở VHTTDL Vĩnh Phúc, BQL Di tích và UBND thị trấn Đại Đình.
Thích ứng y tế (2022)	Điều chỉnh quy mô tổ chức do dịch Covid-19: hoàn thành đầy đủ các nghi thức phần lễ (ngày 12/2 và 15/2 Âm lịch), tạm dừng toàn bộ phần hội; triển khai khử trùng hệ thống xe điện và cabin cáp treo.
An ninh trật tự & Giao thông	Thiết lập Cụm công an Tây Thiên, duy trì 02 tổ công tác 141; lắp đặt hệ thống camera an ninh; chấn chỉnh hoạt động cờ bạc trá hình và ăn xin trong khuôn viên di tích.
Quản lý tài chính	Thực hiện quản lý công khai, minh bạch các khoản đóng góp xã hội hóa; lập dự toán chi tiết trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; chuyển số dư vào quỹ khuyến học địa phương.
Tuyên truyền & Xã hội hóa	Tuyên truyền thường xuyên qua Đài TT-TH huyện, hệ thống pano, băng rôn và tổ chức họp báo với các cơ quan báo chí trung ương, địa phương trước mùa lễ hội.

Đóng góp của đề tài thể hiện ở việc:

• Đánh giá thực trạng công tác quản lý tổ chức lễ hội Tây Thiên ngay sau mốc Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2020) và trong bối cảnh phòng chống dịch Covid-19 (2022).
• Nhận diện các hạn chế còn tồn đọng về năng lực chuyên môn của cán bộ văn hóa cấp xã (thường xuyên biến động, kiêm nhiệm) và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa quản lý hành chính nhà nước và phát huy vai trò tự quản của cộng đồng địa phương.

Hạn chế và hướng phát triển đề tài

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Phạm vi thời gian nghiên cứu (2020–2022) trùng với giai đoạn diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, dẫn đến việc lễ hội năm 2022 không thể tổ chức phần hội; do đó, các dữ liệu khảo sát thực tế về công tác quản lý các hoạt động hội (trò chơi dân gian, hội trại, hội thao) trong năm này bị giới hạn.
• Hướng phát triển đề tài: Tiếp tục khảo sát, đánh giá công tác quản lý lễ hội Tây Thiên khi phục hồi toàn diện cả phần lễ và phần hội trong điều kiện bình thường; mở rộng nghiên cứu mô hình hợp tác công - tư giữa chính quyền địa phương, Ban quản lý di tích và các doanh nghiệp đầu tư dịch vụ du lịch tại khu danh thắng Tây Thiên.

Giá trị tham khảo của khóa luận

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Quản lý văn hóa, Văn hóa học, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành khi nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa phi vật thể và lễ hội truyền thống cấp vùng.
• Cán bộ làm công tác quản lý văn hóa tại Phòng Văn hóa - Thông tin cấp huyện, công chức văn hóa - xã hội cấp xã/thị trấn trong việc tham khảo quy trình xây dựng kịch bản, phương án đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông và quy chế phối hợp liên ngành trong mùa lễ hội.
• Các phần đáng chú ý để tham khảo gồm: Bảng phân cấp quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống (Chương 1) và quy trình điều hành an ninh trật tự, quản lý tài chính lễ hội (Chương 2).

Câu hỏi thường gặp

1. Ban Chỉ đạo lễ hội Tây Thiên gồm bao nhiêu thành viên và cơ cấu tổ chức ra sao?
Ban Chỉ đạo lễ hội Tây Thiên gồm 19 thành viên, được thành lập với các nhiệm vụ phân công chi tiết cho từng thành viên. Thành phần Ban Chỉ đạo có sự tham gia phối hợp của đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Phúc cùng các phòng, ban chuyên môn và chính quyền địa phương.

2. Lễ hội Tây Thiên năm 2022 có điểm điều chỉnh nào về quy mô tổ chức?
Để đảm bảo công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19 theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Y tế, Lễ hội Tây Thiên năm 2022 chỉ tổ chức phần nghi lễ chính (lễ cáo ngày 12/2 Âm lịch; lễ rước kiệu, dâng hương và tuyên chúc văn ngày 15/2 Âm lịch tại đền Thõng, đền Thượng) và không tổ chức các hoạt động hội (thi đấu thể thao, trò chơi dân gian, hội trại).

3. Nguồn tài chính phục vụ tổ chức lễ hội Tây Thiên được quản lý như thế nào?
Kinh phí tổ chức lễ hội chủ yếu dựa vào nguồn xã hội hóa do nhân dân và du khách thập phương đóng góp. Nguồn thu - chi được giao cho tiểu ban quản lý tài chính lập dự toán, trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và thực hiện báo cáo định kỳ cho Huyện ủy, HĐND, UBND huyện. Các khoản tiền dư sau lễ hội được gửi ngân hàng và trích hỗ trợ quỹ khuyến học của địa phương.

4. Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào thời điểm nào?
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký Quyết định số 176/QĐ-BVHTTDL đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 14/01/2020.

5. Lễ rước kiệu trong ngày chính hội 15/2 Âm lịch diễn ra theo tiến trình nào?
Vào sáng ngày 15 tháng 2 Âm lịch, 14 xóm thuộc xã Đại Đình cùng tham gia nghi thức rước Thánh Mẫu từ đền Mẫu Sinh ra chùa Ngò, sau đó rước về đền Thõng để tiến hành dâng hương và tuyên chúc văn, tiếp đó thực hiện lễ dâng hương tại đền Thượng và chùa Thượng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lưu Thị Thảo đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước và quản lý cộng đồng đối với lễ hội truyền thống, đồng thời phản ánh chi tiết thực trạng quản lý lễ hội Tây Thiên giai đoạn 2020–2022. Công trình làm rõ những kết quả trong phân cấp quản lý, đảm bảo an ninh trật tự, điều chỉnh phương án tổ chức thích ứng an toàn dịch bệnh và chỉ ra các hạn chế trong quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm. Các nhóm giải pháp được đề xuất cung cấp cơ sở tham khảo có giá trị ứng dụng cho công tác quản lý văn hóa và phát triển du lịch bền vững tại huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung khóa luận chia làm 3 chương, cụ thể như sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý lễ hội và tổng quan về lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Chƣơng 2. Thực trạng công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc Chƣơng 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý lễ hội Tây Thiên, xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc 6 Luan van CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ LỄ HỘI, TỔNG QUAN VỀ LỄ HỘI TÂY THIÊN 1.

Những vấn đề lý luận chung về quản lý lễ hội truyền thống 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm lễ hội, lễ hội truyền thống *Khái niệm lễ hội Cho đến nay có rất nhiều quan điểm, định nghĩa về lễ hội: Theo điều 4, Luật Di sản văn hóa thì lễ hội được xem là di sản văn hóa phi vật thể. Tác giả Đoàn Văn Chúc lý giải lễ hội như sau: Lễ (cuộc lễ) là sự bày tỏ kính ý đối với một sự kiện xã hội, hay tự nhiên, tưởng tượng hay có thật, đã qua hay hiện tại, được thực hành theo nghi điểm rộng lớn và theo phương thức thẩm mỹ, tùy thuộc cấp nhóm xã hội có nhiệm vụ cử hành, nhằm biểu hiện giá trị của đối tượng được cử lễ.

Hội là cuộc vui bằng vô số hoạt động giải trí công cộng, diễn ra tại một địa điểm nhất định vào dịp cuộc lễ kỷ niệm một sự kiện tự nhiên xã hội nhằm diễn đạt sự phấn khích, hoan hỉ của công chúng dự lễ [4]. Theo tác giả Ngô Đức Thịnh, “Lễ hội là một trong những hiện tượng sinh hoạt văn hóa cổ truyền tiêu biểu của nhiều tộc người ở nước ta cũng như trên thế giới. Nó là tấm gương phản chiếu khá trung thực đời sống văn hóa của mỗi dân tộc” [11]. Từ góc độ cấu trúc loại hình, cuốn Giáo trình Quản lý lễ hội và Sự kiện do PGS.Cao Đức Hải Chủ biên (2010) có đưa ra định nghĩa lễ hội như sau: “Lễ hội là tổ hợp các yếu tố và hoạt động văn hóa đặc trưng của cộng đồng, xoay xung quanh một trục ý nghĩa nào đó, nhằm tôn vinh và quảng bá cho những giá trị nhất định”.

Đây là một cách nhìn có tính hình thức về hiện tượng và có thể bao trùm mọi hiện tượng được dân gian gọi là hội hè.[5] Như vậy về cơ bản, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều cách diễn 7 Luan van đạt khác nhau về lễ hội nhưng tất cả đều khẳng định lễ hội là sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng, bao gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ là hệ thống những hành vi, nghi thức, tác động nhằm biểu hiện sự tôn kính với thần linh, phản ánh ước mơ chính đáng của một cộng đồng. Phần hội là hoạt động tập thể liên quan đến tín ngưỡng chung của cộng đồng. Hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng xuất phát từ nhu cầu cuộc sống.

* Khái niệm lễ hội truyền thống Truyền thống là khái niệm để chỉ những cái gì đã hình thành từ lâu đời, mang tính bền vững và được trao quyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Những lễ hội được hình thành từ lâu, được tổ chức qua nhiều năm từ thế hệ này sang thế hệ khác thì được gọi là lễ hội truyền thống. Lễ hội truyền thống được các thế hệ sau nối tiếp thế hệ trước tái tạo và khẳng định để bảo tồn, phát huy theo hướng tích cực trong đời sống xã hội. Lễ hội truyền thống còn là hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian phổ biến, nổi bật của con người được diễn ra dưới nhiều hình thức hoạt động nhằm phục vụ lợi ích của con người, thỏa mãn nhu cầu về văn hóa, tinh thần của một nhóm người hay của một cộng đồng dân cư nhất định với nhiều mục đích khác nhau.

Tóm lại, lễ hội truyền thống được hiểu theo nhiều quan niệm khác nhau và góc độ khác nhau. Tuy nhiên, có thể hiểu: Lễ hội truyền thống là lễ hội được sáng tạo và lưu truyền theo phương thức dân gian, có từ lâu đời, tồn tại cho đến ngày nay hoặc được phục dựng lại, được hình thành trong hình thái văn hóa lịch sử riêng biệt, được truyền lại trong các cộng đồng dân cư với tư cách là phong tục, tập quán. Khái niệm quản lý, quản lý lễ hội *Khái niệm quản lý Thuật ngữ quản lý có nhiều cách hiểu khác nhau. Theo nghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của con người.

Theo nghĩa hẹp, quản lý là 8 Luan van sự sắp đặt, trông nom công việc. Theo nghĩa thông thường, phổ biến nhất: Quản lý là hoạt động tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ thể quản lý vào một đối tượng để điều chỉnh các quá trình phát triển xã hội và hành vi của con người, nhằm duy trì tính ổn định và phát triển đối tượng theo những mục tiêu đề ra. Thuật ngữ quản lý ở nước ta theo nghĩa Hán Việt cũng thường được hiểu là sự lãnh đạo, điều hành, giám sát của con người hoặc tổ chức cấp trên đối với người hoặc tổ chức cấp dưới. * Khái niệm quản lý lễ hội Quản lý lễ hội là quản lý nhà nước đối với hoạt động của lễ hội nhằm hoàn thiện một hệ thống chính sách, pháp luật để đảm bảo cho hoạt động của lễ hội được diễn ra theo đúng đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nâng cao giá trị về đời sống tinh thần của cộng đồng.

Theo tác giả Bùi Hoài Sơn: Quản lý di sản nói chung, lễ hội nói riêng là công việc của Nhà nước được được thực hiện thông qua việc ban hành, tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về lễ hội truyền thống nhằm mục đích bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của lễ hội được cộng đồng coi trọng, đồng thời nhằm góp phần phát triển kinh tế, xã hội của từng địa phương nói riêng, cả nước nói chung. [10] Tóm lại, ta có thể hiểu quản lý lễ hội là việc sử dụng các công cụ quản lý như chính sách, pháp luật, bộ máy và các nguồn lực khác, để kiểm soát hay can thiệp vào các hoạt động lễ hội. Sử dụng các phương thức thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm duy trì việc thực hiện hệ thống chính sách và luật. Việc quản lý lễ hội là việc rất quan trọng và cần thiết trong bất kỳ lễ hội nào, bởi vì khi có sự quản lý thì các hoạt động mới có thể diễn ra đúng kế hoạch, quy trình, đảm bảo an ninh, an toàn cho lễ hội đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị mà lễ hội mang lại giúp lễ hội ngày càng phát triển hơn.

9 Luan van *Quản lý của cộng đồng về lễ hội truyền thống Một trong những hình thức quản lý lễ hội đạt kết quả cao bên cạnh quản lý của nhà nước là quản lý lễ hội dựa vào cộng đồng, hay nói cách khác đó là quản lý của cộng đồng về lễ hội truyền thống. Đây là một cơ chế quan trọng cho sự tham gia của cộng đồng vào giải quyết các vấn đề của lễ hội, tăng tính công khai, đồng thời người dân tự ý thức được bảo vệ những lễ hội truyền thống là cần thiết cho đời sống của họ, dẫn đến hành động thực tiễn giúp công tác quản lý lễ hội đạt hiệu quả cao. Nội dung của quản lý lễ hội truyền thống 1.Chủ thể quản lý - Chủ thể quản lý thuộc các cơ quan quản lý Nhà nước về lễ hội: Chủ thể quản lý Nhà nước đối với hoạt động lễ hội bao gồm các cơ quan Nhà nước thuộc hệ thống hành pháp gồm: Chính phủ, Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp, ngoài ra còn có các cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân được Nhà nước trao quyền quản lý như Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường… Phân cấp quản lý về lễ hội truyền thống được thể hiện theo bảng sau: Cấp hành chính Cơ quan trực tiếp Cơ quan trực tiếp thực quản lý hiện Trung ương Chính phủ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cấp Tỉnh UBND tỉnh (Phó chủ Sở Văn hóa, Thể thao tịch phụ trách Văn – Xã) Cấp Huyện UBND huyện (Phó chủ Phòng Văn hóa – Thông tịch phụ trách Văn – Xã) tin Cấp Xã UBND xã (Phó chủ tịch Cán bộ công chức văn phụ trách Văn hóa) hóa xã 10 Luan van Đối tượng của quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội bao gồm: Các hoạt động lễ hội, mọi công dân tham gia hoạt động lễ hội và những phương tiện, cơ sở vật chất, tinh thần phục vụ cho hoạt động lễ hội truyền thống. Cơ quan tham mưu cho Chính phủ quản lý hành chính nhà nước về văn hóa thông tin bao gồm: Bộ Văn hóa thể thao và du lịch; các bộ, cơ quan ngang bộ; cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm quản lý nhà nước về Di sản văn hóa theo phân công của Chính phủ.

Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ; cơ quan thuộc Chính phủ trong việc phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về văn hóa. Bộ máy cơ quan quản lý nhà nước về lễ hội ở địa phương: Sở Văn hóa, thể thao là cơ quan tham mưu về quản lý hành chính nhà nước về lễ hội trên địa bàn. Sở Văn hóa, thể thao là cơ quan quản lý hành chính nhà nước, thường có các phòng ban trực tiếp quản lý về lễ hội: Phòng quản lý nghiệp vụ (có các bộ phận: Quản lý thông tin – báo chí; Quản lý và tổ chức lễ hội, Thanh tra Sở). Bộ máy cơ quan quản lý nhà nước về lễ hội ở cấp huyện: Phòng Văn hóa –Thông tin là cơ quan tham mưu cho UBND huyện, thành thị về quản lý hành chính nhà nước về Văn hóa – Thông tin – Thể thao trên địa bàn.

Hiện nay cơ cấu tổ chức của Phòng Văn hóa - Thông tin các huyện trên phạm vi cả nước có 1 trưởng phòng phụ trách quản lý chung các hoạt động của phòng, 1-2 Phó phòng phụ trách chuyên môn và có từ 2 nhân viên trở lên phụ trách hoạt động từng lĩnh vực riêng.