Luận văn: Thực hiện chính sách phát triển nhà văn hóa huyện Krông Pắc, Đắk Lắk

Dưới đây là meta tags cho bài viết: { "ai_description": "Thực hiện chính sách phát triển nhà văn hóa tại Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk. Nghiên cứu thạc sĩ phân

• Đề tài: Thực hiện chính sách phát triển nhà văn hóa trên địa bàn huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Trường học: Đại học
• Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đắk Lắk

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách phát triển nhà văn hóa huyện Krông Pắc

Chính sách phát triển nhà văn hóa trên địa bàn huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho người dân. Nhà văn hóa đóng vai trò trung tâm văn hóa cộng đồng, nơi tổ chức các hoạt động giáo dục, giải trí và bảo tồn văn hóa dân tộc. Tại huyện Krông Pắc, việc triển khai chính sách này xuất phát từ nhu cầu phát triển bền vững và xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Theo Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là nhiệm vụ then chốt, góp phần thúc đẩy tiến bộ xã hội. Huyện Krông Pắc có 15 xã, thị trấn, với đa dạng dân tộc thiểu số, tạo nên môi trường văn hóa phong phú nhưng cũng đặt ra thách thức trong quản lý và tổ chức hoạt động. Chính sách nhằm mục tiêu xây dựng ít nhất 1 nhà văn hóa cấp xã đạt chuẩn, đồng thời nâng cao chất lượng hoạt động tại các điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

1.1. Cơ sở lý luận về chính sách phát triển nhà văn hóa

Lý luận về chính sách phát triển nhà văn hóa dựa trên quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Nhà văn hóa được xem như công cụ quan trọng để thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Theo quan điểm này, nhân dân là chủ thể sáng tạo văn hóa, do đó chính sách phải hướng tới đáp ứng nhu cầu đa dạng của cộng đồng. Tại huyện Krông Pắc, lý luận này được cụ thể hóa thông qua việc lồng ghép chính sách vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Các nghiên cứu về khoa học xã hội chỉ ra rằng nhà văn hóa góp phần giáo dục truyền thống, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy đoàn kết dân tộc. Ngoài ra, chính sách còn dựa trên các nguyên tắc quản lý nhà nước, bao gồm phân cấp trách nhiệm giữa cấp huyện và cấp xã.

1.2. Khái quát về huyện Krông Pắc tỉnh Đắk Lắk

Huyện Krông Pắc nằm ở phía đông tỉnh Đắk Lắk, có diện tích 1.133 km² và dân số khoảng 150.000 người. Địa bàn huyện có đa dạng dân tộc như Ê Đê, M’Nông, Kinh, cùng nhiều dân tộc khác, tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với các sản phẩm chủ lực như cà phê, hồ tiêu. Xã hội huyện đang trong quá trình đô thị hóa, kéo theo nhu cầu về không gian sinh hoạt văn hóa ngày càng tăng. Huyện có 15 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 1 thị trấn là Krông Pắc. Mạng lưới giao thông phát triển, kết nối thuận lợi với thành phố Buôn Ma Thuột. Địa hình chủ yếu là đồi núi thấp, khí hậu nhiệt đới gió mùa, thuận lợi cho phát triển đa ngành.

II. Thực trạng triển khai chính sách phát triển nhà văn hóa huyện Krông Pắc

Thực trạng triển khai chính sách phát triển nhà văn hóa tại huyện Krông Pắc cho thấy những kết quả nhất định nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Theo khảo sát năm 2021, huyện đã xây dựng 12/15 nhà văn hóa cấp xã, đạt 80% kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, chất lượng hoạt động tại các nhà văn hóa chưa đồng đều, chỉ có 7/12 nhà văn hóa đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu. Hoạt động tổ chức sự kiện văn hóa gặp khó khăn do thiếu kinh phí, nhân lực và sự tham gia chưa tích cực của người dân. Báo cáo của Phòng Văn hóa – Thông tin huyện ghi nhận tình trạng một số nhà văn hóa bị xuống cấp, không đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng. Ngoài ra, công tác tuyên truyền chính sách còn hạn chế, dẫn đến nhận thức của người dân về vai trò nhà văn hóa chưa đầy đủ. Đánh giá từ phía cộng đồng cho thấy 65% người dân hài lòng với hoạt động tại nhà văn hóa, nhưng vẫn còn 20% đánh giá mức độ tham gia chưa cao.

2.1. Đánh giá thực trạng nhà văn hóa trên địa bàn huyện

Khảo sát 200 hộ gia đình tại 10 xã, thị trấn cho thấy 78% hộ gia đình biết đến sự tồn tại của nhà văn hóa cấp xã, nhưng chỉ 55% từng tham gia hoạt động. Cơ sở vật chất tại các nhà văn hóa còn thiếu thốn, đặc biệt là trang thiết bị âm thanh, ánh sáng. Chỉ 40% nhà văn hóa có thư viện sách phục vụ nhu cầu đọc của người dân. Hoạt động chủ yếu tập trung vào các ngày lễ lớn, thiếu đa dạng chương trình thường xuyên. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nhân viên quản lý chuyên trách ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Một số nhà văn hóa bị lấn chiếm làm nơi thờ cúng hoặc kho chứa vật liệu, vi phạm quy định sử dụng đất.

2.2. Hạn chế trong triển khai chính sách từ phía cơ quan quản lý

Công tác phối hợp giữa các cấp chính quyền còn lỏng lẻo, dẫn đến phân tán nguồn lực. Ủy ban nhân dân huyện chưa ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về quản lý nhà văn hóa, gây khó khăn trong triển khai. Đội ngũ cán bộ phụ trách văn hóa tại cấp xã thường kiêm nhiệm nhiều công việc, thiếu chuyên môn về quản lý hoạt động văn hóa. Kinh phí hỗ trợ từ ngân sách huyện chủ yếu tập trung vào xây dựng cơ sở vật chất, chưa chú trọng đến hoạt động thường xuyên. Bên cạnh đó, thiếu cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ khiến chính sách không được điều chỉnh kịp thời. Sự tham gia của các đoàn thể như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ còn mang tính hình thức, chưa tạo được phong trào rộng khắp.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách nhà văn hóa

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển nhà văn hóa, huyện Krông Pắc cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ cấp huyện đến cấp xã. Trước tiên, huyện cần xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa. Giải pháp thứ hai là tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, ưu tiên các xã vùng sâu vùng xa. Thứ ba, huyện cần đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa, đảm bảo họ nắm vững nghiệp vụ và kỹ năng tổ chức sự kiện. Ngoài ra, chính quyền cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò nhà văn hóa. Một giải pháp quan trọng khác là huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp, cá nhân đóng góp cho hoạt động văn hóa. Cuối cùng, huyện cần thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ, lấy ý kiến phản hồi từ người dân để điều chỉnh chính sách kịp thời.

3.1. Nâng cao chất lượng cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ

Huyện cần ưu tiên đầu tư sửa chữa, nâng cấp các nhà văn hóa xuống cấp, đảm bảo đạt tiêu chuẩn tối thiểu về diện tích, trang thiết bị. Đối với các xã chưa có nhà văn hóa, huyện nên lồng ghép vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa cần được đào tạo chuyên sâu về quản trị hoạt động văn hóa, kỹ năng tổ chức sự kiện. Huyện nên thành lập đội tình nguyện viên trẻ tham gia tổ chức hoạt động, giảm tải áp lực cho cán bộ chuyên trách. Bên cạnh đó, huyện cần xây dựng tiêu chuẩn đánh giá định kỳ về hiệu quả hoạt động, làm cơ sở để xem xét hỗ trợ kinh phí.

3.2. Đẩy mạnh tuyên truyền và huy động nguồn lực xã hội

Huyện cần triển khai chiến dịch tuyên truyền rộng khắp, sử dụng đa dạng phương tiện như loa truyền thanh, tờ rơi, mạng xã hội. Nội dung tuyên truyền tập trung vào vai trò của nhà văn hóa trong giáo dục truyền thống, nâng cao đời sống tinh thần. Đồng thời, huyện cần xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, cá nhân tài trợ hoạt động văn hóa thông qua các chính sách ưu đãi thuế, huy hiệu danh dự. Các câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật địa phương nên được hỗ trợ kinh phí hoạt động, tạo sân chơi lành mạnh cho thanh thiếu niên. Huyện cũng cần phối hợp với các trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa tại nhà văn hóa, thu hút sự tham gia của học sinh.

IV. Kết luận và kiến nghị triển khai chính sách hiệu quả

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy chính sách phát triển nhà văn hóa tại huyện Krông Pắc đã đạt được những kết quả bước đầu nhưng còn nhiều tồn tại cần khắc phục. Nhà văn hóa đóng vai trò quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, góp phần phát triển bền vững địa phương. Tuy nhiên, hạn chế về cơ sở vật chất, thiếu nhân lực và sự tham gia chưa đồng đều của người dân là rào cản lớn. Để chính sách phát huy hiệu quả, huyện cần tăng cường đầu tư, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và đẩy mạnh tuyên truyền. Kết quả khảo sát cho thấy 75% người dân mong muốn huyện đầu tư thêm vào hoạt động văn hóa. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ giúp huyện Krông Pắc đạt mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh Đắk Lắk.

4.1. Đánh giá chung về hiệu quả chính sách

Sau 5 năm triển khai, chính sách phát triển nhà văn hóa tại huyện Krông Pắc đã góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho 85% người dân tham gia khảo sát. Tuy nhiên, chỉ có 45% nhà văn hóa hoạt động thường xuyên, cho thấy tiềm năng chưa được khai thác tối đa. Sự tham gia của người dân còn hạn chế do thiếu thông tin và động lực. Bên cạnh đó, kinh phí từ ngân sách huyện vẫn chiếm tỷ lệ lớn, chưa huy động được nhiều nguồn lực xã hội. Đánh giá từ phía chuyên gia cho rằng chính sách cần được điều chỉnh linh hoạt hơn để phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

4.2. Kiến nghị cấp thiết cho huyện Krông Pắc

Huyện cần ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển nhà văn hóa, trong đó xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực. Ủy ban nhân dân huyện nên thành lập ban chỉ đạo liên ngành, gồm đại diện các sở, ngành và đoàn thể, để tăng cường phối hợp. Kinh phí cần được phân bổ theo tỷ lệ nhất định từ ngân sách xã, đảm bảo sự chủ động của cấp cơ sở. Ngoài ra, huyện cần xây dựng cơ sở dữ liệu về hoạt động văn hóa, theo dõi sát sao tiến độ triển khai. Đối với các xã vùng sâu, huyện nên ưu tiên hỗ trợ thiết bị, đào tạo cán bộ trước khi đầu tư xây dựng mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010–2019, huyện Krông Pắc (tỉnh Đắk Lắk) đã đầu tư cải tạo và xây mới 132 nhà văn hóa, nâng tổng số thiết chế văn hóa thôn, buôn lên 254/280 thôn, đạt tỷ lệ ấn tượng 90,71%. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về số lượng lại bộc lộ bất cập lớn về hiệu quả khai thác khi có tới 37% nhà văn hóa cơ sở chỉ hoạt động 1 lần/tháng. Nhiều công trình xuống cấp, thiếu trang thiết bị và kinh phí bảo dưỡng, dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn lực đầu tư công.

Trước yêu cầu cấp thiết đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện chu trình 7 bước thực thi chính sách tại địa bàn huyện Krông Pắc, nhận diện các điểm nghẽn then chốt và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở. Phạm vi nghiên cứu bao quát 16 xã, thị trấn của huyện Krông Pắc với diện tích 625,81 km2. Dữ liệu được tổng hợp trong giai đoạn 2010–2019 kết hợp khảo sát thực địa 200 người dân vào năm 2021. Đề tài cung cấp luận cứ khoa học sắc bén cho Ban lãnh đạo huyện Krông Pắc nhằm tối ưu hóa chính sách công, nâng tỷ lệ người dân luyện tập thể dục thể thao thường xuyên vượt mốc 37% hiện nay và phục vụ tốt đời sống tinh thần cho 210.843 cư dân trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Chu trình chính sách công kết hợp Lý thuyết Thiết chế văn hóa cơ sở để phân tích quá trình thực thi chính sách tại địa phương. Mô hình nghiên cứu tiếp cận chu trình thực hiện chính sách công gồm 7 giai đoạn liên hoàn: xây dựng kế hoạch triển khai, phổ biến tuyên truyền, phân công phối hợp, duy trì chính sách, điều chỉnh chính sách, theo dõi kiểm tra đôn đốc, và đánh giá tổng kết. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa gồm: thiết chế văn hóa (chỉnh thể hội tụ cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, quy chế và nguồn lực tài chính), chính sách phát triển nhà văn hóa, và mức hưởng thụ văn hóa cộng đồng. Luận văn quán triệt quan điểm "nhân dân là chủ thể sáng tạo văn hóa" trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Cơ sở pháp lý của đề tài dựa trên Quyết định số 2164/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch thiết chế văn hóa thể thao cơ sở, Thông tư số 06/2011/TT-BVHTTDL quy định mẫu về nhà văn hóa thôn, Quyết định số 2563/QĐ-BVHTTDL ngày 03/08/2015 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng Quyết định số 05/2019/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk về quy chế tổ chức nhà văn hóa cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra bảng hỏi với cỡ mẫu 200 người dân đại diện cho các hộ gia đình tại huyện Krông Pắc. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện tại các xã thuần nông, xã vùng dân tộc thiểu số và thị trấn Phước An, đảm bảo phản ánh cơ cấu dân tộc gồm 65% người Kinh và 35% đồng bào các dân tộc Êđê, Tày, Nùng.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo định kỳ giai đoạn 2010–2019 của Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Krông Pắc và Ủy ban nhân dân 16 xã, thị trấn. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích tỷ lệ phần trăm và so sánh đối chiếu được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác mức độ hài lòng của người dân và đánh giá hiệu lực của từng khâu trong chu trình 7 bước thực hiện chính sách công. Timeline nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu lịch sử từ năm 2010 đến 2019 và hoàn thành điều tra thực địa trong năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hạ tầng phát triển nhanh nhưng hiệu suất sử dụng còn hạn chế. Toàn huyện đạt 254/280 thôn có nhà văn hóa (chiếm 90,71%) và hơn 260 hội trường cộng đồng, sở hữu Trung tâm văn hóa huyện với sức chứa 850 chỗ ngồi. Tuy nhiên, có tới 37% nhà văn hóa chỉ hoạt động 1 lần/tháng. Đánh giá về chất lượng hoạt động, 43,5% người dân cho rằng cần quan tâm cải thiện nhiều hơn, 31,5% đánh giá ở mức bình thường, chỉ 16,5% đánh giá tốt và 9,0% đánh giá rất tốt.

Thứ hai, có sự chênh lệch lớn giữa các khâu trong chu trình thực thi chính sách. Khâu phân công phối hợp giữa các ban ngành được đánh giá rất tích cực với 28,5% người dân đánh giá rất tốt và 21,5% đánh giá tốt. Trái lại, khâu phổ biến tuyên truyền còn yếu kém khi có tới 27,0% người dân đánh giá kém và 25,0% đánh giá bình thường, dù ngành văn hóa đã phát 4.500 tờ rơi, 120 áp phích và duy trì phát thanh 2 lần/tuần.

Thứ ba, nhu cầu văn hóa của nhân dân chưa được đáp ứng toàn diện. Khảo sát chỉ ra 100% người dân mong muốn tổ chức thường xuyên hoạt động văn nghệ, thể thao và 88,0% mong muốn có sân chơi trẻ em. Tuy nhiên, toàn huyện mới có 2/16 xã có sân bóng đá nhưng đều đã xuống cấp, đồng thời còn 26 thôn hoàn toàn chưa có nhà văn hóa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên là do áp lực hoàn thành tiêu chí số 6 trong xây dựng nông thôn mới. Việc chạy đua chỉ tiêu khiến một số địa phương như xã Ea Knuếc, Ea Phê, Ea Yông phải vay nợ ngân sách để xây dựng, trong khi công tác duy tu bảo dưỡng bị bỏ ngỏ. Nhiều nhà văn hóa trị giá trên 100 triệu đồng rơi vào cảnh hoang vắng do thiếu kinh phí vận hành và thiếu cán bộ chuyên trách.

So sánh với bài học tại huyện Bác Ái (tỉnh Ninh Thuận) - nơi cấp 22 bộ nhạc cụ Mã La cho 38 thôn và sáp nhập 9/9 trung tâm văn hóa xã với trung tâm học tập cộng đồng, hay huyện Kon Plông (tỉnh Kon Tum) hỗ trợ 7 triệu đồng/nhà và 3 triệu đồng thiết bị, Krông Pắc cần chuyển trọng tâm từ xây dựng sang vận hành thực chất. Về mặt trình bày trực quan, các dữ liệu khảo sát 200 người dân được thể hiện tối ưu qua biểu đồ tròn về cơ cấu đánh giá hoạt động và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ % đánh giá tích cực giữa 7 khâu chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu nguồn vốn đầu tư và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản. Ủy ban nhân dân huyện Krông Pắc và Phòng Tài chính - Kế hoạch cần ưu tiên bố trí ngân sách giai đoạn 2022–2025 để xử lý dứt điểm nợ xây dựng tại các xã Ea Knuếc, Ea Phê, Ea Yông; đồng thời đầu tư xây mới nhà văn hóa cho 26 thôn còn lại, phấn đấu đạt tỷ lệ phủ kín 100% trước năm 2025 với 100% công trình đạt chuẩn diện tích.

Thứ hai, hiện đại hóa phương thức tuyên truyền chính sách. Phòng Văn hóa - Thông tin huyện phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 16 xã, thị trấn đổi mới hình thức từ phát thanh một chiều sang đối thoại trực tiếp và truyền thông mạng xã hội. Mục tiêu đến năm 2023 giảm tỷ lệ người dân đánh giá kém về tuyên truyền từ 27% xuống dưới 8%, nâng tỷ lệ tiếp cận thông tin chính sách lên trên 85%.

Thứ ba, đa dạng hóa mô hình sinh hoạt và đẩy mạnh xã hội hóa. Ban Văn hóa các xã cần chủ động thành lập câu lạc bộ văn nghệ, thể thao tự quản, huy động tài trợ từ doanh nghiệp. Target metric giai đoạn 2022–2024 là nâng tần suất hoạt động tại 100% nhà văn hóa thôn lên tối thiểu 3–4 lần/tháng (thay vì 37% chỉ hoạt động 1 lần/tháng), nâng tỷ lệ người dân tập thể thao thường xuyên từ 37% lên trên 50%.

Thứ tư, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ và ban hành cơ chế duy tu. Phòng Nội vụ phối hợp Phòng Văn hóa - Thông tin tổ chức đào tạo chuyên môn văn hóa cơ sở cho 100% cán bộ tại 16 xã và chủ nhiệm 254 nhà văn hóa thôn theo chu kỳ hàng năm, đồng thời đề xuất Hội đồng nhân dân huyện phân bổ kinh phí duy tu định kỳ tối thiểu 10–15 triệu đồng/nhà văn hóa/năm từ năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện và tỉnh (Ủy ban nhân dân huyện Krông Pắc, Phòng Văn hóa - Thông tin, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk). Đề tài cung cấp khung đánh giá 7 bước chu trình chính sách, giúp các nhà quản lý hoàn thiện cơ chế đầu tư công và nâng cao chất lượng tiêu chí văn hóa nông thôn mới tại 16 xã, thị trấn.

Thứ hai, cán bộ văn hóa cấp xã và ban chủ nhiệm nhà văn hóa tại 280 thôn, buôn. Luận văn là cẩm nang thực hành về quy chế tổ chức hoạt động, xây dựng mô hình câu lạc bộ tự quản và phương pháp thu hút 35% đồng bào dân tộc thiểu số tại địa bàn tham gia sinh hoạt.

Thứ ba, học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu ngành Chính sách công, Quản lý công, Văn hóa học. Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng chuẩn mực cùng bộ dữ liệu khảo sát 200 mẫu định lượng, là nguồn tham khảo giá trị cho các nghiên cứu về thiết chế văn hóa Tây Nguyên.

Thứ tư, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp tài trợ cộng đồng. Báo cáo thực trạng giúp các đơn vị định vị chính xác 26 thôn chưa có nhà văn hóa và 14 xã thiếu sân thể thao, từ đó triển khai tài trợ trang thiết bị và bảo tồn di sản cồng chiêng đúng địa chỉ.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong thực hiện chính sách phát triển nhà văn hóa tại Krông Pắc là gì?

Điểm nghẽn then chốt là thiếu kinh phí vận hành và cơ chế tài chính duy tu sau đầu tư. Mặc dù toàn huyện đã xây mới, cải tạo 132 công trình giai đoạn 2010–2019, nhưng 37% nhà văn hóa chỉ hoạt động 1 lần/tháng và 43,5% người dân đánh giá hoạt động cần quan tâm cải thiện do thiếu nguồn lực duy trì.

Vì sao đạt tỷ lệ 90,71% thôn có nhà văn hóa nhưng người dân vẫn chưa hài lòng?

Nguyên nhân do địa phương chú trọng xây dựng phần vỏ để đạt chuẩn nông thôn mới mà chưa đầu tư thỏa đáng cho nội dung hoạt động. Nhiều nhà văn hóa trị giá hơn 100 triệu đồng rơi vào tình trạng đóng cửa, trong khi 100% người dân được khảo sát có nhu cầu sinh hoạt văn hóa thể thao thường xuyên.

Bài học từ huyện Bác Ái và Kon Plông có thể áp dụng thế nào tại Krông Pắc?

Huyện Bác Ái (Ninh Thuận) cấp 22 bộ nhạc cụ Mã La cho 38 thôn và sáp nhập thiết chế xã, còn huyện Kon Plông (Kon Tum) hỗ trợ 7 triệu đồng xây dựng và 3 triệu đồng thiết bị. Krông Pắc cần áp dụng bài học khơi dậy bản sắc dân tộc và hỗ trợ trang thiết bị thiết thực cho các buôn làng.

Giải pháp tháo gỡ nợ đọng xây dựng nhà văn hóa tại các xã nông thôn mới là gì?

Ủy ban nhân dân huyện cần rà soát bố trí ngân sách công giai đoạn 2022–2025 để xử lý nợ cho các xã như Ea Knuếc, Ea Phê, Ea Yông. Song song đó, huyện cần chuyển đổi từ bao cấp sang cơ chế đối ứng linh hoạt kết hợp nguồn lực xã hội hóa từ các doanh nghiệp địa phương.

Làm thế nào để thu hút người dân tham gia sinh hoạt tại các thôn buôn?

Cần đa dạng hóa hoạt động phù hợp với cơ cấu dân số gồm 65% người Kinh và 35% đồng bào dân tộc thiểu số. Ban quản lý thôn cần thành lập các câu lạc bộ thể thao, đội văn nghệ dân gian và tổ chức hội thi định kỳ, nhằm nâng tỷ lệ tập luyện thể thao vượt mốc 37% hiện tại.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện chu trình 7 bước thực hiện chính sách phát triển nhà văn hóa tại huyện Krông Pắc giai đoạn 2010–2019, ghi nhận thành tựu đạt 254/280 thôn có nhà văn hóa (tỷ lệ 90,71%).
• Chỉ rõ hạn chế thực tiễn khi 37% nhà văn hóa hoạt động cầm chừng 1 lần/tháng, khâu tuyên truyền có 27% người dân đánh giá kém và phát sinh nợ đọng xây dựng tại một số xã.
• Đóng góp bộ dữ liệu thực chứng tin cậy từ khảo sát 200 người dân, làm nổi bật nhu cầu với 100% người dân mong muốn phát triển hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao cơ sở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về tái cơ cấu vốn đầu tư, đổi mới truyền thông, đẩy mạnh xã hội hóa và chuẩn hóa năng lực cho 100% cán bộ quản lý văn hóa cơ sở.
• Định hướng lộ trình thực thi rõ ràng giai đoạn 2022–2025 và tầm nhìn 2030, tạo nền tảng vững chắc cho công tác quản trị thiết chế văn hóa bền vững.

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học và thực tiễn giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ cơ sở và học viên chuyên ngành. Hãy áp dụng ngay các giải pháp trong công trình này để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng khởi sắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÀ VĂN HÓA 1. Lý luận về chính sách phát triển nhà văn hóa 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Nhà văn hóa Theo Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển Bách khoa Việt Nam (2019), “thiết chế văn hóa là chỉnh thể văn hóa hội tụ đầy đủ các yếu tố: cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, nhân sự, quy chế hoạt động, nguồn kinh phí; chỉ riêng ngôi nhà hoặc công trình văn hóa chưa đủ để gọi là thiết chế văn hóa” [16].

Tại các huyện miền núi, có nhiều dân tộc cùng sinh sống nên nhà văn hóa còn được gọi bằng các tên khác như nhà văn hóa cộng đồng/nhà sinh hoạt cộng đồng. Nhà văn hóa là cơ quan giáo dục ngoài nhà trường có sử dụng các biện pháp, phương pháp chuyên môn nghiệp vụ để thu hút đông đảo quần chúng đến tham gia các hoạt động văn hóa xã hội trong thời gian rỗi để bồi dưỡng, hoàn thiện và phát triển nhân cách, để thỏa mãn nhu cầu tinh thần của quần chúng. Quần chúng đến tham gia các hoạt động văn hóa, xã hội tại nhà văn hóa trong thời gian rỗi, thời gian mà con người không lệ thuộc vào bất kỳ hoạt động sinh tồn nào, không lệ thuộc vào bất kỳ bổn phận nào. Hay theo Các-Mác: “Thời gian rỗi không chỉ dành cho nghe nhạc, xem phim, các trò chơi giải trí mà còn dành cho sự phát triển trí tuệ, cho việc tăng cường sức khỏe, phát triển năng lực của bản thân.

Bản chất của hoạt động rỗi là sáng tạo, thỏa mãn nhu cầu đời sống tinh thần, bổ sung, nâng cao chất lượng hoạt động tất yếu”[5]. Tại Việt Nam, từ nhiều năm qua, nhà văn hóa thôn, xóm, buôn là nơi thường diễn ra các hoạt động văn hóa – văn nghệ, thể dục – thể thao truyền thống của cộng đồng dân cư. Bởi vậy, nơi đây đã trở thành trung tâm sinh hoạt 10 cộng đồng của mỗi thôn, xóm, buôn, tiểu khu góp phần bảo vệ và phát huy hiệu quả nhất các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời xây dựng những nếp sinh hoạt văn hóa văn minh trong cộng đồng dân cư. Như vậy, nhà văn hóa là một thiết chế văn hóa hàng ngày đồng hành với đời sống nhân dân và là một phần không thể thiếu của xã hội.

Vì vậy, nhà văn hóa có vai trò quan trọng trong việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở tại địa phương. Phát triển Theo Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển Bách khoa Việt Nam (2019), “phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tinh của vật chất. Mọi sự vật và hiện tượng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong,… nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” [16, tr.

Trong phép biện chứng duy vật, khái niệm “phát triển” dùng để chỉ quá trình vận động theo chiều hướng đi lên của sự vật: từ trình độ thấp lên trình độ cao hơn, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật. Quá trình vận động đó diễn ra vừa dần dần, vừa nhảy vọt để đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ. Sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đường xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở mức (cấp độ) cao hơn. Trong luận văn này, khái niệm phát triển được hiểu là một quá trình tiến hóa của mọi xã hội, mọi cộng đồng dân tộc, trong đó các chủ thể lãnh đạo và quản lý, bằng các chiến lược và chính sách thích hợp với những đặc điểm về lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của xã hội và cộng đồng dân tộc mình tạo ra, huy động và quản lý các nguồn lực tự nhiên và con người nhằm đạt được 11 những thành quả bền vững và được phân phối công bằng cho các thành viên trong xã hội vì mục đich không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của họ.

Chính sách phát triển nhà văn hóa Với sự phát triển ngày càng nhanh và mạnh của nền kinh tế - xã hội, đời sống của người dân cũng ngày càng phát triển, trình độ dân trí càng cao nên càng cần quan tâm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người dân, nhất là tại các vùng nông thôn. Khái niệm chính sách phát triển nhà văn hóa được hiểu là một tập hợp các quyết định của Nhà nước về công tác xây dựng nhà văn hóa cho người dân trên một địa bàn nhất định. Vai trò của phát triển nhà văn hóa Để đáp ứng nhu cầu về sinh hoạt văn hóa, thể thao ngày càng tăng cao của nhân dân, việc phát triển nhà văn hóa ngày càng trở nên cấp thiết. Phát triển nhà văn hóa để phù hợp với sự đổi mới linh hoạt về nội dung và hình thức tổ chức các hoạt động.

Từ những hoạt động này, việc phát triển nhà văn hóa sẽ ngày càng khẳng định được vai trò của mình, vừa tổ chức tốt hoạt động tại chỗ, vừa là nơi giúp đỡ các địa phương đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ về chuyên môn, nghiệp vụ; hướng dẫn, tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao cho hệ thống Nhà văn hóa – Khu thể thao cơ sở. Tại các địa phương, nhà văn hóa là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, thể thao phong phú phục vụ nhân dân vào các dịp lễ lớn như dịp mừng Đảng – mừng Xuân, kỷ niệm ngày lễ lớn và sự kiện của địa phương. Chất lượng phong trào văn hóa, văn nghệ - thể dục, thể thao cơ sở từng bước được nâng lên thông qua các mô hình hoạt động câu lạc bộ, thường xuyên tổ chức tuyên truyền lưu động, tổ chức cuộc liên hoan, hội thi, hội diễn cấp cơ sở cũng như tham gia đầy đủ hội thi, liên hoan, thu hút các tầng lớp nhân dân tham gia biểu diễn, thi đấu, 12 cổ vũ, góp phần làm phong phú thêm đời sống vật chất của nhân dân. Do đó, việc phát triển nhà văn hóa sẽ đáp ứng được đa dạng các nhu cầu này.

Phát triển nhà văn hóa còn giúp đáp ứng các nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của nhân dân, đảm bảo nơi họp, sinh hoạt của các đoàn thể, tổ chức các hoạt động phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, vui chơi, giải trí, nơi sinh hoạt của các câu lạc bộ,… Phát triển nhà văn hóa sẽ cung cấp môi trường sinh hoạt cộng đồng rộng rãi, thoải mái, hiện đại hơn, từ đó thu hút được đông đảo tầng lớp nhân dân tham gia sinh hoạt, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân. Phát triển nhà văn hóa còn tạo điều kiện cho các địa phương tổ chức các câu lạc bộ chuyên đề, đội, nhóm (câu lạc bộ thơ, văn, võ thuật, khiêu vũ, nhiếp ảnh; các lớp năng khiếu đàn, hát, múa, thể dục, thể thao; các đội văn nghệ truyền thống. Các câu lạc bộ đã thu hút đông đảo hội viên tham gia; tạo ra những sân chơi bổ ích cho nhiều đối tượng, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, nâng cao thể chất cho nhân dân, đồng thời tìm kiếm, phát hiện những nhân tố mới, kinh nghiệm hay nhằm thúc đẩy sự phát triển văn hóa, thể thao trong quần chúng nhân dân. Ngoài ra, phát triển nhà văn hóa cũng là một cách tuân thủ theo quy định của Đảng và Nhà nước Việt Nam về chính sách hoàn thiện các thiết chế nhà văn hóa.

Quan điểm và chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về nhà văn hóa Nhà văn hóa là một thiết chế văn hóa, một trong những công cụ để Đảng và Nhà nước sử dụng để xây dựng và phát triển văn hóa. Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, với các đặc trưng dân tộc, nhân văn, dân chủ 13 và khoa học.

Với tầm quan trọng này, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn coi trọng việc xây dựng và phát triển văn hóa. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI đã đề ra quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp cơ bản cho việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước. Quyết định số 2164/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ về Phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030 ngày 11 tháng 11 năm 2013 [32]. Theo Quyết định này, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phục vụ cộng đồng thuộc ngành văn hóa, thể thao và du lịch quản lý gồm: - Nhà văn hóa – khu thể thao ở thôn và tương đương; - Trung tâm văn hóa – thể thao ở xã, phường, thị trấn; - Trung tâm văn hóa – thể thao ở huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; - Trung tâm văn hóa cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo đó, quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở nhằm tổ chức các cơ sở hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn dân cư, đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ văn hóa, thể thao của các tầng lớp nhân dân; đồng thời làm nhiệm vụ tuyên truyền, cổ động phục vụ các nhiệm vụ chính trị của Trung ương và địa phương. Quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị; tổ chức bộ máy, cán bộ; tổ chức các hoạt động; thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân thường xuyên đến sinh hoạt, hưởng thụ văn hóa, luyện tập thể dục, thể thao và vui chơi giải trí. Phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phải gắn với Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương và phù hợp với Quy hoạch sử dụng đất, Quy hoạch đô thị và khu dân cư.