Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức quản lý hoạt động giáo dục văn hóa địa phương thông qua quản lý hoạt động giáo dục bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể hát Xoan cho học sinh trong các trường THCS. Chương 2: Thực trạng tổ chức quản lý hoạt động giáo dục văn hóa địa phương thông qua quản lý hoạt động giáo dục bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể hát Xoan cho học sinh trong các trường THCS thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ đáp ứng Chương trình giáo dục phổ thông mới. Chương 3: Biện pháp tổ chức quản lý hoạt động giáo dục văn hóa địa phương thông qua quản lý hoạt động giáo dục bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể hát Xoan cho học sinh trong các trường THCS thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ đáp ứng Chương trình giáo dục phổ thông mới 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA ĐỊA PHƢƠNG THÔNG QUA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY DI SẢN VĂN HÓA PHI VẬT THỂ HÁT XOAN CHO HỌC SINH TRONG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Các nghiên cứu về bảo tồn các giá trị văn hoá dân tộc, văn hoá địa phương Bảo tồn các giá trị văn hoá dân tộc, văn hoá địa phương là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường phổ thông nói chung và trường trung học cơ sở nói riêng. Thông qua đó góp phần giúp thế hệ trẻ Việt Nam hình thành và phát triển lòng yêu nước, thương nòi, niềm tự hào, tự tôn dân tộc, có ý thức và tinh thần đấu tranh trong xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước. Đưa văn hóa dân tộc phát triển lên một tầm cao mới, hội nhập với thế giới. Nghị quyết hội nghị lần thứ 5 BCHTW khóa VIII, các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, XI,XII cũng luôn đề cập đến vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Trong đó, rất chú trọng việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá gắn với giáo dục bồi dưỡng con người Việt Nam phát triển toàn diện có nhân cách, lối sống tốt đẹp làm cốt lõi, trọng tâm với 7 đặc tính cơ bản là: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo; xây dựng lối sống có nhân cách, có bản lĩnh vững vàng ngang tầm sự nghiệp đổi mới đất nước, xây dựng nền giáo dục hiện đại, tạo điều kiện cho các cá nhân phát triển tối đa tiềm năng của mình. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ rõ, di sản văn hoá truyền thống có những giá trị cơ bản, độc đáo, đặc sắc. Người luôn nhắc nhở phải phát huy vốn quý báu của dân tộc, trong kế thừa di sản phải có thái độ nghiên cứu, chọn lọc nghiêm túc. Giáo dục không chỉ là kiến thức khoa học, kiến thức văn hoá mà còn là xây dựng đức, trí, thể, mỹ một cách toàn diện.
Người căn dặn “ người địa phương nào trước hết phải biết hát dân ca của địa phương mình, đó là điều thuận lợi hơn người ở địa 6 phương khác”. Như vậy việc đưa dân ca Việt Nam nói chung hay hát Xoan nói riêng vào trường học là một việc làm cần thiết góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hoá nhằm giáo dục con người một cách toàn diện, bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách, khả năng cảm thụ âm nhạc, tình yêu quê hương, đất nước. Bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam có “cốt lõi” và được kết tinh trong di sản văn hoá, “bao gồm các giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước. Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng, gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, tinh tế trong ứng xử, giản dị trong lối sống… Bản sắc văn hóa dân tộc còn đậm nét cả trong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo”[12].
Các di sản văn hoá chỉ được phát huy tác dụng khi nó được xâm nhập vào con người, chính vì vậy chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: Văn hoá Việt Nam là đều đáng tự hào, phải làm sao cho văn hoá thấm dâu vào tâm lý quốc dân. Từ nhận thức di sản văn hoá dân tộc là nguồn động lực đặc biệt mạnh mẽ tác động vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hơn 30 năm đổi mới vừa qua, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hoá dân tộc- gắn kết với việc xây dựng môi trường sinh thái nhân văn và đời sống văn hoá công đồng. Hiện nay, trên thế giới, việc nghiên cứu đưa văn hóa dân tộc như: dân ca, nhạc kịch…các hoạt động âm nhạc vào giảng dạy ở các trường phổ thông đã được ngành giáo dục quan tâm. Nhiều quốc gia ở Châu Á và thế giới đã xây dựng một chiến lược, một kế hoạch thống nhất, xây dựng khung chương trình đưa dân ca… kết hợp với các trò chơi địa phương vào giảng dạy trong hệ thống nhà trường phổ thông như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Liên bang Nga, Canada.
Các nghiên cứu về bảo tồn và đưa âm nhạc dân tộc vào chương trình giáo dục địa phương ở trường trung học cơ sở Ở Việt Nam, những năm qua, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc, các nhà giáo tâm huyết với nền âm nhạc dân tộc đã đề nghị Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu đưa giáo dục nghệ thuật vào trường phổ thông. Đến những 7 năm 90 của thế kỷ XX, nhất là từ khi thực hiện chương trình đổi mới sách giáo khoa năm 2002, các môn âm nhạc, Mỹ thuật mới được chính thức được đưa vào giảng dạy trong chương trình giáo dục phổ thông (ở bậc Tiểu học và Trung học cơ sở). Tuy nhiên, thời gian qua việc giảng dạy bộ môn âm nhạc ở một số địa phương trong cả nước còn mang tính hình thức, nội dung đơn điệu… chưa được quan tâm đúng mức. Trong chương trình dạy âm nhạc ở cấp học THCS, các nhà sư phạm đã đưa dân ca vào sách giáo khoa nhưng ở mức độ còn hạn chế.
Hội thảo “Bảo tồn và phát huy dân ca trong giáo dục âm nhạc ở trường phổ thông” ngày 29/10/2009 của trường Đại học sư phạm nghệ thuật Trung ương đã tập trung đánh giá vai trò của dân ca trong đời sống xã hội, thực trạng việc dạy và học dân ca trong trường đào tạo giáo viên âm nhạc và trong trường phổ thông, đề xuất các biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong nhà trường nói chung và dân ca nói riêng. Dự án “Hỗ trợ đưa dân ca vào trường THCS” được Bộ GD&ĐT triển khai từ năm 2009 với các sản phẩm tuyển tập Giới thiệu dân ca Việt Nam; hướng dẫn sử dụng các nhạc sản phẩm âm nhạc trong nhà trường. Đây là các tài liệu tham khảo rất quan trọng giúp cho việc dạy và học dân ca nói riêng và giáo dục âm nhạc nói chung ở trường THCS, giáo viên sẽ dùng các tài liệu để bổ sung vào việc dạy và học cũng như tổ chức các hoạt động âm nhạc trong và ngoài nhà trường. Các nghiên cứu về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp - Hát Xoan Phú Thọ Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân về Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp - Hát Xoan Phú Thọ, Bộ VHTTDL đã phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ tổ chức hội nghị lấy ý kiến góp ý của các Bộ, ngành liên quan và các nhà khoa hoặc về Đề án do Ủy ban nhân tỉnh Phú Thọ xây dựng đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại - Hát Xoan Phú Thọ Giai đoạn 2013-2020”.
Từ năm 2015 đến năm 2025 đưa hát Xoan trở thành một hoạt động của quần chúng nhân dân tỉnh Phú Thọ. “Tiếp tục giữ gìn, lưu truyền, phổ biến, phát huy cho thế hệ mai sau những 8 giá trị độc đáo mang tính xã hội, nhân văn, những phong tục, tập quán tốt đẹp về hát Xoan gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Nâng cao nhận thức và lòng tự hòa trong cộng đồng, trách nhiệm của các thế hệ, nhất là của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa hát Xoan. Từng bước bảo tồn phát huy giá trị hát Xoan trở thành sản phẩm du lịch văn hóa hóa tâm linh đặc trưng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Năm 2015, hát Xoan Phú Thọ đã ra khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp và trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đào tạo được lớp nghệ nhân kế cận tại các phường Xoan gốc kế tục lớp nghệ nhân cao tuổi hiện nay trong việc truyền dạy cho lớp trẻ tại cộng đồng. 100% người có công bảo tồn, giữ gìn và truyền dạy hát Xoan được tôn vinh và hưởng chế độ đãi ngộ theo quy định”. [9] Từ năm học 2020 - 2021, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ GD&ĐT (Thông tư số 32) sẽ được triển khai, đây là chuyển biến quan trọng, có tính đột phá trong thực hiện mục tiêu Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Theo Thông tư số 32, nội dung giáo dục của địa phương là nội dung bắt buộc được thực hiện xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 bao gồm “những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,.
