Luận án tiến sĩ về giám sát huấn luyện thể lực cho vận động viên futsal Thái Sơn Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu về giám sát huấn luyện thể lực cho vận động viên futsal Thái Sơn Nam, góp phần nâng cao hiệu suất thi đấu.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Hoàng Phúc
• Người hướng dẫn: Lý Vĩnh Trường
• Trường học: Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên Cứu Giám Sát Huấn Luyện Thể Lực Cho Vận Động Viên Futsal Thái Sơn Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về giám sát huấn luyện thể lực

Giám sát huấn luyện thể lực là một phần thiết yếu trong quá trình phát triển VĐV Futsal, đặc biệt là tại CLB Thái Sơn Nam. Huấn luyện thể lực không chỉ đơn thuần là việc tập luyện mà còn bao gồm việc theo dõi, đánh giá và điều chỉnh quá trình tập luyện của VĐV. Trong bối cảnh hiện đại, việc giám sát thể lực giúp các HLV nhận diện được những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thi đấu của VĐV. Việc này bao gồm việc theo dõi lượng vận động (LVĐ), sự phục hồi và khả năng thích nghi của VĐV với các bài tập. Theo một nghiên cứu gần đây, việc giám sát thể lực có thể giúp tăng cường hiệu suất thi đấu lên đến 20% nếu được thực hiện một cách bài bản. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống giám sát khoa học, nhằm nâng cao hiệu quả huấn luyện cho các VĐV Futsal.

1.1. Khái niệm và vai trò của giám sát huấn luyện

Giám sát huấn luyện có thể được hiểu là quá trình theo dõi và đánh giá sự tiến bộ của VĐV trong quá trình tập luyện. Giám sát huấn luyện thể thao không chỉ giúp các HLV nắm bắt tình hình sức khỏe và thể lực của VĐV mà còn là công cụ để điều chỉnh chương trình huấn luyện cho phù hợp. Việc này giúp đảm bảo rằng VĐV luôn ở trong trạng thái tốt nhất trước khi tham gia thi đấu. Theo một nghiên cứu, việc áp dụng các tiêu chí giám sát có thể giúp phát hiện sớm các dấu hiệu mệt mỏi và chấn thương, từ đó có những điều chỉnh kịp thời trong chương trình huấn luyện.

II. Đặc điểm và yêu cầu về thể lực của VĐV Futsal

VĐV Futsal cần có một nền tảng thể lực vững chắc để đáp ứng yêu cầu của môn thể thao này. Các yếu tố như sức bền, sức mạnh, và khả năng phục hồi đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định thành công của VĐV trong các trận đấu. Đặc điểm của môn Futsal là có nhịp độ thi đấu nhanh và liên tục, điều này đòi hỏi VĐV phải có khả năng di chuyển linh hoạt và phản ứng nhanh. Huấn luyện thể lực cho VĐV Futsal cần chú trọng đến việc phát triển các tố chất thể lực đặc thù như sức bền, sức mạnh bộc phát, và khả năng chịu đựng. Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện các yếu tố này có thể giúp tăng cường hiệu suất thi đấu lên đến 30%.

2.1. Tố chất thể lực cần thiết cho VĐV Futsal

Để thành công trong môn Futsal, VĐV cần có các tố chất thể lực như sức bền, sức mạnh và sự linh hoạt. Đào tạo vận động viên Futsal cần phải chú trọng đến việc phát triển sức mạnh bộc phát, giúp VĐV có khả năng thực hiện các pha xử lý nhanh chóng và hiệu quả. Theo một nghiên cứu, các VĐV có thể trạng tốt hơn có khả năng ghi bàn cao hơn 25% so với những VĐV có thể trạng kém. Điều này cho thấy rằng việc giám sát thể lực trong quá trình huấn luyện là rất cần thiết để đảm bảo VĐV phát triển toàn diện.

III. Phương pháp giám sát huấn luyện thể lực

Việc áp dụng các phương pháp giám sát khoa học trong huấn luyện thể lực cho VĐV Futsal là rất quan trọng. Các phương pháp như kiểm tra y học, phỏng vấn, và phân tích số liệu đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và điều chỉnh chương trình huấn luyện. Đặc biệt, phương pháp kiểm tra y học giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe của VĐV, từ đó có những điều chỉnh hợp lý trong quá trình tập luyện. Thực tế cho thấy rằng, việc áp dụng các phương pháp giám sát có thể giúp giảm thiểu nguy cơ chấn thương và tăng cường hiệu suất thi đấu.

3.1. Các phương pháp giám sát hiệu quả

Một số phương pháp giám sát hiệu quả bao gồm việc sử dụng các chỉ số sinh lý, như nhịp tim và mức độ oxy trong máu, để theo dõi tình trạng thể lực của VĐV. Việc sử dụng các công cụ như bảng hỏi đánh giá mức độ gắng sức (RPE) cũng là một phương pháp hữu hiệu để theo dõi cảm nhận của VĐV trong quá trình tập luyện. Theo một nghiên cứu, việc áp dụng các phương pháp này có thể giúp cải thiện đáng kể hiệu suất thi đấu của VĐV Futsal.

IV. Đánh giá hiệu quả giám sát huấn luyện thể lực

Đánh giá hiệu quả của công tác giám sát huấn luyện thể lực là một phần quan trọng trong quá trình phát triển VĐV Futsal. Việc này không chỉ giúp xác định mức độ thành công của chương trình huấn luyện mà còn cung cấp thông tin để điều chỉnh kịp thời. Theo nghiên cứu, việc đánh giá thường xuyên giúp phát hiện các vấn đề tiềm ẩn trong quá trình tập luyện, từ đó có thể điều chỉnh chương trình huấn luyện cho phù hợp. Đánh giá hiệu quả cũng giúp các HLV có cái nhìn tổng quan về sự phát triển của VĐV, từ đó đưa ra các quyết định chính xác hơn trong việc xây dựng kế hoạch huấn luyện.

4.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả

Một số chỉ số đánh giá hiệu quả trong giám sát huấn luyện thể lực bao gồm chỉ số VO2 max, mức độ phục hồi và sức mạnh bộc phát. Việc theo dõi các chỉ số này giúp các HLV nắm bắt được tình trạng thể lực của VĐV và có những điều chỉnh kịp thời trong chương trình huấn luyện. Nghiên cứu cho thấy rằng, việc sử dụng các chỉ số này có thể giúp cải thiện hiệu suất thi đấu lên đến 15%.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Bóng đá nói chung và Futsal nói riêng là môn thể thao được nhiều người yêu th ch. Đặc điểm của Futsal là mang t nh cống hiến và nghệ thuật rất cao, với sự lu n chuyển liên tục giữa tấn công và phòng ngự, với một hệ thống chiến thuật chặt chẽ và linh hoạt làm cho Futsal luôn lôi cuốn tất cả mọi người với sự hấp dẫn đặc biệt của nó. Tốc độ, kĩ xảo, tinh thần đồng đội và yếu tố kịch t nh cao là những nét đặc trưng của môn thể thao này. Hiện nay Futsal đã phát triển rộng khắp ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là Nam Mỹ và ch u Âu.

Đối với Việt Nam thì môn Futsal đang dần thay đổi để khẳng định được vị thế và thương hiệu của mình với những thành công liên tục ở các cấp độ C u lạc bộ (CLB) và đội tuyển Quốc gia. Đặc biệt là đội tuyển Futsal nam quốc gia đã lọt vào tới vòng đấu loại trực tiếp tại đấu trường World Cup Futsal 2016, CLB Futsal Thái Sơn Nam (TSN) đã lọt vào trận chung kết cúp các CLB Ch u Á năm 2018. Do đó, để đưa Futsal Việt Nam tiệm cận đẳng cấp ch u lục và thế giới, chúng ta vẫn cần thêm rất nhiều sự hỗ trợ từ giới truyền thông, của cả xã hội và các nhà khoa học. Lợi thế về điều kiện tập luyện, s n bãi được đầu tư đạt tiêu chuẩn, hợp đồng được những huấn luyện viên (HLV), chuyên gia có kinh nghiệm huấn luyện của thế giới, Futsal Việt Nam tiến bộ là tất yếu.

Khi đội tuyển đã hoàn thành được mục tiêu lọt vào tốp 04 ở giải ch u Á và có mặt ở s n chơi Futsal World Cup đó sẽ là động lực lớn để những người có t m huyết với Futsal Việt Nam mạnh dạn nghĩ đến những mục tiêu xa hơn nữa và giúp cho Futsal Việt Nam phát triển một cách bền vững. Như chúng ta đã biết, bản chất của thi đấu Futsal hiện đại ch nh là cuộc cạnh tranh nh n tài, cạnh tranh khoa học kỹ thuật. Một trận thi đấu Futsal hay thì nhất định phải có những vận động viên (VĐV) ưu tú. Những VĐV ưu tú thì cần phải trang bị cho bản th n thể lực thật tốt để đáp ứng nhịp độ trận đấu, mật độ thi đấu và thời gian mùa giải kéo dài.

Điều đó phụ thuộc vào quá trình huấn luyện mang t nh khoa học. Chú trọng tăng cường huấn luyện thể lực đã trở thành nhận thức chung của nền Futsal hiện đại. Giám sát huấn luyện thể lực nghĩa là giám sát để kiểm soát toàn bộ quá trình huấn luyện thể lực từ lượng vận động (LVĐ), khả năng th ch nghi của VĐV đến những thay đổi về trạng thái thể lực của họ. Giám sát là công việc quản lý chuyên môn khoa 2 học giúp quản lý chặt chẽ các quá trình hoạt động và thông tin từ công tác này sẽ giúp nhà quản lý, HLV kiểm soát được chất lượng VĐV; giúp HLV định hướng tuyển chọn, huấn luyện; đánh giá kế hoạch, điều chỉnh huấn luyện để liên tục n ng cao thành t ch chuyên môn.

Công tác giám sát khoa học huấn luyện trên thế giới rất phát triển, các CLB Futsal chuyên nghiệp đều có hệ thống đánh giá và tiêu ch cụ thể. V dụ, VĐV nào không vượt qua kỳ kiểm tra thể lực sẽ không được ra s n thi đấu; hoặc tình trạng chấn thương của VĐV đều có hồ sơ kiểm soát, VĐV chấn thương muốn tham gia thi đấu cần có sự đồng ý của bác sĩ điều trị, HLV không thể can thiệp được. Tuy nhiên, các nghiên cứu về giám sát khoa học huấn luyện gần như không được công bố trên các hội nghị khoa học hay tạp ch chuyên ngành. Đa số các nghiên cứu chỉ mang t nh chất hỗ trợ cho công tác giám sát khoa học huấn luyện.

Ở Việt Nam, đến nay mới chỉ có một báo cáo khoa học về giám định huấn luyện của tác giả Nguyễn Thành L m đăng trên kỷ yếu Hội nghị khoa học thể thao quốc tế tổ chức tại Hà Nội năm 2012, của Nguyễn Hồng Sơn về giám định hiệu quả công tác huấn luyện thể lực thời kỳ chuẩn bị của CLB Sông Lam Nghệ An (SLNA) năm 2017, tuy nhiên kết quả nghiên cứu chỉ giới hạn ở x y dựng thang điểm cho một số môn thể thao cá nh n và bóng đá 11 người. Về môn Futsal chưa có một nghiên cứu nào về giám sát huấn luyện thể lực được thực hiện. CLB Futsal TSN là một CLB Futsal chuyên nghiệp tại Việt Nam, được thành lập vào năm 2007, có trụ sở tại thành phố Hồ Ch Minh. Đúng một năm sau khi thành lập CLB TSN có ngôi vô địch quốc gia lần đầu tiên, rồi cho đến nay trong 10 năm giải VĐQG được tổ chức, TSN đã 6 lần bước lên bục cao nhất vào các năm (2008, 2009, 2012, 2013, 2014 và 2016), cộng thêm chiếc cúp quốc gia năm 2016, họ trở thành đội bóng giàu thành t ch nhất của Futsal Việt Nam, là một thế lực hùng mạnh nhất của Futsal nước nhà, CLB TSN luôn mang trong mình khát vọng chinh phục biển lớn với ước mơ đưa Futsal Việt Nam hội nhập một cách mạnh mẽ với đầu trường Quốc tế mà nổi bật là tấm huy chương đồng 2015, huy chương bạc giải Futsal các CLB Ch u Á 2018 và trở thành đội bóng Futsal đầu tiên của Việt Nam giành huy chương ở đấu trường Ch u lục.

Trong thành phần từ đội tuyển Futsal trẻ quốc gia cho đến đội tuyển Futsal Việt Nam, lực lượng VĐV của CLB Futsal TSN luôn chiếm ưu thế về số lượng 3 và chất lượng ở đội tuyển. Tiêu biểu năm 2016 CLB Futsal TSN đã đóng góp 14/16 cầu thủ cho Đội tuyển Quốc gia làm nên lịch sử lần đầu tiên có mặt ở đấu trường World Cup. Mặc dù được đánh giá là một trong những đội Futsal hàng đầu Việt Nam. Bên cạnh bề dày thành t ch và là đội tiên phong phát triển theo mô hình Futsal chuyên nghiệp, nhưng công tác quản lý huấn luyện và giám sát khoa học của đội Futsal TSN vẫn còn nhiều hạn chế, toàn bộ công việc được giao cho ban huấn luyện, hoàn toàn không có ban chuyên môn kiểm tra, kiểm soát quá trình và thực tế cho thấy vấn đề áp dụng khoa học vào thực tế huấn luyện Futsal ở Việt Nam không có sự cải thiện lớn trong hơn 10 năm qua.

Là một VĐV tham gia thi đấu môn Futsal khi còn ngồi trên ghế nhà trường, qua quá trình hơn 10 năm tham gia công tác trong lĩnh vực Futsal, trải qua các vị tr HLV trưởng, giám đốc kỹ thuật, đào tạo và huấn luyện cho Liên đoàn bóng đá Việt Nam, tham dự nhiều lớp bồi dưỡng HLV chuyên nghiệp, hội nghị khoa học trong và ngoài nước. đã trang bị được một số kiến thức về kỹ năng nghiên cứu, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng ph n t ch xử lý số liệu và tiếp cận với trang thiết bị kiểm tra hiện đại. Bản th n luôn t m huyết trong việc x y dựng và phát triển Futsal Việt Nam một cách hệ thống và hiệu quả. Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn trên, đã giúp tôi có được nhận thức về tầm quan trọng của giám sát huấn luyện trong môi trường Futsal chuyên nghiệp.

Với mong muốn được nghiên cứu đóng góp cải thiện Futsal trình độ cao ở Việt Nam, góp phần n ng cao hiệu quả công tác huấn luyện, n ng cao trình độ thi đấu của VĐV Futsal Việt Nam nói chung và VĐV Futsal TSN nói riêng, nên tôi mạnh dạn chọn đề tài:“Nghiên cứu giám sát huấn luyện thể lực trong thời kỳ chuẩn bị cho VĐV Futsal Thái Sơn Nam” Mục đích nghiên cứu: Giám sát huấn luyện thể lực trong thời kỳ chuẩn bị cho VĐV Futsal TSN nhằm kiểm soát và điều chỉnh LVĐ hợp lý tiến đến mục tiêu ưu việt hóa, khoa học hóa trong huấn luyện thể lực góp phần n ng cao hiệu quả thi đấu. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Thực trạng công tác giám sát huấn luyện thể lực của các đội Futsal Việt Nam. 4 Mục tiêu 2: Lựa chọn một số tiêu ch đo lường giám sát quá trình huấn luyện thể lực trong thời kỳ chuẩn bị cho VĐV Futsal Thái Sơn Nam. Mục tiêu 3: Đánh giá kết quả giám sát huấn luyện thể lực trong thời kỳ chuẩn bị cho VĐV Futsal Thái Sơn Nam.

Giả thuyết khoa học: Để hoàn thiện hơn công tác huấn luyện thể lực trong thời kỳ chuẩn bị cho VĐV Futsal chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu thi đấu, việc giám sát thông qua các công cụ đo lường sẽ hỗ trợ kiểm soát và điều chỉnh LVĐ tập luyện đạt hiệu quả. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Khái niệm của giám sát huấn luyện 1.1 Khái niệm, nội hàm của giám sát Từ điển tiếng Việt: giám sát là “Sự theo dõi, quan sát mang tính chủ động của cơ quan, tổ chức hoặc cá nh n đối với hoạt động của các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân đối với các đối tượng chịu sự giám sát và tác động bằng biện pháp tích cực để buộc và hướng các hoạt động đó đi đúng quỹ đạo, quy chế nhằm đạt được mục đ ch, hiệu quả đã xác định từ trước” [23] Theo từ điển Luật học: “giám sát” là sự theo dõi, quan sát hoạt động mang tính chủ động thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các biện pháp tích cực để buộc và hướng các hoạt động của chủ thể đi đúng quỹ đạo nhằm đạt mục đ ch” [203] Từ “giám sát” xuất hiện từ bao giờ, hiện đã không thể đối chứng. Cuốn “Từ điển Trung - Anh hiện đại” [189] giải th ch nghĩa của “giám sát” ch nh là “ monitor and control”. Trong sách “Từ điển song ngữ Anh – Trung cao cấp”, “monitor” dưới dạng danh từ được giải th ch là “device used to observe, record, or test sth”, tạm dịch: “thiết bị nghe, thiết bị nhìn, thiết bị đo”, khi là động từ, nó được giải th ch là “make continuous observation of (sth); record or test sth”, tạm dịch: là hoạt động “duy trì quan sát (một sự vật nào đó), ghi chép hoặc kiểm tra (một sự vật nào đó)”.

Control khi làm động từ được giải th ch là: “have power or authority over sb/sth (tạm dịch: kiểm soát, thao túng, quản lý, chi phối; regulate sth (tạm dịch: quản lý, điều chỉnh)”. Sách từ điển Tiếng Trung tái bản lần thứ 5 năm 2005 [190] Từ giải thích, những ví dụ thực tế trên đ y của tiếng Trung và tiếng Anh, có thể phán đoán, giám sát bao gồm hàm ý của 2 phương diện, tức là “theo dõi và kiểm soát (hoặc điều chỉnh).